Το αθέατο έγκλημα.

Το βίντεο υπογραμμίζει τη σημασία της ενημέρωσης και του διαλόγου για τα ναρκωτικά μεταξύ γονέων και παιδιών.

Αναφέρεται επίσης ότι συχνά οι νέοι έρχονται σε επαφή με τα ναρκωτικά μέσω των συμμαθητών τους, γεγονός που τονίζει τη σημασία της προσεκτικής επιλογής φιλιών και της καλλιέργειας ενός υγιούς και ασφαλούς περιβάλλοντος για τα παιδιά.

Επιπρόσθετα, το βίντεο υποδεικνύει ότι η πρόσβαση στα ναρκωτικά είναι συχνά ευκολότερη από ό,τι φαντάζονται πολλοί γονείς, επομένως η πρόληψη μέσω ενημέρωσης και ανοικτής συζήτησης είναι ακόμα πιο κρίσιμη.

Σε γενικές γραμμές το βίντεο φαίνεται να θέτει σε προτεραιότητα τη σημασία της πρόληψης, ενημέρωσης, και του διαλόγου στην αντιμετώπιση ενός σοβαρού κοινωνικού ζητήματος, όπως είναι η χρήση ναρκωτικών από ανήλικα παιδιά.

Αυτό που πραγματικά οδηγεί στην εξάρτηση είναι κάτι βαθύτερο. Στην εφηβεία, η χρήση ουσιών είναι μια κραυγή για βοήθεια, ένα κάλεσμα στους γονείς να αφυπνιστούν ως προς το ρόλο τους.

Οι γονείς χρειάζεται να ανησυχήσουν, αν οι έφηβοι παρουσιάσουν απότομες και ανεξήγητες αλλαγές στη συμπεριφορά τους. Αν εγκαταλείψουν παλιές φιλίες, κάνουν αντισυμβατικές αλλαγές στην εξωτερική εμφάνιση, λένε ψέματα και έχουν μυστικά.

Ακόμα, αν χάνουν εύκολα την ψυχραιμία τους, εμφανίζουν απότομες μεταπτώσεις στη διάθεση ή τάση για απομόνωση. Τέλος, αν χάσουν το ενδιαφέρον τους για δραστηριότητες που πριν τους ευχαριστούσαν και γενικότερα για τις χαρές της ζωής,  παρουσιάσουν διαταραχές στον ύπνο ή χάσουν απότομα βάρος.

Οι έφηβοι χαρακτηρίζονται από περιέργεια για το άγνωστο και από άγνοια κινδύνου. Έτσι, είναι εύκολο να μιμηθούν επιβλαβή πρότυπα, για να αρέσουν στους άλλους, να ενταχθούν σε μια ομάδα ή να γίνουν δημοφιλείς κάνοντας κάτι απαγορευμένο.

Πίσω όμως, από τις επιφανειακές αυτές αφορμές, οι ουσιαστικότερες αιτίες βρίσκονται στη σχέση με την οικογένεια, η οποία διαδραματίζει σημαντικότατο ρόλο στην υγιή συναισθηματική ανάπτυξη του εφήβου και επομένως στην παθογένεια της εξάρτησης.

Στnν πρώτn περίοδο του ρεμπέτικου (1850 -1922), δnμιουργούνται και διαδίδονται παραδοσιακά τραγούδια ή και συνθέσεις αγνώστου, σήμερα, πατρότnτος που καταγράφουν το φαινόμενο τnς xρήσnς του χασίς και τα αρνnτικά αποτελέσματα τnς κατάχρnσnς. Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι n έννοια του «χασικλή» συνδέεται άμεσα με αυτήv του μάγκα και των παρεμφερών όρων (μόρτnς, κουτσαβάκnς, ασίκnς, λεβέντnς, απάχnς, ντερμπεντέρnς, δερβίσnς, μποέμnς, τσαχπίνης, αντάμnς, μαγκιόρος, τζιμάνι, παλικάρι κ.ά.) που αποτελούσαν τίτλους τιμής στους ανάλογους κοινωνικούς χώρους. Τα πρώτα τραγούδια τέτοιας θεματολογίας εμφανίζονται - όπως είναι φυσικό - στις πόλεις τπς Μικράς Ασίας όπως n Σμύρνn και στnv Kωνσταντινούπολn. Από εκεί μεταφέρθnκαν, με τις περιοδείες των κομπανιών, στnv ελεύθερn ελλnνική επικράτεια (1875 -1922) καθώς και στον χώρο των ελλήνων μεταναστών τnς Αμερικής.

Πηγή: Boer, O. D., El Marroun, H., & Muetzel, R. L. (2024). Adolescent substance use initiation and long-term neurobiological outcomes: insights, challenges and opportunities. Molecular Psychiatry, 1-12.

Παπαδοπούλου, Ε., & Τσιμπουκλή, Ά. (2022). Διά βίου μάθηση, χρήση ουσιών και σχολική διαρροή: Ανάλυση βιογραφιών ατόμων που έκαναν κατάχρηση ουσιών και διερεύνηση στάσεων εκπαιδευτικών. Διάλογοι! Θεωρία και πράξη στις επιστήμες αγωγής και εκπαίδευσης, 8, 211-226.

Eαρινό Εξάμηνο

Ακροατήριο 04

Νικολάου Νικολέτα-Μυρτώ

U231N0149

Teen drug abuse can have a major impact on your child's life. Find out how to help your teen make healthy choices and avoid using drugs.

https://www.fosonline.gr/stiles/tragoydia/article/212328/ti-einai-to-liomeno-pagoto-poy-tragoydisan-ta-xylina-spathia

abusing substances: A concept analysis

Η χρήση και η κατάχρηση ουσιών, ιδίως μεταξύ των εφήβων, εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή ανησυχία της διεθνούς κοινότητας. Αυτή η συμπεριφορά επηρεάζει τους εφήβους ως άτομα, τις οικογένειές τους, την κοινότητα στην οποία ζουν και την κοινωνία γενικότερα. Η κατάχρηση ουσιών προκαλεί κοινωνική και οικογενειακή αποδιοργάνωση, οικονομική αστάθεια, κοινωνική ανασφάλεια και περιορίζει την πρόοδο των ατόμων, των οικογενειών και του κράτους. Έγιναν κάποιες προσπάθειες για την παρέμβαση σε αυτή την πρόκληση, εστιάζοντας στην προώθηση της ψυχικής υγείας και την πρόληψη της κατάχρησης ουσιών, ωστόσο φαίνεται ότι δεν ήταν αρκετό (Steel et al. 2020; World Health Organization [WHO] 2020). Υπάρχουν ορισμένες ελλείψεις σε αυτές τις παρεμβάσεις, καθώς δεν υπάρχει ικανοποιητική βελτίωση που σχετίζεται με αυτό το φαινόμενο. Αντ 'αυτού, η επικράτηση της κατάχρησης ουσιών γίνεται χειρότερη κάθε μέρα (Cardenas et al. 2021; Setlalentoa, Ryke & Strydom 2016) Τα ευρήματα από τη μικρή διατριβή του ερευνητή (Rikhotso 2008) δείχνουν ότι οι έφηβοι που κάνουν κατάχρηση ουσιών βιώνουν μια σειρά από συναισθηματικές, σωματικές, ακαδημαϊκές και κοινωνικές καθυστερήσεις και προκλήσεις

Τετράδη Μαρία

Ο έφηβος προκειμένου να αντιμετωπίσει τις ενδοψυχικές και διαπροσωπικές  δυσκολίες της ωρίμανσης και της κοινωνικής του προσαρμογής  προς την  ενηλικίωση,  πολλές φορές καταφεύγει στην αυξημένη χρήση/κατάχρηση αλκοόλ ή άλλων ουσιών (ουσιοεξάρτηση) ή αναπτύσσει εξάρτηση σε συμπεριφορές, όπως στο τζόγο, ηλεκτρονικά παιγνίδια, διαδίκτυο και άλλα.

Όταν  κάποιος έφηβος  περάσει από το στάδιο της χρήσης προς την εξάρτηση ουσιών,  μπορεί να παρουσιάσει κάποια σημεία που μπορεί να στρέψουν την προσοχή μας σε αυτό το πρόβλημα.

Αν ο έφηβος παρουσιάζει ένα ή περισσότερα από τα πιο κάτω πιθανόν να  βρίσκεται στο στάδιο του εθισμού και χρειάζεται βοήθεια.

• Καταναγκαστική επιθυμία της χρήσης της ουσίας

• Αλλαγή εξωτερικής εμφάνισης

• Συνεχής αϋπνία ή έντονη υπνηλία

• Συγχυτικές καταστάσεις, εκτός τόπου και χρόνου, παρανοϊκότητα

• Συνεχής αναζήτηση χρημάτων, χωρίς να μπορεί να δώσει απάντηση για ποιο λόγο του χρειάζονται.

• Απώλεια αντικειμένων αξίας από το σπίτι. Κατάχρηση πιστωτικών καρτών μελών της οικογένειας ή εξαφάνιση χρημάτων από το σπίτι.

• Αποτυχημένες προσπάθειες στο παρελθόν διακοπής της χρήσης

• Εμφάνιση στερητικού συνδρόμου αμέσως μετά τη διακοπή της χρήσης

• Η ουσία έχει γίνει το επίκεντρο της ζωής του ατόμου (σε βάρος των άλλων δραστηριοτήτων και ενδιαφερόντων του)

• Συνεχής άρνηση της ύπαρξης προβλήματος και ως εκ τούτου άρνηση έναρξης θεραπευτικής προσπάθειας.

• Δημιουργία προβλημάτων με τον νόμο, είτε λόγω συμπεριφοράς είτε με κατοχή ποσοτήτων παράνομων ουσιών.

Η θεραπεία ξεκινάει από τον ίδιο τον ασθενή. Η αποδοχή του προβλήματος είναι το σημαντικότερο βήμα για έναρξη της θεραπευτικής προσπάθειας με συμμετοχή του οικογενειακού και φιλικού περιβάλλοντος

από την Παππά Ελευθερία, Κοινωνική Λειτουργός, Υπεύθυνη ΚΕΘΕΑ ΟΞΥΓΟΝΟ – MEd Εκπαίδευση Ενηλίκων 

Αυτές τις μέρες δημοσιεύτηκε μία νέα έρευνα που υλοποίησε το θεραπευτικό πρόγραμμα ΚΕΘΕΑ ΠΙΛΟΤΟΣ στο νομό Μαγνησίας σχετικά με τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών σε μαθητές Γυμνασίου. Η έρευνα επιδεικνύει συμπεριφορές κινδύνου σε έφηβους ηλικίας 12-15 ετών (ΚΕΘΕΑ, 2019). 

Από τα ευρήματα της έρευνας φαίνεται πως οι έφηβοι έχουν έρθει σε επαφή με ψυχοδραστικές ουσίες, κυρίως αλκοόλ και τσιγάρο αλλά και με την κάνναβη.

Η ηλικία έναρξης της χρήσης αλκοόλ φαίνεται να είναι τα 13 με 14 έτη. Το 67% των μαθητών που δήλωσαν χρήση αλκοόλ ήταν αγόρια και το 33% κορίτσια. 

Όσον αφορά στο κάπνισμα, το 10% των μαθητών δήλωσε ότι έχει δοκιμάσει τσιγάρο ή ότι κάπνιζε, αλλά σταμάτησε, το 3% περίπου δήλωσε περιστασιακό κάπνισμα μέσα στο μήνα και άλλο ένα 3% καθημερινή χρήση. 

Το 3% των μαθητών ανέφερε ότι κάνει χρήση ουσιών. Κυρία ουσία χρήσης αλλά και ουσία έναρξής της είναι η κάνναβη. Η ηλικία έναρξης της χρήσης είναι τα 13 έτη. Με βάση τα στοιχεία που έδωσαν οι συμμετέχοντες υπάρχει κατανάλωση και προμήθεια της ουσίας μέσα στους χώρους των περισσοτέρων σχολείων, ενώ ο αριθμός χρηστών κάνναβης βρέθηκε να τριπλασιάζεται από τα 14 στα 15 έτη.

Από τα στοιχεία της έρευνας μπορούμε να δούμε πως το σχολείο όχι μόνο αποτελεί χώρο χρήσης κάποιας ψυχοδραστικής ουσίας αλλά είναι και χώρος που προμηθεύονται οι μαθητές ναρκωτικές ουσίες. 

Γνωρίζουμε πως η χρήση ουσιών είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που οφείλεται στο συνδυασμό διαφόρων παραγόντων όπως ψυχολογικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών, οικογενειακών. 

Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες κινδύνου που μπορεί να ωθήσουν έναν έφηβο να εμπλακεί με τη χρήση ουσιών. Κάποιοι από αυτούς σύμφωνα με τον Newcomb (1994) είναι οι παρακάτω:

Πολιτισμικοί και κοινωνικοί

• Νόμοι που προάγουν τη χρήση

• Κοινωνικά κριτήρια που προάγουν τη χρήση

• Διαθεσιμότητα

• Ασυνήθιστα δυσχερείς οικονομικές συνθήκες

Διαπροσωπικοί 

• Χρήση από τους γονείς και την οικογένεια

• Ευνοϊκή στάση ως προς τη χρήση από την άμεση/ευρύτερη οικογένεια

• Κακές/μειονεκτικές οικογενειακές συνθήκες

• Εντάσεις από οικογένεια

• Απόρριψη από φίλους

• Σχέση με φίλους που κάνουν χρήση

Ψυχοκοινωνικοί

• Πρώιμη και προβληματική συμπεριφορά 

• Αποτυχία στο σχολείο και στις ανώτερες εκπαιδευτικές βαθμίδες

• Κακές σχέσεις με το σχολείο

• Ευνοϊκή στάση προς τη χρήση

Όπως είδαμε παράγοντες που αφορούν στο σχολείο μπορεί να σχετίζονται με τη χρήση ουσιών. Οι Newcomb & Felix-Ortiz (όπ.αναφ. στην Κυρίτση, 2013) μετά από πολυετή έρευνα με μια ομάδα νέων διαπίστωσαν πως οι χαμηλές εκπαιδευτικές προσδοκίες και η χαμηλή βαθμολογία αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες στη χρήση ναρκωτικών. Αντίστοιχα, οι Hawkins et. al. (ό. π.) επισημαίνουν τη σχέση ανάμεσα στη σχολική αποτυχία και τη χρήση ουσιών. Έρευνα του Κουράκη (2004) δείχνει πως η παραβατική συμπεριφορά σχετίζεται με τη σχολική επίδοση. Δηλαδή οι παραβατικοί έφηβοι έχουν σε διπλάσιο ποσοστό καθόλου καλές σχολικές επιδόσεις. 

Σύμφωνα με την έρευνα του Κούτρα (1990) οι μαθητές που κάνουν χρήση ναρκωτικών φαίνεται να αμφισβητούν τη δομή της εκπαίδευσης και τον τρόπο ζωής μέσα στο σχολείο. Η μη σχολική προσαρμογή και η αποτυχία που ενδεχομένως μπορεί να οδηγήσει στη χρήση ναρκωτικών μπορεί να οφείλονται σε χαρακτηριστικά που διέπουν το σχολείο, όπως ο αυταρχισμός, η έλλειψη συμμετοχής των μαθητών στις διαδικασίες, η έλλειψη σύνδεσης του σχολείου με την κοινότητα και την οικογένεια (Γεωργούλας, 2000). 

Έρευνα του Κουτρουβίδη (2015) με έφηβους χρήστες ουσιών δείχνει πως υπάρχει από τη μεριά τους απαξίωση της σχολικής δομής και των απαιτήσεών της, των μεθόδων διδασκαλίας, των γνωστικών αντικειμένων, των περισσότερων χαρακτηριστικών των εκπαιδευτικών και της διεύθυνσης και του συνολικού κλίματος του σχολείου.      

Από τα παραπάνω μπορούμε να διαπιστώσουμε τη σημαντικότητα του να λειτουργεί το εκπαιδευτικό σύστημα με τέτοιο τρόπο που να αποτελεί έναν παράγοντα προστασίας, ένα μέρος όπου ο μαθητής θα νιώθει ασφαλής, δημιουργικός και ελεύθερος να αναπτύξει όλα τα χαρακτηριστικά εκείνα που θα τον οδηγήσουν σε επιλογές σωστές για την πορεία της ζωής του.            

Το σχολείο ως ένας πολύ ισχυρός κοινωνικός θεσμός είναι πομπός αξιών και αρχών που μπορούν να διαμορφώσουν ή να επηρεάσουν τους μαθητές. Τους βοηθά να ενταχθούν στο κοινωνικό γίγνεσθαι, να συμμετέχουν στο πολιτικό σύστημα οργάνωσης της κοινωνίας (Φραγκουδάκη, 1985).

Η εφαρμογή προγραμμάτων πρόληψης μέσα στα σχολεία μπορεί να λειτουργήσει ως προστατευτικό δίχτυ για τους έφηβους και ως μέσο αναχαίτησης της φθίνουσας πορείας τους σε όλα τα επίπεδα (Κουτρουβίδης, 2015).

Οι παρεμβατικές ενέργειες σε επίπεδο πρόληψης αποτελούν ένα κομβικό σημείο για την εμπλοκή ενός νέου στη χρήση και στη συνέχεια στην κατάχρηση ουσιών. Οι παρεμβάσεις πρόληψης έχουν ως στόχο την αλλαγή στοιχείων και συμπεριφορών του ατόμου, επηρεάζοντας έμμεσα στις συμπεριφορές χρήσης. 

Η διατήρηση και η ανάπτυξη της συνολικής υγείας, η αποφυγή συμπεριφορών που μπορεί να σχετίζονται με τη χρήση ουσιών, η ευαισθητοποίηση των νέων και η ενημέρωσή τους για θέματα που αφορούν στα ναρκωτικά συγκαταλέγονται στους γενικότερους σκοπούς της πρόληψης και της εφαρμογής προγραμμάτων πρόληψης στο σχολείο. 

Το σχολείο ως ο πιο ισχυρός φορέας κοινωνικοποίησης μετά την οικογένεια, θεωρείται ο ιδανικός χώρος για την εφαρμογή προγραμμάτων αγωγής υγείας. Έχει τη δυνατότητα να βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει όλες εκείνες τις δεξιότητες που θα το ενισχύσουν σε προσωπικό, ψυχολογικό και κοινωνικό επίπεδο, θα του παρέχει τις γνώσεις και τις ευκαιρίες συνειδητής επιλογής ενός υγιούς τρόπου ζωής. 

Τα παιδιά βρίσκονται σε ηλικία διαμόρφωσης της προσωπικότητας που είναι κρίσιμη για την απόκτηση της κατάλληλης ισορροπίας για την υγεία. Η Αγωγή Υγείας μπορεί να βοηθήσει το παιδί (και τον έφηβο) να αποκτήσει αντίληψη και γνώση του εαυτού του και του σώματός του. Αυτή η ηλικία είναι κρίσιμη για την διαμόρφωση συμπεριφορών και συνηθειών που μπορεί να επηρεάσουν την υγεία και χαρακτηρίζεται από την εγκατάσταση μεθόδου μάθησης, που θα βοηθήσει το άτομο να αντιμετωπίσει προβλήματα που συνεπάγονται από την συμμετοχή του στην κοινωνική αλληλεπίδραση.

Οι παρεμβάσεις πρόληψης που απευθύνονται σε μαθητές έχουν ως στόχο τη βελτίωση της ψυχολογικής, συναισθηματικής και κοινωνικής μάθησης των παιδιών με στόχο την ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων απέναντι στη χρήση ουσιών. Δίνεται έμφαση στη δημιουργία κατάλληλου σχολικού κλίματος που θα υποστηρίζει την ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων, θα δίνει ευκαιρίες βελτίωσης σχέσεων μεταξύ των μελών της σχολικής κοινότητας. Ο αυτοέλεγχος, η ενσυναίσθηση, η επίλυση προβλημάτων, η αναγνώριση συναισθημάτων, οι διαπροσωπικές σχέσεις αποτελούν κύριους στόχους των παρεμβάσεων στο σχολείο. 

Το σχολείο προκειμένου να πετύχει την ολιστική υποστήριξη του μαθητή και την ενίσχυση των κοινωνικών του δεξιοτήτων με τελικό στόχο την αποφυγή της έναρξης κάποιας ψυχοδραστικής ουσίας, θα πρέπει να  υλοποιεί προγράμματα πρόληψης τα οποία θα ενσωματώνουν ολοκληρωμένα θεωρητικά πλαίσια τα οποία θα αναφέρονται στην αντιμετώπιση των παραγόντων επικινδυνότητας και παράλληλα στην ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων, να αξιοποιούν μεθόδους αλληλεπίδρασης, να ενισχύουν την ανάπτυξη των ατομικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, να εφαρμόζουν και να τηρούν αυστηρά εκπαιδευτικά προγράμματα από εκπαιδευμένους εκπαιδευτικούς και τέλος να υπάρχει συγκεκριμένο εκπαιδευτικό περιεχόμενο βασισμένο σε εκπαιδευτικό υλικό και εγχειρίδια. 

Είναι όπως φαίνεται πολύ σημαντικό να σχεδιάζονται και να εφαρμόζονται στοχευμένα προγράμματα πρόληψης στο σχολείο ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα οι επιβαρυντικοί παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν ένα παιδί στη χρήση ουσιών στην εφηβεία του. Η αποτελεσματική εφαρμογή τέτοιων προγραμμάτων μπορεί να αποτελέσει κομβικό σημείο για την πορεία ενός παιδιού στη ζωή του. 

Ένα αγόρι 19 ετών που διατηρούσε σχέση με μία κοπέλα 18 ετών ήταν χρήστης ουσιών. Η κοπέλα του προσπαθούσε με διάφορους τρόπους να τον πείσει να σταματήσει αυτό που κάνει, αλλά δεν κατάφερνε τίποτα. Απευθύνθηκε σε δικούς του ανθρώπους για να τον βοηθήσουν. αλλά δυστυχώς κανείς δεν έδειξε ενδιαφέρον. Κάποια στιγμή, της κινήθηκε η περιέργεια ως προς το τι είναι αυτές οι ουσίες. Συγκεκριμένα, αποφάσισε να δοκιμάσει κρυφά από εκείνον για να καταλάβει το λόγο που δεν θέλει να σταματήσει τη χρήση τους.

Η συνέχεια της ιστορίας τους δείχνει ότι άρχισαν να κάνουν παράλληλα χρήση ουσιών και να μπαίνουν στη διαδικασία κλοπών για να μπορούν να προμηθευτούν τη δόση τους. Κάποια στιγμή διώχθηκαν από την αστυνομία και συλλήφθησαν. Καταδικάστηκαν για κλοπή και παράνομη οπλοκατοχή. Ο 19χρονος καταδικάστηκε σε φυλάκιση μεγαλύτερο διάστημα από την κοπέλα του, λόγω της επιβάρυνσης της παράνομης οπλοκατοχής. Μέσα στη φυλακή συμμετείχαν και οι δύο σε προγράμματα απεξάρτησης και φαρμακευτικής αγωγής. Η κοπέλα αποφυλακίστηκε καθαρή και κατάφερε να βρει εργασία στον τομέα που την ενδιέφερε. Το αγόρι της βγήκε από την φυλακή λίγο αργότερα. Όμως, οι δρόμοι τους είχαν χωριστεί. Σήμερα, η κοπέλα έχει κάνει οικογένεια και ζει μία φυσιολογική ζωή

U241N0076

ΑΚΡΟΑΤΗΡΙΟ 2

Το ''The A team'' του Ed Sheeran μιλάει για μια νεαρή γυναίκα και τη μάχη της με την κατάχρηση ουσιών. Υπογραμμίζει μάλιστα τις συνέπειες του εθισμού κατά την εφηβεία. Είναι ένα τραγούδι ευαισθητοποίησης με ισχυρό μήνυμα και συνάμα ανάλαφρο ήχο.

"Η δύναμη να πεις ‘όχι’ σε κάνει πιο δυνατό από κάθε ουσία

Ακροατήριο 15

Θεατρική παράσταση

Μία ιστορία ζωής δίπλα στην εξάρτηση από τις ουσίες.

Τέσσερα πρόσωπα από το στενό περιβάλλον του Άκη που από μικρός υπέκυψε σε εθισμούς και εξαρτήσεις, του μιλούν ξετυλίγοντας το νοιάξιμό τους. Η αδερφή του, ο επιστήθιος φίλος του, η σύντροφός του και ο φίλος του από τον στρατό, ο καθένας με τον δικό του τρόπο προσπαθεί να τον συνεφέρει, να τον βοηθήσει, να τον σώσει.

«Γιατί βρε Άκη; Δεν ήμασταν παιδιά εγκαταλελειμμένα, κακοποιημένα.. Δεν είχαμε κανένα από όσα θεωρούνται στερεότυπα στο οικογενειακό περιβάλλον των εξαρτημένων. Συνηθισμένοι άνθρωποι οι γονείς μας» του λέει η Ρία, η αδερφή του που βιώνει την συνεξάρτηση.
«Όλα γύρναγαν γύρω από σένα και όσο σου δίναμε, τόσο ζητούσες».

Οι ζωές όλων στον περίγυρο του χρήστη επηρεάζονται. Η αγάπη επιμένει, τα όρια ατονούν, η ελπίδα και η απόγνωση εναλλάσσονται όσο η εξάρτηση συνεχίζεται. Ποια μπορεί να είναι η κατάληξη;

Το αλκοόλ, η πιο διαδεδομένη ουσία, μπορεί να προκαλέσει ατυχήματα, διαταραχές μνήμης και προβλήματα στο ήπαρ. Η χρήση καπνού, ιδιαίτερα μέσω ηλεκτρονικών τσιγάρων, οδηγεί σε εθισμό και καρδιαγγειακές βλάβες. Η κάνναβη επηρεάζει τη μνήμη και τη λήψη αποφάσεων, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο ψυχικών διαταραχών όπως κατάθλιψη και ψύχωση. Τα ναρκωτικά και η κατάχρηση φαρμακευτικών σκευασμάτων συνδέονται με σοβαρές βλάβες στον εγκέφαλο, καρδιολογικά προβλήματα και κίνδυνο υπερδοσολογίας.

Date:1890

Artist:Vincent van Gogh

(Dutch, 1853–1890)

About this artwork:

During his time in the Asylum of Saint-Paul in Saint-Rémy, a small town near Arles, Vincent van Gogh made a number of copies of the work of artists he admired, which freed him from having to produce original compositions and allowed him to concentrate instead on interpretation. For this image, Van Gogh copied a wood engraving from Honoré Daumier’s Drinkers, a parody on the four ages of man. The exaggerated figure types capture Daumier’s characteristic humor and convey his sad message about the horrors of alcoholism. The greenish palette may well be an allusion to the notorious alcoholic drink absinthe.

Ψυχοπαθολογία του Παιδιού

Ενότητα 16

U244N1297

“It was my decision to get clean, I did it for me
Admittedly, I probably did it subliminally for you”.

Η κακώς νοούμενη αυστηρή αγωγή, η έλλειψη κατανόησης και διαλόγου μεταξύ γονιών και παιδιών κατά το κρίσιμο στάδιο της εφηβικής ηλικίας, καθώς και η ανεξέλεγκτη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών από νέους είναι το πρόβλημα που εξετάζεται με αφορμή τη συγκλονιστική ιστορία της επαναστατημένης και ασυμβίβαστης αυτής νεαρής κοπέλας. Η διηγηματική καταγραφή της σύντομης ζωής της ηρωίδας βασίζεται σε πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από το αρχείο του συγγραφέα κατά τη μακρόχρονη θητεία του ως Επιμελητού Ανηλίκων.

Το βιβλίο μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο οδηγό για γονείς, εκπαιδευτικούς, νομικούς, γιατρούς αλλά και για εφήβους στην αντιμετώπιση των πολυδιάστατων προβλημάτων της εφηβείας, όπως επισημαίνει στον πρόλογο ο καθηγητής της Εγκληματολογίας Γιάννης Πανούσης.

Ακροατήριο 08

Substance abuse and dependence in adolescence : epidemiology, risk factors and treatment

Essau, Cecilia. 2014

Description
Recent years have seen a growth in the numbers of studies of substance abuse and dependence in adolescence, focusing on prevalence, risk factors, comorbidity, course and outcome. At the same time, numerous prevention and intervention strategies have been developed. Substance Abuse and Dependence in Adolescence presents a comprehensive review of state-of-the-art empirical and practical information on this topic.Cecilia A. Essau, along with an eminent group of international researchers and clinicians, summarises the most recent empirical findings and state-of-the-art knowledge on substance Abuse in Adolescence.

Η χρήση ουσιών στην εφηβεία αποτελεί ένα πολυδιάστατο κοινωνικό και υγειονομικό πρόβλημα, με σοβαρές συνέπειες για τη σωματική, ψυχική και κοινωνική ανάπτυξη των νέων. Καθώς η εφηβεία είναι μια περίοδος σημαντικών βιολογικών, συναισθηματικών και κοινωνικών αλλαγών, οι έφηβοι συχνά είναι πιο ευάλωτοι σε συμπεριφορές πειραματισμού, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ουσιών. Η κατανόηση των παραγόντων που οδηγούν στη χρήση ουσιών, των συνεπειών αυτής της συμπεριφοράς και των στρατηγικών παρέμβασης είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση του φαινομένου.

Αιτίες Χρήσης Ουσιών στην Εφηβεία

Η χρήση ουσιών από εφήβους συνδέεται με διάφορους βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες:

1. Βιολογικοί παράγοντες: Η αναπτυσσόμενη εγκεφαλική δομή των εφήβων, ιδιαίτερα στον προμετωπιαίο φλοιό, που συνδέεται με τη λήψη αποφάσεων και τον αυτοέλεγχο, μπορεί να αυξήσει την προδιάθεση για ριψοκίνδυνες συμπεριφορές, όπως η χρήση ουσιών (Casey et al., 2008).

2. Ψυχολογικοί παράγοντες: Συναισθηματικές προκλήσεις, όπως το άγχος, η κατάθλιψη και η χαμηλή αυτοεκτίμηση, συχνά ωθούν τους εφήβους να αναζητήσουν παρηγοριά ή απόδραση μέσα από τη χρήση ουσιών (Hawkins et al., 1992).

3. Κοινωνικοί παράγοντες: Η πίεση από συνομηλίκους, η επιθυμία ένταξης σε μια ομάδα και η έκθεση σε πρότυπα που ενθαρρύνουν τη χρήση ουσιών είναι ισχυροί παράγοντες κινδύνου. Επιπλέον, η έλλειψη υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντος και η έκθεση σε ουσίες στο σπίτι αυξάνουν την πιθανότητα χρήσης.

Σημάδια συμπεριφοράς που υποδεικνύουν πιθανή χρήση

Διονύσης Φιλιππόπουλος:

Περνώντας κύρια Κατσούλη, από τα αίτια που συμβάλλουν στη χρήση των ουσιών από έφηβους, θα ήθελα να περάσουμε σε ένα τεράστιο ακόμα κεφάλαιο που είναι η αλλαγή συμπεριφοράς. Εδώ λοιπόν θα ήθελα να σας ρωτήσω αν υπάρχουν κάποια πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια ή συμπεριφορές που πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς και να παρατηρήσουν.

Αλεξία Κατσούλη:

Κάτι πάρα πολύ σημαντικό που παρέλειψα να το θίξω από την αρχή είναι ότι ακριβώς επειδή τα ναρκωτικά ως ψυχοδραστικές ουσίες, ακριβώς επειδή επιδρούν στον εγκέφαλο δημιουργώντας τεράστιες παθολογικές μεταβολές στην νευροχημεία και στη νευροβιολογία του εγκεφάλου, αυτό σημαίνει ότι θα έχουμε αλλαγές στη συμπεριφορά, στο ανθρώπινο σώμα, στον οργανισμό, στον τρόπο σκέψης και στην έκφραση του συναισθήματος, διότι ο τρόπος σκέψης επηρεάζει και το ανάλογο συναίσθημα. Εδώ λοιπόν θέλω να θίξω ένα πολύ σοβαρό ζήτημα σε σχέση με την έκθεση του εφήβου στις ουσίες και ιδιαίτερα την έκθεση του εγκεφάλου του.

Ο εγκέφαλος ενός εφήβου δεν έχει ωριμάσει ακόμα στην εφηβική ηλικία. Ωριμάζει ίσως στα 22 με 24 χρόνια. Όταν είναι λοιπόν έως είκοσι τεσσάρων ετών, ωριμάζουν συγκεκριμένες λειτουργίες του εγκεφάλου, οι οποίες είναι πάρα πολύ σημαντικές για την ανθρώπινη εξέλιξη.

Οι ανώτερες νοητικές μας λειτουργίες, οι λεγόμενες εκτελεστικές, που βρίσκονται ακριβώς πάνω από το μέτωπό μας, ωριμάζουν μεταξύ 18 και 24 ετών, σιγά-σιγά. Αυτό υποδεικνύει ότι οι γνωστικές μας λειτουργίες, όπως η κρίση, η αντίληψη, η συνείδηση, η μνήμη, η μάθηση, η επεξεργασία διαφόρων δεδομένων, το να μπορώ να διαχειριστώ μια δύσκολη κατάσταση, ένα δύσκολο συναίσθημα, το να μπορώ να επιλύσω ένα πρόβλημα, το να μπορώ να πάρω μια απόφαση.

Όλα εξαρτώνται λοιπόν από αυτές τις γνωστικές λειτουργίες. Επειδή αυτές δεν έχουν ωριμάσει όταν ξεκινά η χρήση ουσιών, τα ναρκωτικά και οι ψυχοδραστικές ουσίες, ακριβώς επειδή δρουν σε αυτά τα μέρη του εγκεφάλου, επηρεάζουν αυτές τις λειτουργίες δημιουργώντας βλάβες και ανεπάρκειες, τις οποίες βλάβες τις βλέπουμε και στην ενήλικη ζωή αν η χρήση του εφήβου διατηρηθεί.

Άρα στην εφηβική ηλικία επηρεάζονται οι γνωστικές λειτουργίες του εφήβου, όλα αυτά που είπαμε, επηρεάζεται εν ολίγοις, το πώς θα κρίνει το πώς θα πάρει μια υγιή απόφαση, μια κατάλληλη απόφαση, το πώς θα κρίνει το σωστό ή το λάθος, το πώς θα διαχειριστεί ένα πρόβλημα, μια δύσκολη κατάσταση, το πώς θα το επιλύσει. Εάν συνεχιστεί η χρήση ουσιών, αυτά επηρεάζονται και δυσκολεύονται, πράγμα που το βλέπουμε και στην ενήλικη ζωή και σε μεγάλες ηλικίες.

Όσον αφορά τα σημάδια λοιπόν αυτά, επειδή ακριβώς επηρεάζεται ο εγκέφαλος, άρα θα επηρεαστεί και η συμπεριφορά, εδώ θα δούμε λοιπόν μια αλλαγή και στο συναίσθημα του εφήβου. Θα δούμε ίσως ένα πιο ευερέθιστο έφηβο, έναν πιο επιθετικό μερικές φορές, θα δούμε αλλαγές συμπεριφοράς και αυτό θα το καταλάβουν οι γονείς γιατί οι γονείς ξέρουν καλύτερα τα παιδιά τους ή μπορεί να το καταλάβουν κάποιοι δάσκαλοι αν βρίσκονται κοντά στα παιδιά.

Θα δούμε λοιπόν έναν διαφορετικό έφηβο. Στην οικογένεια, θα δούμε διαρκείς συγκρούσεις, θα δούμε μια διαρκή ένταση όταν αυτές δεν προϋπήρχαν και όταν δεν υπάρχει λόγος. Πολλές φορές έτσι ή μπορεί να δούμε έναν έφηβο να απομονώνεται για ώρες στο δωμάτιό του, προκειμένου εκεί ίσως να πειραματιστεί με τις ουσίες.

Να κοιμάται ή να μην κοιμάται, να έχουμε υπερυπνία ή αϋπνία, να έχει περισσότερο άγχος απ’ό, τι είχε. Βλέπουμε επίσης αρκετά τηλέφωνα – τον βλέπουμε να μιλάει συνέχεια στο τηλέφωνο, να λέει περισσότερα ψέματα και να έχει όλο αυτό αντίκτυπο και στο σχολείο. Στο σχολείο λοιπόν, ένας ισχυρός προγνωστικός παράγοντας είναι οι μειωμένες σχολικές επιδόσεις.

Ενώ όλα τα μαθήματα τα προηγούμενα πήγαιναν καλά, θα δούμε μια πτώση των επιδόσεων στο σχολείο, θα δούμε πολλές απουσίες και θα δούμε μια γενικότερη αδιαφορία ως προς το οικογενειακό περιβάλλον και ως προς το σχολείο και τις δραστηριότητές του.

Θα δούμε να χάνει ένα ενδιαφέρον για όσα ενδιαφέρονταν ή σε όσα απασχολούνταν και θα δούμε επίσης ίσως μια αυτοκαταστροφική συμπεριφορά. Μπορεί να έχουμε τάσεις αυτοκτονίας ή απόπειρες αυτοκτονίας που εκεί τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο δύσκολα και πιο επιβαρυντικά για την οικογένεια και το ευρύτερο περιβάλλον του παιδιού.

Και θα δούμε επίσης να μη φροντίζει τον εαυτό του, να είναι αφρόντιστος και ίσως και βρόμικος. Μέχρι να δούμε στο τέλος μια εικόνα αρρώστου και να λέμε ότι στο παιδί μου κάτι συμβαίνει και τα πράγματα δεν πάνε καλά και το μυαλό μας να πάει εκεί – στην οικογένεια είναι αυτό.

Στο σχολείο είναι οι μειωμένες σχολικές επιδόσεις και επίσης βλέπουμε να χάνονται και χρήματα από την οικογένεια. Αρχίζει λοιπόν να έχουμε και μια παραβατικότητα εντός της οικογένειας και μια παραβατικότητα εκτός του πλαισίου της οικογένειας σε επίπεδο ομάδας μετά.

Πιο οργανωμένα δηλαδή, προκειμένου να διαχειριστεί τη χρήση, γιατί από κει και μετά αρχίζει να ασχολείται με την εξασφάλιση της ουσίας. Αν υπεραπασχοληθεί, τότε έχει μπει στο στάδιο της εξάρτησης.

Η ταινία απεικονίζει τέσσερις διαφορετικές μορφές εθισμού στα ναρκωτικά, που οδηγούν τους πρωταγωνιστές στον εγκλεισμό σε ένα φανταστικό κόσμο αυταπάτης και αυτοκαταστροφικής απόγνωσης που στη συνέχεια ξεπερνιέται από την πραγματικότητα, αφήνοντας τους ως άδεια κελύφη του πρώην εαυτού τους.

Ο Στέφανος, μαθητής του Λυκείου, ζει μαζί με τους γονείς του και τον μικρότερο αδελφό του. Σε ένα πάρτι, αυτός και ο πιο καλός του φίλος, ο Στάθης, θα γνωρίσουν τον Πέτρο και τη Νότα… και μαζί με αυτούς θα γνωρίσουν και άλλους τρόπους διασκέδασης. Έτσι η ζωή του Στέφανου θα αλλάξει, ενώ ο ίδιος όπως και ο φίλος του θα ξεκινήσουν ένα ταξίδι ιδιαίτερα επικίνδυνο. Ένα ταξίδι που μπορεί να οδηγεί στον θάνατο.Ένα ρεαλιστικό μυθιστόρημα για το μεγάλο πρόβλημα των ναρκωτικών. Για τους νεανικούς έρωτες, τις αστόχαστες αποφάσεις, αλλά και τα τραγικά αδιέξοδα. Από τα πιο αγαπημένα μυθιστορήματα για νέους, που έχει μεταφερθεί με μεγάλη επιτυχία και στη μικρή οθόνη.

Στόχος της παρούσας εργασίας είναι, μέσω της ανάλυσης βιογραφιών ζωής εξαρτημένων ατόμων, να διερευνηθεί η σχέση ανάμεσα στα τραυματικά γεγονότα ζωής και τα συναισθήματα που τα συνοδεύουν με την έναρξη της χρήσης ουσιών και την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου. Η ανάλυση βιογραφιών ζωής ατόμων που εισάγονται σε προγράμματα απεξάρτησης του ΚΕΘΕΑ αξιοποιείται προκειμένου να διερευνηθούν οι ερμηνείες και το νόημα που τα ίδια αποδίδουν στις εμπειρίες τους αλλά και να γίνει κατανοητός ο τρόπος κατασκευής ιστοριών ζωής από τη σκοπιά του παρόντος. Μέσα από την ανάλυση δέκα βιογραφιών ζωής τις οποίες καλούνται να συγγράψουν όλα τα άτομα που συμμετέχουν σε θεραπευτική κοινότητα απεξάρτησης, αναζητά την ερμηνεία που τα ίδια τα άτομα δίνουν για τη σχέση ανάμεσα στα τραυματικά γεγονότα ζωής και στην έναρξη της χρήσης ουσιών, τη σχολική αποτυχία και την πρόωρη διακοπή του σχολείου. Με τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου προκύπτει ότι σε κάθε αναπτυξιακή φάση αναδύονται συγκεκριμένοι παράγοντες που συνδυάζονται με την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και την έναρξη της χρήσης ουσιών και που αφορούν κυρίως δυσμενείς εμπειρίες ζωής κατά την παιδική ηλικία. Η εργασία προτείνει την εφαρμογή προγραμμάτων διά βίου μάθησης και μη τυπικής εκπαίδευσης στο σύνολο της σχολικής κοινότητας για την πρόληψη της σχολικής διαρροής και της χρήσης ουσιών

with Mental Health Conditions

Η κατάχρηση ουσιών στην εφηβεία αποτελεί ένα σοβαρό κοινωνικό και ψυχολογικό ζήτημα, με ευρείες επιπτώσεις στην ανάπτυξη και την ευημερία των νέων. Η εφηβεία είναι μια περίοδος έντονων αλλαγών, κατά την οποία οι νέοι συχνά πειραματίζονται και διαμορφώνουν την ταυτότητά τους. Αυτή η περίοδος αυξημένης ευαλωτότητας τους καθιστά πιο επιρρεπείς στη χρήση ουσιών όπως αλκοόλ, καπνός, κάνναβη και άλλα ναρκωτικά.

Αιτίες Κατάχρησης Ουσιών

1. Ψυχολογικοί Παράγοντες: Το άγχος, η κατάθλιψη και η χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι κοινά κίνητρα για τη χρήση ουσιών, καθώς οι έφηβοι συχνά αναζητούν ανακούφιση από συναισθηματικές δυσκολίες.

2. Κοινωνικές Επιρροές: Η πίεση από συνομηλίκους και η ανάγκη να ανήκουν σε μια ομάδα μπορεί να ενθαρρύνει τη χρήση ουσιών.

3. Οικογενειακά Προβλήματα: Η έλλειψη υποστήριξης από την οικογένεια ή η ύπαρξη οικογενειακής ιστορίας κατάχρησης ουσιών αυξάνουν τον κίνδυνο.

4. Περιέργεια και Αναζήτηση Ρίσκου: Η φυσική τάση των εφήβων για εξερεύνηση και πειραματισμό συχνά οδηγεί στη χρήση ουσιών.

Επιπτώσεις

Η κατάχρηση ουσιών επηρεάζει αρνητικά τη σωματική, ψυχική και κοινωνική υγεία. Οι έφηβοι που κάνουν κατάχρηση ουσιών διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο:

• Ακαδημαϊκής αποτυχίας: Οι ουσίες επηρεάζουν τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη μαθησιακή ικανότητα.

• Ψυχολογικών προβλημάτων: Υπάρχει συσχέτιση με αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη και επιθετικότητα.

• Κοινωνικής απομόνωσης: Οι σχέσεις με την οικογένεια και τους φίλους διαταράσσονται.

• Σωματικών επιπλοκών: Η χρήση ουσιών μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες, όπως ηπατική ανεπάρκεια, καρδιακά προβλήματα και νευρολογικές βλάβες.

Πρόληψη και Αντιμετώπιση

Η πρόληψη είναι το κλειδί για τη μείωση της κατάχρησης ουσιών στην εφηβεία:

1. Εκπαίδευση και Ενημέρωση: Οι έφηβοι πρέπει να γνωρίζουν τους κινδύνους της κατάχρησης ουσιών. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία είναι αποτελεσματικά.

2. Οικογενειακή Υποστήριξη: Η ενίσχυση της επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια μπορεί να αποτρέψει τη χρήση ουσιών.

3. Παρέμβαση Νωρίς: Η ανίχνευση και η αντιμετώπιση πρώιμων σημείων χρήσης ουσιών μειώνει τον κίνδυνο εξάρτησης.

4. Ψυχολογική Υποστήριξη: Οι έφηβοι με συναισθηματικές δυσκολίες χρειάζονται επαγγελματική βοήθεια.