B. Do podanych wyrazów dopisz ich zdrobnienia. Wskaż regułę, która uzasadnia ich pisownię:

kożuch, miękki, ciepły, lekki, serce, tani, kaczka

C.  Połącz w pary wyrazy, których pisownia oparta jest na tej samej zasadzie ortograficznej. Uzasadnij dobór:

góra                   powrót

lód                     majówka

klasówka          żółw

D. Do podanych słów dopisz antonimy. Która zasada wyjaśnia pisownię tycH wyrazów?

dół –

odważny –

wcześnie –

suma –

E. Przepisz zdania do zeszytu – uzupełnij wyrazami w odpowiedniej formie i wyjaśnij zasady ich pisowni:

Mój brat (studiować) matematykę.

Nie przeszkadzaj mi, właśnie (budować) domek z klocków.

Szanowni goście, (częstować się) ciastem.

dochód, upiór, łóżko, wór, wieczór, miód, siódmy, wrócić, móc, przyjaciółka
ó; o
dochód-  dochody,
upiór-  upiory,
łóżko- łoże,
wór- wory
wieczór- wieczory,
miód- miody,
móc- może
ó:e
siódmy - siedem,
przyjaciółka- przyjaciel
ó;a
wrócić- wracać

B. Do podanych wyrazów dopisz ich zdrobnienia. Wskaż regułę, która uzasadnia ich pisownię:

kożuch- kożuszek - zdrobnienie-uszek
 miękki- mięciutki- utki
ciepły- cieplutki- utki,
lekki- leciutki- utki,
serce- serduszko- uszko,
 tani- taniutki- utki,
kaczka- kaczuszka,- uszka

C.  Połącz w pary wyrazy, których pisownia oparta jest na tej samej zasadzie ortograficznej. Uzasadnij dobór:

góra                   powrót

lód                     majówka

klasówka          żółw
I. klasówka, majówka- końcówka -ówka,
II. lód, powrót- ó;o ( lody, powroty)
III. góra, żółw- ó niewymienne

D. Do podanych słów dopisz antonimy. Która zasada wyjaśnia pisownię tych wyrazów?

dół – góra

odważny – tchórzliwy

wcześnie –późno

suma – różnica
NIE MA ZASADY -Ó NIEWYMIENNE.

E. Przepisz zdania do zeszytu – uzupełnij wyrazami w odpowiedniej formie i wyjaśnij zasady ich pisowni:

Mój brat (studiować) matematykę.
Mój brat studiuje matematykę.

Nie przeszkadzaj mi, właśnie (budować) domek z klocków.
Nie przeszkadzaj mi, właśnie buduję  domek z klocków.

Szanowni goście, częstujcie się ciastem.
 ( -uje w czasownikach się nie kreskuje)

Udzielamy dobrych rad. – Dobrze doradzamy.

Zatrudnię kierowcę traktora. –

Wyprzedaż dywanów we wzory. –

Sprzedajemy torebki ze skóry.

Muszę zrobić powtórkę przed sprawdzianem, który będzie jutro.

Kupiłam kurtkę z kołnierzem z futra.

B. Wymyśl i zapisz jak najwięcej wyrazów zawierających cząstki:

krz  / prz  /  trz  /  chrz  /  jrz  /  grz  /  brz  /  drz  /  wrz

Zmęczony trag…. niósł ciężki bag….

Młodzi… nosi wygodną odzi….

Kupiłem kilka pejz….y na wyprzed….y.

Blada tw… piek…a nieco mnie przer…a.

Czy wszyscy maryn….e mają tatu…e?

O ostatnie kradzi…e oskarżono nietop…e.

Sandomierz, Rzeszów, Zegrze, morze, grządki, wierzchołek, przysmak, wrzosy, warzywa,

rz wymienne na r:

rz niewymienne:

rz po spółgłoskach:

drzewo    marynarz

dworzec    brzeg

rycerz       korzystać

rządzić      marzec

orzechy, blacha, łańcuch, groch, okruchy, cicho, suchy, strach, uciecha

Udzielamy dobrych rad. – Dobrze doradzamy.

Zatrudnię kierowcę traktora. – Zatrudnię traktorzystę.

Wyprzedaż dywanów we wzory. – Wysprzedaż wzorzystych dywanów.

Sprzedajemy torebki ze skóry.- Sprzedajemy skórzane torebki.

Muszę zrobić powtórkę przed sprawdzianem, który będzie jutro.
Muszę powtórzyć przed sprawdzianem, który będzie jutro.

Kupiłam kurtkę z kołnierzem z futra.
Kupiłam kurtkę z futrzanym kołnierzem.

B. Wymyśl i zapisz jak najwięcej wyrazów zawierających cząstki:

krz  / prz  /  trz  /  chrz  /  jrz  /  grz  /  brz  /  drz  /  wrz
krzak, krzyczeć, krzywoprzysięstwo, krzemień
przyjaciel, przyjaźń, przygoda, przyimek, przydawka,
trzmiel, trzęsawisko, trzpiot, trzeci,
chrzest, chrzan, chrzestny, chrzęścić,
dojrzały, dojrzałość, przejrzewać, 
grzech, grzebień, grząski, grzebać,
brzoza, brzuch, brzemię, brzeg,
drzewo, drzemka, drzazga, 
wrzesień, wrzeciono, wrzos, wrzucać

Zmęczony tragarz niósł ciężki bagaż.

Młodzież nosi wygodną odzież.

Kupiłem kilka pejzaży na wyprzedaży.

Blada twarz piekarza nieco mnie przeraża.

Czy wszyscy marynarze mają tatuaże?

O ostatnie kradzieże oskarżono nietoperze.

Sandomierz, Rzeszów, Zegrze, morze, grządki, wierzchołek, przysmak, wrzosy, warzywa,

rz wymienne na r: morze, Sandomierz, 

rz niewymienne: Rzeszów, warzywa, wierzchołek

rz po spółgłoskach: Zegrze, grządki, przysmak, wrzosy

E. Ułóż zdania, w których użyjesz wyrazów: marzę, mażę, wieżę, wierzę, ukarzę, ukażę, róże, rurze.
Marzę o wakacjach. ( od marzyć- czyli wyobrażać sobie coś)
Mażę po tablicy. ( od mazać- czyli bazgrać).
Wierzę w Boga.
Widziałem wieżę w Pizie.
Sąd ukarze przestępcę ( czyli wymierzy karę).
Mama każe mi wynieść śmieci. ( od kazać- czyli wydawać polecenie).
Piękne róże rosną w ogrodzie.
W rurze zrobiła się dziura.

drzewo    marynarz

dworzec    brzeg

rycerz       korzystać

rządzić      marzec
I. drzewo, brzeg- rz po spółgłoskach
II. marynarz, rycerz- końcówka -arz, -erz,
III.  dworzec, marzec- rz: r, dworcowy, marcowy,
IV.rządzić, korzystać- rz niewymienne.

orzechy, blacha, łańcuch, groch, okruchy, cicho, suchy, strach, uciecha
orzechy-orzeszek,
blacha- blaszka,
łańcuch-łańcuszek,
groch- groszek, 
okruchy- okruszek,
cicho- cisza,
suchy- susza,
strach- straszyć,
uciecha- ucieszyć 

B. Podaj 4 wyrazy, w których występuje cząstka SCH.
schody, schodzić , schłodzić, schemat

słabość, bezsilność, bezradność

spór, sprzeczka, kłótnia

wątpliwość, rozterka, wahanie

nudny film, stary człowiek, krótka reklama, zepsuty owoc, mały pies,

Żeby kózka . . . . . . . skakała, to by nóżki . . . . . . . złamała.

. . . . . . . czyń drugiemu, co tobie . . . . . . . miłe.

. . . . . . . ma dymu bez ognia. .

. . . . . . szczęścia chodzą parami.

dobrze – stopień najwyższy

duży – stopień wyższy

zły – stopień najwyższy

szybko – stopień wyższy

F. Zapisz poniższe tytuły filmów i programów, uzupełniając je cząstką NIE:

” (Nie)kłam, kochanie” – komedia romantyczna

„(Nie)odpowiedni kandydat” – komediodramat.

„(Nie) pozorny chłopak” – dramat obyczajowy.

„Niczego (nie)  żałuję ” – film biograficzny

„(Nie) znajomi”

„Wcale (nie) najlepszy” – recenzja.

„Facet (nie) potrzebny od zaraz”.

słabość, bezsilność, bezradność- niemoc

spór, sprzeczka, kłótnia- nieporozumienie

wątpliwość, rozterka, wahanie- niepewność

nudny film, stary człowiek, krótka reklama, zepsuty owoc, mały pies,
nieciekawy film, niemłody człowiek, niedługa reklama, nieświeży owoc, nieduży pies

Żeby kózka . . . . . . . skakała, to by nóżki . . . . . . . złamała.
Żeby kózka nie skakała, to by nóżki nie złamała.

. . . . . . . czyń drugiemu, co tobie . . . . . . . miłe.
Nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe.

. . . . . . . ma dymu bez ognia. .
Nie ma dymu bez ognia.

. . . . . . szczęścia chodzą parami.
Nieszczęścia chodzą parami.

dobrze – stopień najwyższy
nie najlepszy

duży – stopień wyższy
nie większy

zły – stopień najwyższy
nie najgorszy

szybko – stopień wyższy
nie szybciej

F. Zapisz poniższe tytuły filmów i programów, uzupełniając je cząstką NIE:

” (Nie)kłam, kochanie” – komedia romantyczna
"Nie kłam kochanie"

„(Nie)odpowiedni kandydat” – komediodramat.
"Nieodpowiedni kandydat"

„(Nie) pozorny chłopak” – dramat obyczajowy.
"Niepozorny chłopak"

„Niczego (nie)  żałuję ” – film biograficzny
"Niczego nie żałuję"

„(Nie) znajomi”
"Nieznajomi"

„Wcale (nie) najlepszy” – recenzja.
"Wcale nie najlepszy".

„Facet (nie) potrzebny od zaraz”
" Facet niepotrzebny od zaraz"

Imiesłowy przysłówkowe z przeczeniem NIE piszemy oddzielnie, np. nie słuchając, nie zastanawiając się, nie wysłuchawszy.
A. Z podanego tekstu wypisz imiesłowy z przeczeniem nie do właściwej rubryki. Następnie do każdego rodzaju imiesłowu dopisz własny przykład.
To niesamowite, że nie mając niczego, możemy osiągnąć wszystko. Nie sprawdziwszy, czy poradzimy sobie z przeciwnościami losu, nie zorientujemy się, na co nas stać. Ludzie niepotrafiący odpowiedzieć sobie na pytanie, jakie jest ich największe marzenie, nie spełnią go. Niespełnione marzenie może prowadzić do frustracji.

Opuścił restaurację i nie pożegnał się z nikim.

Pasażerowie, którzy nie posiadają biletu, proszemi są o podejście do kasy.

Egzamin, którego nie zdał Twój kolega, był naprawdę trudny.

Spacerowałam ulicami miasta i nie myślałam o problemach.

Osoby rozsądne rzadko podejmują decyzje, których nie przemyślały.

ukoić / powetować / zapomnieć / zmącić / sprzyjać / zagoić / zgłębić / poskromić

apetyt
żal
przeżycie
tajemnica
strata
rana
okoliczność

mrugnąć , przebierać , wahać się , oglądać się

Wytrwale realizował swoje plany,……na innych .
Zdenerwowany , odpowiedział mu, …..w słowach .
Wysłuchał tych przykrych słów , nawet ….okiem.
……ani chwili, Tomek pomógł sąsiadce.

Imiesłowy przysłówkowe z przeczeniem NIE piszemy oddzielnie, np. nie słuchając, nie zastanawiając się, nie wysłuchawszy.
A. Z podanego tekstu wypisz imiesłowy z przeczeniem nie do właściwej rubryki. Następnie do każdego rodzaju imiesłowu dopisz własny przykład.
To niesamowite, że nie mając niczego, możemy osiągnąć wszystko. Nie sprawdziwszy, czy poradzimy sobie z przeciwnościami losu, nie zorientujemy się, na co nas stać. Ludzie niepotrafiący odpowiedzieć sobie na pytanie, jakie jest ich największe marzenie, nie spełnią go. Niespełnione marzenie może prowadzić do frustracji.

Opuścił restaurację i nie pożegnał się z nikim.
Opuścił restarację, nie pożegnawszy się z nikim.

Pasażerowie, którzy nie posiadają biletu, proszeni są o podejście do kasy.
Pasażerowie nieposiadający biletu proszeni są o podejście do kasy.

Egzamin, którego nie zdał Twój kolega, był naprawdę trudny.
Egzamin niezdany przez Twojego kolegę był naprawdę trudny.

Spacerowałam ulicami miasta i nie myślałam o problemach.
Spacerowałam ulicami miasta,nie myśląc   problemach.

Osoby rozsądne rzadko podejmują decyzje, których nie przemyślały.
Osoby rozsądne  rzadko podejmują nieprzemyślane decyzje.

ukoić / powetować / zapomnieć / zmącić / sprzyjać / zagoić / zgłębić / poskromić

apetyt nieposkromiony
żal nieukojony 
przeżycie niezapomniane
tajemnica niezgłębiona
strata niepowetowana
rana niezagojona 
okoliczność niesprzyjająca

mrugnąć , przebierać , wahać się , oglądać się

Wytrwale realizował swoje plany,……na innych .
Wytrwale realizował swoje plany, nie oglądając się na innych.
Zdenerwowany , odpowiedział mu, …..w słowach .
Zdenerwowany , odpowiedział mu, nie przebierając w słowach.
Wysłuchał tych przykrych słów , nawet ….okiem.
Wysłuchał tych przykrych słów , nawet nie mrugnąwszy okiem.
……ani chwili, Tomek pomógł sąsiadce.
Nie wahając się ani chwili, Tomek pomógł sąsiadce.

4. Ułóż po 2 zdania z poniższymi wyrazami – w każdym zdaniu dany wyraz powinien mieć inne znaczenie. Pamiętaj o zasadach pisowni:

A. JAPONKI
Japonki zawsze robią dużo zdjęć. ( kobiety mieszkające w Japonii)
Latem lubię nosić  japonki. (klapki)

B. HISZPANKA
Czytałam artykuł o wybitnej Hiszpance. ( kobieta mieszkająca w Hiszpanii)
Grypa hiszpanka szalała w latach 1918-1920.

C. FRANCUSKA / FRANCUZKA
Coco Chanel to Francuzka mająca wielki wpływ na modę. ( kobieta mieszkająca we Francji).
Lubię francuskie bagietki.( czyli pochodzące z Francji).

4. Ułóż po 2 zdania z poniższymi wyrazami – w każdym zdaniu dany wyraz powinien mieć inne znaczenie. Pamiętaj o zasadach pisowni:

A. JAPONKI

B. HISZPANKA

C. FRANCUSKA / FRANCUZKA

5. Zadania poniżej- wykonaj i przepisz do zeszytu.

koń- 

taniec-

prawnik- 

4.Od ogółu do szczegółu: 

przedmiot, ......................................., garnek
przedmiot, naczynie, garnek

........................................, palec, kciuk
ręka, palec, kciuk,

władca, cesarz, ...........................................
władca, cesarz, Napoleon

b) Od szczegółu do ogółu:

żona, kobieta, ...................................................
żona, kobieta, człowiek,

kajzerka, ....................................., pieczywo
kajzerka, bułka, pieczywo,

......................................, aktor, artysta
mim, aktor, artysta

Podział wyrazów złożonych:

Czyli przypominają rzeczownik z przydawką.

Zwroty wyglądają więc jak orzeczenie z dopełnieniem.

– nazywamy frazami. Najczęściej są nimi powiedzenia, maksymy, porzekadła lub przysłowia.
ROZWIĄŻ KARTĘ PONIŻEJ.

ROZWIĄŻ QUIZ PONIŻEJ.