" - Ένδοξε Γέρε του Μοριά, τιμή μας που σας συναντούμε μετά από δυο αιώνες!

 - Δική μου τιμή που επικοινωνώ με τους Νεοέλληνες!

 - Μιλήστε μας για τον εαυτό σας…
 - Γεννήθηκα στις 3 Απριλίου του 1770, Δευτέρα του Πάσχα, κάτω από ένα δέντρο, στο Ραμοβούνι Μεσσηνίας. Η κατάσταση ήταν τραγική. Οι Τούρκοι μας φυλάκιζαν, μας σκότωναν, έκλεβαν παιδιά και γυναίκες, το βιός μας…
 - Τραγικό…
 - Δεκαπέντε μόλις ετών έγινα κλέφτης κι αρματολός στην επαρχία του Λιονταριού. Δεν μπορούσα να αντέξω τη σκλαβιά και την αδικία! Τη συνέχεια λίγο πολύ την ξέρετε… Ντρέπομαι να μιλάω με λόγια για τον αγώνα μου… Προτιμώ να μιλούν οι πράξεις μου και πιστεύω οι ιστορικοί του μέλλοντος να τα έχουν καταγράψει σωστά.
- Πραγματικά, ξέρουμε όλοι μας τα κατορθώματά σας! Ως ηγετικό μέλος της Φιλικής Εταιρείας απελευθερώνετε την Καλαμάτα, την Τρίπολη, τα Δερβενάκια, το Ναύπλιο… Δεν είναι τυχαίο ότι σας ανακήρυξαν Αρχιστράτηγο της Πελοποννήσου!
 - Οι επιτυχίες στην Πελοπόννησο ενέπνευσαν όλους τους Έλληνες παντού! Δεν έχουν σημασία οι τιμές και η δόξα. Το αποτέλεσμα μετράει και πραγματικά η επιτυχία της Επανάστασης ήταν συλλογική προσπάθεια!
- Οι Τούρκοι σας κατηγορούσαν ότι ο  τρόπος μάχης ήταν άδικος γι’ αυτούς. Ότι αποφεύγατε την οργανωμένη μάχη των δυο στρατών. Τι τους απαντάτε;
-Ήμασταν πολύ λίγοι αριθμητικά. Δεν μας συνέφερε η οργανωμένη μάχη. Μόνο με τις καταδρομές των κλεφτών και των αρματολών, καταφέρναμε να διαλύσουμε τον τούρκικο στρατό που ήταν πολλαπλάσιος και με καλύτερα όπλα. Όταν ο Ιμπραήμ με κατηγόρησε για τον τρόπο δράσης μας, του πρότεινα να ορίσουμε τον ίδιο αριθμό μαχητών εκατέρωθεν και όποιος βγει νικητής, να κυριαρχήσει. Ακόμα και μόνος μου, εγώ με τον Ιμπραήμ, του πρότεινα να παλέψουμε. Φυσικά δεν δέχτηκε. Η ανωτερότητα των Ελλήνων στη δύναμη, στο μυαλό και τη στρατηγική είναι αξεπέραστη!
-Αν μπορούσατε, θα αλλάζατε κάτι από τα γεγονότα της εποχής;
-Υπήρχαν γεγονότα που δυστυχώς με πλήγωσαν. Με φυλάκισαν άδικα οι ίδιοι οι συμπατριώτες μου… Η διχόνοια των Ελλήνων, ο κακός εαυτός μας, είναι δυστυχώς ο χειρότερος εχθρός μας… ΚάποιοΙ ανώτατοι πολιτικοί και κάποιοι κληρικοί, πήγαν να μας προδώσουν…
-Τι θα μας συμβουλεύατε, σε εμάς τους απογόνους σας, διακόσια χρόνια μετά;

 -Σας βλέπω όλους σαν παιδιά μου! Αν θέλετε να δικαιώσετε τη θυσία όλων των αγωνιστών της Επανάστασης του 1821, προσπαθήστε να είστε μονοιασμένοι και να κοιτάτε το καλό όλης της Πατρίδας και όχι μόνο το δικό σας, ατομικά…

 -Σας ευχαριστούμε για όλα όσα έχετε κάνει για εμάς! Θα προσπαθήσουμε να μην σας απογοητεύσουμε και να μην πάει άδικα χαμένος ο κόπος όλων των αγωνιστών, όλης της ένδοξης ελληνικής ιστορίας!

 -Ακριβώς! Τότε θα συνειδητοποιήσετε ότι ο Έλληνας, όταν δρα μονοιασμένα κι έξυπνα, μπορεί να κατακτήσει όλον τον κόσμο και δεν μιλάω στρατιωτικά… Ο παγκόσμιος πολιτισμός στηρίζεται στα κατορθώματα των αδερφών μας, από αρχαιοτάτων χρόνων! Μην το ξεχνάτε ποτέ αυτό!!! "

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσου ή, όπως ο ίδιος υπέγραφε, Οδυσσεύς Ανδρίτσου (Ιθάκη 1788—Αθήνα, 5 Ιουνίου 1825), γιος του Ανδρέα Βερούση που ήταν γνωστός και ως καπετάν Ανδρούτσος, ήταν επιφανής αγωνιστής οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Πολέμησε μέχρι το 1820 για λογαριασμό του Αλή Πασά και στη συνέχεια αγωνίστηκε για την ελευθερία της Ελλάδας.



Παιδικά χρόνια.
Ο πατέρας του Οδυσσέα, καπετάν Ανδρούτσος, είχε λάβει μέρος στην επανάσταση του Λάμπρου Κατσώνη και συνελήφθη από τους Βενετούς, παραδόθηκε στους Τούρκους και αποκεφαλίστηκε το 1797 στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι ο μικρός γιος του, Οδυσσέας, έμεινε ορφανός σε ηλικία 8 περίπου ετών. Η χήρα μητέρα του Οδυσσέα, Ακριβή Τσαρλαμπά, προσέφυγε το έτος 1798 στη Λευκάδα, λόγω του Χαλασμού της Πρέβεζας από τον Αλή πασά Τεπελενλή. Μεταξύ των ετών 1798-1800 ο μικρός Οδυσσέας Ανδρούτσος έκανε παρέα με τον γνωστό μετέπειτα ποιητή Ιωάννη Ζαμπέλιο, ο οποίος και συνέγραψε σύντομη βιογραφία του.^[9] Αργότερα επέστρεψαν στην Πρέβεζα, όπου και έζησε μέχρι το 1806. Το 1815 ο Οδυσσέας βαπτίζει στον ναό του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, στην Πρέβεζα, τον γιο του Σωτηράκη Σολδατογιάννη.

Στην αυλή του Αλή Πασά Τεπελενλή.
ο έτος 1806 ο Αλή Πασάς Τεπελενλής, ενθυμούμενος την προσωπική φιλία που είχε ο ίδιος με τον εκλιπόντα πατέρα του Οδυσσέα Ανδρούτσου, τον αναζήτησε και τον πήρε στην αυλή του στα Ιωάννινα, ή κατά δεύτερη εκδοχή τον πήγε εκεί με αίτημα της μητέρας του, Ακριβής. Εκεί ο Οδυσσέας Ανδρούτσος φοίτησε στη στρατιωτική σχολή του Αλή Πασά και είχε έναν ταραχώδη βίο, όμως σχεδόν πάντα ο Αλή Πασάς του συγχωρούσε κάθε παράπτωμα. Όπως ο ίδιος ο Οδυσσέας έλεγε στον Ιωάννη Ζαμπέλιο, στην αυλή του Αλή πασά έμαθε «να μισήση την τυραννίαν, να αγαπήση την ελευθερίαν, να ελπίση την απελευθέρωσιν της Ελλάδος και να γυμνασθή προς τούτο εις τα όπλα, εις την σκληραγωγίαν, και εις το να επιτύχη ωκυπόδης και ιππαστής» (δηλαδή ταχύπους και ιππευτής).^[11] Δεκαπενταετής κατατάχτηκε από τον Αλή Πασά στην προσωπική σωματοφυλακή του και σύντομα κατάφερε να γίνει αρχηγός της προσωπικής φρουράς του. Επίσης φαίνεται ότι προσήλθε, (άγνωστο εάν ήταν επιφανειακά ή συνειδητά) στην αλεβιτική θρησκεία των Μπεκτασήδων, στην οποία ανήκε και ο προστάτης του. Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και το 1819 διορίστηκε δερβέναγας στην ανατολική Στερεά. Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος πήρε μέρος στις μάχες του Βερατίου, Αργυροκάστρου και Γαρδικίου, και ο Αλή Πασάς του έδωσε την οπλαρχηγία της Λειβαδιάς. Το 1820 όταν και επήλθε η ρήξη του Αλή Πασά με την Πύλη, εγκατέλειψε την Λιβαδειά, αφού πρώτα μύησε τον Αθανάσιο Διάκο στην Φιλική εταιρεία και του εμπιστεύθηκε την εξουσία της οπλαρχηγίας του αφήνοντάς τον ως πρωτοπαλίκαρο.^[12] Ο ίδιος κατέφυγε στην Αράχωβα όπου προσπάθησε μαζί με άλλους επιφανείς Έλληνες που όλοι είχαν μεταξύ τους κοινό τη θητεία τους στην αυλή του Αλή, να δημιουργήσει μια ελληνοαλβανική συμμαχία πάντα σύμφωνα με τα σχέδια της Φιλικής Εταιρείας. Το εγχείρημα αυτό όμως απέτυχε καθώς ο Ομέρ Βρυώνης αρνήθηκε να συμμετάσχει. Μετά από αυτή την εξέλιξη ο Ανδρούτσος κατέφυγε δια μέσου της Ακαρνανίας στα Επτάνησα, στη Λευκάδα. Εκεί συναντήθηκε στις αρχές του 1821 με τους Καραϊσκάκη, Γεώργιο Βαρνακιώτη, Ζόγγα, Μακρή, Κυριακούλη Μαυρομιχάλη και άλλους οπλαρχηγούς της Πελοποννήσου και της Στερεάς Ελλάδας. Στη σύσκεψη που έγινε στην αγγλοκρατούμενη Αγία Μαύρα στα τέλη του Ιανουαρίου του έτους αυτού, συμμετείχε και ο Ανδρούτσος. Το θέμα της ήταν οι προετοιμασίες που έπρεπε να γίνουν για να ξεσηκωθεί η Στερεά Ελλάδα. Αποφασίστηκε η ανάθεση της εξέγερσης της Ανατολικής Στερεάς στον Ανδρούτσο και στον Πανουργιά. Οι αποφάσεις της σύσκεψης μπήκαν αμέσως σε εφαρμογή: ο Ανδρούτσος επιτέθηκε με ομάδα ανδρών του στη γέφυρα της Τατάρνας (αρχές γ΄ δεκαημέρου του Μαρτίου), μαζί με τον ηγούμενο της εκεί μονής Κυπριανό, σε 60 Τούρκους, οι οποίοι με αρχηγό τον Δερβέναγα Χασάν Μπέη Γκέκα, συνόδευαν μεγάλη χρηματαποστολή. Μετά την επιτυχή επιχείρηση έφυγαν αφήνοντας άθικτα τα χρήματα για να φανεί έτσι πως η επίθεση ήταν καθαρά επαναστατική πράξη.^[13] Χαρακτηριστική για την έναρξη της επαναστάσεως στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα είναι η επιστολή που στις 22 Μαρτίου έστειλε ο Ανδρούτσος στους Γαλαξειδιώτες: Εγώ είμαι στο ποδάρι με τα παλληκάρια μου, τους γράφει και τους προτρέπει να πάρουν και εκείνοι αμέσως τα άρματα.

Στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821.

Λίγο πριν τον τραγικό θάνατο του Αλή Πασά Τεπελενλή το 1822, και σε συνεννόηση με αυτόν, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος με ένα ασκέρι χιλίων πεντακοσίων ανδρών, ανεξαρτητοποιήθηκε και άρχισε ένα τρίχρονο αγώνα εναντίον των Οθωμανών.

Το αποκορύφωμα των μαχών του Ανδρούτσου ήταν η ηρωική Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς (8 Μαΐου 1821). Με λίγους Έλληνες οχυρώθηκε μέσα στο χάνι αντιμετώπισε επιτυχώς πολλαπλάσιο στράτευμα από Οθωμανούς υπό τον Ομέρ Βρυώνη. Ύστερα από την απόκρουση των Τούρκων ο Βρυώνης έδωσε διαταγή να φέρουν κανόνια με σκοπό να γκρεμίσει το χάνι, αλλά ο Ανδρούτσος και οι συναγωνιστές του κατάφεραν να αποδράσουν μέσα στη νύχτα με ελάχιστες απώλειες. Τότε γράφτηκε και το γνωστό δημοτικό τραγούδι «Τ’ Αντρούτσου η μάνα χαίρεται, του Διάκου καμαρώνει. Γιατί έχουν γιους αρματολούς, και γιους καπεταναίους. Ανδρούτσος φυλάει τη Γραβιά, Διάκος την Αλαμάνα». Στη μάχη αυτή, η στρατηγική ιδιοφυΐα του Ανδρούτσου θριάμβευσε. Έτσι δικαιωματικά κατέλαβε τη θέση του αρχηγού των όπλων της Βοιωτίας, και ουσιαστικά αυτός επηρέασε την τύχη της επαναστάσεως στην ανατολική Στερεά , κατά τα επόμενα έτη.

Το τέλος του Οδυσσέα Ανδρούτσου.
Ο Ανδρούτσος εν τέλει κατηγορήθηκε αδίκως για συνδιαλλαγή με τους Τούρκους, καταδιώχθηκε και συνεθλίβη κατά τις εμφύλιες διαμάχες που ακολούθησαν.^[16] Ο Ιωάννης Κωλέττης, ισχυρός πολιτικός άνδρας της Επανάστασης, ήταν προσωπικός εχθρός του,^[17] όπως και άλλων οπλαρχηγών, τους οποίους προσπαθούσε να ταπεινώσει. Επιπρόσθετα ο Ανδρούτσος είχε προκαλέσει την οργή των τοπικών κοτζαμπάσηδων, οι οποίοι τον μισούσαν γιατί ήταν λαοπρόβλητος ηγέτης και είχε επιχειρήσει επανειλημμένα να περιορίσει τη δύναμή τους.^[18] Η δημοκρατικότητα του Οδυσσέα, η οποία είχε γίνει γνωστή και πέρα από τον ελληνικό χώρο^[19] και έβλαπτε την δική τους ολιγαρχία, τους είχε εξοργίσει.^[20] Τελικά το μίσος των Φαναριωτών και των κοτζαμπάσηδων οδήγησε στην δολοφονία ενός από τους μεγαλύτερους αγωνιστές της Επανάστασης. Στις 5 Ιουνίου 1825, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, φυλακισμένος από ψευδείς κατηγορίες στην Ακρόπολη, βασανίστηκε και σκοτώθηκε από τους Μήτρο Τριανταφυλλίνα, Ιωάννη Μαμούρη και Παπακώστα με την έγκριση του πρώην πρωτοπαλήκαρου του, Ιωάννη Γκούρα.^[21][22] Οι πολιτικοί του αντίπαλοι δεν τον προσήγαγαν καν σε δίκη, επειδή φοβήθηκαν ότι ο Ανδρούτσος θα καταδείκνυε την αδικία τους σε βάρος του και θα προκαλούσε γενική κατακραυγή εναντίον τους.^[23] Η μνήμη του ως ήρωα της εθνεγερσίας αποκαταστάθηκε από το Ελληνικό κράτος μόλις το 1872
Οικογένεια.
Ο Ανδρούτσος παντρεύτηκε την Ελένη Καρέλλη, κόρη του εύπορου και ισχυρού Χρήστου Καρέλλη από τους Καλαρρύτες Ιωαννίνων και απέκτησαν μαζί ένα γιο, τον Λεωνίδα Ανδρούτσο (1824 - 1837)^[27], ο οποίος με την υποστήριξη του Όθωνα στάλθηκε στο Μόναχο, για να μεγαλώσει στο περιβάλλον του βασιλιά Λουδοβίκου Α΄. Εκεί αρρώστησε το 1836 όταν ξέσπασε επιδημία χολέρας και πέθανε στις 11 Δεκεμβρίου σε ηλικία δώδεκα χρονών.