Χαιρετισμός και σύντομη παρουσίαση με τα βασικά σημεία της αποστολής και του ρόλου του κέντρου από τον κ. Μιχάλη Πατσουράκο, Δασολόγο.

Ξενάγηση στους χώρους και ενημέρωση για τον τρόπο παραλαβής, διαλογής και επεξεργασίας των σπόρων των δασικών ειδών και τη διατήρηση/αποθήκευσή τους από την Δρ. Δέσποινα Παϊταρίδου, Δασολόγο-Περιβαντολόγο.

Ξενάγηση στο δασικό φυτώριο και Βιωματικό Εργαστήριο- “Φυτεύουμε το σπόρο της ελπίδας”. Έγιναν σπορές με δασικά/μεσογειακά είδη σε κατάλληλα γλαστράκια από κοκοφοίνικα από τους μαθητές υπό της καθοδήγηση του γεωπόνου του κέντρου και στη συνέχεια πληροφορήθηκαν για τα είδη που έσπειραν και το ρόλο τους στο μεσογειακό δασικό οικοσύστημα.

Κέρασμα με επιλεγμένα βιολογικά προϊόντα από το δίκτυο μικρών παραγωγών του Open Farm.

Φύγαμε γεμάτοι εμπειρίες και δώρα!

Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του μαθήματος της Βιολογίας και ως δράση του Ομίλου “Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη”.

Υπεύθυνη της συντροφιάς η κα Αγγελοπούλου Ευγενία, Γεωπόνος.

Τα πορτοκάλια είναι γλυκά, σα μέλι.

Περνάμε το μήνα του μέλιτος.

Στάζει το στόμα μέλι.

Τα κάστανα θέλουν κρασί και τα καρύδια μέλι.

Ποιος έχει το δάχτυλο στο μέλι και δεν το γλύφει.

Και το πολύ το μέλι φέρνει κοψίματα.

Αν κάνανε ούλε οι μέλισσες μέλι δεν θα το χώραγε το κουβέλι.

Τα λίγα λόγια ζάχαρη και το καθόλου μέλι.

Χωρίς κηφήνες, μελίσσι δεν υπάρχει.

Όποιος γίνεται μέλι, τον τρώνε οι μύγες.

Μία η βασίλισσα, πολλές οι μέλισσες.

Κάθε κυψέλη έχει και τους κηφήνες της.

Αν δεν δε κεντρίσει η μέλισσα, μέλι δεν τρως.

Αν γίνεις όλος μέλι, θα δε φάνε οι μύγες.

Αν είσαι μέλισσας παιδί, κέντρωσε και μη λαλείς.

Η ζωή είναι ένα λουλούδι και ό έρωτας το μέλι του.

Τσάμπα ξύδι, γλυκό σα μέλι.

Νάκαναν οι μύγες μέλι, τρεις οκάδες στον παρά.

Γλυκάθηκε η γριά στο μέλι, θα φάει και το κουβέλι.

Αγάλι αγάλι γίνεται η αγουρίδα μέλι.

Έπεσε ζάχαρη στο μέλι και κάτι έγινε.

Η μητέρα είναι μέλι και η μητριά φαρμάκι.

Μήτε μέλι φάγαμε και η κοιλιά μας κόφτει.

Έχει το μέλι στα χείλη, το φαρμάκι στην καρδιά.

Όλοι κοιτάζουν τον καβγά και η γριά το μέλι.

Αχ μελισσούλα, μελισσάκι
με το σπασμένο το φτερό
αχ μελισσούλα, μελισσάκι
πρέπει να πας στο γιατρό.
Για μικρούς και μεγάλους, με τη Μελίνα Κανά, απ’ την «Επιστροφή του Τεμπέλη Δράκου» του Γιώργου Χατζηπιερή.

Το δάκρυ μου μια μέλισσα
ήπιε να ξεδιψάσει
και τη μορφή σου προσπαθεί
με το κερό να σιάσει.
Της Δέσποινας Σπαντιδάκη και του Δημήτρη Στρατάκη με τον Βασίλη Σκουλά.

Το φιλί σου στάζει μέλι,
το ζηλεύουν οι αγγέλοι
Το φιλί δεν το πουλάνε
όσοι ξέρουν ν’ αγαπάνε.

Δεν αντέχουν τα πόδια μου να τρέξουν κοντά σου
σαν κισσός να τυλίξω το κορμί σου που θέλει,
που δε θέλει όμως φίδι να γίνει, φαντάσου
να σταλάξει αρμύρα από… άγριο μέλι.
Από το Θάνο Ανεστόπουλο και τα Διάφανα Κρίνα για «Κάτι σαράβαλες καρδιές».

Μα εμένα κι αν με βρουν τα βέλη,
για δυο φιλιά απ’ άγριο μέλι
θα ξεκινήσω…
Του Θάνου Μικρούτσικου και της Λίνας Νικολακοπούλου με τη Μαργαρίτα Ζορμπαλά.

Θα σου δώσω και εγώ απ’ τη Μελίνα το μέλι
κι ας μη φαίνεται τόσο σπουδαίο αυτό
όμως είναι αλήθεια πως το ‘χα για σένα
χρόνια τώρα κρυμμένο σε βάζο κλειστό
Με τον «τρόπο» της Μελίνας Τανάγρη… που άρεσε πολύ, τότε, στα τέλη της δεκαετίας του ’80.

Το φρέσκο μέλι των γκρεμών
Της πέτρας τη σιωπή
Εκοίμισα τις μέλισσες
Με τη δική σου ευχή…
Του Θοδωρή Γκόνη και του Νίκου Ξυδάκη που βάφτισε και το δίσκο τους το 1994.

Λίγο πριν το τέλος, κινούμεθα διεθνώς… με το Sugar, sugar ή αλλιώς Honey, honey, όχι με την virtual band των The Archies αλλά την πιο «γλυκοσέρτικη» του Wilson Pickett.

Ας είναι η νέα χρονιά γεμάτη υγεία και ευχάριστες εκπλήξεις!

Τα πιο γνωστά προϊόντα της μέλισσας είναι το μέλι,το κερί,η γύρη, η πρόπολη, ο βασιλικός πολτός και το δηλητήριο.

«Το ΄να μου χέρι κρατεί μέλισσα θεόρατη, τ΄ άλλο στον αέρα πιάνει πεταλούδα που δαγκάνει » (Οδυσσέας Ελύτης, Ο ΗΛΙΟΣ Ο ΗΛΙΑΤΟΡΑΣ – Κορίτσι).

«Στα ερείπια συχνάζουν οι μέλισσες και οι πρώην ιδέες». (Οδυσσέας Ελύτης, ΕΚ ΤΟΥ ΠΛΗΣΙΟΝ).

«Λένε γι΄αυτόν που κάηκε μες στη ζωή, όπως η μέλισσα μέσα στου θυμαριού τ΄ανάβρυσμα, για την αυγή που πνίγηκε στα χωματένια στήθη» (Οδυσσέας Ελύτης, ΑΣΜΑ ΗΡΩΙΚΟ ΚΑΙ ΠΕΝΘΙΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΑΜΕΝΟ ΑΝΘΥΠΟΛΟΧΑΓΟ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ).

«Κάτω στης Μαργαρίτας τ΄αλωνάκι, στήσαν τρελό χορό τα μελισσόπουλα» (Οδυσσέας Ελύτης, ΗΛΙΟΣ Ο ΠΡΩΤΟΣ , μέρος VII).

«Τι γυαλόπετρες φούχτες, τι καλάθια φρέσκες μέλισσες και σταμνιά φουσκωτά όπου άκουγες ββββ να σου βροντάει ο αιχμάλωτος αέρας.» (Οδυσσέας Ελύτης, ΤΟ ΦΩΤΟΔΕΝΔΡΟ ΚΑΙ Η ΔΕΚΑΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΟΜΟΡΦΙΑ).

«εδώ είναι τα τρεχούμενα νερά εδώ είναι ο κήπος, εδώ βουίζουν οι μέλισσες μες στα κλωνάρια» (Γιώργος Σεφέρης, ΠΡΩΪ).

«Τούτο το σώμα που έλπιζε σαν το κλωνί ν΄ ανθίσει και να καρπίσει και στην παγωνιά να γίνει αυλός η φαντασία το βύθισε σε ένα βουερό μελίσσι για να περνά και να το βασανίζει ο μουσικός καιρός.» (Γιώργος Σεφέρης, ΤΟ ΣΩΜΑ).

«Γνώρισα τη φωνή των παιδιών την αυγή πάνω σε πράσινες πλαγιές ροβολώντας χαρούμενα σα μέλισσες και σαν τις πεταλούδες με τόσα χρώματα.» (Γιώργος Σεφέρης, ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ).

«Νύχτα γιομάτη θαύματα, νύχτα γιομάτη σπαρμένη μάγια! Χωρίς ποσώς γης, ουρανός και θάλασσα να πνένε, Ούδ΄ όσο κάνει η μέλισσα κοντά στο λουλουδάκι, Γύρου σε κάτι ατάραχο π΄ασπρίζει μες στη λίμνη,» (Διονύσιος Σολωμός, ΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ, VI Ο Πειρασμός).

«Για κοίτα κει χάσμα σεισμού βαθιά στον τοίχο πέρα, και βγαίνουν άνθια πλουμιστά και τρέμουν στον αέρα, λουλούδια μύρια, που καλούν χρυσό μελισσολόι, άσπρα, γαλάζια, κόκκινα και κρύβουνε τη χλόη.» (Διονύσιος Σολωμός, ΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ, Σχεδίασμα Β).

«Γυναίκα μου, Μέλισσά μου με τη χρυσή καρδιά, Μέλισσά μου με τα μάτια πιο γλυκά απ΄το μέλι» (Γιάννης Ρίτσος, ΜΟΝΑΚΡΙΒΗ ΜΟΥ).

«Όπως η μέλισσα γύρω από ένα άγριο λουλούδι, όμοια κ΄εγώ. Τριγυρίζω διαρκώς γύρω από τη λέξη.» (Νικηφόρος Βρεττάκος, Ο ΑΓΡΟΣ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ).

«Δημιουργώ σαν τη μέλισσα εκεί που είχα ξεχάσει πως γίνεται το μέλι.» (Μαρία Πολυδούρη, ΜΑΚΡΙΑ ΣΟΥ).

«Ενθουσιώδους παρακμής χειροκροτήματα, μπιζάρουν μέλισσες και άλλα βομβώδη μελιστάλακτα κεντριά, αιώρησης κάνιστρα με φρεσκοκομμένες πεταλούδες, ραίνουν την πρωταγωνίστρια ερμηνεία τους.» (Κική Δημουλά, ΓΑΣ ΟΜΦΑΛΟΣ).

«Μούσα το Ικάριον πέλαγος έχεις γνωστόν. Να η Πάτμος, να αι Κορασσίαι, κ΄η Κάλυμνα που τρέφει τας μελίσσας με΄αθέριστα άνθη.» (Ανδρέας Κάλβος, ΩΔΗ τετάρτη, Εις Σάμον).

«Τα κύτταρά μας τα επισκέπτονται οι μέλισσες» (Ανδρέας Εμπειρίκος, Υψίπεδον της Διελεύσεως).

«Και το τραπέζι με λινόν ευωδιασμένον εστρώθη, απάνω του οι χλωροί καρποί, απάνω κι η κερήθρα, κι η ελιά γλυκιά στα στόματα, καθώς το φως στα μάτια» (Άγγελος Σικελιανός, ΔΕΙΠΝΟΣ).

«Μπορείς ποτέ τα όσα τρως , βρε άνθρωπε τεμπέλη, να τα μασάς σαν μέλισσα και να τα βγάζεις μέλι; Ου, να χαθείς, κηφηναριό … στων μελισσών το σμήνος εσύ ζηλεύεις μοναχά την θέσιν του κηφήνος, και θέλεις πάντα χάρισμα να τρώγεις στην κυψέλην, οπόταν είσαι μάλιστα γιγαντομάχος Έλλην.» (Γεώργιος Σουρής, Ο Φασουλής Φιλόσοφος).

Μόλις οι άλλες μέλισσες δεχθούν τα σήματα ενεργούν ανάλογα.    Όταν μια εργάτρια ανακαλύψει μέρος όπου υπάρχει άφθονη τροφή, ειδοποιεί και τις άλλες με τρόπο που είναι μοναδικός στον κόσμο των ζώων. Ο τρόπος αυτός επικοινωνίας είναι ένα πολύπλοκο σύστημα σχημάτων που δίνει ακριβείς πληροφορίες ανάμεσα στις μέλισσες που δεν εργάζονται όλες ταυτόχρονα. Υπάρχουν πολλές που τριγυρνούν άσκοπα και δραστηριοποιούνται μόνο όταν μια μέλισσα βγαίνει για αναζήτηση τροφής και τις καλεί να τη βοηθήσουν. Η μέλισσα-ανιχνευτής επιστρέφει στην κυψέλη και με χορευτικές φιγούρες πληροφορεί τις υπόλοιπες μέλισσες για την απόσταση και την κατεύθυνση της τροφής.

Υπάρχουν δύο τύποι χορού:  Ο κυκλικός χορός εξηγεί στις μέλισσες πως πρέπει να ψάξουν σε κοντινή απόσταση ως 100 μέτρων από την κυψέλη. Η μέλισσα χαράζει κύκλους γυρίζοντας δυο ή τρεις φορές προς τα αριστερά, μετά προς τα δεξιά. Ξαναχορεύει τον ίδιο χορό πολλές φορές.  Ο χορός σε οχτάρια σημαίνει ότι πρέπει να πάνε μακρύτερα από 100 μέτρα. Η μέλισσα χαράζει μια σειρά από σημάδια σε σχήμα οχτώ πάνω στην κηρήθρα. Πρώτα χαράζει, με παλμική κίνηση, μια ευθεία κουνώντας την κοιλιά της και μετά διαγράφει από ένα ημικύκλιο σε κάθε πλευρά της ευθείας. Η ευθεία γραμμή δείχνει την κατεύθυνση που πρέπει να πάρουν και ο αριθμός των κύκλων αντιστοιχεί στην απόσταση. Όσο γρηγορότερος είναι ο ρυθμός τόσο πιο κοντά είναι ο στόχος, όσο πιο αργός, αντίθετα, τόσο πιο μακριά βρίσκεται η τροφή από την κυψέλη.   

Δέκα παλμικές κινήσεις σε 15 δευτερόλεπτα δηλώνουν απόσταση 100 μ., 6 κινήσεις δηλώνουν 500 μ., 4 κινήσεις 1000 μ., και 2 κινήσεις περίπου 6000 μ. Η κατεύθυνση της τροφής προσδιορίζεται από τη γωνία που σχηματίζει η κατακόρυφος με τη διεύθυνση των παλμικών κινήσεων. Η γωνία αυτή βρίσκεται σε αντιστοιχία με τη θέση του ήλιου σύμφωνα με τους εξής κανόνες: όταν η παλμική κίνηση είναι κατακόρυφη με φορά προς τα επάνω, ο στόχος-τροφή βρίσκεται προς την κατεύθυνση του ήλιου. Όταν η παλμική κίνηση είναι κατακόρυφη με φορά προς τα κάτω τότε οι μέλισσες πρέπει να πετάξουν έχοντας τον ήλιο πίσω τους και πάνω στη διεύθυνσή του. Παλμική κίνηση με γωνία 60 μοιρών προς τα αριστερά της κατακόρυφης δείχνει ότι η τροφή βρίσκεται σε γωνία 60 μοιρών αριστερά του ήλιου. Κίνηση με γωνία 120 μοιρών δεξιά της κατακόρυφης δηλώνει κατεύθυνση 120 μοιρών προς τα δεξιά του ήλιου.  

Όλες αυτές τις πληροφορίες η μέλισσα τις δίνει μέσα στο σκοτάδι της κυψέλης. Μερικές μέλισσες διατηρούν στενή επαφή μαζί της με τις κεραίες τους και αντιγράφουν πιστά τις κινήσεις της. Από τη μυρωδιά που αναδίδει το τρίχωμά της καταλαβαίνουν πιο είδος λουλουδιού θα επισκεφθούν. Η τέλεια αίσθηση της βαρύτητας και ο συντονισμός όλων των αισθήσεων, που απαιτούνται για τον προσδιορισμό της κατεύθυνσης του στόχου-τροφής, δεν παρατηρούνται σε άλλα ζώα.  Άλλη ικανότητα που διαθέτει η μέλισσα είναι ότι το μάτι της μπορεί να αναλύει το φως του ουράνιου θόλου και να προσδιορίζει έτσι τη θέση του ήλιου, ακόμη και όταν είναι κρυμμένος από τα σύννεφα.  

Λίγες ώρες πριν από τη σμηνουργία οι εργάτριες αλλάζουν συμπεριφορά , κυνηγούν τη βασίλισσα, και την τραβούν προς τα έξω. Λίγο πριν βγει από το κελί της η νέα βασίλισσα, η παλαιά εγκαταλείπει την κυψέλη. Την παλαιά βασίλισσα ακολουθεί τμήμα των εργατριών και των κηφήνων, σε μία προσωρινή εγκατάσταση, συνήθως κάποιο κλαδί δέντρου. Οι εργάτριες μαζί με τη βασίλισσα κατευθύνονται και σχηματίζουν ένα τσαμπί. Μόλις σχηματιστεί το τσαμπί οι ανιχνεύτριες εργάτριες πετούν και αρχίζουν να ψάχνουν για τη μόνιμη κατοικία του μελισσιού.

Συνήθως οι περισσότερες εργάτριες του σμήνους είναι νεαρής ηλικίας και περίπου το 70% των εργατριών είναι ηλικίας μικρότερης των 10 ημερών. Το μεγάλο ποσοστό των νεαρών εργατριών δίνει το πλεονέκτημα στο σμήνος να μπορεί να αρχίσει ένα μελίσσι με μέλισσες που θα έχουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, παράγοντα πολύ σημαντικό για την επιβίωση του καινούργιου μελισσιού. Οι καινούργιες εργάτριες θα εκκολαφθούν στην καινούργια φωλιά 21 μέρες μετά από την εγκατάσταση του σμήνους. Σε αντίθεση, το μητρικό μελίσσι περιέχει περισσότερες παλιές μέλισσες, αλλά επειδή σύντομα θα εκκολαφθούν νέες εργάτριες από το γόνο, θα αποκτήσει και αυτό νεαρές εργάτριες. Επίσης μαζί με το σμήνος υπάρχει και κάποιος αριθμός κηφήνων, που κατά γενικό κανόνα είναι μικρός,  περίπου 1% του πληθυσμού του σμήνους.