HUMANISTAK by https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq en-us 2023-05-02 10:35:32 UTC 2023-05-08 10:57:57 UTC hello@padlet.com Erasmo Rotterdamgoa https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2575075130 Herbehereetan jaio zen 1466 eta Basilea, Suitza 1533 hil zen. Filologo, teologo eta humanista bat izan zen.  Pariseko unibertsitatean ikasi zuen, garaiko jakintsu oso famatua zen. Geroago Eromenaren laudorioa idatzi zuen, ezjakintasuna, sineskeriak eta erlijio-fanatismoa kritikatuz. Obra hori hogeita hamar hizkuntza baino gehiagotara itzuli zen karlos V.a enperadorearen irakaslea izan zen.

Erasmo Rotterdamgoa, oso obra garrantzitsua egin zuen izena duela:”Eromenaren laudiorioa”. Itxura,metodo zientifikoaren oinarriak ditu, kritika bat da erlijioari jainkoarengan sinesten dute baina zeoze gertazen denean edo zeoze logikoa bilatzen dute. 

Erromenarel laudorioa idatzi zuen, ez jakintasuna, siniskeriak eta erlijio-fanatismoa kritikatuz. "Itsuen lurrean, begi bateko gizakia errege da". Horren esanahia kaskar batek ona dirudi inolako baliorik gabeko jendearen artean dela da.
]]> 2023-05-02 11:56:41 UTC https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2575075130 Leonardo da Vinci https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2575075896 1452ko Apirilaren 15ean jaio zen eta  1519ko Maiatzaren 2an hil zen,  67 urterekin. Italiako Pizkunde garaiko polímata (hainbat gai zientifiko edo humanistikotan ezagutza handia duen pertsona) florentziarra izan zen. Hainbat lanbide zituen: margolaria, anatomista, arkitektoa, paleontologoa, botanikaria, idazlea, eskultorea, filosofoa, ingenieroa, asmatzailea, musikaria, poeta eta irigilea.    

Berari zor dizkiogu hainbat ekarpen mekanikan, hidraulikan eta aerodinamikan. Asmakarien bidez.

Bere lan esanguratsuenetakoak dira:
"La mona lisa"                                 
"La última cena"
Da Vincik esaldi esanguratsu  hauk zituen : 
“aquel que más poseé más miedo tiene de perderlo” aktibo gehiago dituzten pertsonek galtzeko beldur handiagoa izan ohi dutela adierazi nahi du.
]]> 2023-05-02 11:57:22 UTC https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2575075896 Nikolas Koperniko oieraramendia https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2575089398 Astronomoa zen, Zeruko esferen buruz liburu bat argitaratu zuen 1543an. Bertan teoria heliozentrikoa landu zuen, Eguzkia unibertsoaren zentroa zela defendatzen zuena. 
Torun hirian jaio zen 1473. urtean. Kakovian eta Italian ikasi zuen medikuntza eta filosofia. Kopernikok Merkurio, Artizarra,  Marte, Jupiter eta Saturno planetak begiratu zituen. 

"El primer lugar, devemos saber que el universo es esférico"
"El océano envuelve la Tierra y llena sus abismos mas profundos"]]> 2023-05-02 12:08:12 UTC https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2575089398 Andres Vesalio https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2577859535 Bruselasean, Belgikan jaio zen 1514 abenduaren 31 eta 1564ko urriaren 15ean hil zen Zentan, Grezian hil zen.

Mediku imperiala, nobleekin soilik lan egiten zuen medikua, izan zen. 

Anatomia gaiko libururik famatuena idatzi zuen 1543an. Honek, gizakiaren ezagutzak asko handitu zituen. 

Bere esaldi esanguratsu bat “vivitur ingenio caetera mortis erunt” (Honek: “talentua bizirauten du, beste guztia heriotza izango da” esan nahi du) izan zen. 


]]> 2023-05-04 07:09:09 UTC https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2577859535 Tomas Moro https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2577899784 Tomas Moro 1478ko otsailaren 7an jaio zen Ingalaterran eta 1535ko uztailaren 6an hil zen. Pentsatzaile, politiko, teologo, humanista eta idazlea izan zen.  Bere lanik ezagunena Utopia (1516) izan zen. Irla bateko nazio batean finkaturiko gizarte ideal baten antolaketa adierazten du. 

Bere ekarpena literatura aldetik izan zen.
Dialogos de Luciano: Bere lehenengotako lan bat izan zen eta hainbat elkarrizketaz osatuta zegoen. 
Utopia: Bere lan famatuena da. Bi zati ditu: bat dialogoa da eta bestea irlako pertsonai baten narrazioa da.

Esaldi esanguratsuenetako bat izan zen: “Nada puede pasarme que Dios no quiera. Y todo lo que él quiere, por muy malo que nos parezca, es lo mejor”. Esan nahi du, jainkoak nahi ez duen ezer ezin zaiola gertatu, eta nahi duen guztia txarra iruditu arren,onena dela.







]]> 2023-05-04 07:44:20 UTC https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2577899784 Andres Vesalio Liburua "De humani corporis fabrica" https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2581817233 2023-05-08 09:53:08 UTC https://padlet.com/iruneelorza/z11j014ixh7odrnq/wish/2581817233