Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη by Ευαγγελία Κυλιντηρέα

Γενική Εισαγωγή

ekylintirea — 2024-07-02 17:14:12 UTC

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η Βυζαντινή ιστορία; Δεν είναι εύκολη η απάντηση σε μια τέτοια ερώτηση. Εξάλλου, οι ιστορικές περίοδοι δεν αρχίζουν και δεν τελειώνουν ξαφνικά, μέσα σε μια χρονιά, μέσα σε μια στιγμή. Κανένας όμως δεν αμφισβητεί ότι υπάρχουν κάποια γεγονότα που σηματοδοτούν αλλαγές. Για την περίοδο που μελετάμε τα γεγονότα αυτά σχετίζονται άμεσα με τις τύχες της Κωνσταντινούπολης, της πρωτεύουσας της ανατολικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ή Ρωμανίας, όπως την ονόμαζαν οι κάτοικοί της. Θα ξεκινήσουμε, λοιπόν, το ταξίδι μας στην Μεσαιωνική μας ιστορία από το 330 μ. Χ., έτος γενεθλίων της Βασιλεύουσας.

Σκοπός

ekylintirea — 2024-07-02 17:35:08 UTC

Θα πρέπει να θυμάστε ότι για τους κατοίκους της αυτοκρατορίας, για πάνω από 1000 χρόνια, το κράτος τους ήταν «η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία». Γιατί λοιπόν αναφερόμαστε σε Βυζαντινή ιστορία; Γενικός στόχος σας αυτή την ενότητα είναι να αντιληφθείτε πώς, από Ρωμαϊκή, η αυτοκρατορία γίνεται Βυζαντινή. Σε τούτο, το πρώτο μας μάθημα, θα εμπεδώσετε τους λόγους για τους οποίους η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας μεταφέρθηκε από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη, που έμεινε γνωστή με το όνομα του ιδρυτή της, Κωνσταντίνου Πόλις.

Μαθησιακά αποτελέσματα

ekylintirea — 2024-07-02 17:37:10 UTC

Ολοκληρώνοντας τη μελέτη σας, αναμένεται ότι θα μπορείτε:

· να καταγράφετε τουλάχιστον πέντε παράγοντες που ώθησαν τον Κωνσταντίνο στη μεταφορά της πρωτεύουσας από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη (Κωνσταντινούπολη) και να τους ταξινομείτε σε γεωγραφικούς, πολιτικούς, θρησκευτικούς, στρατιωτικούς

Ομάδα τέταρτη: Η τοπογραφία μιας πόλης

ekylintirea — 2024-07-02 18:01:48 UTC

Μελετήστε τον διαδραστικό χάρτη της Κωνσταντινούπολης με θέμα την τοπογραφία της πόλης κατά τη βυζαντινή περίοδο. Στη συνέχεια να διαμορφώσετε ένα συνεργατικό κείμενο περίπου 150 λέξεων στο οποίο θα περιλαμβάνετε τις βασικές πληροφορίες που αντλήσατε σχετικά με το ανάγλυφο, τις οχυρώσεις και τα δημόσια κτήρια της Κωνσταντινούπολης.

Ομάδα έκτη: Το χαρακτηριστικά μιας πόλης

ekylintirea — 2024-07-02 18:03:34 UTC

Η Κωνσταντινούπολη, η βασιλεύουσα πόλη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, καταλάμβανε την τριγωνική χερσόνησο που σχηματίζεται μεταξύ του Κεράτιου κόλπου, του Βοσπόρου και της θάλασσας του Μαρμαρά. Η πόλη κτίστηκε στη θέση μιας αποικίας των Μεγαρέων, που είχε πάρει το όνομα του ιδρυτή της, του Βύζαντα. Τα επίσημα εγκαίνια τελέστηκαν με λαμπρότητα στις 11 Μαΐου του 330, ταυτόχρονα με τον εορτασμό της 25ης επετείου της βασιλείας του και έκτοτε τα εγκαίνια της πόλης γιορτάζονταν πάντα με επισημότητα.

Ύστερη Αρχαιότητα
Ο Κωνσταντίνος επεδίωξε να δημιουργήσει μια νέα πρωτεύουσα ισάξια της Ρώμης σε λαμπρότητα, πλούτο και δύναμη. Ελάχιστα είναι τα κτίσματα της κωνσταντίνειας περιόδου που έχουν διασωθεί, αλλά οι μαρτυρίες των πηγών τονίζουν ότι ήταν μια πόλη αυτοκρατορική που είχε όλα τα εχέγγυα για την ευημερίας της, ήταν προστατευμένη με τείχη, κοσμημένη με μεγαλόπρεπα μνημεία και έργα τέχνης από όλες τις πόλεις και τις επαρχίες της αυτοκρατορίας και διέθετε μεγάλα δημόσια κτίρια, σύγκλητο, ιππόδρομο θέατρα, θέρμες και λουτρά, ναούς. Η αυτοκρατορική εξουσία στεγαζόταν στο Ιερό Παλάτιο, που διατηρήθηκε ως έδρα των βυζαντινών ηγεμόνων μέχρι και τον 12ο αιώνα. Με κύριο άξονα το μεγάλο αυτό συγκρότημα, το οποίο συμπληρωνόταν σε κάθε εποχή με νέα κτίσματα, η Κωνσταντινούπολη ήταν η κεφαλή του κράτους και συγκέντρωνε την αφρόκρεμα του πολιτικού, εκκλησιαστικού και πνευματικού βίου της αυτοκρατορίας.

Η Κωνσταντινούπολη δεν ιδρύθηκε ως χριστιανική πρωτεύουσα. Τα ολιγάριθμα χριστιανικά οικοδομήματα που ανεγέρθηκαν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Κωνσταντίνου ήταν λιγότερα από τα ιερά της ελληνορωμαϊκής λατρείας. Οι τρεις αρχαίοι ναοί της Αρτέμιδος-Σελήνης, του Απόλλωνα και της Αφροδίτης, στην ακρόπολη του Βυζαντίου, εξακολούθησαν να δέχονται πιστούς, ενώ συγχρόνως ιδρύθηκαν και άλλοι, γεγονός που σήμαινε ότι η παλαιά θρησκεία είχε ακόμη οπαδούς. Άλλωστε, το διάταγμα των Μεδιολάνων δεν επέβαλε τον Χριστιανισμό, απλώς τον νομιμοποίησε. Ωστόσο, η νέα θρησκεία, που αναμφισβήτητα ευνοήθηκε με αυτοκρατορικές χορηγίες, διαδόθηκε πολύ γρήγορα, και η Εκκλησία έγινε ισχυρός θεσμός του κράτους.

Το χερσαίο τείχος της εποχής του Κωνσταντίνου, από προστατευτικό όριο γρήγορα έγινε εμπόδιο στην ανάπτυξη της πόλης, που γρήγορα συγκέντρωνε νέους κατοίκους που κατέφταναν από όλη την αυτοκρατορία με τις οικογένειές τους. Οι πηγές αναφέρουν ότι μέσα σε μισόν αιώνα περίπου δεν υπήρχε σημείο στην πόλη που να μην είχε καταληφθεί από κτίσματα, πλούσια σπίτια ή παραπήγματα.
Ο πολεοδομικός ιστός της Κωνσταντινούπολης περιελάμβανε πολλά στοιχεία που θύμιζαν τη Ρώμη και το άμεσο ρωμαϊκό παρελθόν. Ο κύριος δρόμος της πόλης ήταν η γνωστή Μέση, οδική αρτηρία της πόλης που συνέδεε τη Χρυσή πύλη των τειχών με το συγκρότημα των ανακτόρων. Ήταν ένας πλατύς δρόμος πλαισιωμένος με στοές, όπου στεγάζονταν καταστήματα ενδυμάτων και επίπλων, εργαστήρια αργυροχρυσοχοΐας, κ.α. Ο Κωνσταντίνος ίδρυσε πάνω στη Μέση τον Φόρο (forum) που πήρε το όνομά του, μια κυκλική ή ελλειψοειδή πλατεία με κίονα στη μέση από πορφυρίτη λίθο και άγαλμα του ίδιου στην κορυφή με τα χαρακτηριστικά του Απόλλωνα ή του Ήλιου. Στην πλατεία αυτή βρισκόταν το κτίριο της Συγκλήτου, ο παλαιός ναός της θεάς Ρέας και ο ναός της Τύχης της Κωνσταντινούπολης. (πηγή: http://exploringbyzantium.gr/EKBMM/Page?name=stop&lang=gr&id=6&sub=631&sub2=103)

ΕΡΓΑΣΙΑ: Αφού παρακολουθήσετε το παραπάνω βίντεο και διαβάσετε το κείμενο που το ακολουθεί, να φτιάξετε μια λίστα με τα τοπογραφικά σημεία και τα κτίσματα της Πόλης που αναφέρονται καθώς και τα έργα τέχνης που τα κοσμούν. Είναι χριστιανικά ή ειδωλολατρικά;

Ομάδα τρίτη: Χαρτογραφώντας μια περιοχή

ekylintirea — 2024-07-02 20:11:26 UTC

Παρατηρήστε τον παραπάνω πίνακα του Ρούμπενς. Διαλέξτε τρεις λεπτομέρειές του που σας κάνουν εντύπωση και σχολιάστε τες σε ένα συνεργατικό κείμενο 100 λέξεων περίπου.

Ομάδα δεύτερη: Η πόλη των τυφλών

ekylintirea — 2024-07-02 20:49:48 UTC

Αφού διαβάσετε το παραπάνω κείμενο, να δημιουργήσετε μια συνεργατική παράγραφο περίπου 100 λέξεων στο οποίο θα καταγράφετε τους λόγους για τους οποίους, σύμφωνα με το κείμενο, το Βυζάντιο εκπλήρωνε τις παραμέτρους της προφητείας του Μαντείου των Δελφών.

Οδηγίες

ekylintirea — 2024-07-03 05:17:46 UTC

Στην τάξη έχουμε ήδη χωριστεί σε ομάδες. Κάθε ομάδα, αφού ολοκληρώσει τη δραστηριότητα που της έχει ανατεθεί, μπορεί να την αναρτήσει στο Padlet ή στο Τοίχο της eclass. Στο Wiki της eclass έχετε τη δυνατότητα να διαμορφώσετε την εργασία σας, στο χώρο κάθε ομάδας. Τέλος, εφόσον επιθυμείτε, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη Συζήτηση της eclass για τη συνεργασία σας. Αν χρειάζεστε κάποια διευκρίνιση, κάντε ανάρτηση στο Padlet και θα σας απαντήσω εγώ, ή κάποιος/α συμμαθητής/τριά σας!

Ομάδα Πρώτη: Ψάχνοντας στο χάρτη για την καινούργια πρωτεύουσα

ekylintirea — 2024-07-03 05:19:18 UTC

Μελετήστε τους χάρτες που περιέχονται στην παρουσίαση και στη συνέχεια καταρτίστε μια συνεργατική λίστα (ή έναν εννοιολογικό χάρτη) που να περιέχει τουλάχιστον τέσσερις (4) λόγους για τους οποίους η περιοχή του Βυζαντίου κρίθηκε ως η πλέον κατάλληλη για την κτίση της νέας πρωτεύουσας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Ομάδα πέμπτη: Ιδρύοντας τη Νέα Ρώμη

ekylintirea — 2024-07-03 06:19:56 UTC

Μελετήστε τις πηγές που παρατίθενται στο πόρο και σε ένα συνεργατικό κείμενο 100 λέξεων περίπου να περιγράψετε τα βασικά χαρακτηριστικά της νέας πόλης,