[gr. prophylaktikós ‘zapobiegawczy’],

zapobieganie, prewencja, zespół działań i środków stosowanych w zapobieganiu występowaniu zjawisk niepożądanych i negatywnych w przyrodzie, w tym w życiu ludzkim, jednostkowym bądź społecznym.

Profilaktyka uniwersalna skierowana jest do wszystkich uczniów, bez względu na stopień ryzyka - całej społeczności szkolnej.

Profilaktyka selektywna skierowana jest do grupy zwiększonego ryzyka, czyli do osób, które w stopniu wyższym niż przeciętny są narażone na rozwój zaburzeń.

Profilaktyka wskazująca skierowana jest do grupy, w której rozwinęły się już symptomy zaburzeń, w tym związane z uzależnieniem od substancji psychoaktywnych.

Termin „uzależnienie” jest stosowany m.in. w odniesieniu do takich zaburzeń psychicznych, jak uzależnienie od narkotyków (narkomanii), leków (lekomanii), alkoholu (alkoholizmu) czy papierosów (nikotynizmu). W szerszym rozumieniu termin „uzależnienie” stosowany także w odniesieniu do wielu innych przymusowych zachowań, m.in. kompulsywnych zakupów, oglądania telewizji, korzystania z gier hazardowych lub komputerowych czy też nadmiernego korzystania z internetu. Współczesna psychologia traktuje pojęcie „uzależnienie” szeroko i zakłada, że może ono obejmować także inne czynności, nad wykonywaniem których dana osoba utraciła kontrolę

• nikotyna (nikotynizm),

• alkohol etylowy (alkoholizm),

• opioidy (heroina, morfina i inne),

• barbiturany (pochodne kwasu barbiturowego) stosowane jako leki nasenne,

• niektóre steroidy,

• benzodiazepiny (grupa leków psychotropowych).

• wzrost popędu związanego z poszukiwaniem środka uzależniającego

• wzrost tolerancji na działanie środka (obniżenie efektu przyjemności, który on dostarcza)

• kompulsywna konsumpcja środka kosztem swojego zdrowia oraz otoczenia

• osłabienie woli

• obsesja brania i natręctwa myślowe utrzymujące się i nawracające nawet po wieloletniej abstynencji

• samooszukiwanie się usprawiedliwiające wykonywanie danej czynności (związane z psychologicznymi mechanizmami obronnymi)

• fizyczne wyniszczenie, brak zainteresowania otoczeniem niezwiązanym ze środkiem i jego zdobywaniem

• Zachowanie szybko staje się nawykowe.

• Jest częste, regularne i stereotypowe.

• Zabiera znaczną część czasu.

• Jest przyczyną problemów zdrowotnych, finansowych, zawodowych, małżeńskich i innych.

• Ma charakter kompulsywny.

• Trudno go zaprzestać trwale i całkowicie.

• Związane jest z powracającym wewnętrznym przymusem do niego.

• Zespół abstynencyjny po odstawieniu substancji lub zaprzestaniu kontaktu z daną sytuacją.

zespół objawów związanych z utrwalonym, wielokrotnym powtarzaniem określonej czynności (lub grupy czynności) w celu uzyskania takich stanów emocjonalnych jak przyjemność, euforia, ulga, uczucie zaspokojenia.

Przykładowe czynności powodujące uzależnienie behawioralne:

• internet i gry komputerowe, telefon

• nadmierna dbałość o tężyznę fizyczną (bigoreksja)

• hazard

• praca

• zakupy

• jedzenie

• jazda samochodem

Leczenie:

• psychoterapia uzależnień – proces, w którym uczestniczy grupa specjalistów (lekarz psychiatria, terapeuta uzależnień, psycholog), którego celem jest m.in. uświadomienie sobie przez osobę uzależnioną mechanizmów chorobowych, zmiana destrukcyjnych nawyków, nauka konstruktywnych sposobów radzenia sobie z emocjami.

• grupy samopomocowe – ich program oparty jest na 12 Krokach wypracowanych przez Anonimowych Alkoholików; przykłady grup: Anonimowi Jedzenioholicy, Anonimowi Hazardziści.

• farmakoterapia – może mieć swoje zastosowanie w sytuacjach, kiedy nasilenie objawów u pacjenta w sposób znaczny utrudnia mu skorzystanie z leczenia; stanowi środek doraźny, wspierający proces terapii.

• Głód nikotynowy – silna potrzeba zapalenia papierosa

• Fizjologiczne objawy wchodzące w skład zespołu odstawienia nikotyny, takie jak drażliwość, agresja, lękliwość, problemy z koncentracją, osłabienie, senność itd., w sytuacji niemożności zapalenia papierosa

• Potrzeba przyjmowania coraz większych dawek nikotyny, aby osiągnąć ten sam pułap satysfakcji z palenia papierosów

• Utrata kontroli nad zachowaniami dotyczącymi palenia papierosów (na przykład niekontrolowane zwiększenie liczby wypalanych papierosów)

• Zaniedbywanie innych aktywności z powodu palenia (na przykład rezygnacja z wysiłku fizycznego, osłabienie wyników w sporcie czy nauce itd. )

• Palenie mimo świadomości negatywnych konsekwencji zdrowotnych i społecznych

Nikotyna odpowiada też za wzrost poziomu adrenaliny, a także ciśnienia tętniczego. Do układu nerwowego nikotyna dociera w zaledwie 7 sekund od zaciągnięcia się papierosem, jednak w organizmie pozostaje najwyżej przez 2 godziny. Po tym czasie układ nerwowy zaczyna domagać się świeżej porcji nikotyny, aby zachować poziom uzyskanej satysfakcji. Przy czym w miarę rozwoju uzależnienia od nikotyny, potrzebne są coraz większe jej dawki do osiągnięcia tego samego efektu.

Uzależnienie od nikotyny przybiera nie tylko formę fizyczną, ale też psychiczną. W tym przypadku chodzi o przywiązanie do pewnego rytuału palenia papierosa, na przykład do kawy, do piwa, z kolegami na ławce pod blokiem, w męczącej podróży, w przerwie w pracy.

W dymie papierosowym występuje około dwustu różnych związków chemicznych, które są wysoce niebezpieczne dla zdrowia zarówno samych palaczy jak i dla osób niepalących narażonych na wdychanie dymu.  Szczególnie szkodliwy jest dla dzieci i kobiet w ciąży (przeczytaj więcej; wpływ na dzieci). Niektóre związki doprowadzają do zmian nowotworowych. 

• Aceton - jest rozpuszczalnikiem, wchodzi w skład farb i lakierów.

• Amoniak – jest stosowany w chłodnictwie, jest używany jako składnik do nawozów mineralnych

• Arsen – stosuje się go  jako popularną trutkę na szczury.

• Benzopiren – to związek posiadający właściwości rakotwórcze! Jest wykorzystywany w przemyśle chemicznym.

• Butan - gaz pędny, jest używany do wyrobu benzyny.

• Chlorek winylu – jest używany do produkcji plastiku. Posiada on właściwości rakotwórcze!

• Ciała smołowate – odpowiadają one powstawanie nowotworów złośliwych u człowieka.

• Cyjanowodór – to kwas pruski, był używany przez hitlerowców w komorach gazowych do masowego ludobójstwa.  

• Fenole – to związki które niszczą rzęski błon śluzowych w oskrzelach. Rzęski te SA bardzo ważne, ponieważ oczyszczają wdychane przez człowieka powietrze i chronią nasze drogi oddechowe przed przenikaniem do organizmu wirusów, bakterii i innych toksyn.

• Formaldehyd – to związek powszechnie stosowany w budownictwie, wyrobach plastikowych, meblowych, jest stosowany także w klejach, lakierach, płytach paździerzowych i piankach wykończeniowych.  Powoduje groźne dla zdrowia następstwa takie jak podrażnienia i uszkodzenia błon śluzowych, przewlekłe stany zapalne dróg oddechowych, stany zapalne tkanki łącznej, bóle głowy, a nawet uszkodzenie płuc!

• Kadm - jest silnie trujący metal, który może wywoływać zmiany rakowe!

• Metanol – jest związkiem chemicznym, który jest także silnie trujący. W przemyśle używa się go do produkcji benzyn silnikowych.

• Nikotyna – najbardziej znana toksyna jaka wchodzi w skład dymu papierosowego. Działa obkurczająco na ściany naczyń krwionośnych (w tym także naczyń wieńcowych zaopatrujących serce), zwiększa ciśnienie krwi, jest odpowiedzialna za niefizjologiczne przyspieszenie akcji serca oraz zaburzenia rytmu serca, a także wpływa negatywnie na gen p53, który powstrzymuje niekontrolowany rozwój komórek, czyli powstawanie nowotworów. C10H14N2

• Polon – to radioaktywny pierwiastek, który posiada właściwości rakotwórcze!  

• Tlenek węgla – Jest to związek który blokuje transport tlenu w naszym organizmie! Zmniejszając zawartość tlenu we krwi, zaburza tym pracę układu krążeniach, utrudnia pracę serca i blokuje dotarcie tlenu do różnych części i narządów organizmu! Powstaje on także podczas pożaru i jest bezpośrednią przyczyną śmierci wielu osób w czasie pożarów.

• Toluidyna – to substancja chemiczna stosowana w syntezie chemicznej. Posiada ona właściwości rakotwórcze.

• Uretan – to kolejny związek o właściwościach rakotwórczych.

Oto najczęstsze choroby jakie są wywoływane przez palenie papierosów:

• Nowotwór płuc

• Astma oskrzelowa

• Rak gardła

• Rak jamy ustnej

• Nowotwór krtani

• Przewlekłe zapalenie oskrzeli

• Rak trzustki

• Nowotwór piersi

• Rak pęcherza moczowego

• Nowotwór nerek

• Miażdżyca

• Nadciśnienie tętnicze

• Choroba niedokrwienna serca

• Zawał serca

• Białaczka 

Palenie papierosów zwiększa także podatność do  

• Częstych przeziębień

• Alergii 

• Grzybicy (candida albicans)

• Zakwaszenia organizmu  

Związki chemiczne zawarte w dymie papierosowym zagrażają całemu organizmowi, powodują wywoływanie wielu chorób a także zmniejszają sprawność funkcjonowania całego ustroju palacza. Powodują one również osłabienie węchu i smaku, przez co osoba paląca jest uboższa o wiele wrażeń zmysłowych. Dym tytoniowy wywiera negatywny wpływ na układ pokarmowy - zmniejsza łaknienie, zaburza wchłanianie substancji pokarmowych, witamin i minerałów.  Palenie szkodzi także na skórę – często jest ona pożółkła i sucha. Szybko ulega starzeniu. Osoby palące, chociaż by bardzo dbały o cerę, zawsze będą miały problemy estetyczne. Palenie niszczy także zęby. 

Bierne palenie może bowiem doprowadzić do licznych powikłań położniczych już w czasie ciąży. Przede wszystkim może być ono przyczyną poronień, jak również odklejania się łożyska czy też porodu przedwczesnego. Ponadto, bierne palenie w okresie ciąży i co zatem idzie narażenie kobiety na wdychanie dymu tytoniowego, może doprowadzić do zahamowania wewnątrzmacicznego wzrostu płodu. Ponadto dzieci, których matki były narażone na bierne palenie w okresie ciąży, rodzą  się też zwykle z niższa masą urodzeniową, często też bezpośrednio po urodzeniu maja problemy z oddychaniem. Zdarza sie również, że noworodki takie są zdecydowanie bardziej niespokojne i płaczliwe. Ponadto zaobserwowano, że wśród niemowląt, których matki były w okresie ciąży biernymi palaczami, zdecydowanie częściej obserwuje sie incydenty tzw. nagłej śmierci łóżeczkowej. W późniejszym czasie dzieci biernie palących w okresie ciąży matek mogą mięć problemy w szkole, trudności z uczeniem się i zapamiętywaniem. Ponadto, w dalszej przyszłości, u dzieci matek będących  biernymi palaczkami w okresie ciąży, częściej obserwuje się zachorowania na nadciśnienie tętnicze, jak również częściej rozwija się u nich alergia, astma oskrzelowa , dzieci te również częściej są otyłe. 

Jest to chroniczna, postępująca i potencjalnie śmiertelna choroba. Polega ona na stopniowej utracie kontroli nad ilością spożywanych napojów alkoholowych i wzroście tolerancji na coraz większe dawki alkoholu. Zespół uzależnienia od alkoholu jest zespołem zjawisk fizjologicznych, behawioralnych i poznawczych, wśród których picie alkoholu dominuje nad innymi zachowaniami, poprzednio ważniejszymi dla danej osoby. Głównym objawem zespołu uzależnienia od alkoholu jest utrata kontroli nad ilością spożywanego alkoholu i ciągła potrzeba / pragnienie jego spożywania (tzw. głód alkoholu).

Długotrwałe alkoholizowanie się prowadzi do powstania uzależnienia fizycznego i psychicznego. Uzależnienie fizyczne objawia się występowaniem alkoholowego zespołu abstynencyjnego (odstawiennego). W momencie znacznego ograniczenia spożywania lub całkowitego odstawienia napojów wysokoprocentowych u chorego pojawiają się nieprzyjemne dolegliwości, które są efektem spadku stężenia etanolu we krwi. Uzależnienie psychiczne zaś to natrętne myśli, które towarzyszą choremu. Objawiają się silną potrzebą spożywania napojów alkoholowych oraz upośledzoną zdolnością kontrolowania picia.

Każdego chorego należy traktować indywidualnie, jako autonomiczną jednostkę z całą gamą cech, właściwości i doświadczeń, które wpłynęły na pojawienie się alkoholizmu. Nie ma zatem jednoznacznie określonej terapii, która byłaby skuteczna w każdym przypadku. Dlatego konieczne jest wdrożenie terapii indywidualnej, której celem jest przepracowanie z chorym emocji, uczuć i przeżyć, które wpłynęły na rozwój kolejnych faz uzależnienia i pogrążenie się w nałogu. Mimo, że alkoholizm jest chorobą psychiczną, która prowadzi do wyniszczenia organizmu i nierzadko ma poważne konsekwencje natury zdrowotnej, możliwe jest wyjście z nałogu. Jednak aby było to możliwe, konieczna jest pomoc najbliższego otoczenia w walce z uzależnieniem. Pomoc pojmowana jest jako zrozumienie istoty schorzenia, dostrzeżenie, że alkoholizm jest problemem natury psychicznej i stanowi chorobę, a także wsparcie w walce z nałogiem. Należy również podkreślić, że choroba alkoholowa jest nieuleczalna. Oznacza to, że alkoholikiem jest się przez całe życie i spożycie nawet niewielkiej ilości napojów wysokoprocentowych może skutkować powrotem do nałogu. Dlatego też istotnym elementem leczenia alkoholizmu jest terapia wspierająca, nawet po odwyku zakończonym sukcesem. Przeprowadzana jest w formie indywidualnej i grupowej, a jej celem jest możliwość przepracowania problemów i emocji, które są źródłem wewnętrznego dysonansu i mogłyby być przyczyną powrotu do nałogu.

DDA, skrót ten oznacza dorosłe dzieci alkoholików, zgodnie z definicją psychologiczną pojęcie to używane jest do określenia dorosłych osób, które wychowywały się w rodzinie z problemem alkoholowym. Przyczyną pojawienia się syndromu są niewłaściwe wzorce oraz stosunki między rodzicami. Niemniej jednak należy wskazać, że nie każde dziecko z rodziny z problemem alkoholowym będzie przejawiało w dorosłym życiu cechy charakterystyczne dla zespołu dorosłych dzieci alkoholików.

Syndrom dorosłego dziecka z rodziny dysfunkcyjnej (DDD) - coraz więcej pacjentów słyszy taką diagnozę w gabinetach psychologicznych. Syndrom DDD objawia się trudnościami w radzeniu sobie z emocjami, tworzeniu udanych związków i brakiem poczucia bezpieczeństwa.

FAS - Alkoholowy zespół płodowy (ang. fetal alcohol syndrome, FAS, AZP) – zespół chorobowy, który jest skutkiem działania alkoholu na płód w okresie prenatalnym. Alkoholowy zespół płodowy jest chorobą nieuleczalną, której można uniknąć, zachowując abstynencję w czasie trwania ciąży. Do dziś nie określono dawki alkoholu, która byłaby bezpieczna dla płodu. Każda ilość niesie ryzyko wystąpienia zaburzeń w rozwoju dziecka.

• silna, natrętna potrzeba spożywania alkoholu (głód alkoholowy)

• upośledzona zdolność kontrolowania picia alkoholu (trudności w unikaniu rozpoczęcia picia, trudności w zakończeniu picia albo problemy z kontrolowaniem picia do wcześniej założonego poziomu)

• picie alkoholu w celu złagodzenia albo zapobieżenia alkoholowemu zespołowi abstynencyjnemu oraz subiektywne poczucie skuteczności takiego postępowania

• objawy abstynencyjne (drżenia mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, tachykardia, nudności, wymioty, biegunki, bezsenność, rozszerzenie źrenic, wysuszenie śluzówek, wzmożona potliwość, padaczka, zaburzenia snu, nastrój drażliwy lub obniżony, lęk)

• zmieniona (najczęściej zwiększona) tolerancja alkoholu (ta sama dawka alkoholu nie przynosi oczekiwanego efektu, potrzeba spożywania większych dawek alkoholu dla wywołania oczekiwanego efektu)

• zawężenie repertuaru zachowań związanych z piciem alkoholu do 1–2 wzorców

• postępujące zaniedbywanie alternatywnych do picia przyjemności, zachowań i zainteresowań

• picie alkoholu mimo oczywistej wiedzy o jego szczególnej szkodliwości dla zdrowia pijącego

Alkoholizm zwiększa przestępczość, sprzyja szerzeniu się chorób wenerycznych i ujemnie wpływa na potomstwo. Nadużywanie alkoholu jest powodem powstawania problemów w rodzinach oraz ich rozpadu^.

Uzależnienie od środków psychoaktywnych to zaburzenie psychiczne, w którego przebiegu osoba uzależniona odczuwa silną, kompulsywną potrzebę zażywania określonej substancji (regularnie bądź z odstępem czasowym), aby doświadczyć jej wpływu na psychikę (odczuwanie silnej przyjemności związanej z wysiewem „hormonów szczęścia” w układzie nerwowym) lub żeby uniknąć nieprzyjemnych objawów związanych z zespołem abstynencyjnym. 

Używanie szkodliwe to przyjmowanie środka w taki sposób, że stanowi on dla człowieka źródło zagrożenia i prowadzi do pogorszenia się stanu zdrowia (fizycznego i/lub psychicznego). Przy czym osoba przyjmująca środek może zdawać sobie sprawę z jego niebezpiecznego działania i mimo to dalej zażywa substancję. 

• Brak pewności siebie i asertywności – osoby mogą stosować używki jako narzędzie potrzebne do dodania sobie odwagi i pewności siebie, pomagają się „wyluzować” w sytuacjach społecznych. 

• Nieumiejętność rozwiązywania problemów w sposób skuteczny i konstruktywny.  

• Nieradzenie sobie ze stresem i sytuacjami trudnymi. 

• Skłonność do zachowań impulsywnych i ryzykownych. 

• Otwartość na nowe doświadczenia. 

• Niedojrzałość emocjonalna. 

• Niskie poczucie własnej wartości. 

• Zaburzenia psychiczne poprzedzające uzależnienie (np. depresja, stany lękowe, schizofrenia), mogące skłaniać daną osobę do sięgnięcia po używkę jako formę „samoleczenia” – poprawienia nastroju, zniesienia lęku. 

Czynniki społeczne mogące przyczyniać się do rozwoju uzależnienia 

• Zaburzone stosunki w rodzinie i problemy w relacjach z partnerem/partnerką (np. wychowanie się w rodzinie dysfunkcyjnej, niewłaściwe postawy rodzicielskie – nadopiekuńczość, zaniedbanie). 

• Wpływ rówieśników – chęć przynależenia do grupy. 

• Podążanie za „modą”, chęć wypróbowania popularnych wśród młodzieży narkotyków.

• Szybkie tempo życia wymuszające używanie substancji psychoaktywnych w celu „nadążenia” za resztą i osiągania jak najlepszych wyników w pracy czy szkole. 

• Powszechna dostępność niektórych używek, np. alkoholu, papierosów czy leków. Fakt, że przepisy ograniczające dostęp nieletnich do legalnych używek często nie są przestrzegane, przyczynia się do rozwoju problemu uzależnieniu od substancji psychoaktywnych. 

Czynniki biologiczne związane z uzależnieniem 

• Reakcja organizmu na obecność poszczególnych substancji. Działanie układu nagrody, który pod wpływem środków psychoaktywnych powoduje wysiew neurotransmiterów w mózgu odpowiedzialnych za uczucie ogromnej przyjemności. 

• Predyspozycje genetyczne – dziedziczenie podatności na uzależnienia. Dzieci osób uzależnionych, przejawiających tendencję do uzależnienia, w dorosłym życiu same często padają ofiarą nałogu. 

• Wystąpienie zjawiska tolerancji – osoba uzależniona wraz z rozwojem uzależnienia przyjmuje coraz większe dawki substancji, aby uzyskać efekt działania narkotyku taki sam, jak przy pierwszych próbach zażycia. Dawka, która była do tej pory stosowana, z czasem przestaje wystarczać i zostaje zwiększona, co prowadzi do niekończącego się zwiększania dawki.  

• Pojawienie się zespołu abstynencyjnego – jego objawy różnią się w zależności od rodzaju substancji (inaczej wyglądają w przypadku alkoholu, amfetaminy czy morfiny). Osoba uzależniona w momencie wystąpienia objawów sięga po substancję, od której jest uzależniona, żeby pozbyć się nieprzyjemnych dolegliwości.  

• Przyjmowanie substancji w dawce większej niż było to pierwotnie zamierzone lub przyjmowanie jej przez dłuższy czas niż dana osoba planowała.  

• Nieudane próby kontrolowania zażywania narkotyku. 

• Ukierunkowanie działań osoby uzależnionej na pozyskiwanie i używanie narkotyku, nawet kosztem ogromnego wysiłku i poświęcenia. Narkotyk staje się „centrum świata” jednostki i zrobi ona prawie wszystko, aby go pozyskać. 

• Zażywanie substancji mimo wyraźnych szkód (somatycznych, psychicznych, społecznych), o których istnieniu osoba uzależniona wie i jest świadoma, że wynikają one z działania narkotyku. 

• skutki zdrowotne: 

  • uszkodzenia narządów wewnętrznych, śmiertelne zatrucia i zwiększone ryzyko rozwoju innych zaburzeń psychicznych (np. depresja, zaburzenia lękowe), 

  • zaburzenia akcji serca czy choroby układu oddechowego,

  • osłabienie apetytu i nagły spadek masy ciała,

  • Wśród kobiet-narkomanek dochodzi do zaburzeń miesiączkowania, obniżenia płodności,

  • przewlekły kaszel, katar i krwawienie z nosa.

  • ryzyko zakażenia wirusem HIV czy WZW typu C,

  • częstsze infekcje wirusowe i bakteryjne spowodowane osłabioną odpornością i używaniem niesterylnych igieł, 

• popadanie w konflikty z prawem – posiadanie narkotyków, kradzież w celu zdobycia pieniędzy na narkotyki, wzmożona drażliwość i agresja, 

• wykluczenie społeczne, zaburzenia więzi rodzinnych, trudności w relacjach intymnych, 

• zagrożenie bezrobociem i bezdomnością, 

• przerwanie lub porzucenie nauki. 

Środki tego rodzaju są produkowane głównie po to, aby ominąć obowiązujące zakazy antynarkotykowe, stąd ich skład chemiczny ulega ciągłej ewolucji. Ponadto producenci tego rodzaju środków nie podają zwykle ich pełnego składu chemicznego.

Dzisiaj już wiadomo, że w skład wielu tego rodzaju preparatów wchodzą substancje kontrolowane, nielegalne o wysokim potencjale uzależniającym. Zagrożenie związane z używaniem substancji psychoaktywnych jest szczególnie wysokie w przypadku młodych osób, których organizmy są niezwykle podatne na tego typu ksenobiotyki. Często zdarza się, że dopalacze są pierwszymi substancjami psychoaktywnymi wprowadzającymi dziecko w świat narkotyków.

Do największych zagrożeń wynikających ze stosowania narkotyków projektowanych należą:

• niezgodność składu z etykietą

• nieznany skład (konsumenci nie wiedzą co zażywają)

• pojawienie się na rynku coraz to mocniejszych substancji

• konsumenci są tak naprawdę zwierzętami doświadczalnymi

Z HIV można żyć latami i czuć się dobrze, nie dostrzegając żadnych objawów. Osoba niewiedząca o swoim zakażeniu jest zagrożeniem dla innych. Okres bezobjawowy może trwać od 1,5 roku do nawet 15 lat!

Bardzo często osoby zakażone wirusem HIV chorują na AIDS, ale sam fakt nosicielstwa wirusa HIV nie jest równoznaczny z zachorowaniem na tę chorobę.

Wirus HIV nie przenosi się drogą kropelkową (czyli np. przez kaszel, kichanie), ugryzienia owadów, dotyk, przebywanie w jednym pomieszczeniu czy używanie tych samych naczyń, sztućców, sprzętów sanitarnych ani przez podanie ręki osobie zakażonej. Poza organizmem człowieka wirus HIV szybko ginie – niszczą go środki odkażające oraz temperatura przekraczająca 56°C.

skrót od angielskiego określenia dla nabytego zespołu niedoboru odporności /Acquired Immune Deficiency Syndrome/. AIDS nie jest pojedynczą chorobą, lecz zespołem objawów różnych chorób, które w charakterystyczny sposób atakują osoby zakażone HIV. Wiele z tych chorób występuje powszechnie i nie są one specjalnie szkodliwe dla osób z nieuszkodzonym systemem immunologicznym. Niemniej jednak dla kogoś, kto ma poważnie uszkodzony system odpornościowy, niektóre z tych chorób mogą być nawet śmiertelne.

Bezpieczne są kontakty z osobą zakażoną w życiu codziennym:

 dotykanie jej, przytulanie, pieszczoty i pocałunki

 używanie tych samych naczyń stołowych i sztućców

 korzystanie ze wspólnej wanny, muszli i deski sedesowej

 wspólne używanie bielizny pościelowej

 jedzenie potraw przez nią przygotowanych

 przebywanie w pobliżu, gdy kaszle lub kicha

 wspólne mieszkanie i wspólna praca

 bez ryzyka można korzystać z basenów i kąpielisk, telefonów publicznych, restauracji,    środków komunikacji, hoteli

 żadne zwierzęta, ani domowe ani dzikie, nie przenoszą zakażenia HIV od osoby zakażonej    na zdrową

 komary i inne owady nie przenoszą wirusa HIV. W laboratoriach naukowych udowodniono, że HIV nie namnaża się w ciele komara, a sposób, w jaki komary wysysają   krew uniemożliwia zakażenie.

 bezpieczne jest oddawanie krwi w stacjach krwiodawstwa, ponieważ od lat używa się tam  sprzętu jednorazowego użytku

 bezpieczne są zabiegi medyczne wykonywane sprzętem jednorazowego użytku lub  wyjałowionym 

HIV+; osoba, u której wykryto za pomocą testu przeciwciała przeciw wirusowi HIV 
Seronegatywny

HIV-; osoba, u której nie stwierdza się obecności przeciwciał przeciwko wirusowi HIV, a więc albo nie jest zakażona, albo jest w okresie okienka serologicznego.

Okienko serologiczne

okres od zakażenia HIV do pojawienia się we krwi przeciwciał skierowanych przeciwko wirusowi HIV w ilości dającej się wykryć w badaniu krwi. Okres ten trwa od 3 do 12 tygodni. Mimo obecności wirusa w organizmie wykonany wówczas test przesiewowy nie wykrywa zakażenia HIV (jest ujemny). Osoba w okienku serologicznym może przenieść zakażenie na innych

System immunologiczny (układ odpornościowy)

układ chroniący organizm człowieka przed chorobą poprzez rozpoznanie chorobotwórczych drobnoustrojów, niszczenie ich, zapamiętywanie ich po to, aby można je było powtórnie zwalczyć w przyszłości.
Czerwona wstążeczka  

symbol solidarności z ludźmi żyjącymi z HIV i AIDS, ich rodziną i przyjaciółmi. Symbolizuje poświęcenie i zaangażowanie w walkę z AIDS. Stanowi pierwszy krok na drodze upowszechnienia problematyki HIV i AIDS i oswojenia ludzi ze słowem AIDS, zwiększenie świadomości na temat HIV i AIDS, uświadomienie potrzeb ludzi żyjących z HIV i AIDS oraz ich bliskich, a także wezwanie rządów do zwiększenia funduszy na opiekę nad zakażonymi i badania.

Najczęściej zakażenie zdarza się podczas:

 stosunków płciowych

 wspólnego używania igieł i strzykawek do narkotyków lub wstrzyknięcia narkotyku  zabrudzonego krwią

Możliwe jest też zakażenie w wyniku:

 skaleczenia przedmiotami, na których może znajdować się świeża krew 
żyletki i maszynki do golenia 
przybory do tatuażu lub przekłuwania uszu szczoteczki do zębów 
niewyjałowiony sprzęt medyczny 
części samochodu rozbitego w wypadku

 transfuzji krwi (aczkolwiek ryzyko jest minimalne od 1987 roku, od kiedy w Polsce bada  się krew od dawców)

 poza tym można urodzić się z zakażeniem, ponieważ zakażona matka może przekazać  wirusy swojemu dziecku w czasie ciąży lub porodu (aczkolwiek ryzyko dla dziecka   zmniejsza się, jeżeli kobieta żyjąca z HIV podda się odpowiedniemu leczeniu w czasie  ciąży) 

Alkohol etylowy w piwie i winie jest taki sam jak w wódce.

Ktoś twierdzi, że skutecznym zabezpieczeniem przed nadużywaniem alkoholu jest posiadanie tzw. mocnej głowy - zdolności do wypijania jednorazowo dużych ilości alkoholu. Posiadanie mocnej głowy zwiększa ryzyko uzależnienia, ponieważ sprzyja wypijaniu większej alkoholu uszkadzających organizm i psychikę. To jedno ze szczególnie groźnych i fałszywych przekonań.

Zadbanie o obfite jedzenie oraz przyspieszenie wytrzeźwienia przez wypicie mocnej kawy, spacer na świeżym powietrzu, zimny prysznic jest błędne. Nie trzeba się upijać, by tworzyć zagrożenie na drogach. Nawet niewielka ilość alkoholu zmniejsza szybkość reagowania oraz upośledza zdolność do oceny szybkości pojazdu i sytuacji na drodze.

Alkoholizm jest demokratyczny, nie rozróżnia płci. Wiele kobiet cierpi na alkoholizm, a nawet, ze względu na szczególne cechy organiczne, kobiety uzależniają się szybciej od mężczyzn.

Alkoholikiem jest człowiek, który utracił umiejętność życia na trzeźwo. Codzienne picie alkoholu nie jest objawem alkoholizmu chociaż zdarza się, że alkoholik pije przez wiele kolejnych dni (tzw. ciąg alkoholowy). Nietrudno spotkać alkoholików, którzy piją tylko raz czy parę razy w roku przez ileś kolejnych dni, zaś całymi tygodniami czy miesiącami potrafią zachowywać abstynencję.

Alkoholicy występują we wszystkich grupach społecznych. Są to artyści, księża, prawnicy, lekarze, biznesmeni, nauczyciele, politycy, robotnicy, inteligenci, ludzie prości itd.

Wśród naszej oficjalnej i alternatywnej medycynie zawsze znajdą się lekarze, którzy w 100% są przekonani o słuszności zalecania picie piwa osobom cierpiącym na kamicę nerkową („piasek w nerkach”) ze względu na jego działanie moczopędnie. Słysząc taką propozycję, nawet od lekarza, należy zawsze pamiętać o negatywnym wpływie alkoholu (bo piwo to też alkohol) na inne układy i narządy. Mało który lekarz wie, że właśnie piwo najbardziej zaziębia i zanieczyszcza nerki - w konsekwencji powodując występowanie u pijącego przeziębień i skłonności do powstawania piasku i kamieni nerkowych.

To sztuczny podział, każda substancja działająca na układ nerwowy jest szkodliwa i może prowadzić do uzależnienia.

Każdy narkotyk szkodzi zdrowiu! O ile prawdą jest, że marihuana nie uzależnia fizycznie tak szybko jak np. heroina to jest ona równie szkodliwa jak każda substancja psychoaktywna. Marihuana uzależnia psychicznie.

Amfetamina po zażyciu dodaje energii, lecz po krótkim czasie pojawia się emocjonalny i fizyczny dołek. Z poczucia pewności i siły pozostaje jedynie chęć zażycia kolejnej dawki narkotyku.

To bardzo indywidualna kwestia ile dawek i jaka ilość uzależni daną osobę. Już pierwsza dawka może za sobą pociągnąć kolejne i doprowadzić do uzależnienie. Nie ma okazjonalnego brania bez ryzyka uzależnienia.

Sięganie po narkotyki nie dotyczy tylko ludzi słabych. Nie ma ludzi mocnych jeżeli chodzi o uzależnienie. Uzależnić się może każdy człowiek, często tak jest że ci, którzy uważają się za silnych uzależniają się najszybciej. Każdy, kto rozpoczyna eksperymenty z narkotykami, musi liczyć się z uzależnieniem.

Nie zawsze uzależniony musi zażywać narkotyki codziennie. U osób uzależnionych obserwuje się wzrastającą ilość zażyć narkotyku często w zwiększonych dawkach.

Narkoman traci wolę dokonywania zmian w swoim życiu, tym bardziej nie ma siły na samodzielne zmaganie się z własnym uzależnieniem. Potrzebuje pomocy i wsparcia! Zarówno medycznego jak i psychologicznego.