Người lãnh đạo là Trưng Trắc và Trưng Nhị

Nguyên Nhân: Nhà Hán đã cai trị tàn bạo, bóc lột nhân dân ta. Thái thú Tô Định giết Thi Sách, chồng của Trưng Trắc, đã khiến nhân dân càng căm phẫn

Diễn biến:

• Mùa xuân năm 40, Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa tại Mê Linh.

• Nghĩa quân nhanh chóng giành thắng lợi, quét sạch quân Hán khỏi 65 thành trì.

• Trưng Trắc lên ngôi, xưng vương, đóng đô ở Mê Linh.

• Năm 42, nhà Hán cử Mã Viện kéo quân sang đàn áp.

• Năm 43, Hai Bà Trưng thua trận ở Cấm Khê, nhảy xuống sông tự vẫn.

Kết quả: Cuộc khởi nghĩa thất bại, nước ta tiếp tục bị đô hộ.

Người lãnh đạo là Triệu Thị Trinh, là Bà Triệu.

Nguyên nhân: Chính quyền nhà Ngô bóc lột nặng nề, đàn áp dân ta dã man.

Diễn biến:

• Năm 248, Bà Triệu cùng anh trai là Triệu Quốc Đạt tập hợp nghĩa quân ở vùng Thanh Hóa.

• Quân khởi nghĩa chiếm được nhiều thành trì, gây cho quân Ngô nhiều tổn thất.

• Bà Triệu nổi tiếng với câu nói: “Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp sóng dữ, chém cá kình ở biển Đông, chứ không chịu khom lưng làm tỳ thiếp người ta.”

• Nhà Ngô cử quân đàn áp, giao chiến ác liệt trong nhiều tháng.

• Do chênh lệch lực lượng, cuộc khởi nghĩa bị dập tắt, Bà Triệu hy sinh trên núi Tùng Sơn.

Kết quả: Nghĩa quân tan rã, đất nước vẫn trong ách đô hộ.

Người lãnh đạo là Lý Bí

Nguyên nhân: Chính quyền nhà Lương tham nhũng, bóc lột nhân dân, bắt dân ta lao dịch nặng nề.

Diễn biến:

• Năm 542, Lý Bí tập hợp hào kiệt các nơi, phát động khởi nghĩa.

• Sau hơn một năm chiến đấu, nghĩa quân đánh bại quân Lương, giải phóng nhiều vùng lãnh thổ.

• Năm 544, Lý Bí lên ngôi Hoàng đế, lập nước Vạn Xuân, xây dựng chính quyền độc lập.

• Năm 545, nhà Lương đem quân tái chiếm. Lý Bí rút về vùng rừng núi để tiếp tục kháng chiến.

• Sau khi Lý Bí mất, Triệu Quang Phục tiếp tục lãnh đạo cuộc kháng chiến và đánh bại quân Lương.

Kết quả: Dù giành được độc lập trong một thời gian, đến năm 602, nhà Tùy đem quân đánh chiếm, nước ta lại rơi vào tay phong kiến phương Bắc.

Người lãnh đạo là Mai Thúc Loan

Nguyên nhân: Nhà Đường bắt dân ta cống nộp ngà voi, sừng tê, bóc lột nặng nề.

Diễn biến:

• Mai Thúc Loan tập hợp hàng vạn người dân vùng Hoan Châu (Nghệ An), dựng cờ khởi nghĩa.

• Ông xưng là Mai Hắc Đế, mở rộng lực lượng, kết nối với các nước láng giềng để chống lại nhà Đường.

• Quân Mai Hắc Đế tiến đánh thành Tống Bình (Hà Nội), làm chủ đất nước trong một thời gian.

• Nhà Đường huy động đại quân đàn áp.

• Nghĩa quân chiến đấu quyết liệt nhưng cuối cùng thất bại, Mai Thúc Loan hy sinh.

Kết quả: Cuộc khởi nghĩa bị dập tắt, nhưng tinh thần chống Bắc thuộc vẫn lan rộng.

Người lãnh đạo là Phùng Hưng

Nguyên nhân: Nhà Đường tàn bạo, áp bức nhân dân.

Diễn biến:

• Phùng Hưng cùng em trai Phùng Hải tập hợp nghĩa quân, chiếm được phủ Tống Bình (Hà Nội).

• Ông giữ vững chính quyền trong nhiều năm, được nhân dân tôn kính.

• Sau khi Phùng Hưng mất, con trai là Phùng An tiếp tục sự nghiệp nhưng bị nhà Đường đàn áp.

Kết quả: Nghĩa quân bị thất bại, đất nước vẫn bị đô hộ.

Người lãnh đạo là Khúc Thừa Dụ, Khúc Hạo, và Khúc Thừa Mỹ

Nguyên nhân: Nhà Đường suy yếu, nhân dân mong muốn giành lại quyền tự chủ.

Diễn biến:

• Năm 905, Khúc Thừa Dụ giành chính quyền, tuyên bố tự chủ.

• Con trai ông là Khúc Hạo tiếp tục cải cách hành chính, xây dựng chính quyền độc lập.

• Năm 930, nhà Nam Hán đem quân sang đánh, bắt Khúc Thừa Mỹ, chiếm lại nước ta.

Kết quả: Mất quyền tự chủ, nhưng đây là bước đệm cho cuộc đấu tranh sau này.

Người lãnh đạo là Dương Đình Nghệ

Nguyên nhân: Giành lại quyền tự chủ từ nhà Nam Hán.

Diễn biến:

• Năm 931, Dương Đình Nghệ tập hợp quân đánh đuổi quân Nam Hán, giành lại độc lập.

• Ông tự xưng là Tiết độ sứ, tiếp tục xây dựng chính quyền tự chủ.

• Năm 937, ông bị Kiều Công Tiễn phản bội, sát hại để giành quyền lực.

Kết quả: Kiều Công Tiễn cầu viện Nam Hán, dẫn đến chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền.

Người lãnh đạo là Ngô Quyền

Nguyên nhân: Kiều Công Tiễn phản bội, cầu viện quân Nam Hán, đe dọa nền độc lập.

Diễn biến:

• Ngô Quyền kéo quân ra Bắc, tiêu diệt Kiều Công Tiễn.

• Chuẩn bị trận địa trên sông Bạch Đằng bằng cách đóng cọc ngầm dưới nước.

• Quân Nam Hán tiến vào cửa sông, bị thủy triều rút làm thuyền mắc cạn.

• Nghĩa quân tấn công dữ dội, đánh tan quân giặc, giết chết Hoằng Tháo (con trai vua Nam Hán).

Kết quả: Chấm dứt 1000 năm Bắc thuộc, mở ra thời kỳ độc lập cho dân tộc.