- Kỹ năng tối thiểu sử dụng công cụ CNTT (hay chính là kỹ năng số hóa phổ dụng) càng ngày càng trở nên quan trọng và không thể thiếu đối với tất cả các giáo viên các môn học. Trong mô hình trường học tương lai, tất cả các GV đều phải có các kỹ năng tối thiểu sử dụng thiết bị CNTT để hỗ trợ làm bài giảng điện tử. Do vậy các GV Tin học sẽ không còn có chức năng "làm Tin học" như sửa chữa máy tính, lắp đặt phần cứng phần mềm trong nhà trường nữa. GV Tin học sẽ được giải phóng và có vai trò độc lập như tất cả các môn học khác.

- Một trong những yếu tố mô tả quan hệ đặc biệt giữa Tin học với các môn học khác là hệ thống đồ sộ các phần mềm dùng để học tập, kiểm tra, đánh giá các môn học khác. Ví dụ:

+ phần mềm học vẽ, học nhạc.

+ phần mềm hỗ trợ học toán, vật lý, hóa học, sinh học.

+ phần mềm hỗ trợ học và tra cứu lịch sử, địa lý, văn học.

+ phần mềm hỗ trợ học ngoại ngữ.

+ phần mềm tra cứu từ điển.

QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC 

Chương trình môn Tin học được xây dựng dựa trên các quan điểm sau: 1. Tính kế thừa và phát triển 

a)    Kế thừa và phát triển chương trình Tin học hiện hành Chương trình hiện hành môn Tin học có một số ưu điểm cơ bản cần được thừa kế và phát triển:

 – Tuy không được đề cập tường minh nhưng nội dung bao gồm các mạch kiến thức: Học vấn số hóa phổ thông (DL); Công nghệ thông tin truyền thông (ICT) và Khoa học máy tính CS. 

– Có tính mở, coi trọng sự chủ động của giáo viên trong sử dụng linh hoạt và hiệu quả các phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá. Đồng thời có những điểm yếu của chương trình hiện hành cần tránh:

 – Nội dung còn mang nặng lí thuyết, tính hàn lâm, gây quá tải cho HS; 

– Thiếu sự liên thông giữa các cấp học dẫn đến sự trùng lặp một số nội dung ở các lớp, cấp học. 

b)   Khai thác chương trình tin học phổ thông của các nước tiên tiến 

Hiện nay, giáo dục nhiều nước đang rất chú trọng phát triển chương trình giáo dục tin học nhằm đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Do vậy, chương trình tin học cần khai thác, chọn lọc và áp dụng chương trình Tin học phổ thông các nước tiên tiến. Do điều kiện thực tế của Việt Nam trước mắt cũng như vài năm tới còn nhiều khó khăn nên Chương trình môn Tin học chỉ mới đặt mục tiêu hướng tới đạt chuẩn Tin học phổ thông ở mức quốc tế. 

2. Tính khoa học, hiện đại và sư phạm 

Chương trình môn Tin học chọn lọc các nội dung cơ bản và hiện đại của ba mạch kiến DL, ICT và CS; quan tâm đúng mức đến nội dung về đạo đức, văn hoá, pháp luật và ảnh hưởng của tin học đến xã hội, đảm bảo nguyên lí “vừa dạy chữ vừa dạy người”, đặc biệt trong thời đại có sự kết nối cao của thế giới thực và thế giới số. Chương trình được thiết kế với các nguyên tắc sư phạm: đảm bảo tính vừa sức, phát triển mạch kiến thức vừa theo đường thẳng vừa đồng tâm, xây dựng hệ thống khái niệm cốt lõi. Chương trình chọn lọc nội dung và yêu cầu phù hợp lứa tuổi, xen kẽ những nội dung lí thuyết với thực hành, trừu tượng với trực quan. Các chủ đề lớn xuyên suốt các cấp học với yêu cầu cần đạt nâng cao dần. Các khái 2 niệm cốt lõi được bắt đầu hình thành ở cấp tiểu học và được phát triển hoàn chỉnh dần ở các cấp học cao hơn. 

3. Tính thiết thực

 a) Phục vụ định hướng nghề nghiệp Dự báo khoảng 10 năm tới nhiều ngành nghề và việc làm hiện nay sẽ mất đi, một số các ngành nghề, việc làm mới sẽ thay thế. Hiện tại chưa thể xác định được một cách chính xác và tường minh những công việc cụ thể nào sẽ xuất hiện trong 10-20 năm tới. Tuy nhiên dự báo phần lớn các ngành nghề xuất hiện mới chắc chắn đòi hỏi kiến thức, kĩ năng tin học ở mức độ ngày một cao hơn là dựa trên những luận cứ đáng tin cậy. Chương trình môn Tin học thể hiện khả năng kết nối và lan toả sâu rộng của tin học sang tất cả các lĩnh vực khác nhau của đời sống, xác lập một phổ rộng các ngành nghề cho các đối tượng học sinh khác nhau, gồm cả các ngành chuyên sâu trong lĩnh vực tin học và các ngành ứng dụng của tin học nhằm giúp học sinh có khả năng định hướng tương lai của mình đồng thời có khả năng khởi nghiệp hiệu quả trong lĩnh vực CNTT-TTT. b) Thực hiện giáo dục STEM Ở thời đại CMCN4.0 giáo dục STEM được điều chỉnh, bổ sung. Ngoài các môn học thành phần truyền thống là S (khoa học), T (công nghệ), E (kĩ thuật), M (toán) trong những năm gần đây xu hướng có thêm một thành phần mới là nghệ thuật A (art) nên STEM chuyển sang STEAM. Nghệ thuật với tư duy trực giác giúp học sinh dễ tiếp nhận vấn đề một cách tự nhiên, thúc đẩy các ý tưởng sáng tạo. Thông qua môi trường nghệ thuật kĩ năng tiếp nhận, lưu trữ và truyền đạt kiến thức có hiệu quả hơn. Khoa học máy tính là môn học tự nó hàm chứa các yếu tố cấu thành STEAM, giúp học sinh phát triển tư duy máy tính là tư duy phân tích, tư duy trực quan để giải quyết vấn đề một cách hiệu quả trên nền tảng công nghệ số, kết nối S,T,E,A và M. Khoa học máy tính giúp đẩy mạnh giáo dục STEAM, phát huy sáng tạo của học sinh tạo ra sản phẩm có hàm lượng ICT cao. Tư duy máy tính đề cao cách học tập tự tìm hiểu và sáng tạo, đặt người học vào vị thế của một nhà phát minh, phát hiện và giải quyết vấn đề trên cơ sở các kiến thức liên môn, liên ngành; biết cách mở rộng kiến thức; biết cách tìm lỗi sửa chữa, xử lí lại cho phù hợp với tình huống cụ thể của vấn đề cần phải giải quyết. Việc nhận diện đúng bản chất giáo dục STEM trong thời đại CMCN4.0 là quan trọng, tránh phiến diện coi Tin học đơn thuần chỉ là công cụ mà cần hiểu điều cốt yếu khoa học máy tính là giúp phát triển tư duy máy tính, tư duy giải quyết vấn đề sáng tạo trên nền tảng công nghệ số. Tổ chức OECD mới đây (tháng 5 năm 2018) khuyến cáo về 8 3 năng lực con người mới cần có, trong đó có 2 hai năng lực liên quan đến STEM được tách riêng là: 

(i) Năng lực tính toán và năng lực trong khoa học, công nghệ và kĩ thuật; (ii) Năng lực công nghệ kĩ thuật số. Việc ghép chung nhóm năng lực toán, khoa học, công nghệ và kĩ thuật thành một năng lực thể hiện trong thế giới thực và tách riêng năng lực Công nghệ kĩ thuật số của công nghệ số nói chung và khoa học máy tính nói riêng để mô tả tầm quan trọng của công nghệ nền tảng kết nối thế giới số với thế giới thực. 

4. Tính mở 

a) Nội dung chương trình mở Sự tiến bộ của Internet và trí tuệ nhân tạo đã mở ra một xã hội học tập thực sự: học suốt đời, học bất cứ lúc nào, bất cứ đâu và khi cần thì người ta học và có thể tự học cái mình cần. Giáo dục đã mở ở nhiều phương diện: Mở cho người học (không phân biệt giàu nghèo, giới tính, độ tuổi,..); Mở về địa điểm (học bất cứ đâu, bất cứ lúc nào,..); Mở về phương pháp và phương thức (học online, áp dụng các phương thức hiện đại: Phòng học ảo, thầy giáo ảo, thiết bị ảo, phòng thí nghiệm, thư viện ảo,... với sự hỗ trợ của các thiết bị thông minh); Mở về ý tưởng ( kĩ năng phê phán, sáng tạo ý tưởng,..). Ngoài các nội dung cốt lõi có các nội dung tùy chọn và hướng tới chương trình mở (open curriculum). Với giáo dục mở người học có cơ hội tự tổ chức việc học của mình tự xác định các chủ đề quan trọng mà họ cần lựa chọn. Nhà trường là xã hội thu nhỏ, gắn chặt với gia đình,cộng đồng và xã hội. Giáo dục mở cho phép giáo viên không chỉ tự chủ trong phương pháp dạy học mà còn có thể dựa trên nội dung cốt lõi tùy chọn một số nội dung hiện đại mới cập nhật để dạy học. Công nghệ số làm xuất hiện giải pháp điều chỉnh sự xung đột của “tam giác thép” (về số lượng, chi phí và chất lượng) đã kìm hãm giáo dục trước đây, đem đến sự tiếp cận dễ hơn với giáo dục chất lượng cao với giá không quá đắt, tạo ra cơ hội học suốt đời. Tin học là môn học bắt buộc có phân hoá. Do đó, Chương trình môn Tin học: – Có các chủ đề con bắt buộc đồng thời có các chủ đề con tuỳ chọn; – Không phụ thuộc vào thiết bị phần cứng, phần mềm cụ thể; – Không phân biệt phần mềm và học liệu mở hay đóng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận dụng thích hợp với điều kiện, khả năng các địa phương và các đối tượng học sinh khác nhau; – Thời lượng phân bổ cho các nội dung cụ thể do địa phương quyết định trên cơ sở đảm bảo yêu cầu cần đạt của nội dung. Chương trình đề xuất phương án mang tính tham khảo về tỉ lệ tính theo % số tiết cho các chủ đề lớn và đánh 4 giá định kì. Thời lượng dành cho đánh giá thường xuyên bao gồm trong thời lượng dành cho nội dung dạy học. – Chương trình chỉ đề xuất yêu cầu tối thiểu về trang thiết bị dạy học. Trong bối cảnh thời lượng dành cho môn Tin học ở cấp tiểu học, cấp trung học cơ sở giảm 50% so với chương trình hiện hành và môn Tin học trở thành môn bắt buộc có vai trò vị trí mới quan trọng hơn chắc chắn các cơ sở giáo dục địa phương sẽ có đầu tư thích đáng để trang bị phòng máy tính ngày càng đầy đủ hiện đại hơn. Thêm vào đó giá thành trang thiết bị tin học giảm nhanh và kinh phí đầu tư không lớn nên việc tiến tới đáp ứng 1 học sinh/1 máy tính trong giờ thực hành là hoàn toàn khả thi. – Do đặc thù riêng, Chương trình môn Tin học phải được cập nhật theo định kì ngắn hạn (với hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo), nhằm đáp ứng tính hiện đại và thời sự phù hợp với sự phát triển rất nhanh của công nghệ kĩ thuật số. b) Hình thức giáo dục đa dạng Chương trình môn Tin học chọn lọc các chủ đề thiết thực và hấp dẫn, tạo điều kiện cho học sinh học tập và ứng dụng tin học không chỉ trong phạm vi môn Tin học mà cả trong các môn học khác, không chỉ trong khuôn viên nhà trường mà cả trong các môi trường ngoài khuôn viên trường học (ở nhà, qua mạng máy tính, trong câu lạc bộ và trong thực tế). Thông qua việc học tập ngoài khuôn viên nhà trường học sinh có cơ hội trải nghiệm, tham gia các câu lạc bộ Tin học, STEM… để phát triển năng lực tin học, sáng tạo và làm ra sản phẩm số.

2.     Tiếp cận theo năng lực và có tính mở

3.     Ba mạch kiến thức hòa quyện

4.     Cách tiếp cận mới về thuật toán và lập trình

5.     Chú trọng thực hành trải nghiệm sáng tạo và làm ra sản phẩm số

6.     Văn hóa ứng xử trong thế giới số

7.     Chú trọng định hướng nghề nghiệp

8.     Chú trọng giáo dục STEM, tài chính, bình đẳng giới

9.     Chú trọng giáo dục CPS (cyber-physical system)

10.  Chương trình học tương đương chương trình các quốc gia khác