Физика by Elmira

Исаак Ньютон (англ. Sir Isaac Newton, григориандык жылсанак боюнча - 1642-жылдын 25-декабрында туулуп, 1727-жылдын 20-мартында өлгөн, ал эми юлий календары боюнча – 1643-жылы 4-январда туулуп, 1727-жылдын 31-мартында кайтыш болгон) – британдык атактуу физик, математик жана астроном. Ньютон азыркы доордогу физика илиминин негиздөөчүлөрүнүн бири болуп саналат.

arimle8684 — 2024-01-10 05:55:23 UTC

arimle8684 — 2024-01-10 05:56:02 UTC

Паскаль, Блез (фр. Blaise Pascal; 19. 6. 1623, Франция, Клермон-Ферран – 19. 8. 1662, Париж) – француз физиги, математик, философ, жазуучу. «Конустук кесилиш теориясынын тажрыйбасы» аттуу биринчи трактатында проекциялык геометриянын негизги теоремаларынын бири – Паскаль теоремасын баяндаган. Паскаль суммалоочу машинаны ойлоп тапкан (1641). Арифметика, сандар теориясы, алгебра жана ыктымалдуулук теориясы боюнча бир катар илимий эмгектерди жазган.

arimle8684 — 2024-01-10 06:00:09 UTC

Архимед (грекче: Αρχιμήδης, б.з.ч. 287-212-ж.) ― Байыркы Грециянын улуу окумуштуусу, математиги, механиги. Ал Сицилия аралындагы Сиракуз шаарында, туулуп ошол жерде өмүр сүргөн. Архимед астроном Фидийдин баласы деген божомолдор бар. Архимед ошол замандагы ири маданият борбору -Мысырды аралап, александриялык окумуштуулардан, алардын ичинде Конон менен Эратосфенден билим алган.

arimle8684 — 2024-01-10 06:06:11 UTC

arimle8684 — 2024-01-10 06:08:32 UTC

Ге́нрих Ру́дольф Герц (нем. Heinrich Rudolf Hertz; 22 февраля 1857, Гамбург — 1 января 1894, Бонн) — немецкий физик. Окончил Берлинский университет, где его учителями были Герман фон Гельмгольц и Густав Кирхгоф. С 1885 по 1889 год был профессором физики Университета в Карлсруэ. С 1889 года — профессор физики университета в Бонне.

arimle8684 — 2024-01-10 06:10:48 UTC

Герц – жыштыктын СГС жана СИ деги бирдиги.

arimle8684 — 2024-01-10 06:14:26 UTC

Нем. физиги Г.Герцтин ысмы менен аталган жана Гц деп белгиленет. 1 Гц – 1 сек ичинде 1 толук термелүү жасаган мезгилдүү процесстин жыштыгы. Гцтен тышкары анын эселүү бирдиктери – килогерц (1кГц=103Гц), мегагерц (1мГц=106Гц) ж. б. кеңири колдонулат.

Ньютондун механика мыйзамдары ― классикалык механиканын негизги үч мыйзамы.

arimle8684 — 2024-01-10 06:20:25 UTC

Бул закондорду И. Ньютон негиздеген (1687).

Биринчи закон: «Эгер нерсеге сырттан башка күч аракет этпесе, ал нерсе салыштырмалуу тынч абалын же бир калыптагы түз сызыктуу кыймылын сактайт».

Экинчи закон: «Нерсенин кыймыл саны ал нерсеге аракет кылган күчкө пропорциялаш өзгөрөт жана аракет кылган күчтүн багыты боюнча багытталат».

Үчүнчү закон: «Аракет кылган күчкө чоңдугу жагынан барабар жанa багыты карама-каршы күч аракет кылат, б. а. эки нерсенин бири бирине аракет кылган күчтөрү чоңдугу жагынан барабар жанa багыты боюнча карама-каршы болот».

Ньютондун механика мыйзамдары Г. Галилейдин, X. Гюйгенстин жана Ньютондун өзүнүн жан башкалардын жүргүзгөн байкоолору менен тажрыйбаларынын жана теориялык негиздөөлөрүнүн натыйжасында ачылды. Ньютондун механика закондору өтө кичине өлчөмдөгү объектилер (элементардык бөлүкчөлор) жана жарык ылдамдыгына жакын ылдамдык менен кыймылдагае нерселер үчүн аткарылбайт.

Архимед мыйзамы ― суюктук менен газдардын статикалык мыйзамы. Бул мыйзам боюнча, суюктукка (же газга) матырылган нерсеге, суюктук (газ) тарабынан ал нерсе сүрүп чыгарган суюктуктун (газдын) салмагына барабар күч таасир этет. Жогору карай түрткөн күч архимед күчү деп аталат.

arimle8684 — 2024-01-10 06:23:16 UTC

Бул мыйзамды биздин заманга чейинки III кылымда Архимед ачкан. Архимед мыйзамы ― суюктук менен газдардагы нерсенин сүзүп жүрүү теориясынын негизи. Суюктукка матырылган нерсеге жасалган басым матыруу тереңдигине жараша болот. Нерсенин төмөнкү бетине жогору жагына караганда көбүрөөк басым жасалат. Нерсенин бетине баскан күчтөрдү натыйжалоочу күч дайыма тик өйдө багытталат (F). Эгер нерсе суюктуктун түбүндө жатса, суюктук чоң басым менен басып турат (P). Ал эми нерсенин салмагы суюктуктун түртүү күчүнөн кичине болсо, анда нерсенин матырылган бөлүгү сүрүп чыгарган суюктуктун салмагы нерсенин салмагына теңелмейинче, нерсе жогору калкып чыга берет. Эгер нерсенин салмагы суюктуктун түртүү күчүнөн чоң болсо, ал чөгөт.

arimle8684 — 2024-01-10 06:29:59 UTC

arimle8684 — 2024-01-10 06:34:15 UTC

arimle8684 — 2024-01-10 06:35:23 UTC

Паскаль закону (мыйзамы) кыргызча

arimle8684 — 2024-01-10 06:39:24 UTC

Катуу нерселердин басымы ар дайым бетке перпендикуляр аракет этерин көргөнбүз. Бул болсо катуу нерселердин басымы бир гана жакка багытталат дегенди билгизет.

Суюктуктардын жана газдардын бөлүкчөлөрүнүн башаламан тынымсыз кыймылда болушу, аларга берилген басым сырттан аракет эткен күчтүн багыты боюнча гана берилбестен, суюктуктун же газдын бардык чекиттерине бирдей берилерин түшүндүрөт. Суюктуктарда жана газдарда басымдын берилиши француз окумуштуусу Б. Паскаль тарабынан аныкталган. Анын мазмуну төмөнкү тажрыйбалардан ачык көрүнөт. Төмөндөгү сүрөттө ар кайсы жеринде кичине тешиктер бар көндөй шар көрсөтүлгөн.

arimle8684 — 2024-01-10 06:54:19 UTC

arimle8684 — 2024-01-10 07:07:30 UTC

arimle8684 — 2024-01-10 07:08:02 UTC

arimle8684 — 2024-01-10 07:08:37 UTC

arimle8684 — 2024-01-10 07:09:09 UTC

arimle8684 — 2024-01-10 07:09:37 UTC