a)Thành ngữ: Cá chậu chim lồng

Ý nghĩa: Thể hiện cảnh sống tù túng chật hẹp , mất tự do, thân phận tầm thường hèn mọn mặc cho bề ngoài có vẻ hào nhoáng, hoa mĩ.

b) Thành ngữ: Trướng rủ màn che

Ý nghĩa: Tả cảnh sống cấm cung của người con gái quyền quý, tách mình ra khỏi mọi quan hệ với xã hội.

     Trống hổng trống hảng lại kêu là buồng.

"Không cây không trái không hoa

'Kín như bưng lại kêu là trống

- trống hổng trống hảng: trống huếch trống hoác 

a)Thành ngữ: "Cá chậu chim lồng"
->Chỉ hoàn cảnh sống tù túng, bó buộc, mất tự do, thân phận tầm thường, hèn mọn mặc cho có bề ngoài hào nhoáng.
b)thành ngữ:"Trướng rủ màn che"
->Chỉ cuộc sống êm đềm, sung sướng của giới thượng lưu 

 
a)-Từ "nghiêng" trong "nhịp chày nghiêng" được sử dụng trong nghĩa gốc miêu tả chiếc chày giã gạo bị lẹch sang 1 bên.
-Từ "nghiêng" trong "giấc ngủ em nghiêng" đc sd với nghĩa chuyển miêu tả trạng thái giác ngủ của em bé trên lưng mẹ vì mẹ đang giã gạo. Nỗi nhọc nhằn, vất vả như lan truyền sang cả con thơ.

b)Câu thơ trên sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hóa: "giấy đỏ buồn","mực nghiên sầu".
->Câu thơ diễn tả cảnh tượng vắng vẻ, tâm trạng buồn tủi của ông đồ như đang lan sang những đồ vật xung quanh.

a)   -Từ nghiêng trong “ nhịp chày nghiêng": được sử dụng theo nghĩa gốc, miêu tả chiếc chày giã gạo bị lệch sang 1 bên 

-Từ nghiêng trong “ giấc ngủ em nghiêng": được sử dụng với nghĩa chuyển, miêu tả giấc ngủ của em bé trên lưng mẹ không yên giấc vì mẹ đang  gạo. Nỗi vất vả của mẹ như lan truyền sang cả con thơ

-Đây là hiện tượng chuyển nghĩa

     b) Tác giả đã sử dụng biện pháp: Nhân hóa- Giấy đỏ buồn
                                                                              - Mực.. nghiên sầu

       Tác dụng: bằng bptt trên, tác giả đã diễn tả lên hình ảnh của những tờ giấy và nghiên mực lâu ngày k sử dụng đến. Chúng dần bị lãng quên như hình ảnh ông đồ đang dần mờ nhạt trước sự lụi tàn của nền nho học. Người ta lãng quên ông như lãng quên một lớp người.

a)   Từ địa phương: - Trái: quả

                          - Chi: gì

     b) Từ địa phương: - Kêu: gọi

                                   - Trống hổng trống hảng: trống huếch trống hoác

1/ Vậy trước hết ta phải hiểu thế nào là tình bạn? (Giải thích)
  Tình bạn không đơn thuần là sự quan tâm thăm hỏi lẫn nhau mà còn là sự chân thành, giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn và biết phê bình, tự phê bình khi mắc phải sai lầm.

  2/ Cái chân thành thứ nhất là thẳng thắn phê bình sai lầm của bạn. (BLCM)
  - Khi phát hiện b có những biểu hiện sai lầm, sai trái như...

3/ Không chỉ phê bình b mà còn nghiêm túc giúp đỡ b sửa chữa sai lầm
  - Đưa ra những biện pháp, cảnh báo để giúp b...
 
 4/ Đồng thời chúng ta phải ca ngợi những tình b đẹp, và cần lên án những kẻ a dua, lừa gạt, dung tung cho nhung thói hư tật xấu của b, cấu kết để làm điều xấu

5/ Liên hệ bt
- Có vai trò rất qtrog trog cs của chug ta. Bản thân em cũng có 1 tình b chân tình, đã gắn bo vs nhau nhiều năm, sẽ tiếp tục gắn bó

a) Phân biệt nghĩa của từ “nghiêng” trong câu thơ dưới đây và cho biết đó là hiện tượng gì trong tiếng Việt.

                         (Nguyễn Khoa Điềm)

            b) Bài thơ “Ông đồ” của Vũ Đình Liên có hai câu thơ sau:

                                    “Giấy đỏ buồn không thắm

            Hai câu thơ trên, tác giả sử dụng biện pháp tu từ nào? Hãy nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ đó.

            Nhà văn Ôxtơrôpxki đã nói:

          Từ câu nói trên, hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng từ 20 đến 25 dòng) trình bày quan niệm của em về tình bạn chân thành.

Suy nghĩ của em về nhân vật người cha trong tác phẩm “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng.

 

a)-trái: quả
-Chi: gì
b)-kêu: gọi
-Trống hổng trống hảng: trống huếch trống hoác 
-buồng: phòng

Trong hai câu đố sau, từ nào là từ địa phương? Những từ đó tương đương với từ nào trong ngôn ngữ toàn dân?

a)                     Không cây không trái không hoa

                        Có lá ăn được, đó là lá chi?

b)                     Kín như bưng lại kêu là trống

                        Trống hổng trống hảng lại kêu là buồng.       
Câu 3: (2 điểm)

            Phân tích để làm rõ giá trị của phép  điệp từ được sử dụng trong đoạn thơ sau:

                                                Mùa xuân người cầm súng

                                                Lộc giắt đầy trên lưng

                                                Mùa xuân người ra đồng

                                                Lộc trải dài nương mạ

                                                Tất cả như hối hả

                                                Tất cả như xôn xao...

                                                            (Trích Mùa xuân nho nhỏ, Ngữ văn 9, tập 2, NXBGD)

            Câu 4: (5 điểm)

            Suy nghĩ của em về tình cảm chân thành, tha thiết của nhân dân ta với Bác Hồ qua bài thơ "Viếng lăng Bác" của tác giả Viễn Phương.

  

Giới thiệu về truyện ngắn và nhân vật:

   - Truyện ngắn Chiếc lược ngà được viết năm 1966, kể về tình phụ tử vô cùng thiêng liêng và sâu sắc của cha con ông Sáu trong cảnh ngộ sinh li tử biệt của chiến tranh ác liệt.

   - Hình ảnh ông Sáu đã để lại cho bạn đọc ấn tượng sâu sắc về tình cảm và những cử chỉ dù bình dị nhưng cũng đầy thiêng liêng, ấm tình cha con mà ông dành cho bé Thu

   - Trong những ngày ông về thăm quê:

   + Hành động thể hiện sự nôn nóng mong gặp con: nhảy lên bờ, bước vội, kêu to gọi con.

   + Sừng sờ, bàng hoàng khi con bỏ chạy: mặt sầm lại, hai tay buông xuống.

⇒ông Sáu đang xúc động thì phải nhận sự sợ hãi, xa lánh của bé Thu, tâm trạng từ trông chờ, vui sướng trở thành bàng hoàng, đau đớn.

   + Thời gian ở bên con: ông Sáu chỉ ở nhà với con, chờ con gọi một tiếng “ba”. Mọi sự cố gắng của ông từ giả vờ không nghe con gọi khi nó nói trỏng, không giúp con chắt nước cơm, gắp thức ăn cho con là một sự nỗ lực đau đớn của người cha khi con gái không nhận mình. Cảm xúc đau đớn dồn nén đến tức giận, ông đánh con.

   + Cảnh chia li: ánh mắt của ông trìu mến lẫn buồn rầu, bất lực nhìn con gái. Khi con gái nhận và ôm chặt lấy mình, ông Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn lên mái tóc con.

⇒tình phụ tử đã vượt qua sự ngăn cách của thời gian, của chiến tranh. Ông Sáu đã nhận được sự công nhận và yêu thương của bé Thu.

   - Trong những ngày ông ở căn cứ:

   + Ông nhớ con, ân hận vì đã đánh con.

   + Tìm bằng được mảnh ngà voi để làm lược tặng con.

   + Ngày ngày tỉ mỉ ngồi làm chiếc lược ngà. Lúc nhớ con, ông nhìn ngắm và cài lược lên tóc.

   + Ông đã hi sinh khi chưa kịp tặng cho con gái chiếc lược ngà. Trong giờ phút cuối cùng, ông vẫn chỉ nhớ đến con, đưa tay vào túi, móc cây lược đưa cho đồng đội.

⇒Chiếc lược ngà là vật chứa đựng biết bao yêu thương, nhung nhớ của ông Sáu dành cho con gái. Đó là một tín vật của tình phụ tử. Đó cũng là một lời hứa với con gái của ông. Dù ông không thể trở về, nhưng chiếc lược minh chứng cho tình yêu của ông dành cho con vẫn còn đó.

   - Nguyễn Quang Sáng đã xây dựng những tình huống truyện bất ngờ, hấp dẫn mà vẫn tự nhiên, hợp lí.

   - Tác giả lựa chọn ngôi kể thứ nhất nhưng đặt vào nhân vật bác Ba – người đồng đội của ông Sáu. Vì thế câu chuyện được tái hiện một cách chân thực, khách quan hơn.
- Tác giả miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật tinh tế, sâu sắc.

   - Ngôn ngữ đậm chất địa phương Nam Bộ, mộc mạc, tình cảm.

   - Đưa ra kết luận về tác phẩm: một trong những truyện ngắn tiêu biểu sáng tác trong thời kì kháng chiến, ca ngợi tình cảm gia đình, tình đồng chí, niềm tin và khát vọng hòa bình.

   - Kết luận về nhân vật:

   + Là điển hình cho tính cách con người Nam Bộ: chất phác, sẵn sàng hi sinh vì độc lập tự do của dân tộc.

   + Tình yêu của ông Sáu dành cho con: cao cả, sâu đậm, không thể dập tắt


Dàn ý phân tích nhân vật ông Sáu (mẫu 2)

- Giới thiệu tác giả: Nguyễn Quang Sáng (1932 - 2014), ông từng tham gia kháng chiến và giữ nhiều trọng trách quan trọng. Cuộc đời nhà văn trải qua biết bao nhiêu năm tháng kháng chiến của cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

- Giới thiệu tác phẩm: Truyện ngắn “Chiếc lược ngà” sáng tác năm 1966 ca ngợi tình cha con, tình đồng chí trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh. Đặc biệt, nhân vật ông Sáu đã để lại cho người đọc rất nhiều ấn tượng.

* Phân tích hình tượng ông Sáu trong Chiếc lược ngà:

1. Tâm trạng của ông Sáu

- Khi đi bộ đội thì con gái ông mới được 1 tuổi, niềm yêu thương con và nhớ con da diết

- Khi về đến nhà bé Thu không nhận ra mình vì vết thẹo không giống người trong hình. Con bé chạy đi, xa lánh, không nhận ông Sáu là cha, thậm chí còn hỗn, nói trổng khiến ông cảm thấy buồn tủi.
- Trong khi ăn cơm ông đã nóng vội, không kiềm chế được mà đánh bé Thu, ông cảm thấy rất hối hận nhưng cũng chỉ vì ông thương con quá mà thôi.

- Khát khao lớn nhất của ông hiện giờ là được nghe con gái gọi một tiếng Ba, chính tình cha con sâu nặng đã khiến ông kiên trì đến tận bây giờ

- Trước khi ông Sáu lên đường, bé Thu đã khiến anh và mọi người vô cùng bất ngờ khi cất tiếng gọi anh Sáu là ba. Ông cảm thấy hạnh phúc vô cùng.

- Ở chiến trường ông rất nhớ con, muốn được ôm con, hôn con. Ông dồn hết tình cảm để làm một cây lược bằng ngà voi tặng con.

=> Ông Sáu là một người cha trên cả tuyệt vời, vĩ đại, yêu thương con cái hết mực.

2. Cảm nhận về nhân vật ông Sáu

- Hình ảnh giản dị, bình thường nhưng tình yêu thương của ông dành cho con là vô bờ bến

- Hình ảnh người chiến sĩ, người cha đã làm nổi bật lên tình cảm cha con của con người
- Ông Sáu luôn dành tình cảm yêu thương sâu sắc nhất dành cho con và gia đình mình

- Ông Sáu là một người chiến sĩ uy nghiêm trên chiến trường nhưng ông rất tình cảm đối với con.

3. Nghệ thuật

- Nhà văn đã đặt nhân vật vào tình huống truyện bất ngờ để từ đó bộc lộ nội tâm nhân vật.

- Nghệ thuật xây xựng nhân vật tài tình, miêu tả tâm lý sâu sắc, chân thực.

- Nhân vật ông Sáu đã để lại những ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc.

- Nhân vật ông Sáu - người cha giàu tình yêu thương con, ông là hình ảnh tiêu biểu của con người Việt Nam sẵn sàng hi sinh tất cả vì độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.

- Nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã khắc họa sinh động mà không kém phần chân thực hình ảnh người cha vĩ đại cùng với tình yêu to lớn dành cho con của mình.

         Ông Sáu- chính là một người nông dân Nam Bộ giàu lòng yêu nước đã tham gia vào cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ ác liệt của dân tộc, và ông cũng đã anh dũng hi sinh. Ông Sáu đã ra đi đánh giặc từ năm 1946 mãi đến năm 1954, hòa bình lập lại, ông mới được về thăm quê một vài ngày.

          Tình cảm của anh Sáu đối với con đã thể hiện ngay từ chuyến về phép thăm nhà sau tám năm mong mỏi được gặp con. Trong suốt chặng đường về nhà, đã không dưới một lần anh hồ hởi mong ngóng được gặp con, thậm chí khi thấy con bé đang chơi trước nhà anh “nhảy lên bờ khi xuồng chưa kịp cập bến”, “bước những bước dài” để nhanh đến bên con: "Thu! Con!".Tiếng gọi ngắn gọn nhưng đã chất chứa và dồn nén suốt tám năm trời để hôm nay mới có dịp bật ra thành tiếng. Thế nhưng ngược lại với những gì anh chờ đợi, đứa con chẳng những không mừng rỡ, không ôm chầm lấy anh mà “khóc thét lên” gọi mẹ. Những hành động ấy khiến người lính kiên cường trên chiến trường bất giác hụt hẫng, buông thõng cả hai tay. Ông Sáu đang xúc động thì phải nhận ra sự sợ hãi, xa lánh của bé Thu, tâm trạng anh từ trông chờ, vui sướng bỗng trở thành bàng hoàng, đau đớn.

           Từ khi trở về, anh chẳng muốn đi đâu, chỉ quanh quẩn ở nhà với mong muốn được gần gũi con hơn, với mong muốn con gọi anh một tiếng “Ba”. Chỉ một tiếng thôi cũng đủ để xoa dịu nỗi lòng tám năm đợi chờ đằng đẵng. Nhưng anh càng muốn xích lại gần thì con bé lại càng rời xa anh. Anh dùng mọi cách, từ quan tâm, giúp đỡ đến dồn con bé vào “đường cùng” thậm chí có khi tức giận, anh đánh con bé và quát rằng: “Sao mày lì thế” nhưng cũng chẳng thay đổi được nó. May mắn thay, cuối cùng thì con bé cũng hiểu được vết sẹo găm trên má của ba nó, nhận ra được tình cảm yêu thương mà “người đàn ông lạ” dành cho nó để rồi vỡ òa hai tiếng “Ba ơi!” vào ngày tiễn anh trở lại căn cứ chiến đấu. Và cũng tại đây, tình cảm sâu nặng của anh được tập trung biểu hiện nhiều nhất.
           Trước giờ phút lên đường chia tay con, ông muốn ôm con,nhưng lại sợ con không nhận đành chỉ nhìn. Song chính trong lúc này, tình cảm dành cho người cha ở bé Thu òa ra mãnh liệt. Nó cất tiếng gọi “ba”, ông xúc động đến phát khóc và “không muốn cho con thấy mình khóc, anh Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn lên mái tóc của con”.Người chiến sĩ ấy nước mắt đã khô cạn nơi chiến trường, giờ đây là những giọt nước mắt hiếm hoi – nước mắt của niềm hạnh phúc và tình cha con. Thương con,chia tay con, ông Sáu hứa sẽ mua cho con cây lược. Tình phụ tử đã vượt qua sự ngăn cách của thời gian, của chiến tranh. Sau bao nhiêu nỗ lực thì cuối cùng ông Sáu đã nhận được sự công nhận và yêu thương của bé Thu.

           Nỗi nhớ con đau đáu trong anh suốt những ngày ở căn cứ. Lời hứa mang về cho con gái chiếc lược chính là điều anh muốn bù đắp cho con. Cái hôm vào rừng sâu, kiếm được đoạn ngà voi, anh vui mừng hớt hải chạy về, hớn hở khoe với bạn như đứa trẻ vừa được nhận quà. Làm chiếc lược cho bé Thu trở thành công việc duy nhất mà anh làm trong những lúc rãnh rỗi. Anh bắt tay vào chiếc lược với niềm say mê, sự công phu đặc biệt. Lấy vỏ đạn 20 li làm một cây cưa nhỏ, anh “cưa từng chiếc răng lược, thận trọng, tỉ mỉ và cố công như người thợ bạc”. Không lâu sau thì chiếc lược hoàn thành, anh nâng niu nó như nâng niu đứa con gái bé bỏng của mình, khi nào rãnh rỗi anh cũng “mài lên tóc” để chiếc lược thật bóng, thật đẹp. Không chỉ vậy “trên sống lưng lược có khắc một dòng chữ nhỏ mà ông đã gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét: “Yêu nhớ tặng Thu con của ba”. Có lẽ mỗi khi mài chiếc lược lên tóc, anh đều hình dung ra cảnh chiếc xuồng con chưa cập bến, con bé đã ra đón anh ở gốc cây trước cửa, sẽ ôm anh, hôn anh và vui mừng khôn xiết khi thấy chiếc lược bằng ngà mà anh làm tặng. Nhưng đau đớn thay, anh hy sinh khi chưa kịp trao tay con gái chiếc lược ngà mà chỉ kịp trăn trối nhờ đồng đội thực hiện lời hứa thay anh.

            Chiếc lược ngà với dòng chữ ấy dường như cũng đã mang theo bao tình cảm sâu nặng của người cha đối với đứa con bé bỏng. Ta như thấy được chính tình thương con của ông Sáu thật vô cùng tha thiết. Điều đó dường như cũng đã cho thấy ở ông Sáu cũng như hàng triệu chiến sĩ, đồng bào ta hi sinh chiến đấu vì đất nước và dân tộc, họ hi sinh cũng chỉ vì hạnh phúc gia đình, vì tình vợ chồng, tình cha con.Chiếc lược ngà như một vật kí thác thiêng liêng của người lính về tình phụ – tử như thật là sâu nặng mà bom đạn quân thù không thể nào tàn phá được. Ngay cả khi bị trúng đạn máy bay Mỹ bắn vào ngực, khi mà hấp hối, ông đã "đưa tay vào túi, móc cây lược" như cũng đã đưa cho bạn, ông như nhìn bạn hồi lâu như còn muốn nói nhiều thế nhưng ông tắt thở…
              Và ông Sáu đã hi sinh trong những ngày đen tối cũng như gian khổ. Và đau đớn hơn đó chính là ngôi mộ ông là "ngôi mộ bằng phẳng như mặt rừng". Nhưng dường như cũng chỉ có "tình cha con là không thể chết được”. Ta như thấy được hình ảnh ông Sáu, hình ảnh người cha trong truyện Chiếc lược ngà sâu nặng tình cha – con. Hình ảnh chiếc lược ngà với dòng chữ mãi mãi là kỉ vật, nó dường như cũng chính là nhân chứng về nỗi đau, về những bi kịch đầy máu và nước mắt đã để lại nhiều ám ảnh bi thương trong lòng ta. Ông Sáu dường như cũng chính là người lính của một thế hệ anh hùng đi trước mở đường đã nếm trải nhiều thử thách, gian khổ và hi sinh.

               Có thể nói, Nguyễn Quang Sáng đã thành công xây dựng được nhân vật ông Sáu bằng những nét nghệ thuật đặc sắc. Ông đã miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật tinh tế , sâu sắc ấn tượng với người đọc. Bên cạnh đó, việc lựa chọn ngôi kể thứ nhất nhưng đặt vào nhân vật bác Ba- đồng đội của ông Sáu cũng đã góp phần làm câu chuyện trở nên chân thực, khách quan hơn. Ngôn ngữ thì đậm chất địa phương Nam Bộ, mộc mạc, tình cảm. Tất cả đã góp phần tô đậm vẻ đẹp của người chiến sĩ Cách mạng, của người cha yêu con nồng thắm.

           Tóm lại, khi đọc tác phẩm " Chiếc lược ngà" với cốt truyện chặt chẽ, bất ngờ đã đưa người đọc đến với tình cảm cha con sâu nặng nhưng vô cùng éo le trong cảnh ngộ chiến tranh. Qua đó Nguyễn Quang Sáng muốn gửi đến bạn đọc rằng : tình cảm cha con là một tình cảm vô cùng thiêng liêng và cao quý đối với mỗi chúng ta. Vậy nên chúng ta hãy biết trân trọng tình cảm và quý mến tình cảm ấy.

Tác phẩm xoay quanh tình huống truyện éo le: Ông Sáu sau tám năm xa nhà đi kháng chiến, ông được nghỉ ba ngày phép về thăm nhà, thăm con. Trước nỗi xúc động và tình cảm yêu mến của ông, bé Thu – đứa con gái ông yêu quý, mong nhớ suốt tám năm trời đã không nhận ra ông là ba. Ngày ông phải trả phép về đơn vị cũng chính là ngày con bé nhận ông là ba. Ở đơn vị, ông Sáu dồn tất cả tình yêu, nỗi nhớ, nỗi ân hận vào việc làm chiếc lược ngà để tặng con. Nhưng chưa kịp trao cây lược cho con thì ông đã hi sinh trong một trận càn lớn của Mỹ. Từ tình huống truyện, tác phẩm đề cao, ngợi ca tình ca tình cha con sâu nặng, đồng thời tố cáo tội ác chiến tranh.

Truyện xoay quanh hai nhân vật chính là bé Thu và ông Sáu, thông qua tình huống truyện éo le, mỗi nhân vật bộc lộ tính cách, phẩm chất của mình.
Diễn biến tâm trạng của bé Thu tên khi nhận ra ông Sau là ba
Phản  khi mới gặp ông Sáu

Trước hết về bé Thu, em là con của ông Sáu nhưng từ nhỏ đã phải xa cha do ba vào chiến trường. Sau tám năm xa cách, Thu được gặp lại ba, những tưởng đó sẽ là cuộc đoàn viên đầy hạnh phúc, nhưng trái ngược với ông Sáu mừng rỡ lao về phía em thì Thu dửng dưng, thậm chí hốt hoảng gọi Má. Má .
Diễn biến tâm trạng của bé Thu trong ba ngày phép
Những ngày sau đó, dù ông Sáu hết lòng chăm sóc nhưng bé Thu vẫn lạnh nhạt, thậm chí xa lánh, ngang ngạnh cự tuyệt ông Sáu. Dù ông đã làm hết cách nhưng bé Thu vẫn không gọi ông là ba. Những lúc gặp khó khăn, nguy cấp Thu chỉ gọi trống không, không nhận được sự trợ giúp của ông Sáu, nó cũng loay hoay tự làm một mình. Trong bữa cơm, ông Sáu gắp cho nó cái trứng cá, Thu gạt ra, bị ông Sáu đánh, cô bé lập tức bỏ về nhà bà ngoại. Nguyễn Quang Sáng đã miêu tả thật chính xác thái độ, hành động khác thường của bé Thu. Bởi trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt em không hiểu những éo le mà chiến tranh gây ra, nên chỉ vì một vết thẹo trên mặt ông Sáu em kiên quyết không nhận ba. Điều đó cũng cho thấy Thu là đứa trẻ bướng bỉnh, cá tính nhưng đằng sau sự từ chối đến cứng đầu đó là tình yêu thương thắm thiết Thu dành cho ba mình.
Phản ứng bất ngờ của bé Thu khi nhận ra ông Sáu là ba

Bé Thu cứng đầu chối từ sự ân cần của cha bao nhiêu thì giây phút nhận ra cha lại mãnh liệt, xúc động bấy nhiêu. Sau khi nghe bà ngoại giải thích, bé Thu đã trở về nhà trong sáng ngày ông Sáu lên đường về đơn vị. Con bé đã thay đổi hoàn toàn thái độ trong sự ngỡ ngàng của ông Sáu và mọi người, tiếng gọi ba của Thu là tiếng gọi kìm nén suốt tám năm, tám năm yêu thương, đợi chờ ngày ba về. Không chỉ gọi, con bé con lao tới, nhảy lên người ba và hôn khắp cùng, hôn mặt, hôn má, và hôn cả vết thẹo dài trên mặt ba, vết thẹo đã khiến con bé bướng bỉnh không nhận ba. Thu ôm chặt anh, quàng cả chân vào người anh Sáu, bởi nó sợ buông lơi anh Sáu sẽ đi mất, cái ôm cái hôn ấy còn như muốn bày tỏ tất cả tình cảm Thu dành cho ba. Trong khoảnh khắc đó, ai cũng như lặng người đi vì xúc động. Với lối miêu tả chân thực, giàu cảm xúc tác giả đã cho thấy tình yêu thương sâu nặng Thu dành cho ba, dù có những lúc gan góc, bướng bỉnh nhưng em rất giàu tình cảm và dễ xúc động.
Nhân vật ông Sáu
Khi nhìn thấy con 

Về phía ông Sáu, trong ba ngày về nghỉ phép, ông dành trọn yêu thương cho đứa con gái bé bỏng. Thuyền chưa cập bến ông đã vội vàng nhảy lên bờ, chạy về phía con, đôi bàn tay sẵn sàng dang ra chờ đợi đứa con sà vào lòng.
Khi con hớt hãi bõ chạy
 Nhưng trái ngược với điều ông tưởng tượng, bé Thu cự tuyệt, lảng tránh, điều đó làm ông hết sức đau lòng, hai tay ông buông thõng như bị gãy. Khuôn mặt ấy thật đáng thương biết bao, ông không biết làm thế nào để có thể xóa nhòa khoảng cách thời gian và không gian ấy.
Trong ba ngày phép
Để bù đắp cho con, ba ngày nghỉ phép ông không đi đâu, chỉ quanh quẩn bên con, yêu thương, ân cần bên con mong Thu sẽ thay đổi. Trước sự cứng đầu của Thu, ông chỉ khẽ lắc đầu, chứ không hề trách mắng con. Chỉ đến khi ông gắp thức ăn cho nó bị Thu bỏ ra, bao nhiêu buồn đau dồn nén bấy lâu ông đã đánh Thu, điều ấy đã làm ông ân hận mãi về sau.
Khi bé Thu nhận ra là ba
 Khoảnh khắc hạnh phúc nhất mà cũng đau lòng nhất của ông chính là được nghe tiếng gọi ba thiêng liêng, nhưng đó cũng là lúc ông phải chia tay con trở về đơn vị. Một người lính từng trải, gan góc trên chiến trường lại khóc bởi tiếng gọi đầy thân thương. Những giọt nước mắt không thể kiềm chế, cứ thế trào ra. Trong những ngày ở chiến trường ông ân hận vì đánh con, không quên lời hứa, ông dồn tâm huyết vào làm chiếc lược ngà. Ông chi chút, tỉ mẩn mài từng chiếc răng lược cho nhẵn bóng. Thậm chí, cái chết cũng không cướp đi được tình yêu thương con của ông Sáu. Vết thương nặng trong một trận càn khiến ông kiệt sức, không trăng trối được điều gì nhưng ông vẫn dồn hết tàn lực móc cây lược trao cho đồng đội và gửi gắm đồng đội mình qua ánh mắt đầy yêu thương. Cây lược ấy đã được người đồng đội trao lại cho bé Thu. Tình cha con đã không chết, nâng đỡ cô bé trưởng thành, vượt lên mọi đau thương mất mát. Ông Sáu là biểu tượng cho tình yêu thương, sự ân cần và che chở của người cha dành cho con mình. Qua đó ta thấy được sự bất tử của tình cảm cha con trong hoàn cảnh chiến tranh.

I.Mở bài

- Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm.

- Khẳng định nhân vật người cha (ông Sáu) để lại ấn tượng sâu sắc cho người đọc.

- Ông Sáu đi chiến  đấu xa nhà, xa con, luôn khao khát được gặp con.

 + Khi ông thoát ly đứa con gái chưa đầy một tuổi.

 + Những năm ở rừng, lần nào vợ đến thăm anh cũng bảo chị đưa con đến nhưng vì sự nguy hiểm nên chị không dám.

 + Ngắm con qua tấm ảnh nhỏ.

 + Sau tám năm kháng chiến, ông về thăm nhà, hình dung cảnh con đón chờ, mừng rỡ, sung sướng... nhưng đứa con lại xa lánh, không nhận cha.

+ Lúc con nhận cha thì cha lại phải trở lại chiến trường.

-> Đặt nhân vật vào hoàn cảnh éo le, người đọc cảm nhận sâu sắc tình cảm của ông Sáu dành cho bé Thu.

 - Khi xa con, ông luôn thương nhớ, khát khao, mong mỏi được gặp con.

 - Ông vô cùng sung sướng khi được về thăm nhà, gặp con.

 - Mừng rỡ, nôn nóng muốn ôm con vào lòng ngay khi vừa nhìn thấy con.

  + Thấy đứa bé... đoán là con (hình ảnh tuyệt vời của người cha)

- Buồn rầu, đau đớn, giận dữ, bất lực khi con không nhận và xa lánh

- Sung sướng hạnh phúc vỡ òa khi đứa con nhận cha, nhưng lại là phút chia tay: ôm con, vừa lau nước mắt..., hứa mua cho con một cây lược.

+ Vào rừng sâu, kiếm được đoạn ngà voi “hớt hải chạy về, hớn hở như đứa trẻ được quà”

+ Lấy vỏ đạn 20 li làm một cây cưa nhỏ “cưa từng chiếc răng lược...”

+ Trên lược khắc dòng chữ “Yêu nhớ tặng thu con của ba”

- Tình yêu con sâu nặng khiến ông chưa nhắm được mắt khi chưa trao gửi lại cây lược cho con.

* Dẫn chứng: “Trong giờ phút cuối cùng...nhìn tôi một hồi lâu”

 - Nhà văn khắc họa nhân vật rõ nét qua cử chỉ, nét mặt, đặc biệt miêu tả diễn biến tâm trạng sống động, tài tình.

- Tình cha con sâu nặng, tình cảm ấy càng trở lên da diết hơn, thiêng liêng hơn bởi sự xa cách của chiến tranh, bởi những tình huống éo le...

- Liên hệ: Tình phụ tử trong văn chương: Cha con Chử Đồng Tử, Lão Hạc -> là tình cảm cao đẹp, vĩnh hằng.

III. Kết bài.

         Ông Sáu- chính là một người nông dân Nam Bộ giàu lòng yêu nước đã tham gia vào cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ ác liệt của dân tộc, và ông cũng đã anh dũng hi sinh. Ông Sáu đã ra đi đánh giặc từ năm 1946 mãi đến năm 1954, hòa bình lập lại, ông mới được về thăm quê một vài ngày.

          Tình cảm của anh Sáu đối với con đã thể hiện ngay từ chuyến về phép thăm nhà sau tám năm mong mỏi được gặp con. Trong suốt chặng đường về nhà, đã không dưới một lần anh hồ hởi mong ngóng được gặp con, thậm chí khi thấy con bé đang chơi trước nhà anh “nhảy lên bờ khi xuồng chưa kịp cập bến”, “bước những bước dài” để nhanh đến bên con: "Thu! Con!".Tiếng gọi ngắn gọn nhưng đã chất chứa và dồn nén suốt tám năm trời để hôm nay mới có dịp bật ra thành tiếng. Thế nhưng ngược lại với những gì anh chờ đợi, đứa con chẳng những không mừng rỡ, không ôm chầm lấy anh mà “khóc thét lên” gọi mẹ. Những hành động ấy khiến người lính kiên cường trên chiến trường bất giác hụt hẫng, buông thõng cả hai tay. Ông Sáu đang xúc động thì phải nhận ra sự sợ hãi, xa lánh của bé Thu, tâm trạng anh từ trông chờ, vui sướng bỗng trở thành bàng hoàng, đau đớn.

           Từ khi trở về, anh chẳng muốn đi đâu, chỉ quanh quẩn ở nhà với mong muốn được gần gũi con hơn, với mong muốn con gọi anh một tiếng “Ba”. Chỉ một tiếng thôi cũng đủ để xoa dịu nỗi lòng tám năm đợi chờ đằng đẵng. Nhưng anh càng muốn xích lại gần thì con bé lại càng rời xa anh. Anh dùng mọi cách, từ quan tâm, giúp đỡ đến dồn con bé vào “đường cùng” thậm chí có khi tức giận, anh đánh con bé và quát rằng: “Sao mày lì thế” nhưng cũng chẳng thay đổi được nó. May mắn thay, cuối cùng thì con bé cũng hiểu được vết sẹo găm trên má của ba nó, nhận ra được tình cảm yêu thương mà “người đàn ông lạ” dành cho nó để rồi vỡ òa hai tiếng “Ba ơi!” vào ngày tiễn anh trở lại căn cứ chiến đấu. Và cũng tại đây, tình cảm sâu nặng của anh được tập trung biểu hiện nhiều nhất.
           Trước giờ phút lên đường chia tay con, ông muốn ôm con,nhưng lại sợ con không nhận đành chỉ nhìn. Song chính trong lúc này, tình cảm dành cho người cha ở bé Thu òa ra mãnh liệt. Nó cất tiếng gọi “ba”, ông xúc động đến phát khóc và “không muốn cho con thấy mình khóc, anh Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn lên mái tóc của con”.Người chiến sĩ ấy nước mắt đã khô cạn nơi chiến trường, giờ đây là những giọt nước mắt hiếm hoi – nước mắt của niềm hạnh phúc và tình cha con. Thương con,chia tay con, ông Sáu hứa sẽ mua cho con cây lược. Tình phụ tử đã vượt qua sự ngăn cách của thời gian, của chiến tranh. Sau bao nhiêu nỗ lực thì cuối cùng ông Sáu đã nhận được sự công nhận và yêu thương của bé Thu.

           Nỗi nhớ con đau đáu trong anh suốt những ngày ở căn cứ. Lời hứa mang về cho con gái chiếc lược chính là điều anh muốn bù đắp cho con. Cái hôm vào rừng sâu, kiếm được đoạn ngà voi, anh vui mừng hớt hải chạy về, hớn hở khoe với bạn như đứa trẻ vừa được nhận quà. Làm chiếc lược cho bé Thu trở thành công việc duy nhất mà anh làm trong những lúc rãnh rỗi. Anh bắt tay vào chiếc lược với niềm say mê, sự công phu đặc biệt. Lấy vỏ đạn 20 li làm một cây cưa nhỏ, anh “cưa từng chiếc răng lược, thận trọng, tỉ mỉ và cố công như người thợ bạc”. Không lâu sau thì chiếc lược hoàn thành, anh nâng niu nó như nâng niu đứa con gái bé bỏng của mình, khi nào rãnh rỗi anh cũng “mài lên tóc” để chiếc lược thật bóng, thật đẹp. Không chỉ vậy “trên sống lưng lược có khắc một dòng chữ nhỏ mà ông đã gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét: “Yêu nhớ tặng Thu con của ba”. Có lẽ mỗi khi mài chiếc lược lên tóc, anh đều hình dung ra cảnh chiếc xuồng con chưa cập bến, con bé đã ra đón anh ở gốc cây trước cửa, sẽ ôm anh, hôn anh và vui mừng khôn xiết khi thấy chiếc lược bằng ngà mà anh làm tặng. Nhưng đau đớn thay, anh hy sinh khi chưa kịp trao tay con gái chiếc lược ngà mà chỉ kịp trăn trối nhờ đồng đội thực hiện lời hứa thay anh.

            Chiếc lược ngà với dòng chữ ấy dường như cũng đã mang theo bao tình cảm sâu nặng của người cha đối với đứa con bé bỏng. Ta như thấy được chính tình thương con của ông Sáu thật vô cùng tha thiết. Điều đó dường như cũng đã cho thấy ở ông Sáu cũng như hàng triệu chiến sĩ, đồng bào ta hi sinh chiến đấu vì đất nước và dân tộc, họ hi sinh cũng chỉ vì hạnh phúc gia đình, vì tình vợ chồng, tình cha con.Chiếc lược ngà như một vật kí thác thiêng liêng của người lính về tình phụ – tử như thật là sâu nặng mà bom đạn quân thù không thể nào tàn phá được. Ngay cả khi bị trúng đạn máy bay Mỹ bắn vào ngực, khi mà hấp hối, ông đã "đưa tay vào túi, móc cây lược" như cũng đã đưa cho bạn, ông như nhìn bạn hồi lâu như còn muốn nói nhiều thế nhưng ông tắt thở…
              Và ông Sáu đã hi sinh trong những ngày đen tối cũng như gian khổ. Và đau đớn hơn đó chính là ngôi mộ ông là "ngôi mộ bằng phẳng như mặt rừng". Nhưng dường như cũng chỉ có "tình cha con là không thể chết được”. Ta như thấy được hình ảnh ông Sáu, hình ảnh người cha trong truyện Chiếc lược ngà sâu nặng tình cha – con. Hình ảnh chiếc lược ngà với dòng chữ mãi mãi là kỉ vật, nó dường như cũng chính là nhân chứng về nỗi đau, về những bi kịch đầy máu và nước mắt đã để lại nhiều ám ảnh bi thương trong lòng ta. Ông Sáu dường như cũng chính là người lính của một thế hệ anh hùng đi trước mở đường đã nếm trải nhiều thử thách, gian khổ và hi sinh.

               Có thể nói, Nguyễn Quang Sáng đã thành công xây dựng được nhân vật ông Sáu bằng những nét nghệ thuật đặc sắc. Ông đã miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật tinh tế , sâu sắc ấn tượng với người đọc. Bên cạnh đó, việc lựa chọn ngôi kể thứ nhất nhưng đặt vào nhân vật bác Ba- đồng đội của ông Sáu cũng đã góp phần làm câu chuyện trở nên chân thực, khách quan hơn. Ngôn ngữ thì đậm chất địa phương Nam Bộ, mộc mạc, tình cảm. Tất cả đã góp phần tô đậm vẻ đẹp của người chiến sĩ Cách mạng, của người cha yêu con nồng thắm.

           Tóm lại, khi đọc tác phẩm " Chiếc lược ngà" với cốt truyện chặt chẽ, bất ngờ đã đưa người đọc đến với tình cảm cha con sâu nặng nhưng vô cùng éo le trong cảnh ngộ chiến tranh. Qua đó Nguyễn Quang Sáng muốn gửi đến bạn đọc rằng : tình cảm cha con là một tình cảm vô cùng thiêng liêng và cao quý đối với mỗi chúng ta. Vậy nên chúng ta hãy biết trân trọng tình cảm và quý mến tình cảm ấy.

     Trống hổng trống hảng lại kêu là buồng.

"Không cây không trái không hoa

'Kín như bưng lại kêu là trống

- trống hổng trống hảng: trống huếch trống hoác 

Trong hai câu đố sau, từ nào là từ địa phương? Những từ đó tương đương với từ nào trong ngôn ngữ toàn dân?

a)                     Không cây không trái không hoa

                        Có lá ăn được, đó là lá chi?

b)                     Kín như bưng lại kêu là trống

                        Trống hổng trống hảng lại kêu là buồng.          

            Phân tích để làm rõ giá trị của phép  điệp từ được sử dụng trong đoạn thơ sau:

                                                Mùa xuân người cầm súng

                                                Lộc giắt đầy trên lưng

                                                Mùa xuân người ra đồng

                                                Lộc trải dài nương mạ

                                                Tất cả như hối hả

                                                Tất cả như xôn xao...

                                                            (Trích Mùa xuân nho nhỏ, Ngữ văn 9, tập 2, NXBGD)

            Câu 4: (5 điểm)

            Suy nghĩ của em về tình cảm chân thành, tha thiết của nhân dân ta với Bác Hồ qua bài thơ "Viếng lăng Bác" của tác giả Viễn Phương.

I.Mở bài

- Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm.

- Khẳng định nhân vật người cha (ông Sáu) để lại ấn tượng sâu sắc cho người đọc.

- Ông Sáu đi chiến  đấu xa nhà, xa con, luôn khao khát được gặp con.

 + Khi ông thoát ly đứa con gái chưa đầy một tuổi.

 + Những năm ở rừng, lần nào vợ đến thăm anh cũng bảo chị đưa con đến nhưng vì sự nguy hiểm nên chị không dám.

 + Ngắm con qua tấm ảnh nhỏ.

 + Sau tám năm kháng chiến, ông về thăm nhà, hình dung cảnh con đón chờ, mừng rỡ, sung sướng... nhưng đứa con lại xa lánh, không nhận cha.

+ Lúc con nhận cha thì cha lại phải trở lại chiến trường.

-> Đặt nhân vật vào hoàn cảnh éo le, người đọc cảm nhận sâu sắc tình cảm của ông Sáu dành cho bé Thu.

 - Khi xa con, ông luôn thương nhớ, khát khao, mong mỏi được gặp con.

 - Ông vô cùng sung sướng khi được về thăm nhà, gặp con.

 - Mừng rỡ, nôn nóng muốn ôm con vào lòng ngay khi vừa nhìn thấy con.

  + Thấy đứa bé... đoán là con (hình ảnh tuyệt vời của người cha)

- Buồn rầu, đau đớn, giận dữ, bất lực khi con không nhận và xa lánh

- Sung sướng hạnh phúc vỡ òa khi đứa con nhận cha, nhưng lại là phút chia tay: ôm con, vừa lau nước mắt..., hứa mua cho con một cây lược.

+ Vào rừng sâu, kiếm được đoạn ngà voi “hớt hải chạy về, hớn hở như đứa trẻ được quà”

+ Lấy vỏ đạn 20 li làm một cây cưa nhỏ “cưa từng chiếc răng lược...”

+ Trên lược khắc dòng chữ “Yêu nhớ tặng thu con của ba”

- Tình yêu con sâu nặng khiến ông chưa nhắm được mắt khi chưa trao gửi lại cây lược cho con.

* Dẫn chứng: “Trong giờ phút cuối cùng...nhìn tôi một hồi lâu”

 - Nhà văn khắc họa nhân vật rõ nét qua cử chỉ, nét mặt, đặc biệt miêu tả diễn biến tâm trạng sống động, tài tình.

- Tình cha con sâu nặng, tình cảm ấy càng trở lên da diết hơn, thiêng liêng hơn bởi sự xa cách của chiến tranh, bởi những tình huống éo le...

- Liên hệ: Tình phụ tử trong văn chương: Cha con Chử Đồng Tử, Lão Hạc, Nói với con -> là tình cảm cao đẹp, vĩnh hằng.

III. Kết bài.

Trong hai câu đố sau, từ nào là từ địa phương? Những từ đó tương đương với từ nào trong ngôn ngữ toàn dân?

a)                     Không cây không trái không hoa

                        Có lá ăn được, đó là lá chi?

b)                     Kín như bưng lại kêu là trống

                        Trống hổng trống hảng lại kêu là buồng.          

            Phân tích để làm rõ giá trị của phép  điệp từ được sử dụng trong đoạn thơ sau:

                                                Mùa xuân người cầm súng

                                                Lộc giắt đầy trên lưng

                                                Mùa xuân người ra đồng

                                                Lộc trải dài nương mạ

                                                Tất cả như hối hả

                                                Tất cả như xôn xao...

                                                            (Trích Mùa xuân nho nhỏ, Ngữ văn 9, tập 2, NXBGD)

            Câu 4: (5 điểm)

            Suy nghĩ của em về tình cảm chân thành, tha thiết của nhân dân ta với Bác Hồ qua bài thơ "Viếng lăng Bác" của tác giả Viễn Phương.

            Câu 1: (2,0 điểm)

    Đọc đoạn văn bản sau:

                                                                              (Nam Cao - Lão Hạc )

a) Theo em, đoạn văn bản trên là lời độc thoại hay độc thoại nội tâm? Giải thích lý do. 

b) Từ nội dung đoạn trích và toàn tác phẩm, hãy tìm hiểu hàm ý của câu : “Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác".

Câu 2 (3,0 điểm)

Tiết kiệm là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta hiện nay. Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về chủ trương đó (khoảng 20 dòng của trang giấy thi). 

Từ những hiểu biết về nhà văn Nguyễn Thành Long và truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, em hãy phân tích nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn nói trên, qua đó hãy nêu nhận xét của mình về nghệ thuật của truyện ngắn này.

Trong hai câu đố sau, từ nào là từ địa phương? Những từ đó tương đương với từ nào trong ngôn ngữ toàn dân?

a)                     Không cây không trái không hoa

                        Có lá ăn được, đó là lá chi?

b)                     Kín như bưng lại kêu là trống

                        Trống hổng trống hảng lại kêu là buồng.          

            Phân tích để làm rõ giá trị của phép  điệp từ được sử dụng trong đoạn thơ sau:

                                                Mùa xuân người cầm súng

                                                Lộc giắt đầy trên lưng

                                                Mùa xuân người ra đồng

                                                Lộc trải dài nương mạ

                                                Tất cả như hối hả

                                                Tất cả như xôn xao...

                                                            (Trích Mùa xuân nho nhỏ, Ngữ văn 9, tập 2, NXBGD)

            Câu 4: (5 điểm)

            Suy nghĩ của em về tình cảm chân thành, tha thiết của nhân dân ta với Bác Hồ qua bài thơ "Viếng lăng Bác" của tác giả Viễn Phương.

Trong hai câu đố sau, từ nào là từ địa phương? Những từ đó tương đương với từ nào trong ngôn ngữ toàn dân?

a)                     Không cây không trái không hoa

                        Có lá ăn được, đó là lá chi?

b)                     Kín như bưng lại kêu là trống

                        Trống hổng trống hảng lại kêu là buồng.          

            Phân tích để làm rõ giá trị của phép  điệp từ được sử dụng trong đoạn thơ sau:

                                                Mùa xuân người cầm súng

                                                Lộc giắt đầy trên lưng

                                                Mùa xuân người ra đồng

                                                Lộc trải dài nương mạ

                                                Tất cả như hối hả

                                                Tất cả như xôn xao...

                                                            (Trích Mùa xuân nho nhỏ, Ngữ văn 9, tập 2, NXBGD)
                  Bài làm
Các điệp ngữ có trong đoạn thơ sau gồm  “mùa xuân”, “lộc”, “người” , "tất cả "như trải rộng khung cảnh hiện thực gắn với cuộc sống lao động, chiến đấu của nhân dân.
Tác giả nhấn mạnh hai vai trò chính hai đối tượng này đôla phần xây dựng mùa xuân và đất nước 
Ngoài ra điệp từ còn tạo nhịp điệu, tạo điểm nhấn cho câu thơ nó như 1 nốt nhấn của bản nhạc góp phần gợi ko khí sôi nỗi khẩn trương tấn mập. Qua đó khắc họa họa lên 1 bức tranh tổng thể về kho khí tinh thần thành quả của đấy nước sau 5 năm thống nhất
Điệp từ lộc diễn tả khí thế sự chuyển biến đất nước sau 8 năm

+ Nhà thơ đã sáng tạo cặp hình ảnh sóng đôi để nói về hai lực lượng chủ yếu của Cách mạng, hai nhiệm vụ chiến lược của đất nước: người chiến sĩ và người lao động – bảo vệ và xây dựng đất nước.

            Câu 4: (5 điểm)

            Suy nghĩ của em về tình cảm chân thành, tha thiết của nhân dân ta với Bác Hồ qua bài thơ "Viếng lăng Bác" của tác giả Viễn Phương.

            Câu 1: (2,0 điểm)

    Đọc đoạn văn bản sau:

                                                                              (Nam Cao - Lão Hạc )

a) Theo em, đoạn văn bản trên là lời độc thoại hay độc thoại nội tâm? Giải thích lý do. 

b) Từ nội dung đoạn trích và toàn tác phẩm, hãy tìm hiểu hàm ý của câu : “Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác".

Câu 2 (3,0 điểm)

Tiết kiệm là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta hiện nay. Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về chủ trương đó (khoảng 20 dòng của trang giấy thi). 

Từ những hiểu biết về nhà văn Nguyễn Thành Long và truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, em hãy phân tích nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn nói trên, qua đó hãy nêu nhận xét của mình về nghệ thuật của truyện ngắn này.

            Câu 1: (2,0 điểm)

    Đọc đoạn văn bản sau:

                                                                   (Nam Cao - Lão Hạc )

-Lí do:

+ Độc thoại là lời của một người nào đó nói với chính mình hoặc với ai đó trong tưởng tượng. Trong văn bản tự sự, khi người độc thoại nói thành lời thì phía trước câu nói có gạch đầu dòng; còn khi không thành lời thì không có gạch đầu dòng. Trường hợp sau gọi là độc thoại nội tâm.

+ Lời trong văn bản là lời độc thoại nội tâm của nhân vật “Tôi” (Ông giáo).

b) Từ nội dung đoạn trích và toàn tác phẩm, hãy tìm hiểu hàm ý của câu : “Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác".

Tiết kiệm là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta hiện nay. Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về chủ trương đó (khoảng 20 dòng của trang giấy thi).
                   Bài làm
      Tiết kiệm là đức tính cần có của tất cả chúng ta. Vậy bản chất của tiết kiệm là gì? Tại sao nó lại quan trọng với con người đến vậy?
1.GIẢI THÍCH.
      Tiết kiệm là sử dụng hợp lí, không lãng phí hay bừa bãi các giá trị vật chất. Ai cũng hiểu tài nguyên trên Trái Đất không gì là vô tận. Nước, than, dầu mỏ, khí đốt…, dẫu có nhiều đến đâu mà không được sử dụng đúng cách chắc chắn sẽ sớm cạn kiệt. Tương tự, khả năng tích lũy của con người cũng là có hạn. Nếu không có dự tính lâu dài, ăn tiêu phung phí, chẳng mấy chốc ta sẽ rơi vào nghèo túng nợ nần. Bởi vậy, có thể khẳng định, tiết kiệm chính là nền tảng đảm bảo cho sự phát triển lâu dài, bền vững của mỗi cá nhân nói riêng cũng như xã hội nói chung. Vậy nhưng, ngày nay, vẫn còn không ít kẻ sử dụng phung phí, thậm chí là tận thu tận diệt sản vật tự nhiên, không có ý thức giữ gìn, nâng niu tài sản chung của bản thân và nhân loại. Đồng thời, cũng có những người lầm lẫn giữa tiết kiệm với ki bo, bủn xỉn, không biết cách cho đi dù chỉ một đồng. Là thế hệ trẻ nắm giữ tương lai của đất nước, chúng ta cần nói không với các hiện tượng tiêu cực này và bắt đầu thực hành tiết kiệm từ những điều nhỏ nhất: tắt đèn khi ra khỏi phòng, vặn vòi nước thật chặt nếu không sử dụng... Bởi đúng như Benjamin Frankmin đã nói: “Hãy cẩn thận với những chi phí nhỏ. Một lỗ rò bé có thể làm đắm cả con tàu.”

     
Câu 3 (5,0 điểm)

Từ những hiểu biết về nhà văn Nguyễn Thành Long và truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, em hãy phân tích nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn nói trên, qua đó hãy nêu nhận xét của mình về nghệ thuật của truyện ngắn này.

            Câu 1: (2,0 điểm)

    Đọc đoạn văn bản sau:

                                                                              (Nam Cao - Lão Hạc )

a) Theo em, đoạn văn bản trên là lời độc thoại hay độc thoại nội tâm? Giải thích lý do. 

b) Từ nội dung đoạn trích và toàn tác phẩm, hãy tìm hiểu hàm ý của câu : “Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác".

Câu 2 (3,0 điểm)

Tiết kiệm là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta hiện nay. Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về chủ trương đó (khoảng 20 dòng của trang giấy thi). 

Từ những hiểu biết về nhà văn Nguyễn Thành Long và truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, em hãy phân tích nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn nói trên, qua đó hãy nêu nhận xét của mình về nghệ thuật của truyện ngắn này.

            Câu 1: (2,0 điểm)

    Đọc đoạn văn bản sau:

                                                                              (Nam Cao - Lão Hạc )

a) Theo em, đoạn văn bản trên là lời độc thoại hay độc thoại nội tâm? Giải thích lý do. 

b) Từ nội dung đoạn trích và toàn tác phẩm, hãy tìm hiểu hàm ý của câu : “Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác".

Câu 2 (3,0 điểm)

Tiết kiệm là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta hiện nay. Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về chủ trương đó (khoảng 20 dòng của trang giấy thi). 

Từ những hiểu biết về nhà văn Nguyễn Thành Long và truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, em hãy phân tích nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn nói trên, qua đó hãy nêu nhận xét của mình về nghệ thuật của truyện ngắn này.

(Giải thích) Vậy thế nào là tiết kiệm?Tiết kiệm không phải là bủn xỉn,keo kiệt,không phải là coi trọng đồng tiền một cách quá đáng,cần chi tiêu nhưng không giám chi tiêu,gặp việc cần đóng góp cũng không giám đóng góp.

(Chứng minh) Tiết kiệm là việc vô cùng cần thiết.Đảng và Nhà nước kêu gọi các cơ quan,đoàn thể hãy tiết kiệm tối đa,không mua ô tô loại sang, không xây dựng công sở thật lớn,không trang bị những đồ dùng đắt tiền,không tổ chức tiệc tùng lãng phí....Những công trình lớn được xây dựng đúng tiến độ thi công,bảo đảm chất lượng tốt là tiết kiệm cho ngân quỹ quốc gia.Những cuộc gọi đúng giờ,ngắn gọn và tiết kiệm thời gian.Một dây chuyền sản xuất hợp lí là tiết kiệm công sức lao động,sinh thời Hồ Chủ tịch đã căn dặn toàn dân phải tiết kiệm thời giờ,sức lao động và tiền của.Tiết kiệm để tích lũy vốn,đẩy mạnh sản xuất cải thiện đời sống nhân dân,từng bước đưa đất nước đi lên.Chúng ta có thể huy động vốn từ nhiều nguồn như vay mượn của nước ngoài hay hợp tác đầu tư...Nhưng nguồn vốn trong nước vẫn là cơ bản mà nguồn vốn của dân chỉ có thể có được bằng cách chi tiêu hợp lí và tiết kiệm.

(Bàn luận) Tiết kiệm cũng không phải để dè sẻn,để dành,cất kín những tiền của dư thừa,mà ngược lại,cần làm cho nó sinh sôi nảy nở.Người dân nào có tiền chưa dùng đến,nên đem gửi vào ngân hàng,vào quỹ tiết kiệm ,sẽ ích nước lợi nhà.Cao hơn nữa,tiết kiệm là cần sử dụng tiền bạc,của cải vật chất,sức lao động,thời gian.....một cách hợp lí,đúng mức,không lãng phí.Tiết kiệm là quốc sách,bởi vì tiết kiệm đem lại lợi ích to lớn cho con người và xã hội.Tiết kiệm là biểu hiện của nếp sống văn minh văn hóa.Xưa nay những người có thói xấu ném tiền ra khỏi cửa sổ đều mau chóng thất cơ lỡ vận,còn những người chi tiêu hợp lí và thực sự tiết kiệm thì ngày càng giàu có.

(Biện pháp) Mỗi người có những cách thức khác nhau để thực hành tiết kiệm.Chủ doanh nghiệp tiết kiệm tiền của,sức lao động,hợp lí hóa sản xuất.Người nội trợ chi tiêu hợp lí để tiết kiệm ngân quỹ gia đình.

(Rút ra bài học) Còn học sinh chúng ta cần phải làm gì để thực hành tiết kiệm? Giữ gìn trường lớp,bàn ghế,đồ dùng học tập......là tiết kiệm cho nhà trường.Bảo quản sách vở,quần áo,xe cộ để cha mẹ đỡ tốn tiền mua sắm cũng là tiết kiệm.Chăm chỉ học tập,lao động vừa là giúp đỡ cha mẹ,vùa là giúp đất nước tiết kiệm tiền của để đào tạo một con người.Có muôn ngàn cách để tiết kiệm,miễn là mỗi người phải có ý thức tự giác.

Không chỉ tự mình thực hành tiết kiệm mà chúng ta lên vận động mọi người cùng hưởng ứng chủ trương tiết kiệm,chống lãng phí của nhà nước.

Tiết kiệm không chỉ là việc làm quan trọng,cần thiết mà còn là một trong những phẩm chất cần có của mỗi con người nếu muốn thành công trong sự nghiệp.Vì thế,ủng hộ chủ trương tiết kiệm của nhà nước cũng là biện pháp rèn luyện phẩm chất tốt đẹp của con người mới.

6) Phản biện, mở rộng vấn đề:

- Nhiệm vụ của anh là đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày để phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu.

=> Công việc đầy gian khổ, thách thức, đáng sợ hơn cả là phải đối diện với nỗi cô đơn "thèm người".

- Anh làm việc một mình trên đỉnh núi cao, chấp nhận cuộc sống cô đơn, xa cách với cộng đồng.

- Mỗi ngày đều phải báo cáo số liệu cụ thể vào 4 mốc thời gian là 4 giờ sáng, 11 giờ trưa, 7 giờ tối và 1 giờ sáng.

- Anh làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt:

+ có mưa tuyết, trời tối đen, "gió tuyết và lặng im ở bên ngoài như chỉ chực đợi mình ra là ào ào xô tới"

+ “gió thì giống những nhát chổi lớn muốn quét đi tất cả, ném vứt lung tung... Những lúc im lặng lạnh cánh mà lại hừng hực như cháy. Xong việc, trở vào, không thể nào ngủ được".

-> Nghệ thuật so sánh, liệt kê, nhân hóa được dùng hiệu quả, giúp người đọc cảm nhận thật rõ về sự khắc nghiệt của thời tiết Sa Pa.

- Thái độ của anh với công việc:

+ Vui vẻ, hồ hởi chia sẻ về công việc của mình rất chi tiết, tỉ mỉ, đầy hào hứng.

+ Dù ở bất cứ hoàn cảnh nào vẫn luôn chăm chỉ, cần mẫn, đều đặn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.

=> Anh thanh niên là một người yêu công việc, say mê lao động; có tinh thần trách nhiệm cao, có lí tưởng sống đẹp và tinh thần vượt khó, sẵn sàng chấp nhận thử thách.

- Các dtu có trog đoạn thơ sau gồm có: mx, lộc, ng, tất cả
- Tác dụng:
+ Với các bptt trên, tg muốn nhấn mạnh vai trò đtuong làm nên mx của dnc, đó là ng cầm súng bảo vệ dnc, ng ra đồng ldsx để xd dnc. Đây là 2 dtuong có vai trò quan trọng, chính họ đã góp phần làm nên mx của dnc. Đtu "lộc" dta khí thế, sự chuyển biến, phát triển mạnh mẽ của dnc sau 5nam hòa bình. Với tt đó, kkhi ldsx đag diễn ra khẩn trương, sôi nổi, vui tươi, nd thì phấn khởi, hăng say ldsx,... Ngoài ra dtu còn tạo nhịp điệu, tạo điểm nhấn cho câu thơ. Nó như 1 nốt nhấn của bản nhạc, gợi kkhi sôi nổi, khẩn trương, tấp nập. Qua đó tg phác họa lên 1 bức tranh tổng thể về kkhi, tt, thành quả của dnc sau 5nam thống nhất

a/ - "Chi" là tndp, nghĩa là "gì"
    - "Trái" là tndp, nghĩa là"quả"

b/ - "Kêu" là tndp, nghĩa là "gọi"
- "Trống hổng trống hảng" là tndp, nghĩa là "trống huếch trống hoác"

I.Mở bài

- Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm.

- Khẳng định nhân vật người cha (ông Sáu) để lại ấn tượng sâu sắc cho người đọc.

- Ông Sáu đi chiến  đấu xa nhà, xa con, luôn khao khát được gặp con.

 + Khi ông thoát ly đứa con gái chưa đầy một tuổi.

 + Những năm ở rừng, lần nào vợ đến thăm anh cũng bảo chị đưa con đến nhưng vì sự nguy hiểm nên chị không dám.

 + Ngắm con qua tấm ảnh nhỏ.

 + Sau tám năm kháng chiến, ông về thăm nhà, hình dung cảnh con đón chờ, mừng rỡ, sung sướng... nhưng đứa con lại xa lánh, không nhận cha.

+ Lúc con nhận cha thì cha lại phải trở lại chiến trường.

-> Đặt nhân vật vào hoàn cảnh éo le, người đọc cảm nhận sâu sắc tình cảm của ông Sáu dành cho bé Thu.

 - Khi xa con, ông luôn thương nhớ, khát khao, mong mỏi được gặp con.

 - Ông vô cùng sung sướng khi được về thăm nhà, gặp con.

 - Mừng rỡ, nôn nóng muốn ôm con vào lòng ngay khi vừa nhìn thấy con.

  + Thấy đứa bé... đoán là con (hình ảnh tuyệt vời của người cha)

- Buồn rầu, đau đớn, giận dữ, bất lực khi con không nhận và xa lánh

- Sung sướng hạnh phúc vỡ òa khi đứa con nhận cha, nhưng lại là phút chia tay: ôm con, vừa lau nước mắt..., hứa mua cho con một cây lược.

+ Vào rừng sâu, kiếm được đoạn ngà voi “hớt hải chạy về, hớn hở như đứa trẻ được quà”

+ Lấy vỏ đạn 20 li làm một cây cưa nhỏ “cưa từng chiếc răng lược...”

+ Trên lược khắc dòng chữ “Yêu nhớ tặng thu con của ba”

- Tình yêu con sâu nặng khiến ông chưa nhắm được mắt khi chưa trao gửi lại cây lược cho con.

* Dẫn chứng: “Trong giờ phút cuối cùng...nhìn tôi một hồi lâu”

 - Nhà văn khắc họa nhân vật rõ nét qua cử chỉ, nét mặt, đặc biệt miêu tả diễn biến tâm trạng sống động, tài tình.

- Tình cha con sâu nặng, tình cảm ấy càng trở lên da diết hơn, thiêng liêng hơn bởi sự xa cách của chiến tranh, bởi những tình huống éo le...

- Liên hệ: Tình phụ tử trong văn chương: Cha con Chử Đồng Tử, Lão Hạc, Nói với con -> là tình cảm cao đẹp, vĩnh hằng.

III. Kết bài.

a/ Độc thoại nội tâm vì đây là suy nghĩ trong lòng của Ông giáo

Mở bài:
Có thể nói, Đảng và Nhà nuoc ta luôn có những chủ trương và chính sách lớn trong việc bảo vệ và phát triển dnc. Một trong những chủ trương lớn đó là tiết kiệm. Vậy tiết kiệm là gì và tiết kiệm ntn, chúng ta cùng nhau tìm hiểu.

- Là thanh niên, lại sống nơi heo hút, vắng người, nhưng anh không sống buông thả mà đã biết tổ chức cho mình một cuộc sống khoa học, văn hóa:

+ Căn phòng, nhà cửa gọn gàng ngăn nắp;

+ Trồng hoa tô điểm cho cuộc sống của mình

+ Nuôi gà tăng gia sản xuất, phục vụ cho cuộc sống của chính mình

+ Thỉnh thoảng xuống núi tìm gặp lái xe cùng hành khách để trò chuyện cho vơi nỗi nhớ nhà.

-> Anh thanh niên có tinh thần lạc quan, yêu đời, sống khoa học.

=> Anh thanh niên đã chiến thắng nỗi cô đơn và tạo cho mình một cuộc sống đẹp đẽ đầy ý nghĩa với một niềm yêu đơi, yêu cuộc sống say mê.

- Niềm vui được đón tiếp khách dào dạt trong anh, bộc lộ qua từng cử chỉ, nét mặt, lời nói:

+ Biếu bác lái xe củ tam thất

+ Tặng bó hoa cho cô gái

+ Tặng giỏ trứng gà cho ông họa sĩ

- Anh thanh niên đã bộc bạch nỗi lòng, sẻ chia tâm sự với các vị khách một cách rất cởi mở, không hề giấu giếm

=> Sự cởi mở, những lời tâm sự chân thành của anh thanh niên đã giúp xóa bỏ khoảng cách giữa họ, tạo mối tâm giao đầy thân tình, cảm động.

- Khi ông họa sĩ bày tỏ ý muốn phác họa chân dung mình, anh từ chối vì tự thấy mình không xứng đáng với niềm cảm mến và sự tôn vinh ấy

- Anh giới thiệu cho ông họa sĩ về ông kĩ sư ở vườn rau, nhà khoa học nghiên cứu sét...

-> Anh chỉ dám nhận phần nhỏ bé, bình thường so với bao nhiêu người khác.

- Nhân vật được lí tưởng hóa từ nhiều điểm nhìn, nhiều góc nhìn

- Nhân vật được đặt trong tình huống đặc sắc:

+ Là thanh niên trẻ trung, sôi nổi, yêu đời nhưng lại làm việc ở một nơi heo hút, hẻo lánh và cô đơn.

+ Cuộc gặp gỡ ngắn ngủi giữa anh với ông họa sĩ, cô kĩ sư trên đỉnh Yên Sơn đã giúp người đọc cảm nhận được vẻ đẹp của anh.

- Không gọi nhân vật bằng tên cụ thể mà bằng đặc điểm giới tính, nghề nghiệp

- Khắc họa nhân vật qua những chi tiết nghệ thuật đặc sắc, giàu sức gợi.
*Mở rộng
-Tiểu đội xe ko kính
-Liệt sỹ ĐặnG Thuỳ Trâm

           Viễn Phương tên thật là Phan Thanh Viễn sinh năm 1928, quê ở An Giang. Ông từng tham gia hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, là những cây bút có mặt sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng miền Nam thời chống Mỹ cứu nước. Bài “ Viếng lăng Bác" được ông đáng tác vào năm 1976, sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ kết thúc và lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng vừa khánh thành.

          Với tâm trạng bồi hồi xúc động nên khi bước chân đầu tiên chạm tới địa phận lăng Bác, Viễn Phương đã thưa:

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Ngay đầu bài thơ, Viễn Phương đã giới thiệu mình từ miền Nam xa xôi tra thăm. Câu thơ chỉ gỏn gọn như một lời thông báo nhưng lại gợi ra tâm trạng xúc động của người con từ chiến trường miền Nam sau bao nhiêu năm mong mỏi bây giờ mới được ra viếng Bác. Ông xưng mình là con và gọi Người là bác, một cách gọi gợi lên sự thân thiết, ấm áp như người thân trong một gia đình, Bác giống như người cha, người ông, người bác không chỉ với nhà thơ mà còn là đối với cả nhân dân trên khắp cả nước. Ở đây, ông đã dùng từ “ thăm” thay cho từ   “ viếng" vì từ viếng dùng cho người đã mất, còn từ thăm thì dùng cho người còn sống. Tác giả đã sử dụng khéo léo biện pháp nói giảm nói tránh để giảm bớt đi sự đau thương, mất mát rằng Bác đã mất. Ông đã phải cố gắng đánh lừa những cảm xúc đang dồn nén của mình, tự ăn ủi mình phải phải thật bình tĩnh khi gặp Bác để cuộc gặp mặt diễn ra suông sẻ, trang nghiêm nhất. Chúng ta có thể hiểu cho Viễn Phương vì không chỉ có Viễn Phương mà cả đồng bào ta đều không thể chấp nhận một sự thật quá đỗi bi thương và đau lòng này.

          Vì rất háo hức nên Viễn Phương có mặt ở lăng Bác từ lúc sương sớm:

 Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

                                  Ôi! Hằng tre xanh xanh Việt Nam

                                   Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng

 

Từ “ trong sương" chứng tỏ ông đã đến đây từ rất sớm. Thứ đầu tiên lọt vào tầm mắt ông là hàng tre bát ngát như ẩn như hiện trong làn sương buổi sớm. Tre được trồng rất nhiều xung quanh lăng Bác. Vậy tại sao lại là cây tre chứ không phải là cây hoa hay cây gì khác? Có lẽ vì hàng tre là hình ảnh thân quen của những làng quê Việt Nam, gợi cho nhà thơ cảm giác thân thuộc như được trở về quê hương, trở về cội nguồn của mình. Bên cạnh đó, tre còn được coi là biểu tượng cho sức sống mạnh mẽ của con người và đất nước Việt Nam. Bởi vậy tác giả bật lên câu cảm thán:” Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam" , từ “ôi" Thể hiện sự thổn thức xúc động mạnh của tác giả khi lần đầu tiên nhìn thấy lăng Bác và cảnh vật xung quanh. “ Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng” là biểu tượng cho dân tộc Việt Nam với vẻ đẹp thanh cao và sức sống bền bỉ kiên cường, bất khuất, không bao giờ khuất phục dưới chân kẻ thù. Có thể nói hình ảnh hàng tre tỏa bóng bên lăng Bác gợi cho ta liên tưởng tới tấm lòng biết ơn, lòng trung thành của nhân dân ta  đối với Bác. Nó còn biểu tượng cho tinh thần đoàn kết bảo vệ giấc ngủ cho Người. Một tình cảm rất đỗi tự nhiên, chân thực.

          Với biện pháp tu từ ẩn dụ, tác giả đã hết lời ngợi ca công lao của Bác:

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

Hình ảnh mặt trời ở trên được tác giả sử dụng vừa là tả thực vừa là hình ảnh ẩn dụ. Hình ảnh “mặt trời đi qua trên lăng” là mặt trời của tự nhiên mang ánh sáng, sự sống cho muôn loài. “ Mặt trời trong lăng” là hình ảnh ẩn dụ cho Bác. Ví Bác như là mặt trời vì Viễn Phương muốn ca ngợi công lao, lòng yêu nước thương dân của Bác. Bác hiện lên như ánh sáng soi đường dẫn lối, dẫn dắt nhân dân ta trên con đường đấu tranh giải phóng dân tộc thoát khỏi kiếp đời nô lệ. Lấy hình ảnh mặt trời là ông muốn bất tử hóa tên tuổi, sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Bác. Khẳng định, Bác sống mãi trong lòng dân và trong trái tim muôn loài, vì cả cuộc đời Người chăm lo cho hạnh phúc muôn dân. Qua đó, bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất của nhân dân đối với Người.

          Đứng trước công lao trời biển của Bác là lòng biết ơn vô hạn của Hân dân ta:

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

                              Kết tràng hoa dâng bảy  mươi chín mùa xuân

Tác giả đã sử dụng khéo léo biện pháp điệp từ “ ngày ngày". Vì “ngày ngày” diễn tả thời gian vô tận, không có giới hạn thời gian. Đúng thế, nhân dân ta biết ơn Bác vô hạn, vô tận, lòng biết ơn ấy như một lẽ tự nhiên, bất biến. Còn hình ảnh “ dòng người đi trong thương nhớ" là tả thực dòng người xếp hàng ngay ngắn, trang nghiêm chờ tới lượt mình vào thăm lăng Bác. Nhân dân ta tiếc thương và nhớ Bác vô bờ bến, tâm trạng bồi hồi , cúc động, cảm xúc dâng trào vì đã xa Bác 7 năm. Bác cống hiến cả đời vì dân vì nước mà chưa thấy được đất nước hòa bình thì lại đi xa, Bác chưa được một ngày sống hạnh phúc, sống cuộc đời cho riêng mình. Với phép ẩn dụ, tác giả đã só sánh, liên tưởng những dòng người như những tràng hoa vô tận. Mỗi người là một bông hoa, dâng lên Bác những bông hoa đẹp nhất của lòng người. Ngoài ra, ông còn khái quát thời gian cống hiến của Bác là 1 cuộc đời “ bảy mươi chín mùa xuân “, Bác đã cống hiến mùa xuân nhỏ bé của mình để tạo nên mùa xuân của tô lớn- Đại thắng năm 1975. Bởi thế, Ngườ xứng đáng được nhân dân yêu, dân thương, được kính trọng. Người đã sống và cống hiện trọn vẹn cả đời mình cho dân và cho nước. Có thể thấy, với sự lắng đọng của cảm xúc Viễn Phương khái quát, ngợi ca công lao, sự nghiệp của Bác. Qua đó bày tỏ lòng biết ơn vô hạn của nhân dân ta.

          Theo mạch cảm xúc Viễn Phương lại một lần nữa tái hiện lại không khí, cảm xúc trong lăng. Từ lòng biết ơn sâu sắc chuyển sang xúc động nghẹn ngào khi nhìn thấy Bác:

Bác nằm trong giấc ngủ yên bình

Giữa một vầng trăng sáng dịu nhẹ

Câu thơ diễn tả chính xác và tinh tế sự yên tĩnh, trang nghiêm và ánh sáng dịu nhẹ trong trẻo không gian trong lăng Bác. Hình ảnh “ Bác nằm yên" như đang nói Người như chỉ đang nằm ngủ, một giấc ngủ dài sau bao nhiêu năm vất vả. Đây là cách nói giảm nói tránh mà tác giả đã sử dụng để giảm bớt sự đau thương, mất mát. Ngoài ra, biện pháp ẩn dụ cũng được ông sử dụng tài tình qua chi tiết “ vầng trăng sáng dịu hiền". Bởi vì ông muốn để lại vầng trăng ôm ấp, tỏa sáng giấc ngủ của Người, trăng còn gợi giấc ngủ buổi tối , ông không muốn nhìn thấy Bác nằm đó bất động giữa ban ngày. Rõ ràng, Viễn Phương tự đang trấn an, xoa dịu sự mất mát, đâu thương của mình khi phải đối diện với sự thật đau lòng là Bác đã mất. Nỗi đau đó của Viễn Phương cũng là nổi khổ tâm của cả dân tộc ta, sự ra đi của Người mãi là sự tổn thất to lớn của toàn dân tộc, không bao giờ bù đắp được. Sinh thời, Bác rất yêu trăng, trăng như một người bạn tri âm, tri kỉ, chả thế mà nhưng vần thơ của Bác trần đầy ánh trăng, trăng đã từng vào thơ Bác trong nhà lao, trên chiến trận, giờ đây trăng cũng đến để ôm ấp giấc ngủ cho Người. Qua những ảnh thơ trên cho thấy, tác giả đã tạo ra một hệ thống vũ trụ để ví Bác. Hình ảnh vầng trăng dịu hiền lại gợi cho ta nghĩ đến về nhân từ, phúc hậu của Bác. Người có lúc tỏa sáng như mặt trời, có lúc lại dịu hiền như vầng trăng rằm. Đó là biểu tượng sự rực rỡ , vĩ đại, cao siêu về con người và sự nghiệp của Bác. Nên cho dù Bác đã đi, nỗi đau còn đó, mất mát còn đó, nhưng nhân dân sẽ không bao giờ quên Bác- vị lãnh tụ vĩ đại của Việt Nam.

          Trong giờ phút thiêng liêng được gặp Bác ấy cũng là lúc Viễn Phương đứng trước việc phải chấp nhận sự thật là Bác không còn nữa:

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sai nghe nhói ở trong tim

Đây là một thử thách quá đỗi nghiệt ngã đối với ông. Sự ngậm ngùi thương tiếc của ông được thể hiện qua câu" vẫn biết trời xanh là mãi mãi “. Ông xác định Bác sẽ sống mãi với non sông đất nước. Nhưng lí trí lại vẫn luôn biết rằng tên tuổi và sự nghiệp của Bác sẽ sống mãi với thời gian, hòa vào non sông, đất nước. Sau bao nhiêu năm quên mình vì nước, Bác mới có giấc ngủ bình yên khi đất nước thanh bình, giờ Bác hóa thân thân thiên nhiên, đất trời, bất tử với thời gian,. Dù Bác có ở đâu đi chăng nữa thì tấm lòng cẩu nhân dân ta vẫn mãi thủy chung, yêu thương và biết ơn sâu sắc đối với Bác. Nhưng về mặt tình cảm, dù tin như thế nhưng không thể không đau xót vì sự ra đi của Người. Đó là một tổn thất to lớn mà toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta không dễ dàng chấp nhận được. Bằng biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, nhà thơ đã thể hiện rõ cảm giác đau đớn xót xa “nghe nhói ở trong tim”. “Vẫn biết- mà sao” gợi cảm giác bất lực mà không làm gì được, không thay đổi được, phải chấp nhận sự thật là Bác không còn nữa. Dù lý trí thông suốt nhưng không đánh lừa được cảm xúc, không thay đổi được sự thật, không thay đổi được quy luật tự nhiên. Ngày Bác ra đi cả nước chìm trong đau thương, nước mắt chìm trong nước mắt. Nay, Viễn Phương đứng trước người mới cảm nhận và thấm thía nỗi đau mà cả dân tộc ta từng trải qua vào ngày 2 tháng 9 năm 1969. Đâu tới nổi nghe nhói ở trong tim, đó hẳn là một nỗi đau tê dại đau tận xương tủy, len lõi vào mạch máu, tim, gan, phèo, phổi, nỗi đau như mất đi người thân ruột thịt. Câu thơ như vang lên tiếng lòng thiết tha chân thực, khiến người đọc người nghe như đau cùng ở đau với tác giả.

          Với hình ảnh thơ đẹp, đầu – cuối tương ứng Viễn Phương đã bộc bạch nỗi lòng khi phải xa Bác:

Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Khép lại nỗi đau mất mát là những giọt nước mắt bịn rịn, lưu luyến không muốn rời xa. Mai ông đã phải vào lại miền Nam làm ông chưa sao mà đã thấy nhớ, thấy thương, thấy lưu luyến, bịn rịn. Bởi vì mong ước bao năm nay được gặp Bác chỉ trong chốc lát theo dòng người đi quanh, thời gian đấy như ngưng kết lại nhưng nó lại rất ngắn để tác giả khỏa lòng thương nhớ. Ở đây, người đọc cảm nhận được không chỉ là tình cảm của người dân đối với Bác mà là tình cảm ruột thịt, sự bịn rịn đó chẳng khác nào của người con đối với người cha già khi phải đi xa.

           Không cam lòng, Viễn Phương đã chuyển nỗi nhớ tình thương thành bao ước nguyện:

Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác

Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây

Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.

Với điệp “ngữ muốn” làm đã nhấn mạnh ước nguyện chân thành tha thiết thể hiện khát khao muốn thực hiện ước mơ. Đây là sự tự nguyện có sự thỏa thuận của lý trí và tình cảm chỉ cần được gần Bác thôi thì dù hóa thân thành sự vật nhỏ bé, tác giả cũng thấy vui, mãn nguyện. Lý giải cho ước nguyện đó chỉ có thể là yêu, là thương, là trân trọng. Bởi vì từ ngày đất nước thống nhất ông cũng như đồng bào Việt Nam mong ngóng, khao khát được ra thăm Bác dù chỉ một lần. Nay, đã thỏa được được ước mơ được gặp Bác, nhìn thấy bằng hình hài cụ  thể. Mong ước thì nhiều mà gặp gỡ chưa được bao lâu chưa thỏa tình thương nhớ thì phải chia xa vì cách trở Bắc-Nam hỏi làm sao cho cho đặng. Vậy để được gần Bác, chỉ có thể thoát xác hóa thân thành sự những sự vật vật bé nhỏ để ngày ngày quanh quẩn bên Người đóng góp một phần nhỏ bé là tiếng chim hót, là hương của hoa, là bóng mát của tre để bày tỏ lòng biết ơn  và lòng thành kính. Có thể nói diễn biến tâm trạng của Viễn Phương phù hợp với quy luật tình cảm của con người, khi ta yêu thương ai đó ta thường mong được gắn bó, gần gũi với họ. Việc ông muốn được hóa thân để gần Bác để thỏa lòng thương nhớ và biết ơn. Từ khi theo chân Viễn Phương đến lăng Bác đến khi ta rời lăng, ta thấy dòng cảm xúc liền mạch dâng trào tự nhiên chân thật. Mong muốn của Viễn Phương cũng là mong muốn của dân ta. Bởi vậy dòng người nối dài vào lăng Bác vẫn diễn ra hàng ngày. Bởi thế thủ đô Hà Nội từng được ví là trái tim của cả nước.

          Nói tóm lại với những hình ảnh thơ đẹp giàu sức gợi, giọng thơ tha thiết thành kính, kết hợp thành công các biện pháp nghệ thuật ẩn dụ, điệp ngữ, kết hợp giữa tự sự và trữ tình, mạch cảm xúc theo trình tự thời gian không gian Viễn Phương đã bày tỏ được mỗi xúc động nghẹn ngào, tình cảm thủy chung nguyện đi theo con đường cách mạng của Bác. Xuất phát từ tình cảm đó bài thơ “Viếng lăng Bác” đã trở thành một trong những tác phẩm thành công trong việc ca ngợi công lao trời biển của Bác. Đồng thời thể hiện lòng biết ơn vô hạn, chân thành nhất của nhân dân ta đối với người Bác kính yêu.

          “Viếng lăng Bác” là một bài thơ đẹp về hình ảnh thơ, hay về cảm xúc gây xúc động sâu xa trong lòng người đọc. Bài thơ được nhiều thế hệ yêu thích bởi Viễn Phương đã nói hộ tình cảm của họ dành cho Bác. Xin nguyện như Viễn Phương sống một cuộc đời đẹp đẽ để trở thành những bông hoa dâng lên Bác. Xin kính cẩn nghiêng mình trước linh hồn đời đời bất diệt và mãi mãi vinh quang của Người.

   Đức hi sinh được thể hiện ở nhiều thời điểm, nhiều nơi, nhiều khía cạnh khác nhau. Có thể thấy trong các cuộc chiến tranh, sự hi sinh là vô cùng nhiều, được thể hiện ở các chiến sĩ vì lý tưởng cách mạng, vì tự do dân tộc đã lần lượt, nối tiếp nhau ngã xuống ở chiến trường bom đạn, các bà mẹ Việt Nam anh hùng đã phải hi sinh đứa con dứt ruột đẻ ra, không sợ hiểm nguy bảo vệ các chiến sĩ, đối mặt với giặc, với cái chết cũng vì một mục đích là hòa bình dân tộc,… Không chỉ trong thời chiến mà trong cuộc sống ngày nay, những thanh niên tình nguyện đã hi sinh bao giọt máu, bao bộ phận trên cơ thể,… để đổi lấy sự sống cho nhiều trẻ em, nhiều cụ già, mang lại hạnh phúc cho họ. Hay nhiều người, nhiều thế hệ hi sinh bản thân, trí tuệ để góp phần đưa đất nước phát triển.

   Trong mỗi gia đình, hình ảnh những người cha, người mẹ tần tảo sớm hôm, thức khuya dậy sớm, không quản khó nhọc gánh hàng ra chợ bán kiếm vài đồng bạc lẻ, gom góp đủ tiền để lo cho con cái ăn học, đầy đủ mọi thứ bằng bạn, bằng bè, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, giữa trưa nắng gắt mà vẫn cặm cụi ngoài đồng chỉ để kiếm bát cơm, manh áo cho con, mong con được no đủ. Những người anh, người chị sẵn sàng nghĩ học để có tiền cho em được đến trường, tất cả những sự hi sinh của cha mẹ, anh chị,… thật cao cả biết bao. Đức hi sinh là một đức tính vô cùng cao đẹp, nó giúp cho xã hội ngày càng tốt đẹp, quan hệ giữa con người với con người trở lên gắn bó, khăng khít hơn, qua đó còn thể hiện sự quan tâm, lòng yêu thương với người được ta hi sinh, thể hiện sự cao thượng, vĩ đại của bản thân mình. hi sinh là một hành động cao cả, vì vậy mà chúng ta phải biết trân trọng sự hi sinh mà người khác dành cho mình, bên cạnh đó còn phải biết sống hi sinh vì người khác, không được ích kỉ, vô tâm.

    Là học sinh, được sống trong sự bao bọc, che chở của gia đình và xã hội, chúng ta phải quý trọng tình cảm của mọi người dành cho ta, phải biết sống cho người khác, sống vì người khác, có như vậy thì ta mới đền đáp lại được sự hi sinh cao cả mà người khác đã dành cho mình. Hãy biết hi sinh lợi ích riêng vì xã hội, vì mọi người các bạn nhé!


Câu 4:
Huy Cận là một trong những nhà thơ lớn của nền văn học Việt Nam, đặc biệt là trong phong trào Thơ mới. Thơ của ông luôn có một phong cách rất riêng với những nhà thơ khác. Tiêu biểu cho các tác phẩm của ông trong thời kì mới là bài thơ Đoàn thuyền đánh cá. Bài thơ là lời ca ngợi thiên nhiên và con người lao động Việt Nam thời kì đất nước xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đoàn thuyền đánh cá có những hình ảnh thơ vô cùng đẹp đẽ, đặc biệt là ba khổ thơ:

"Thuyền ta lái gió với buồm trăng
...
Nuôi lớn đời ta tự thuở nào"

Ba khổ thơ trên là bức tranh thiên nhiên và con người lao động giữa biển khơi mênh mông. Đó là hình ảnh của những con người đang cố gắng hết sức mình đánh bắt từng đàn cá lớn để làm giàu cho quê hương đất nước. Hình ảnh những con người đang lao động giữa biển khơi to lớn thật hào hùng, kiên cường và mạnh mẽ biết bao.

    Bài thơ là sự kết hợp giữa yếu tố hiện thực và yếu tố lãng mạn. Thế nên, khi viết về những người lao động đang ra khơi đánh bắt cá, Huy Cận đã vẽ ra một khung cảnh lãng mạn vô cùng:

"Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng
Ra đậu dặm xa dò bụng biển
Dàn đan thế trận lưới vây giăng"

     Đoàn thuyền của con người đang lướt đi dưới ánh trăng vàng đang chiếu trên mắt biển long lanh. Vốn đoàn thuyền ấy chỉ là những con thuyền nhỏ bé, bình thường, thế nhưng giờ đây nó đang dần trở lên khổng lồ, to lớn, để hòa nhập với kích thước bao la của vũ trụ. Con thuyền ấy giờ đây có bánh lái là gió, có cánh buồm là ánh trăng vàng, đang lướt đi thật nhẹ giữa mênh mông không trung bao la. Những hình ảnh "lái gió, buồm trăng, mây cao, biển bằng" đã biến đổi đoàn thuyền bình thường trở thành một đoàn thuyền của vũ trụ, vừa to lớn, kì vĩ, lại vừa đẹp lộng lẫy dưới ánh trăng. Giữa lúc này đây, dường như không trung vô tận kia đang hòa cùng với mặt biển làm một thể thống nhất đưa con thuyền trôi ra ngoài dặm xa. Ở ngoài đây, con thuyền đang chăm chú đậu lại, để "dò bụng biển". Hành động dò tìm này phải chăng là hành động tìm kiếm những đàn cá lớn, tìm tòi những điều bí ẩn thế giới biển cả để đánh bắt, để học hỏi của những người ngư dân trên biển? Hành động ấy vừa để phát hiện ra luồng cá lớn vừa như để thăm dò ẩn ý của mẹ biển cả, liệu người có bằng lòng để chúng con được mang về thật nhiều cá lớn mà làm giàu cho quê hương? Con người và thiên nhiên ở đây hiện lên đều thật hùng vĩ và to lớn. Con người chẳng phải là những vật thể nhỏ bé giữa vũ trụ biển cả bao la nữa, mà họ cũng vụt trở lên thật to lớn, thật sinh động vô cùng. Họ đang trong tư thế làm chủ thiên nhiên, bởi vậy nên họ mới mạnh dạn "dàn đan thế trận lưới vây giăng". Đây là một hành động chuẩn bị cho việc đánh bắt một mẻ cá lớn.

     Huy Cận đã vẽ lên một bức tranh với thiên nhiên và con người lao động cùng nhau hòa quyện. Thiên nhiên trong đó thật vừa rộng lớn, bao la, lại vừa đẹp đẽ muôn phần nhưng con người trong bức tranh ấy của Huy Cận chẳng còn là những chủ thể yếu đuối trước thiên nhiên vũ trụ nữa. Ở đây, trong bức tranh này, họ đang đứng hiên ngang trước thiên nhiên, làm chủ thiên nhiên, sánh ngang tầm với thiên nhiên, dù thiên nhiên ấy còn biết bao điều bí ẩn mà họ chưa khám phá được hết. Thế mới hiểu rõ, con người Việt Nam sau chiến tranh đã trưởng thành, lớn lao, mạnh mẽ, kiên cường như thế nào trước bao sóng gió bão tố!

     Bước sang một khổ thơ khác, người đọc chúng ta lại được Huy Cận dẫn tới một bức tranh khác. Bức tranh ấy vẫn là chủ đề thiên nhiên, thế nhưng thiên nhiên trong đó không chỉ có mỗi ánh trăng vàng, mặt biển xanh mà giờ đây nó còn lấp lánh đầy sắc màu khác nữa. Đó là sắc màu của những loài cá biển:

"Cá nhụ cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long"

     Quả là một bức tranh rực rỡ sắc màu và thật sống động. Nào là màu lấp lánh, "vàng chóe", nào đen, nào hồng,... đủ màu đủ sắc, đủ thanh âm, thật đặc sắc biết chừng nào! Khổ thơ mở đầu bằng một loạt tên của những loài cá biển vốn là những loài cá đặc biệt chỉ có của vùng biển Hòn Gai, Quảng Ninh. Nào cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song - toàn là những loài cá đặc sản, thế mới thấy được biển cả Việt Nam giàu có, phong phú đến nhường nào! Không chỉ vậy, biển cả còn hiện lên thật đẹp khi:

"Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe"

      Cá song - một loài cá đặc sản của vùng biển Việt Nam, với đặc trưng là chiếc đuôi đen đỏ, giờ đây trong con mắt đa tình của người thi sĩ, nó bỗng trở thành một bó đuốc giữa lòng biển khơi. Bó đuốc ấy thắp sáng lên cả một vùng biển rộng tăm tối, để vùng biển ấy vụt sáng lên, óng ánh lên thứ ánh đuốc đen hồng. Chưa từng có trong thi ca một hình ảnh so sánh mĩ miều đến vậy! Phải là người có trí tưởng tượng thật phong phú, đôi mắt quan sát thật tinh tường thì Huy Cận mới có thể nhận ra được cái thứ đặc trưng đặc sắc này của mỗi loài cá biển. Không chỉ thắp lên một ánh đuốc sáng bừng cả đại dương, trong mắt Huy Cận, những chú cá biển ấy như những cô em gái lém lỉnh, tinh nghịch, đang quẫy thật mạnh chiếc đuôi lóng lánh của mình trên mặt nước. Và thế là, giữa mặt nước mênh mông, ánh trăng "vàng chóe" bắn lên không trung vừa đẹp lóng lánh, lại tươi mát lạ lùng. Ở đây Huy Cận đã dùng một tính từ tả màu sắc rất nổi bật "vàng chóe" - thứ ánh vàng vừa óng ánh lại vừa đặc biệt, nó đã làm câu thơ bật lên nghe rất âm vang. Kết lại khổ thơ, Huy Cận viết:

"Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long"

     Đây là một hình ảnh nhân hóa, nhưng lại độc đáo một cách thật thú vị. Màn đêm đang thở, đang dùng những nhịp thở của mình để thổi vào không gian tĩnh mịch của biển cả bao la. Cái tiếng thở ấy của đêm phải chăng là âm thanh của tiếng nước thủy triều đang nhấp nhô nâng hạ? Từng đợt thủy triều cuốn vào bờ cát rồi lại chạy thật nhanh ra xa và Huy Cận như cảm thấy như màn đêm đang phập phồng hơi thở: sao lùa nước Hạ Long? Những miền, những chiều không gian khác nhau nhưng lại được Huy Cận nối lại thành một cách liền mạch. Không gian của đêm, của biển, của sao trời và ánh trăng đã nối thành một điểm và ở giữa điểm đó là hình ảnh của những con người lao động đang miệt mài với công việc của mình.

     Cả khổ thơ là lời ca ngợi của Huy Cận đối với sự giàu có của biển cả mênh mông. Bằng con mắt của nhà thi sĩ yêu đời, Huy Cận đã vẽ lên bức tranh thiên nhiên cùng muôn vàn loài cá khác nhau thật đẹp đẽ. Bức tranh ấy vừa đầy màu sắc, nhưng lại không kém phần lung linh, sinh động biết bao.

     Những câu hát của người dân làng chài đã vang lên như một bản nhạc từ những câu thơ đầu tiên, và giờ đây nó lại tiếp tục vang lên thêm lần nữa:

"Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự thuở nào"

     Nếu như những câu hát đầu tiên ở những khổ thơ đầu là những câu hát để căng lên tấm buồm lớn lướt thật nhanh ra khỏi thì ở đây, những câu hát này lại là những câu hát "gọi cá vào". Những lời ca vang lên thật rõ trong không trung tĩnh lặng của màn đêm và biển cả. Cùng với tiếng nhịp phách gõ vào mạn thuyền, đó là bài ca gọi cá đến hay chính là những thanh âm mà người dân chài dùng để dồn cá vào lưới? Hòa quyện trong câu hát ấy là ánh trăng trên cao vời vợi, ánh trăng soi tỏ từng hành động của con người, ánh trăng như gõ nhịp cho con người, cổ vũ họ trong cuộc chiến với thiên nhiên. Từng nhịp cá vang lên dồn dập, càng cho thấy mẻ cá vào lưới càng nặng tay - một mùa cá bội thu. Con thuyền bồng bềnh trôi trên sóng nước với ánh trăng vàng làm bạn, với lời ca vang như tiếp thêm sức mạnh để những người ngư dân thêm sức mạnh để kéo những mẻ lưới đầy.

      Khép lại khổ thơ, chúng ta cảm nhận được sự miệt mài của những người dân chài lưới trước công việc của mình. Đồng thời, chúng ta cũng cảm nhận được sự kính yêu của họ đối với biển cả, sự biết ơn, yêu thương trìu mến của họ dành cho biển. Với họ, biển là mẹ, là một phần máu thịt gần gũi thân thương đối với họ.

       Ba khổ thơ là hình ảnh của thiên nhiên và con người trong công cuộc đánh bắt cá. Nõ vừa đẹp lãng mạn lại vữa mang một màu sắc hiện thực thật rõ ràng. Có thể nói, Huy Cận đã vẽ lên một bức tranh thiên nhiên và những người dân chài thật đầy màu sắc. Cùng với đó, nghệ thuật mà Huy Cận sử dụng trong đoạn thơ trên như so sánh, liệt kê, nhân hóa cũng góp phần tạo nên đặc sắc cũng như thành công cho đoạn thơ.

          Anh thanh niên được bác lái xe giới thiệu là “người cô độc nhất thế gian”. Anh thanh niên năm nay đã 27 tuổi, có 4 năm công tác tại Sa Pa. Anh ở một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m. “ Thì anh mới lên nhận việc, sống một mình trên đỉnh núi, bốn bề chỉ có cây có và mây mù lạnh lẽo” Công việc của anh đó là công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu. Đây là công việc đo nắng, đo mưa, đo gió, để dự báo thời tiết phục vụ cho sản xuất cũng như chiến đấu. Anh đánh giá đây là công việc dễ nhưng đòi hỏi tính chính xác, tính kỷ luật cao bởi nó thường diễn ra trong thời tiết khắc nghiệt: “ Rét, bác ạ. Ở đây có cả mưa tuyết đấy”. Công việc của anh khô khan, đơn điệu nhưng lại rất quan trọng. Có thể thấy, anh có hoàn cảnh sống rất đặc biệt, gây ấn tượng tò mò cho người đọc.

          Anh có suy nghĩ, quan niệm đúng đắn về công việc. Mục đích sống của anh là: “Mình sinh ra là gì, mình đẻ  ở đâu, mình vì ai mà làm việc”.  Anh coi đó là một lẽ đương nhiên, là trách nhiệm công dân. Anh mang cả tinh thần yêu nước bất diệt tuổi trẻ Việt Nam mà cống hiến hết mình một cách thầm lặng cho Tổ quốc, tự nguyện gắn bó cuộc đời của mình và sự nghiệp chung của đất nước, tự nguyện viết đơn xin ra trận cùng với bố nhưng không được chấp nhận. Không vì thế mà anh bỏ cuộc, anh lại tiếp tục tự nguyện lên công tác vùng sâu vùng xa đó là công tác ở Sa Pa. Công việc tuy khô khan, đơn điệu nhưng anh vẫn cảm thấy việc làm của mình rất có ý nghĩa: “ Chú ấy nói: nhờ cháu có góp phần phát hiện đám mây khô mà ngày ấy, không quân ta hạ bao nhiêu phản lực Mỹ trên cầu Hàm Rồng. Đối với cháu thật là đột ngột, không ngờ lại như thế. Chú lái máy bay có nhắc đến bố cháu, ôm cháu mà lắc " Thế là một - hòa nhé!”.  Chưa hòa đâu bác ạ. Nhưng từ hôm ấy cháu sống thật hạnh phúc”. Quan niệm về sự hạnh phúc của anh thật giản dị. Có lẽ vì nhận thức được ý nghĩa của những đóng góp của bản thân đã trở thành động lực và sức mạnh để anh vượt qua hoàn cảnh nhất là sự cô đơn để hoàn thành nhiệm vụ cao cả của mình. Tuy quan niệm của anh tuy không phải mới nhưng lại đáng để trân trọng và kính nể.

          Bên cạnh đó, anh còn là một người rất yêu nghề. Anh đã từng kể:” Vả khi ta làm việc, ta với công việc là đôi sao gọi là một mình được”. Công việc khô khan, đơn điệu là thế nhưng nếu thiếu nó thì có lẽ anh sẽ buồn chết mất: ” Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi cháu buồn đến chết mất”. Anh còn cho rằng công việc của mình không cô đơn, bởi công việc của anh còn gắn liền với các anh em dưới kia. Qua những điều trên cho thấy, anh phải là một người rất yêu nghề và gắn bó với nó thì mới vượt qua được công việc và gian khổ. Hơn thế nữa, anh luôn biết tìm kiếm niềm vui trong cuộc sống cô đơn ở trên đỉnh Yên Sơn cao vời vợi ấy.

          Anh đã vượt qua sự nếu kéo tầm thường ấy để luôn hoàn thành nhiệm vụ một cách tốt nhất. Hoàn cảnh khắc nghiệt ở trên đấy khiến anh cảm thấy cô đơn và cảm giác thèm người khiến anh phải chặt cây chặn xe để giúp họ, gặp họ để xoa dịu đi cơn thèm người của mình. Sau đó, anh đã tự kiểm điểm lại bản thân mình: “ nhớ cái xe cái người ấy thật ra là cái gì vậy? Nếu là nỗi nhớ phồn hoa đô hội thì xoàng". Sự cô đơn ấy khiến anh cảm thấy thật lẻ loi và khó chịu. Ta có thể hiểu cho anh vì anh làm việc trên một nơi vắng hơi người, quanh năm mây mù bao phủ nên anh đã phải rất cô đơn. Nhưng cũng có lẽ là cảm thấy ân hận vì vụ chặt cây chặt xe nên anh quyết định ngồi lì trên trạm. Điều này làm bác lái xe cần thấy tò mò phải đích thân lên hỏi xem anh có bị làm sao không. Tuy chỉ là sự quan tâm bình thường ấy nhưng đã khiến anh cảm thấy vững và hơn về niềm tin gắn bó giữa người với người.

          Trong công việc, anh luôn luôn tự giác trách nhiệm. Anh làm việc với tính kỷ luật cao ngày luôn báo cáo theo bốn lần như sau: 4 giờ, 11 giờ, 7 giờ tối, 1 sáng. Đó là khung thời gian biểu để báo cáo của anh. Để sự sai sót không diễn ra thì anh nắm rõ chức năng cũng như đặc điểm của máy móc: “ cái thùng đo mưa này, ở đâu bác cũng trông thấy, mưa xong đổ nước ra cái cốc li phân mà đo. Cái này là máy nhật quang ký, ánh sáng mặt trời xuyên qua cái kính này đốt các mảnh giấy này, cứ theo mức độ, hình dáng vết cháy mà định nắng. Đây là máy Vin, nhìn khoảng cách giữa các răng cưa mà đoán gió”. Anh còn là một người có kinh nghiệm khi mà có thể nhìn vào đặc điểm thiên nhiên và dự báo thời tiết: nhìn sao nhìn gió. Công việc vất vả thế nhưng anh vẫn luôn luôn hoàn thành nhiệm vụ một cách tốt nhất, anh kể:” gian khổ nhất là lần ghi và báo về lúc 1 sáng, rét, có cả mưa tuyết, nửa đêm nằm trong chăn, nghe chuông đồng hồ chỉ muốn đưa tay tắt đi. Chui ra ra khỏi chăn, ngọn đèn bão vặn to hết cỡ vẫn thấy là không đủ sáng. Xách đèn ra vườn, gió tuyết và lặng im ở bên ngoài như chỉ chờ trực đợi mình ra là ào ào xô tới. Qua những lời tâm sự này, ta có thể hình dung được bao nhiêu khó khăn gian khổ mà anh phải trải qua. Nhưng cái đáng quý ở chỗ là không có người giám sát, quản lý anh luôn ý thức trách nhiệm cao trong công việc. Nhờ thế, mà anh chưa bao giờ xảy ra sự sai sót, luôn cung cấp thông tin thời tiết chính xác, điều đó góp phần rất lớn trong sản xuất và chiến đấu. Đó là cống hiến thầm lặng rất đáng được trân trọng của anh.

          Không chỉ vậy, anh còn có rất nhiều phẩm chất đáng quý khác. Anh là một người thật thà, anh thật thà với chính cảm xúc, mong muốn của bản thân đấy là được cống hiến một phần nhỏ bé và lao động và chiến đấu. Chính vì thế, anh đã cùng với tuổi trẻ của mình tham gia vào phong trào Ba sẵn sàng:” Đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì, tổ quốc yêu cầu, nhân dân giao phó và không đòi hỏi đãi ngộ”.  Không chỉ thế, anh còn rất thật thà với mọi người xung quanh mình thậm chí anh còn kể cả những điều mà người ta chỉ nghĩ. Anh luôn thừa nhận niềm vui, hạnh phúc khi được đóng góp, anh chia sẻ những khó khăn và niềm vui trong công việc cuộc sống với những người xa lạ như cô kỹ sư, bác họa sĩ già. Anh tạo cảm giác bất ngờ cho cả bác họa sĩ vì nếp sống gọn gàng ngăn nắp của mình. Trước đó anh là người mời khách lên nhà chơi rồi bỗng dưng chạy đi như một cơn gió khiến bác họa sĩ là nghĩ:” chắc cu cậu chưa kịp quét nước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn”. Tuy nhiên khi đến nơi thì thấy anh cắt hoa. Chỉ một hành động nhỏ này đã để lại trong lòng bác họa sĩ già với cô kỹ sư trẻ một ấn tượng tốt. Nhà của anh là một căn nhà ba gian sạch sẽ, với bàn ghế, tủ sách..... tất cả đều được sắp xếp một cách khoa học hợp lý. Tuy ở một mình nhưng anh vẫn sống một cách ngăn nắp, không bừa bộn khiến ai cũng phải ngạc nhiên và trầm trồ bởi người con trai trước mặt. Anh vẫn luôn làm cuộc sống của mình phong phú về vật chất lẫn tinh thần. Cuộc sống yên bình của anh chỉ đơn giản là trồng hoa nuôi gà, thế nên ăn có cả một vườn hoa đủ sắc màu và chủng loại khác nhau như hoa thược dược, hoa lay ơn  đủ màu xanh, đỏ, tím, vàng. Anh chăn nuôi gà để tự tăng gia sản xuất cũng như tạo niềm vui trong cuộc sống. Qua đó, ta có thể thấy được cuộc sống anh rảnh rỗi  thì anh ngắm hoa, chăm sóc vườn hoa, sáng mở gà, chiều đón gà, anh luôn luôn có việc để làm. Khi rảnh rỗi anh còn đọc cả xách:” khi nào cũng có bạn tâm sự, nghĩa là có sách ấy mà”. Cuộc sống của anh tuy khép kín nhưng không buồn tẻ bởi anh luôn biết cách cả cân bằng và tạo niềm vui trong cuộc sống. Khi có khách đến, anh luôn đón tiếp họ một cách nồng nhiệt, vui sướng, hạnh phúc khi có khách đến chơi. Vì hiểu rõ người già thích nước chè nên khi nào anh cũng chuẩn bị trước. Anh còn hái tặng hoa cho cô kỹ sư một bó hoa thật to vì anh biết cô gái rất thích hoa nữa. Anh nói: “tôi cắt thêm mấy cành nữa. Rồi cô muốn lấy bao nhiêu nữa thì ý. Cô cứ cắt thêm một bó hoa to vào. Có thể cắt hết, nếu cô thích”. Anh còn tặng củ tam thất cho bác lái xe vì biết vợ bác bị ốm. Trước kji chia tay anh còn chu đáo tặng bác họa sĩ già một giỏ trứng gà gọi là chút quà biếu cây nhà lá vườn. Anh quyến luyến, nuối tiếc khi phải chia tay mọi người. Anh quay mặt đi để che giấu đi cảm xúc của mình. Qua đó cho thấy, anh là một người chu đáo tế nhị và thật sự quan tâm tới người khác thì anh mới có cách cư xử như vậy. Anh đã để lại ấn tượng tốt trong lòng cô kĩ sư và bác họa sĩ và mọi người khiến người khác cảm phục yêu mến và trân trọng anh. Đặc biệt là cô kỹ sư trẻ cô hàm ơn anh không phải bị bó hoa của thiên nhiên mà là bó hoa của lòng người, của những háo hức và và ước mơ mà anh đã trao tặng cô. 

          Đặc biệt anh thanh niên còn hiện lên bởi sự khiêm tốn của mình. Khi ông họa sĩ già muốn về mình thì anh đã lập tức giới thiệu cho bác người khác vì cho rằng mình chưa xứng đáng để được vẽ chân dung. Anh luôn tự cảm thấy đóng góp của mình là nhỏ bé, không là gì với những người khác. Sự khiêm tốn và vẻ đẹp tâm hồn anh khiến bác họa sĩ già bối rối: ” Người thanh niên đấy thật đẹp, nhưng để vẽ lại thì nhọc quá “.  Bởi lẽ bác họa sỹ khám phá ở anh quá nhiều nét đẹp nhưng không biết làm thế nào để truyền tải vẻ đẹp vào trong tranh. Chính sự khiêm tốn này của anh đã nâng cao giá trị con người này, khiến ai cũng thán phục sự phi thường này ở một con người dẫu trẻ nhưng không trẻ lòng.

          Như vậy tình huống cơ bản của truyện chính là cuộc gặp gỡ bất ngờ của người thanh niên làm việc một mình ở trạm khí tượng với bác lái xe và hai hành khách trên chuyến xe - bác họa sĩ già và cô kỹ sư lên thăm trong chốc lát nơi ở và làm việc của anh thanh niên. Tình huống gặp gỡ này là cơ hội thuận tiện để nhân vật chính được hiện qua sự quan sát, suy nghĩ của những nhân vật khác, đặc biệt là ông họa sĩ già. Chính vì thế nhân vật chính không chỉ hiện ra một cách tự nhiên mà còn được so sánh đánh giá từ cái nhìn và cảm xúc của những nhân vật khác, rồi lại tác động đến tình cảm và suy nghĩ của những nhân vật ấy. Truyện “Lặng lẽ Sa Pa” gợi ca những con người lao động trong cái im lặng của Sa Pa, có những người làm việc và lo nghĩ cho đất nước. Đồng thời qua câu chuyện về anh thanh niên tác phẩm của cũng gợi ra những vấn đề có ý nghĩa và niềm vui của lao động tự giác, vì những mục đích chân chính đối với con người. Ta sẽ không cô đơn, buồn tẻ, khi người ta tìm thấy ý nghĩa của công việc và cuộc sống của mình.

          Như vậy dưới ngòi bút xuất sắc của tác giả đã làm hiện lên hình ảnh anh thanh niên với những phẩm chất đáng quý đáng ca ngợi này. Anh chính là hình ảnh tiêu biểu đại diện cho những con người cống hiến một cách thầm lặng, lo nghĩ cho đất nước. Người thanh niên ấy đã thể hiện được tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ Việt Nam trong công cuộc đấu tranh giành lại độc lập dân tộc thống nhất đất nước.

- Đại từ xưng hô “con” rất gần gũi, thân thiết, ấm áp tình thân mật, diễn tả tâm trạng của người con ra thăm cha sau nhiều năm mong mỏi.

- Cách nói giảm nói tránh, cùng việc sử dụng từ “thăm” để giảm nhẹ nỗi đau mất mát, cũng là cách nói thân tình của diễn tả tâm trạng mong mỏi của tác giả

ĐOẠN 2: Hình ảnh hàng tre Việt Nam
Vì quá háo hức nôn nóng được gặp Bác nên Viễn Phương đến đây từ khi trời còn sương sớm:
                   "Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
                    Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
                    Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”.
- Với tính chất tượng trưng, hình ảnh hàng tre gợi lên những liên tưởng thân thuộc của hình ảnh làng quê, đất nước đã thành biểu tượng của dân tộc.

- Cây tre tượng trưng cho khí chất, tâm hồn, sự thẳng thắn, kiên trung của con người Việt Nam.

- Từ “Ôi” cảm thán, biểu thị niềm xúc động tự hào về phẩm chất ngay thẳng, mạnh mẽ của dân tộc ta.
- Không phải bất kì loài cây nào quý hiếm, xinh đẹp mà lại là cây tre - 1 hình ảnh không khó để bắt gặp. Điều đó cho ta thấy sự giản dị, mộc mạc, không khoa trương cầu kì, nhắc đến ta nhớ về cội nguồn quê hương.
=> Đối với Bác không cần khoa trương cầu kì, chỉ cần được gần gũi với non sông đất nước là đủ.

ĐOẠN 3: Tác giả ngợi ca công lao của Bác
Với biện pháp ẩn dụ, Viễn phương không chỉ muốn thể hiện sự giản dị của Bác, mà còn hết lời ngợi ca công lao của Người.
                   "Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
                    Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ"
- ý nghĩa của 2 mặt trời:
 + mặt trời thiên nhiên rực rỡ, soi sáng và đem lại sự sống cho muôn loài.
 + Tác giả ẩn dụ hình ảnh mặt trời nói về Bác, người mang lại nguồn sống, ánh sáng hạnh phúc, ấm no cho dân tộc
- điệp từ "ngày ngày" chỉ sự vô hạn, vô tận về thời gian.
- nhân dân ta từ ngày này sang ngày khác, từ đời này sang đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác nhớ ơn công lao to lớn của Người.
- Hình ảnh dòng người đi trong thương nhớ, đây là hình ảnh thực diễn tả nỗi xúc động bồi hồi trong lòng tiếc thương kính cẩn của người dân khi vào lăng.

=> với biện pháp ẩn dụ, so sánh độc đáo và mới lạ, tác giả đã hết lời ca ngợi công lao của Bác.

ĐOẠN 4: Qua đó thể hiện lòng biết ơn
Đứng trước công lao to lớn ấy, Viễn Phương đã bày tỏ lòng biết ơn vô hạn của nhân dân ta.
              "Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
               Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân”
- Hình ảnh thể hiện sự kết tinh đẹp đẽ “kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân”

- Đoàn người vào viếng Bác là hình ảnh thực, đây còn là hình ảnh ẩn dụ đẹp đẽ, sáng tạo của nhà thơ: cuộc đời của dân tộc ta nở hoa dưới ánh sáng cách mạng của Bác.

- Bảy mươi chín mùa xuân: là hình ảnh hoán dụ chỉ số tuổi của Bác, cuộc đời Bác tận hiến cho sự phát triển của đất nước dân tộc.

ĐOẠN 5: Cảm xúc khi nhìn thấy Bác
Từ lòng biết ơn sâu sắc giờ đã chuyển sang xúc động nghẹn ngào khi nhìn thấy Bác.
                    "Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
                     Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền"
- Ánh sáng dịu nhẹ trong lăng gợi lên sự liên tưởng thú vị: “vầng trăng sáng dịu hiền”.

- Những vần thơ của Bác luôn gắn chặt với ánh trăng, hình ảnh “vầng trăng” gợi lên niềm xúc động, và khiến ta nghĩ tới tâm hồn thanh cao của Bác.

- Ở Người là sự hòa quyện giữa sự vĩ đại thanh cao với sự giản dị gần gũ

ĐOẠN 6: Chấp nhận sự thật Bác đã ra đi
Trong giây phút thiêng liêng được gặp Bác, Viễn Phương phải đứng trước việc chấp nhận sự thật Bác đã không còn nữa.
                        "Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
                          Mà sao nghe nhói ở trong tim”
- Dù Người ra đi, nhưng sự ra đi đó hóa thân vào thiên nhiên, vào dáng hình của đất nước.

- Nỗi lòng “nghe nhói ở trong tim” của tác giả chính là sự quặn thắt tê tái trong đáy sâu tâm hồn khi đứng trước di hài của Người, đó chính là sự rung cảm chân thành của nhà thơ.

ĐOẠN 7: Viễn Phương không muốn rời xa Bác.
Khép lại nỗi đau, mất mát là giọt nước mắt bịn rịn luyến tiếc không muốn rời xa Bác.
                "Mai về miền Nam thương trào nước mắt"
ĐOẠN 8: Chuyển nỗi nhớ tình thương thành ước nguyện.
Và cũng xuất phát từ tình cảm đó, tác giả không cam lòng mà chuyển nỗi nhớ tình thương thành bao ước nguyện.
                “Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
                 Muốn làm đóa hoa tỏa ngát hương đâu đây
                 Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”

Bác luôn khao khát được một lần đến miền Nam yêu thương, nhưng ước nguyện đấy chưa đạt thì Bác đã đi xa. Với Viễn Phương – một con người Nam Bộ lần đầu tiên được đặt chân lên Hà Nội, viếng lăng Bác – thăm vị cha già của dân tộc sau bao năm mong mỏi chờ mong, từ những rung động đầu tiên ấy, ông đã viết bài thơ Viếng Lăng Bác (1976) với tất cả cảm xúc, tình cảm chân thành, sâu sắc, thành kính, thiêng liêng cho Bác.

Trước hết, đọc bài thơ Viếng Lăng Bác, người đọc cảm nhận được cảm xúc chân thành, xúc động, sâu sắc của Viễn Phương khi nhìn thấy lăng Bác. Từ miền Nam sau bao năm khói lửa, nơi đi trước về sau, nay lần đầu tiên nhà thơ được đặt chân lên mảnh đất Ba Đình lịch sử, viếng lăng Bác. Ngay từ đoạn đầu bài thơ, Viễn Phương đã thể hiện cảm xúc dạt dào khi nhìn thấy hàng tre quanh Lăng Bác:

Từ những chuyện cổ tích xa xôi đến những bài thơ, bài văn: từ thế giới kỳ ảo cổ tích đến đời sống thường ngày, tre vẫn là loài cây quen thuộc. Trước lăng Bác, trong lòng Viễn Phương, tre như dài rộng mênh mông. Tre vẫn uy nghi, vẫn màu xanh của Việt Nam. Hàng tre ấy đã gợi cho nhà thơ lấy lại cuộc sống thầm lặng đã từng sát cánh cùng dân tộc chống lại kẻ thù chung của tre. Tre đã kiên cường chiến đấu bất khuất hiên ngang, là biểu tượng của dân tộc Việt Nam.

Bao năm cùng người xông pha trận mạc, tre vẫn giữ thế uy nghiêm:

Viễn Phương thật thành công khi sử dụng hàng tre để gợi sự gần gũi, thân quen của lăng Bác. Lăng Bác như bóng dáng quê hương, ở tre mà Viễn Phương không khỏi thốt lên:

Chỉ với từ cảm thán “Ôi” mà bao nghẹn ngào tràn ngập cả câu thơ. Tất cả dân tộc đã quay về quanh Bác, xếp thành đội ngũ chỉnh tề giữ giấc ngủ yên cho Người. Tình cảm chân thành của Viễn Phương hay cũng chính là của người dân Nam Bộ dành cho Bác thật chân thành, cảm động:

Vâng! Đó là tình cảm chân thành nhất, thành kính nhất mà Viễn Phương hay cũng chính là của dân tộc Việt Nam dành cho Bác. Nhìn hình ảnh dòng người vào lăng Bác, nhà thơ đã rung động mạnh mẽ. “Tràng hoa” ấy là tấm lòng của người dân Việt Nam dành cho người. Mỗi con người trên đất nước nguyện làm một bông hoa trong tràng hoa dâng lên cuộc đời Bác – bảy mươi chín mùa Xuân. Quan hệ tình cảm giữa một vị lãnh tụ và nhân dân được diễn tả thật giản dị mà tinh tế khiến người đọc cảm động và càng trân trọng tình cảm ấy. Tình cảm mà Viễn Phương dành cho Bác thật mãnh liệt khi vào thăm lăng Bác:

Tác giả xưng con với Bác như sự gần gũi thân quen trong gia đình. Đó là thứ tình cảm sâu sắc, giản dị của một người con đối với cha. Các nhà thơ như Xuân Diệu, Tố Hữu... khi viết đều cũng xưng con với Bác:

Nhưng “con ở Miền Nam” của Viễn Phương lại mang sắc thái riêng biệt mới, xúc động thành kính vì đó là nơi Bác hằng mong nhớ. Thơ cứ tuôn ra trong dòng cảm xúc kì lạ:

Nhà thơ dùng hình ảnh ẩn dụ mặt trời để thể hiện công đức của Bác – Bác là mặt trời chân lý cách mạng, là ánh hào quang rạng sáng soi đường dân tộc, là nắng xuân tươi tắn cho hoa cỏ sinh sôi kết trái. Bác đã đưa nhân dân từ nô lệ bước lên cuộc sống tự do. Đồng thời, hình ảnh ấy còn thể hiện sự tường tồn của bác trong lòng dân tộc – Bác là nguồn sống. Đó quả là một hình ảnh đẹp, mang ý nghĩa sâu sắc mà tinh tế, giản dị mà cảm động. Trong cái cảm xúc trào dâng mạnh mẽ ấy, sự tôn kính Bác lại được thể hiện rõ nét:

“Vầng trăng... trời xanh...” các hình ảnh đẹp, rộng lớn nối tiếp nhau xuất hiện khiến ta phải suy ngẫm. Ngẫm về cái bất diệt, cái vô cùng của vũ trụ đến cái bất diệt, cái vô cùng cao cả của một con người.

Nhà thơ nhìn thấy Bác – vị cha già dân tộc đang nằm thanh thản trong giấc ngủ, trong ánh sáng dịu hiền của vầng trăng. Nhưng vần trăng ấy là vầng trăng lý tưởng, là hình ảnh tượng trưng bằng tất cả cảm xúc yêu kính đối với Bác. Viễn Phương đã thật thành công khi diễn tả dòng cảm xúc này, giữa thực và ảo, giữa lý trí và thực tế. Ông từ tình cảm kính yêu chân thành.

Trong tâm lý của người con Nam Bộ đã có sự thay đổi, nhà thơ đang thay mặt cho toàn dân tộc thắp dâng lên Người nén nhang thành kính.

Nhưng rồi cũng đến lúc phải chia tay. Thời gian ở bên Bác thật ngắn ngủi, nhà thơ phải trở về Miền Nam. Và đến đây dòng cảm xúc được đẩy tới mức cao nhất, tuôn trào thật mạnh mẽ:

Câu thơ như lời nói bình thường, không cần dùng đến kỹ thuật. Giọng thơ không ồn ào, nhưng đọc lên lại thấy xúc động. Trước hết bởi cách nói, cách bộc lộ có một cái nhìn rất Nam Bộ: chân thành, bộc trực mà không thô. Tác giả thay mặt cho đồng bào miền Nam, những con người ở xa, bày tỏ niềm tiếc thương vô hạn. Người đọc đồng cảm với nhà thơ, với nỗi thương nhớ, xót xa khi đứng trước linh cữu của Bác của nhà thơ cũng như tất cả của mọi người.

Cái ước nguyện chân thành ở cuối bài thơ cũng không của riêng ai:

Điệp ngữ muốn làm như lớp sóng dồi dào khẳng định sự thuỷ chung của nhà thơ đối với Bác. Hình ảnh cây tre lại xuất hiện, thật tự nhiên, nhuần nhị để khép lại bài thơ, song không còn hàng tre, khách thể như ở đầu bài thơ mã đã hoà tan vào chủ thể. Nhà thơ nói cho mình, cũng là nói cho ý nguyện của mỗi chúng ta: muốn được hoá thân làm những sự vật (con chim, đoá hoa, cây tre) để được ở mãi bên Bác.

“Nay Bác ngủ chúng con canh giấc ngủ”. Bài thơ đã khép lại nhưng để lại trong lòng người đọc ấn tượng sâu sắc. Bài thơ thể hiện tình cảm chân thành, thành kính thiêng liêng của tác giả dành cho Bác, đồng thời cũng là tình cảm của toàn dân tộc dành cho Bác. Để mỗi chúng ta càng thêm yêu kính Bác, sống và làm việc theo gương Bác Hồ.

Phần I (7,0 điểm) 

 Cho đoạn trích 

 "Con bé thấy lạ quá, nó chớp mắt nhìn tôi như muốn hỏi đó là ai, mặt nó bỗng tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên : "Má! Mà!". Còn anh, anh đứng sững lại đó, nhìn theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông thật đáng thương và hai tay buông xuống như bị gãy" 

(Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục 2009, tr.196) 

 
1. Đoạn trích trên được rút ra từ tác phẩm nào, của ai ? Kể tên hai nhân vật được người kể chuyện nhắc tới trong đoạn trích. 

 2. Xác định thành phần khởi ngữ trong câu : " Còn anh, anh đứng sững lại đó, nhìn theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông thật đáng thương và hai tay buông xuống như bị gãy" 

 3. Lẽ ra, cuộc gặp mặt sau tám năm xa cách sẽ ngập tràn niềm vui và hạnh phúc nhưng trong câu chuyện, cuộc gặp ấy lại khiến anh vật "anh" "đau đớn". Vì sao vậy ? 

Phần II (3,0 điểm) 

 Bài thơ "Bếp lửa" của Bằng Việt được mở đầu như sau : 

 "Một bếp lửa chờn vờn sương sớm 

 Một bếp lửa ấp iu nồng đượm 

 Cháu thương bà biết mấy nắng mưa." 

(Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục 2009, tr.143) 

 1. Chỉ ra từ láy trong dòng thơ đầu. Từ láy ấy giúp em hình dung gì về hình ảnh "bếp lửa" mà tác giả nhắc tới ? 

- Đoạn trích trên được rút ra từ tác phẩm : Chiếc lược ngà ( Viết năm 1966 ).

- Của tác giả : Nguyễn Quang Sáng ( 1932 - 2014 ).

- Hai nhân vật được nhắc tới trong đoạn trích : Ông Sáu và bé Thu.

-Thành phần khởi ngữ : anh .

- Bởi , khi ông Sáu rời nhà đi kháng chiến , bé Thu chưa tròn một tuổi - cái tuổi còn quá nhỏ để nhớ mặt ba . Sau 8 năm trời dài đằng đẵng , sự xa cách con gái dấu yêu đã khiến cho ông Sáu khao khát đến cháy bỏng tiếng gọi " ba " của bé . Tuy vậy , lại bởi nỗi đau thương mà chiến tranh đã để lại trên mặt ông , khiến cho bé Thu bướng bỉnh không chịu nhận ông là ba - người mà không giống với bức hình chụp chung với má mà từ lâu đã khắc sâu vào tiềm thức cô bé. Thay vì vồ vập chạy đến ôm lấy ba sau bao lâu xa cách , bé Thu lại ngạc nhiên rồi chuyển sang sợ hãi , trốn tránh ông . Điều này khiến ông Sáu đau đớn đến tột cùng.

-Từ láy : chờn vờn => gợi một bếp lửa rực hồng , ấm áp,lúc to lúc nhỏ

-Trong những dòng hồi tưởng , những kỉ niệm gợi lại : bếp lửa cháy của bà , ở bên bà những ngày nắng mưa bập bùng

2. Xác định thành phần khởi ngữ trong câu:  " Còn anh, anh đứng sững lại đó, nhìn theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông thật đáng thương và hai tay buông xuống như bị gãy
- thành phần khởi ngữ: (còn) anh

3. Lẽ ra, cuộc gặp mặt sau tám năm xa cách sẽ ngập tràn niềm vui và hạnh phúc nhưng trong câu chuyện, cuộc gặp ấy lại khiến anh vật "anh" "đau đớn". Vì sao vậy ?
- vì bé Thu không nhận ra ông Sáu là ba bởi vết sẹo trên mặt - hậu quả của chiến tranh để lại.

Câu thơ “ Cháu thương bà biết mấy nắng mưa” gợi lên nhiều cảm nhận : 
- Một câu thơ giản dị về từ ngữ nhưng giàu sức gợi cảm. 
- Tình cảm thương yêu của người cháu đối với bà. 
- Cuộc đời vất vả, cực khổ, lam lũ, yêu thương và hi sinh của bà. 
- Tình cảm gia đình cao quí (tình bà cháu) 
 -Hình ảnh cao quí của người phụ nữ Việt Nam qua hình ảnh người bà. 
- Phản ánh tình cảm cao đẹp của người Việt Nam trong gia đình.

1.     Đoạn trích trên được trích từ bâif “ Chiếc lược ngà"

-        Nhân vật được nói đến trong đoạn trích là ông Sáu và bé Thu

2.     Khởi ngữ: anh ( trong “còn anh")

3.     Vì bé Thu không chịu nhận ông là cha

Câu 1 (1 điểm): 

Chép nguyên văn bốn câu cuối bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt. 

Câu 2 (1 điểm): 

Tìm nghĩa gốc, nghĩa chuyển và phương thức chuyển nghĩa của các từ in đậm trong các câu thơ sau: 

Đuề huề lưng túi gió trăng, Sau chân theo một vài thằng con con. (Nguyễn Du, Truyện Kiều) 

Buồn trông nội cỏ rầu rầu Chân mây mặt đất một màu xanh xanh. (Nguyễn Du, Truyện Kiều) 

Câu 3 (3 điểm): 

Viết một văn bản nghị luận (không quá một trang giấy thi) trình bày suy nghĩ về đức hy sinh. 

 Cho đoạn trích 

 "Con bé thấy lạ quá, nó chớp mắt nhìn tôi như muốn hỏi đó là ai, mặt nó bỗng tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên : "Má! Mà!". Còn anh, anh đứng sững lại đó, nhìn theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông thật đáng thương và hai tay buông xuống như bị gãy" 

(Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục 2009, tr.196) 

 1. Đoạn trích trên được rút ra từ tác phẩm nào, của ai ? Kể tên hai nhân vật được người kể chuyện nhắc tới trong đoạn trích. 

 2. Xác định thành phần khởi ngữ trong câu : " Còn anh, anh đứng sững lại đó, nhìn theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông thật đáng thương và hai tay buông xuống như bị gãy" 

 3. Lẽ ra, cuộc gặp mặt sau tám năm xa cách sẽ ngập tràn niềm vui và hạnh phúc nhưng trong câu chuyện, cuộc gặp ấy lại khiến anh vật "anh" "đau đớn". Vì sao vậy ? 

Phần II (3,0 điểm) 

 Bài thơ "Bếp lửa" của Bằng Việt được mở đầu như sau : 

 "Một bếp lửa chờn vờn sương sớm 

 Một bếp lửa ấp iu nồng đượm 

 Cháu thương bà biết mấy nắng mưa." 

(Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục 2009, tr.143) 

 1. Chỉ ra từ láy trong dòng thơ đầu. Từ láy ấy giúp em hình dung gì về hình ảnh "bếp lửa" mà tác giả nhắc tới ? 

 2. Ghi lại ngắn gọn cảm nhận của em về câu thơ : "Cháu thương bà biết mấy nắng mưa"

1.     Từ láy: chờn vởn

Từ chờn vờn vừa ta thực ngọn lửa bập bùng, lúc mờ, lúc tỏ của bà mỗi sớm mai. Ngoài ra, nó còn gợi ảnh về người bà, gia đình, quê hương luôn lởn vởn, ẩn hiện liền tục trong lòng tác giả.

Câu 1 (1 điểm) 

 Tìm các từ láy trong đoạn trích sau: 

 Bà như một chiếc bóng; lặng lẽ, đi không ai biết, về không ai hay. Bà tất bật, khi đi giồng sắn ở trại, khi đi bắt cua bán, lúc đi cấy thuê. Có lần bà bỏ nhà bốn năm ngày. Tôi hỏi Lĩnh, nó rớm nước mắt. Tuần phu đi rầm rập bắt thuế. Trống dồn sôi cả bụng, đập thình thịch vào cái ngực bé nhỏ của tôi. 

 (Duy Khán, Tuổi thơ im lặng, dẫn theo Ngữ văn 9, tập 1, NXBGD – 2009, trang 161) 

Câu 2 (1 điểm) 

 Điền thêm từ vào chổ trống để hoàn chỉnh các thành ngữ: 

 a/ Một….hai sương. c/ Được…….đòi tiên 

 b/ Bảy nổi ba ….. d/ Bùn lầy……đọng 

Câu 3 (1 điểm) 

 Cho biết các phép liên kết câu được sử dụng trong đoạn văn sau. Chỉ ra từ ngữ thực hiện mỗi phép liên kết đó. 

 Văn nghệ nối sợi dây đồng cảm kì diệu giữa nghệ sĩ với bạn đọc thông qua những rung động mãnh liệt, sâu xa của trái tim. Văn nghệ giúp con người được sống phong phú hơn và tự hoàn thiện nhân cách, tâm hồn mình. Nguyễn Đình Thi đã phân tích, khẳng định những điều ấy qua bài tiểu luận Tiếng nói của văn nghệ với cách viết được chặt chẽ, vừa giàu hình ảnh và cảm xúc. 

(Ngữ Văn 9, tập 2, NXBGD – 2009, trang 17) 

Câu 4 (2 điểm) 

 Trung thực là đức tính cần thiết và quý báu của mỗi con người. Hãy viết một đoạn văn hoặc một bài văn ngắn (khoảng 20 dòng) trình bày suy nghĩ của em về tính trung thực. 

Câu 5 (5 điểm) 

 Phân tích đoạn thơ sau: 

… 

Người đồng mình thương lắm con ơi 

 Cao đo nỗi buồn 

 Xa nuôi chí lớn 

 Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn 

Sống trên đá không chê đá gập ghềnh 

 Sống trong thung không chê thung nghèo đói 

Sống như sông như suối 

Lên thác xuống ghềnh 

 Không lo cực nhọc 

 Người đồng mình thô sơ da thịt 

 Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con 

 Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương 

 Còn quê hương thì làm phong tục 

Con ơi tuy thô sơ da thịt 

 Lên đường 

 Không bao giờ nhỏ bé được 

 Nghe con. 

 (Y Phương, Nói với con, Ngữ Văn 9, tập 2, NXBGD – 2009, trang 72) 

Đề 15 : 

Câu 1 : ( 2 điểm ) 

Trong bài thơ “ Nói với con ” của Y Phương , người cha nói với con những đức tính nào của 

“ người đồng mình ” và nhắc nhở con điều gì ? 

Câu 2 : ( 2 điểm ) 

Về mặt hình thức , các câu trong đoạn văn có thể được liên kết với nhau bằng các phép liên kết nào ? 

 Hãy chỉ ra phép liên kết trong hai câu văn sau : 

 Tôi bỗng nảy ra ý nghĩ , muốn anh ở lại vài hôm.Nhưng thật khó , chúng tôi chưa biết mình sẽ đi tập kết hay ở lại. 

Câu 3 : ( 6 điểm ) 

 Hãy nêu cảm nhận của em về hình tượng cây tre được nhà thơ Viễn Phương nói đến trong bài thơ “ 

Câu 1 (1 điểm): 

Chép nguyên văn bốn câu cuối bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt. 

Câu 2 (1 điểm): 

Tìm nghĩa gốc, nghĩa chuyển và phương thức chuyển nghĩa của các từ in đậm trong các câu thơ sau: 

Đuề huề lưng túi gió trăng, Sau chân theo một vài thằng con con. (Nguyễn Du, Truyện Kiều) 

Buồn trông nội cỏ rầu rầu Chân mây mặt đất một màu xanh xanh. (Nguyễn Du, Truyện Kiều) 

Câu 3 (3 điểm): 

Viết một văn bản nghị luận (không quá một trang giấy thi) trình bày suy nghĩ về đức hy sinh. 

Câu 1 (1 điểm) 

 Tìm các từ láy trong đoạn trích sau: 

 Bà như một chiếc bóng; lặng lẽ, đi không ai biết, về không ai hay. Bà tất bật, khi đi giồng sắn ở trại, khi đi bắt cua bán, lúc đi cấy thuê. Có lần bà bỏ nhà bốn năm ngày. Tôi hỏi Lĩnh, nó rớm nước mắt. Tuần phu đi rầm rập bắt thuế. Trống dồn sôi cả bụng, đập thình thịch vào cái ngực bé nhỏ của tôi. 

 (Duy Khán, Tuổi thơ im lặng, dẫn theo Ngữ văn 9, tập 1, NXBGD – 2009, trang 161) 

Câu 2 (1 điểm) 

 Điền thêm từ vào chổ trống để hoàn chỉnh các thành ngữ: 

 a/ Một….hai sương. c/ Được…….đòi tiên 

 b/ Bảy nổi ba ….. d/ Bùn lầy……đọng 

Câu 3 (1 điểm) 

 Cho biết các phép liên kết câu được sử dụng trong đoạn văn sau. Chỉ ra từ ngữ thực hiện mỗi phép liên kết đó. 

 Văn nghệ nối sợi dây đồng cảm kì diệu giữa nghệ sĩ với bạn đọc thông qua những rung động mãnh liệt, sâu xa của trái tim. Văn nghệ giúp con người được sống phong phú hơn và tự hoàn thiện nhân cách, tâm hồn mình. Nguyễn Đình Thi đã phân tích, khẳng định những điều ấy qua bài tiểu luận Tiếng nói của văn nghệ với cách viết được chặt chẽ, vừa giàu hình ảnh và cảm xúc. 

(Ngữ Văn 9, tập 2, NXBGD – 2009, trang 17) 

Câu 4 (2 điểm) 

 Trung thực là đức tính cần thiết và quý báu của mỗi con người. Hãy viết một đoạn văn hoặc một bài văn ngắn (khoảng 20 dòng) trình bày suy nghĩ của em về tính trung thực. 

Câu 5 (5 điểm) 

 Phân tích đoạn thơ sau: 

… 

Người đồng mình thương lắm con ơi 

 Cao đo nỗi buồn 

 Xa nuôi chí lớn 

 Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn 

Sống trên đá không chê đá gập ghềnh 

 Sống trong thung không chê thung nghèo đói 

Sống như sông như suối 

Lên thác xuống ghềnh 

 Không lo cực nhọc 

 Người đồng mình thô sơ da thịt 

 Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con 

 Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương 

 Còn quê hương thì làm phong tục 

Con ơi tuy thô sơ da thịt 

 Lên đường 

 Không bao giờ nhỏ bé được 

 Nghe con. 

 (Y Phương, Nói với con, Ngữ Văn 9, tập 2, NXBGD – 2009, trang 72) 

Đề 15 : 

Câu 1 : ( 2 điểm ) 

Trong bài thơ “ Nói với con ” của Y Phương , người cha nói với con những đức tính nào của 

“ người đồng mình ” và nhắc nhở con điều gì ? 

Câu 2 : ( 2 điểm ) 

Về mặt hình thức , các câu trong đoạn văn có thể được liên kết với nhau bằng các phép liên kết nào ? 

 Hãy chỉ ra phép liên kết trong hai câu văn sau : 

 Tôi bỗng nảy ra ý nghĩ , muốn anh ở lại vài hôm.Nhưng thật khó , chúng tôi chưa biết mình sẽ đi tập kết hay ở lại. 

Câu 3 : ( 6 điểm ) 

 Hãy nêu cảm nhận của em về hình tượng cây tre được nhà thơ Viễn Phương nói đến trong bài thơ “ 

Đuề huề lưng túi gió trăng,
Sau chân theo một vài thằng con con.
(Nguyễn Du, Truyện Kiều)
-Từ chân: được dùng theo nghĩa gốc.

Buồn trông nội cỏ rầu rầu
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
(Nguyễn Du, Truyện Kiều)
-Từ chân: được dùng theo nghĩa chuyển ,theo phương thức ẩn dụ .

-  Hi sinh là vì người khác mà chịu sự thiệt thòi về bản thân mình.
-  Đó là những suy nghĩ, hành động tự nguyện vì người khác, không vụ lợi cá nhân, đặt lợi ích của người khác lên trên lợi ích của bản thân và có thể hi sinh tính mạng của mình vì sự sống của người khác

- Không chỉ thế đức hi sinh còn giúp ta thể hiện sự dũng cảm của bản thân.

Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khối trăm tàu

Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả

Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắn nhở:

-Sớm mai này bà hóm bếp lửa lên chưa?...

       Đuề huề lưng túi gió trăng.

Sau chân theo một vài thằng con con.

Từ chân: được dùng theo nghĩa gốc.

       Buồn trông nội cỏ rầu rầu.

Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.

Từ chân: được dùng theo nghĩa chuyển ,theo phương thức ẩn dụ .

Từ láy: lặng lẽ, tất bật, rầm rập, thình thịch

a)   Một nắng hai sương

b)   Được voi đòi tiên

c)    Bảy nổi ba chìm

d)   Bùn lầy nước đọng

Văn nghệ(1) – Văn nghệ(2): phép lặp từ ngữ.
 Điều ấy (trong câu 3): phép thế.

=> Mọi hoạt động trong đời, học tập đều cần có đức tính trung thực, chính vì thế đây là một đức tính hết sức quan trọng.
3/ Chứng minh:
- Trong xã hội hiện nay thì trung thực hầu như không có:
  + Tình trạng thực phẩm bẩn gây ung thư
  + Báo cáo sai làm thất thoát tiền bạc của nhà nước,...
- Trong học tập tính trung thực không được thể hiện rõ: tình trạng lừa thầy dối bạn ngày càng tăng...
- ...
4/ Mở rộng:
- Phê phán những biểu hiện sai trái, không trung thực:
  + Thiếu trung thực sẽ đánh mất niềm tin và sự tôn trọng của mọi người đối với mình
  + Làm xã hội đi xuống, gây thiệt hại rất lớn đến nền kinh tế đất nước.
  + Chất lượng sản phẩm không trung thực sẽ ảnh hưởng không tốt đến người tiêu dùng, thậm chí gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đe doạ tính mạng con người.
  + Nạn học giả, bằng thật do quay cóp chép bài của bạn, gian lận trong thi cử vẫn còn phổ biến, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả thực chất của dạy và học, gây dư luận xấu trong xã hội.
  + Thiếu trung thực trở thành căn bệnh lây lan nhanh, làm xuống cấp đạo đức xã hội.
5/ Liên hệ bản thân:
- Bản thân em nhận thức được trung thực là một đức tính tốt mà bản thân mỗi người cần xây dựng và gìn giữ.
- Em sẽ bắt đầu xd ý thức trung thực trong từng việc nhỏ hàng ngày đến việc lớn.

- Lên án sự thiếu trung thực, đẩy lùi những tiêu cực do thiếu trung thực gây nên.
- Biểu dương những việc làm trung thực.
Kết bài:
Là học sinh, chúng ta cần tích cực tu dưỡng, rèn luyện đạo đức; chăm lo học tập trau dồi kiến thức để nâng cao tri thức và có cách ứng xử phù hợp trong cuộc sống. Bởi nó chính là động lực khiến cho xã hội trở nên tốt đẹp và hoàn thiện hơn.

- Là một đức tính tốt cần có trong xã hội

- Là thật thà, thành thật với bản thân mình, không nói dối, không che giấu những thói xấu

=> Đây là một đức tính tốt đẹp, vốn có của dân tộc Việt Nam, chúng ta cần giữ gìn và phát huy đức tính tốt đẹp này để có cuộc sống tươi đẹp hơn.
2.Biểu hiện
+ Trung thực là ngay thẳng, thật thà. Người trung thực không gian dối, không xảo quyệt, không quanh co, không đổi trắng thay đen
+Trong cuộc sống:

+Thẳng thắn nhận lỗi khi mắc lỗi

+ Không báo cáo sai sự thật, không tham lam lấy của người khác làm của mình

+ Sản xuất kinh doanh sản phẩm có chất lượng, đúng giá, không làm giả, làm hại đến người tiêu dùng,

+Trong học hành, thi cử:

+ Không quay cóp, chép bài của bạn

+ Không mở tài liệu khi làm bài thi, bài kiểm tra

+ Không chạy điểm, không dùng bằng giả.
3.Trung thực có vai trò rất quan trọng trg cuộc sống chúng ta
+ Giúp con người hoàn thiện nhân cách

+ Trung thực giúp ta giành được tình cảm của mọi người và dần có chỗ đứng trong xã hội.

+Là đức tính mà mỗi học sinh cần có để có hiệu quả học tập tốt nhất, những thành công bằng chính lực học của mình, góp phần hình thành nhân cách sau này.

+Giúp bạn có ý thức tốt trong học tập, được bạn bè và thầy cô yêu mến.

+Sửa chữa được lỗi sai của bản thân để thành người tốt

+Có kiến thức thực, làm giàu có tri thức của bản thân

+Trong kinh doanh, dịch vụ, trung thực sẽ tạo dựng được uy tín và có được niềm tin của khách hàng, mang lại hiệu quả cao.

+Trung thực sẽ đem lại cho xã hội trong sạch, văn minh, ngày càng phát triển.
+Người Trung Hoa đã coi những người trung thực như Trương Phi, Quan Công, Nhạc Phi sánh ngang với thần linh

=> Mọi hoạt động trong đời, học tập đều cần có đức tính trung thực, chính vì thế đây là một đức tính hết sức quan trọng.
4.Thế nhưng bên cạnh những tấm gương tổ chức, cá nhân trung thực thì vẫn còn đó những tồn tại bởi những người sống sai trái đáng bị lên án
+ Điều đó có thể dễ dàng nhận ra trong môi trường giáo dục rất nhiều học sinh vẫn còn quay cóp trong các lần thi cử, kiểm tra, tình trạng bằng cấp giả mạo trở thành một vấn nạn nhức nhối đối với xã hội
+Trong kinh doanh ngày nay rất nhiều những doanh nghiệp công ty núp bóng làm ăn chân chính để tạo nên những hậu quả khôn lường cho xã hội, cho sức khỏe người dân.
+Có thể kể đến như những vụ hàng nông sản tiêm thuốc bảo quản, những công ty xả nước thải trực tiếp ra môi trường làm chết cá hàng loạt.
+Thay vì cách nhận lỗi khắc phục hậu quả thì lại vòng vo và chối tội
=>Những tổ chức ,cá nhân này cần đáng lên án
5.Hậu quả của ko trung thực rất nghiêm trọng
+ Thiếu trung thực sẽ đánh mất niềm tin và sự tôn trọng của mọi người đối với mình

+ Số liệu báo cáo thiếu trung thực làm xã hội đi xuống, gây thiệt hại rất lớn đến nền kinh tế đất nước.

+ Chất lượng sản phẩm không trung thực sẽ ảnh hưởng không tốt đến người tiêu dùng, thậm chí gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đe doạ tính mạng con người.

+ Nạn học giả, bằng thật do quay cóp chép bài của bạn, gian lận trong thi cử vẫn còn phổ biến, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả thực chất của dạy và học, gây dư luận xấu trong xã hội.

+ Thiếu trung thực trở thành căn bệnh lây lan nhanh, làm xuống cấp đạo đức xã hội
6.Vậy chúng ta cần làm j để khắc phục
+Nghĩ đến trung thực là một thước đo đạo đức, chuẩn mực của xã hội.

+Nghĩ đến tác động xấu và lợi ích của trung thực

7. Vì vậy chúng ta phải rút ra đc những bài học chúng ta qua hậu quả của việc ko trung thực
- Nhận thức được đức tính trung thực là một đức tính tốt mà bản thân mỗi người cần xây dựng và gìn giữ.

- Xây dựng ý thức trung thực trong từng việc nhỏ hàng ngày đến việc lớn.

- Là học sinh, chúng ta cần tích cực tu dưỡng, rèn luyện đạo đức; chăm lo học tập trau dồi kiến thức để nâng cao tri thức và có cách ứng xử phù hợp trong cuộc sống.

- Lên án sự thiếu trung thực, đẩy lùi những tiêu cực do thiếu trung thực gây nên.

- Biểu dương những việc làm trung thực.
8.Vì vậy em cũng rút ra đc bài học cho bản thân
+ Đối với học sinh, trung thực là đức tính cần thiết và quý báu mà mỗi người phải phấn đấu rèn luyện. Cần giữ sự trung thực trong học tập, tu dưỡng.
Kết bài
Là một con người hiện đại trong một xã hội phát triển bạn càng cần phải rèn luyện cho mình đức tính trung thực. Bởi nó chính là con đường ngắn nhất để bạn có thể chinh phục được thiện cảm của người khác. Đồng thời nó cũng là động lực khiến cho xã hội loài người trở nên tốt đẹp và hoàn thiện hơn

- Là một đức tính tốt cần có trong xã hội

- Là thật thà, thành thật với bản thân mình, không nói dối, không che giấu những thói xấu

=> Đây là một đức tính tốt đẹp, vốn có của dân tộc Việt Nam, chúng ta cần giữ gìn và phát huy đức tính tốt đẹp này để có cuộc sống tươi đẹp hơn.

- Trong cuộc sống:

+ Thẳng thắn nhận lỗi khi mắc lỗi

+ Không báo cáo sai sự thật, không tham lam lấy của người khác làm của mình

+ Sản xuất kinh doanh sản phẩm có chất lượng, đúng giá, không làm giả, làm hại đến người tiêu dùng,

- Trong học hành, thi cử:

+ Không quay cóp, chép bài của bạn

+ Không mở tài liệu khi làm bài thi, bài kiểm tra

+ Không chạy điểm, không dùng bằng giả.

- Giúp con người hoàn thiện nhân cách

- Trung thực giúp ta giành được tình cảm của mọi người và dần có chỗ đứng trong xã hội.

- Là đức tính mà mỗi học sinh cần có để có hiệu quả học tập tốt nhất, những thành công bằng chính lực học của mình, góp phần hình thành nhân cách sau này.

- Giúp bạn có ý thức tốt trong học tập, được bạn bè và thầy cô yêu mến.

- Sửa chữa được lỗi sai của bản thân để thành người tốt

- Có kiến thức thực, làm giàu có tri thức của bản thân

- Trong kinh doanh, dịch vụ, trung thực sẽ tạo dựng được uy tín và có được niềm tin của khách hàng, mang lại hiệu quả cao.

- Trung thực sẽ đem lại cho xã hội trong sạch, văn minh, ngày càng phát triển.

=> Mọi hoạt động trong đời, học tập đều cần có đức tính trung thực, chính vì thế đây là một đức tính hết sức quan trọng.

+ Tình trạng thực phẩm bẩn gây ung thư

+ Báo cáo sai làm thất thoát tiền bạc của nhà nước,...

- Trong học tập tính trung thực không được thể hiện rõ: tình trạng lừa thầy dối bạn ngày càng tăng.

-> Biện pháp khắc phục: Nghĩ đến trung thực là một thước đo đạo đức, chuẩn mực của xã hội. Nghĩ đến tác động xấu và lợi ích của trung thực.

- Phê phán những biểu hiện sai trái, không trung thực:

+ Thiếu trung thực sẽ đánh mất niềm tin và sự tôn trọng của mọi người đối với mình

+ Số liệu báo cáo thiếu trung thực làm xã hội đi xuống, gây thiệt hại rất lớn đến nền kinh tế đất nước.

+ Chất lượng sản phẩm không trung thực sẽ ảnh hưởng không tốt đến người tiêu dùng, thậm chí gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đe doạ tính mạng con người.

+ Nạn học giả, bằng thật do quay cóp chép bài của bạn, gian lận trong thi cử vẫn còn phổ biến, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả thực chất của dạy và học, gây dư luận xấu trong xã hội.

+ Thiếu trung thực trở thành căn bệnh lây lan nhanh, làm xuống cấp đạo đức xã hội.

- Nhận thức được đức tính trung thực là một đức tính tốt mà bản thân mỗi người cần xây dựng và gìn giữ.

- Xây dựng ý thức trung thực trong từng việc nhỏ hàng ngày đến việc lớn.

- Là học sinh, chúng ta cần tích cực tu dưỡng, rèn luyện đạo đức; chăm lo học tập trau dồi kiến thức để nâng cao tri thức và có cách ứng xử phù hợp trong cuộc sống.

- Lên án sự thiếu trung thực, đẩy lùi những tiêu cực do thiếu trung thực gây nên.

- Biểu dương những việc làm trung thực.
Kết bài :Là một con người sống trong xã hội hiện đại, đức tính trung thực là không thể thiếu cho bản thân, cần tích cực rèn luyện đức tính đáng quý này để hoàn thiện chính mình, trở thành người công dân tốt đưa đạo đức xã hội ngày càng đi lên, đất nước ngày một phát triển hơn và hơn nữa.

MB: Việt Nam ta là một nước có nhiều nét văn hóa đặc sắc, song song đó là những truyền thống tốt đẹp đẹp được lưu truyền ngàn đời nay như lòng hiếu thảo, lòng biết ơn, tinh thần yêu nước sâu sắc, tinh thần đoàn kết dân tộc. Và đức hi sinh cũng là một trong những truyền thống tốt đẹp, được nhân dân ta trân trọng và luôn khuyên dạy con cháu về tấm lòng cam nguyện hi sinh cho gia đình, xã hội và đất nước như một bài học đạo đức hàng đầu.

-Hi sinh là một đức tính cao quý của con người.

-Hi sinh là vì người khác mà chịu sự thiệt thòi về bản thân mình.

-Đó là những suy nghĩ, hành động tự nguyện vì người khác, không vụ lợi cá nhân, đặt lợi ích của người khác lên trên lợi ích của bản thân mình.

-Trong chiến tranh:

+ Rất nhiều anh hùng, chiến sĩ đã hi sinh vì Tổ quốc, mang lại cuộc sống hòa bình, ấm no cho nhân dân.

+ Bác Hồ dành cả  cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, chăm lo cho dân cho nước

-Trong cuộc sống:

+ Cha mẹ lao động vất vả, hi sinh vì các con để các con có một cuộc sống đầy đủ, tốt đẹp.

+ Những người chiến sĩ, bác sĩ tự nguyện xung phong lên tiền tuyến để hỗ trợ đẩy lùi dịch bệnh.....

- Người có đức hi sinh được mọi người tôn trọng, yêu quý.

- Đức hi sinh giúp con người sống gần gũi với nhau hơn, biết yêu thương nhau hơn.

-Không giúp đỡ người khác khi khó khăn, hoạn nạn

-Nhiều người sống ích kỷ, nhẫn tâm trước sự sống chết của người khác

-Tuy nhiên, chỉ nên hy sinh cho những gì xứng đáng, cao quý và thiêng liêng chứ không phải là hỷ sinh một cách mù quáng, để người khác lợi dụng 

-Phải biết sống vì người khác, rèn luyện đức hi sinh cho bản thân.

-Không quên ơn những người đã hi sinh vì mình.

-Phát huy đức tính cao đẹp của dân tộc.

KB: 

Hi sinh là một đức tính đẹp và là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam ta. Thế nên, ngay từ bây giờ, chúng ta hãy tập cho chính bản thân mình đức tính hi sinh cao quý ấy, để thêm gắn kết tình tình cảm giữa gia đình với nhau, với tập thể, xã hội và đất nước. Người có đức tính hi sinh ắt hẳn sẽ được mọi người yêu quý và dễ thành công hơn trong tương lai, tôi tin là thế.

Dân tộc Việt Nam ta có rất nhiều phẩm chất tốt đẹp được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, và một trong số đó là đức tính trung thực. Vậy “tính trung thực” là gì? “Trung thực” nghĩa là ngay thẳng, thật thà, nói đúng sự thật, không làm sai lệch sự thật, dám nhận lỗi khi mình mắc khuyết điểm. Trong cuộc sống, người có đức tính trung thực luôn tôn trọng sự thật, chân lý và lẽ phải. Trung thực là một phẩm chất cao đẹp làm nên nhân cách con người. Trung thực không chỉ là một chính sách. Nó có thể là một nguyên tắc. Có một sự khác biệt giữa chính sách và nguyên tắc. Một chính sách có thể được thay đổi khi nó không còn đem lại hiệu quả. Còn quy tắc, cái mà bạn không thể thay đổi ngay cả khi nó gây ra thiệt hại. Có những nguyên tắc buộc ta phải bỏ đi theo thời gian và thời đại chứ không bất biến. Lòng trung thực là cần thiết cho một cuộc sống thật sự. Một người có thể lừa cả thế giới nhưng làm sao anh có thể lừa gạt tâm hồn của chính mình? Một người không trung thực luôn sợ cái gì đó. Điều này làm cho họ có cảm giác sợ hãi. Một người trung thực có thể là một người nghèo, phải sống một cuộc sống khó khăn. Tuy nhiên, họ vẫn cảm thấy hạnh phúc. Nhưng ngày nay, hầu như mọi người đều không tập cho mình làm quen được với tính trung thực. Lòng trung thực mặc dù không đem lại cho ta sự giàu có và quyền lực, nhưng nó mang đến cho ta một xã hội công bằng và có sự tin tưởng giữa người với người. Ngược lại, gian dối và không trung thực sẽ biến con người ta thành những kẻ giả tạo, đạo đức con người dần dần bị hạ thấp, phá bỏ những nét đẹp truyền thống của dân tộc. Cũng qua đây chúng ta cần rút ra bài học cho mình: là một con người sống trong xã hội hiện đại, đức tính trung thực là không thể thiếu cho bản thân, cần tích cực rèn luyện đức tính đáng quý này để hoàn thiện chính mình, trở thành người công dân tốt đưa đạo đức xã hội ngày càng đi lên, đất nước ngày một phát triển hơn nữa.

Câu 1 (1 điểm): 

Chép nguyên văn bốn câu cuối bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt. 

Câu 2 (1 điểm): 

Tìm nghĩa gốc, nghĩa chuyển và phương thức chuyển nghĩa của các từ in đậm trong các câu thơ sau: 

Đuề huề lưng túi gió trăng, Sau chân theo một vài thằng con con. (Nguyễn Du, Truyện Kiều) 

Buồn trông nội cỏ rầu rầu Chân mây mặt đất một màu xanh xanh. (Nguyễn Du, Truyện Kiều) 

Câu 3 (3 điểm): 

Viết một văn bản nghị luận (không quá một trang giấy thi) trình bày suy nghĩ về đức hy sinh. 

1. Phép lặp

2. Phép thế

3. Phép nối

4. Phép đồng nghĩa, trái nghĩa và liên tưởng

Trong đoạn văn liên kết bằng phép nối :"Nhưng"

Trên cơ sở hiểu biết về truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long, thí sinh phải chỉ ra và phân tích được những phẩm chất, đức tính đẹp đẽ, đáng yêu của nhân vật anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu trong tác phẩm này với các ý cơ bản sau: 

 Mb :  - Phần giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm: 

   + Nguyễn Thành Long viết văn từ thời kì kháng chiến chống Pháp, ông là cây bút chuyên về truyện ngắn và kí. 

    + Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa là kết quả chuyến đi lên Lào Cai trong mùa hè năm 1970 của Nguyễn  Th L.  

    + Truyện  ngắn Lặng  lẽ Sa Pa  khắc  họa  thành  công  hình  ảnh  những  người  lao  động bình thường mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác khí tượng ở một mình trên đỉnh núi cao. Qua đó, truyện khẳng định vẻ đẹp của con người lao động và ý nghĩa của những công việc thầm lặng. 

 Tb - Phần phân tích:

- Nhân vật anh thanh niên trong truyện với những nét đẹp về tinh thần, tình cảm, cách sống và những 

             suy nghĩ về cuộc sống, về ý nghĩa của công việc rất đáng trân trọng.

 + Yêu đời, yêu nghề, có ý thức trách nhiệm cao trong công việc. 

+ Có những suy nghĩ đúng và sâu sắc về công việc đối với cuộc sống con người. 

+ Có đời sống tinh thần phong phú: Say mê đọc sách, xem đọc sách là một niềm vui, là một 

 người bạn. 

+ Một con người thành thực, mến khách, luôn quan tâm tới người khác. 

 + Một con người khiêm tốn, hi sinh thầm lặng,… 

  - Phần nhận xét: 

Với cốt truyện nhẹ nhàng, chi  tiết chân thực  tinh  tế, đối thoại sinh động,  tình huống truyện bất ngờ thú vị, tác giả đã ca ngợi những phẩm chất  tốt đẹp của thế hệ thanh niên  trong công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa của đất nước.