เป็นอาการปอดติดเชื้อและเกิดภาวะอักเสบ โดยสาเหตุอาจเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส เชื้อรา หรือพยาธิ เกิดการติดเชื้อจากสารเคมีหรือยาบางอย่างมักจะเรียกว่าปอดอักเสบ

ปอดบวมหรือปอดอักเสบเกิดได้ในทุกเพศทุกวัย แต่จะพบมากในเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 5 ปี ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคประจำตัว หรือผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง

อาการ-มีไข้ ไอ เจ็บหน้าอก และหอบเหนื่อย ซึ่งผู้ป่วยอาจมีอาการเหล่านี้ไม่ครบทุกอย่างได้

การรักษา-รักษาตามอาการ หากเป็นเชื้อแบคทีเรียจะเป็นการให้ยาปฏิชีวนะชนิดรับประทานอย่างยาอะม็อกซี่ซิลลิน (Amoxicillin)

ป้องกัน-หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่แออัด หลีกเลี่ยงการสูดดมควันไฟหรือควันบุหรี่ ดูแลให้ร่างกายให้มีความอบอุ่นอยู่เสมอ

2. Chronic Obstructive Pulmonary Disease (โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง)

สาเหตุ

การสูบบุหรี่

มลพิษทางอากาศ

พันธุกรรม

อาการ

เหนื่อย

ไอ

มีเสมหะ

การรักษา

ฉีดวัคซีนป้องกันเชื้อปอดบวมแก่ผู้ที่เป็นโรคหลอดลมอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) ช่วยลดการกำเริบของโรค การต้องเข้าพักรักษาตัวในโรงพยาบาล และการเสียชีวิตได้

ลดปริมาณการสูบบุหรี่

ลดการสัมผัสจากสภาพแวดล้อมที่มีมลพิษทางอากาศ ปรับปรุงคุณภาพของอากาศทั้งภายในและภายนอก

3.โรคไข้หวัดใหญ่ (Influenza)

เป็นโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจที่เกิดจากเชื้อไวรัสอินฟลูเอนซา ซึ่งสามารถแพร่กระจายได้ง่ายผ่านละอองฝอยจากการไอหรือจามของผู้ป่วย หรือการสัมผัสสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อแล้วนำมาสัมผัสจมูก ปาก หรือดวงตา

อาการ: ไข้สูงเฉียบพลัน ปวดเมื่อยตามตัว ปวดศีรษะ ไอ เจ็บคอ คัดจมูก และน้ำมูกไหล บางรายอาจมีอาการอ่อนเพลีย เบื่ออาหาร

สาเหตุ: เกิดจากการติดเชื้อไวรัสอินฟลูเอนซา ซึ่งมีหลายสายพันธุ์ เช่น A, B และ C โดยสายพันธุ์ A และ B เป็นสาเหตุหลักของการระบาดใหญ่ในแต่ละปี

ป้องกัน/รักษา: การฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่เป็นประจำทุกปี ล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่หรือแอลกอฮอล์เจล หลีกเลี่ยงการอยู่ใกล้ผู้ป่วย และควรสวมหน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ในที่แออัด ในช่วงที่มีการระบาด

4.โรคหอบหืด (Asthma)

อาการ:

• หายใจลำบาก

• หายใจมีเสียงวี๊ด

• ไอ โดยเฉพาะตอนกลางคืนหรือตอนเช้า

• แน่นหน้าอก ต้องยกออก

สาเหตุ:

• พันธุกรรม

• สารก่อภูมิแพ้ เช่น ฝุ่นละออง, ละอองเกสร, ขนสัตว์

• อากาศเย็น หรือมลพิษทางอากาศ

• การติดเชื้อทางเดินหายใจ

การป้องกัน/รักษา:

• หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้

• ใช้ยาควบคุมอาการ เช่น ยาพ่นขยายหลอดลม

• ติดตามอาการอย่างใกล้ชิด

• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอแต่ไม่หักโหม

1. มลพิษทางอากาศ

2. การสูบบุหรี่

3. สารเคมีและสารระเหย

4. การติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ

5. โรคประจำตัว

6. สภาพแวดล้อมในบ้าน

วิธีการป้องกัน

1. หลีกเลี่ยงการสัมผัสมลพิษทางอากาศ

2. งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่

3. สวมหน้ากากอนามัยในพื้นที่เสี่ยงหรือช่วงที่มีการระบาดของโรค

4. รักษาสุขอนามัยส่วนบุคคล

5. ดูแลสุขภาพและรักษาโรคประจำตัวให้ดี

6. ทำความสะอาดและระบายอากาศภายในบ้านสม่ำเสมอ

กล้ามเนื้อกระบังลม หดตัว —> เคลื่อนตัวลง

กล้ามเนื้อซี่โครงชั้นนอห หดตัว —> ยกกระดูกซี่โครงขึ้น

ผลที่เกิด —> ช่องอกขยาย —> ความดันในปอดลด —> อากาศภายนอกไหลเข้าสู่ปอด

-หายใจออก

กล้ามเนื้อกระบังลม ขยายตัว —>เคลื่อนตัวขึ้น

กล้ามเนื้อซี่โครงชั้นนอก คลายตัว—>ซี่โครงลดลง

ผลที่เกิด—>ช่องอกหดเล็กลง—>ความดันในปอดเพิ่มขึ้น—>อากาศถูกดันออกจากปอด

แลกเปลี่ยนแก๊ส Gas exchange

เกิดขึ้นที่ถุงลม (alveoli)และเนื้อเยื่อของร่างกาย โดยอาศัยกระบวรการแพร่ (diffusion)

1.ที่ปอด Pulmonary gas ex change

ระหว่างถึงลมกับเส้นเลือดฝอยในปอพ

•ออกซิเจนจาก:อากาศในถุงลมเข้าสู่เลือด

•คาร์บอนไดออกไซด์:จากเลือดเข้าสู่ถุงลม—>ถูกหายใจออก

2.ที่เนื้อเยื่อ

ระหว่างเลือดกับเซลล์ของร่างกาย

• ออกซิเจน:จากเลือดเข้าสู่เซลล์เพื่อใช้ในการเผาผลาญ

• คาร์บอนไดออกไซด์:ของเสียจากการเผาผลาญเข้าสู่เลือดแล้วกลับไปยังปอด

การลำเลียงก๊าซในเลือด

• ออกซิเจน:ส่วนใหญ่จับกับฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดง

• คาร์บอนไดออกไซด์:ส่วนใหญ่ในรูป ไบคาร์บอเนต บางส่วนละลายในพลาสมา หรือจับกับโปรตีนในเลือด

โครงสร้างของระบบหายใจ

• ระบบทางเดินหายใจแบ่งเป็น 2 ส่วนหลัก คือ

  • ระบบทางเดินหายใจส่วนบน ได้แก่ จมูก, คอหอย, กล่องเสียง ทำหน้าที่นำอากาศเข้าสู่ปอดและกรองฝุ่นละอองหรือเชื้อโรค

  • ระบบทางเดินหายใจส่วนล่าง ได้แก่ หลอดลมใหญ่, หลอดลมฝอย, ปอด และถุงลมปอด ซึ่งเป็นบริเวณที่เกิดการแลกเปลี่ยนแก๊ส

• อวัยวะสำคัญ ได้แก่

  • จมูก มีหน้าที่กรองอากาศ ปรับอุณหภูมิและความชื้นของอากาศก่อนเข้าสู่ปอด รวมถึงเป็นทางผ่านหลักของอากาศที่หายใจเข้า

  • กะบังลม (Diaphragm) เป็นแผ่นกล้ามเนื้อหลักที่แยกช่องอกกับช่องท้อง ช่วยในการขยายและหดตัวของช่องอกเพื่อควบคุมการหายใจ

  • กล้ามเนื้อซี่โครงและกล้ามเนื้อระหว่างซี่โครง (intercostal muscles) ช่วยขยายและลดขนาดช่องอก เพื่อให้เกิดแรงดันที่เหมาะสมสำหรับการไหลของอากาศ

กลไกการทำงานของระบบหายใจ

• การหายใจเข้า (Inspiration)
  กะบังลมหดตัวและเลื่อนต่ำลง กล้ามเนื้อซี่โครงยกขึ้น ทำให้ปริมาตรช่องอกเพิ่มขึ้น ความดันภายในช่องอกลดต่ำกว่าอากาศภายนอก อากาศจึงไหลเข้าสู่ปอดผ่านทางจมูก คอหอย กล่องเสียง และหลอดลมจนถึงถุงลม

• การแลกเปลี่ยนแก๊สในถุงลมปอด
  ออกซิเจนจากอากาศที่หายใจเข้าจะผ่านผนังถุงลมเข้าสู่หลอดเลือดแดงในปอด และถูกส่งต่อไปยังหัวใจเพื่อกระจายไปยังเซลล์ทั่วร่างกาย ในขณะเดียวกัน คาร์บอนไดออกไซด์จากเลือดจะถูกลำเลียงมายังถุงลมเพื่อขับออกทางลมหายใจออก

• การหายใจออก (Expiration)
  กะบังลมคลายตัวและเลื่อนสูงขึ้น กล้ามเนื้อซี่โครงคลายตัว ทำให้ปริมาตรช่องอกลดลง ความดันภายในช่องอกสูงกว่าอากาศภายนอก อากาศจึงถูกบีบออกจากปอด

การควบคุมการหายใจ

• อัตราการหายใจปกติอยู่ที่ประมาณ 14-18 ครั้งต่อนาที

• การหายใจถูกควบคุมโดยระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดและความต้องการออกซิเจนของร่างกาย เช่น ขณะนอนหลับจะหายใจช้าลง ขณะออกกำลังกายจะหายใจถี่ขึ้นเพื่อเพิ่มการนำออกซิเจนเข้าสู่ร่างกาย

โครงสร้างและหน้าที่ของระบบหายใจ (Respiratory System)

ระบบหายใจเป็นระบบที่ช่วยในการแลกเปลี่ยนก๊าซระหว่างร่างกายกับสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะการรับออกซิเจน (O₂) เข้าไปใช้ในร่างกายและการขับคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ออกสู่ภายนอก

1.ทางเดินหายใจ (Respiratory Tract)

เป็นทางที่อากาศไหลผ่านเข้า-ออกจากปอด

• จมูก (Nose): กรอง ฝุ่น เชื้อโรค และอุ่นอากาศก่อนเข้าสู่ร่างกาย

• คอหอย (Pharynx): ช่องทางร่วมของอาหารและอากาศ

• กล่องเสียง (Larynx): มีเส้นเสียง และฝาปิดกล่องเสียง (epiglottis) ป้องกันไม่ให้อาหารเข้าสู่หลอดลม

• หลอดลม (Trachea): ท่อหลักที่นำอากาศจากคอหอยสู่ปอด มีขนเล็ก ๆ (cilia) และเมือกช่วยดักฝุ่น

• หลอดลมฝอย (Bronchi and Bronchioles): แตกแขนงจากหลอดลมเข้าสู่ปอดทั้งสองข้าง

2.ปอด (Lungs)

• มี ถุงลม (Alveoli) จำนวนมาก เป็นจุดที่เกิดการแลกเปลี่ยนก๊าซออกซิเจนและคาร์บอนไดออกไซด์กับหลอดเลือดฝอย

• มี เยื่อหุ้มปอด (Pleura) ที่ช่วยให้ปอดเคลื่อนไหวได้สะดวก

หน้าที่ =

1. หายใจเข้า (Inhalation): รับอากาศที่มีออกซิเจนเข้าสู่ปอด

2. แลกเปลี่ยนก๊าซ (Gas Exchange): ที่ถุงลม ออกซิเจนซึมเข้าสู่เลือด และคาร์บอนไดออกไซด์ซึมออกจากเลือด

3. หายใจออก (Exhalation): ขับคาร์บอนไดออกไซด์ออกจากร่างกาย

4. ช่วยควบคุมความเป็นกรด-ด่างของเลือด โดยการควบคุมปริมาณ CO₂

5. ช่วยในการออกเสียง โดยการสั่นของเส้นเสียงในกล่องเสียง