Salt bilginin yok oluşu Modernite dünyasının getirisi ve “tekrardan katılaştırmayı başarmanın yolu yok”.

 

Arayüz sözlük anlamı ile bir dijital ortam bileşenidir ve metaforlar aracılığı ile kendini mimarlıkta gösterir. Arayüz mimarlık başlığı altında incelendiğinde farklı ölçeklerde farklı karşılıklar bulabilir. Barınma birimi ölçeğinde, yaşam alanı kişiselleşerek bireyi yansıtan “arayüz” haline gelebilir. Kentsel arayüz kavramı ise kamusal dış mekanlar ile özel iç mekanlar arasındaki bağlantıyı kuran, kentsel dokuyu anlatan geçiş alanıdır. Ölçekle birlikte tanımladığı alanın farklılaşabildiği gibi soyut ve somut anlamlara da gelebilir. Aslında etkileşimin oluşmasını sağlayan iletişim sürecinin başladığı mekanlar diyebiliriz. 

Yapısalcı eleştiri “çoğul okuma yöntemi” ile birlikte çok uzun süre gündemde kalmıştır. Ancak mimari dizgeler, dilsel dizgelerle aynı yöntemle incelendiğinde bir dizi problem oluşur. Problemi tek sebebi dizgeler arasındaki farklılıklar değil, eleştirinin kendi yapısındaki öznelliklerdir aynı zamanda. Artistik problemler yeni tanımlar gerektirir, bu durumda öznellik keskinleşir.

Yazar parmakla sayma eylemini Modulor’un mantığıyla karikatürize bir şekilde yorumlar. Parmakla sayma eylemi, kültürel olarak koşullanan ve farklılıkların bir üstünlük içermeyen bir çok sayma biçimi farklı coğrafyalarda farklı biçimlerde bulunabilir. Modulor’un indirgemeci aygıtsallığıyla, sayı gösterimi evrenselleştirildiğinde farklı olanlara veya farklı sayılara yer olmadığını ifade eder. 

Sekiz farklı bedensel durumun resmedildiği diyagramlarda her ölçüye rakam verildiğinde 1’den 8’e kadar bir seri ortaya çıkar. Mekanizmanın daha kolay anlaşılması için Modulor’u bir gamlık müzikal ölçek gibi kurgulamış, yani her sayının denk geldiği bir notaya denk geldiği iddia edilir. Bu yaklaşım her ne kadar ‘Görsel Akustik’ diye yeni bir kavram gibi sunulsa da Leonardo Da Vinci de benzer bir yaklaşım sunmuştur. Ki bir gamlık kapatılma ile yine devasa bir genelleme yapılır.

Unite’r de Habitation’un yalnızca 15 ölçüyle inşa edildiği iddia edilir. Bedensel bir kalıp aracılığıyla bütün mimarlık ve tasarım pratik ederek oluşturulan Modulor’un sayısal ütopyası: Unite’r de Habitation. Yalnızca 15 ölçüyle yapıldığı iddia edilen Unite’r de Habitation bedenleri konut aracılığıyla kentsel anlamda çerçevelemenin yeni yasalarını belirler.

Modulor biyometrik ölçülerle ilişkisiz, katı sabitler içeren bir beden paradigmasıdır. Nasıl altın oranla kolayca ilişkileniyorsa aynı ilişkiyi esas söz konusu olan hareketli insan bedeniyle de ilişkilenmesi beklenir. Ancak Modulor hareketli insan bedeniyle ilişki kuramaz. “Ölçünün siyaseti, hazır, kodlanmış, uzun süredir değişmez olduğu varsayılan kültürel yapıların içinden yapılır.”

Sanayi ve teknoloji alanındaki gelişmelerle birlikte kente hız girmiş, kentsel dönüşümler de kentin yeni tanıştığı hız olgusuyla birlikte şekillenmiştir. Kentin kalabalıklaşmasıyla birlikte altyapı çalışmaları hızlanmış, modern unsurlar günlük hayata girmeye başlamış ve kentte daha işlevsel alanlar ortaya çıkmıştır. Daha işlevsel alanların ortaya çıkması beraberinde “rant” sorununu getirmiştir. Bu olumsuz durumlar içerisinde yeni arayışlara gidilmiş ve planlama ortaya çıkmıştır.

“Yaşamı değiştirmek için kenti değiştir” sloganıyla birlikte Sovyetler Birliği plan düşüncesini yaratmıştır. Kenti adaletli ve yaşanılabilir kılmayı vadeden modernist plan anlayışı 1960’lara kadar sürdü. Bu tarihten sonra kentin giderek kalabalıklaşması, sınıfsal farklılıkların çatışmaya dönüşmesi, giderek kötüleşen yaşam koşulları, özgür iradenin silikleşmesi kentsel buhrana yol açtı. Kentsel buhrana sebep olan kapitalist ilişkilerin hakim olduğu modernist kentte postmodernizm düşüncesi ortaya çıkmıştır. 

Modernistler kent mekanı toplumsal amaç uğruna şekillendirilebilecek bir şey gibi görürken, postmodernistler kentleri güzelliği amaç edinen, toplumsal çıkarlar uğruna şekil almayan bağımsız özerk bir olgu olarak görürler.

Postmodernistler, toplumsal, siyasal ve ekonomik zorunlulukları görmezden gelerek modern kentin yorucu, tüketici ve planlamanın tektipleştirici olmasına dayanarak olumsuz yönlerini vurgularlar.  Planlamayı reddeden postmodernist düşüncenin toplumsal çatışmaları ve parçalanmasını önlemesi olanaksızdır. Kentte toplumsal katmanların birlikte yaşayabilmesinin yolu eşitlikçi ve demokratik bir planlama ile mümkündür. 

Bonaventure’nin girişlerinden hiç biri eski otel yapılarının girişlerine benzemez hatta girişler arka kapıları andırır. Üç farklı girişi bulunan otelde her girişte farklı bir yere ulaşılır ve karmaşık yapısında adeta kaybolunur. Herhangi bir göstergeden yoksun olan bu girişler kapanmışlığı tarifler. Portman’nın amacı diğer bazı postmodern yapılar gibi komple bir dünya oluşturmaktır. Giriş yapının kent ile bağlandığı noktayı tariflemektedir bu durumda Bonaventure’ün kendisi kentin bir kopyası olduğu için girişi bulunmamalıdır. Otel kentin bir parçası olmaktan çok kentin yerini almaya çalışır. Bu kapanma modernist yaklaşım gibi kentin içerisinde bir ütopya yaratma eylemi içerisinde değildir aksine “düşmüş kentin dokusu bırak öyle kalsın” der gibidir. Ki otelin dış yüzeyine bakıldığından otelden çok kentin imgesi görülmektedir. Asansör ve merdivenlere bakıldığında salt işlevleriyle birlikte bir hikaye anlatırlar. Yeniyi temsil eden ve artık o hareketi yapmamıza olanak sağlamayan asansör çatı terasına kadar uzanırken, eskiyi ve özgür hareketi temsil eden merdiven asansörü sarmalar. Bu merdiven ve asansör sarmalı simgeleşir, modern kültürün kendi kendisine gönderme yapma özelliğini vurgulayan diyalektik sarmalı simgeler diyebiliriz. Otelde boşlukta akıp giden faaliyetleri sıkıştıran flamalar uzamın içerisine gömülme hissini veriyor. Bu durum postmodernizmde derinliğin baskı altında tutulmasının biçimsel karşılığı olarak görülebilir. 

Postmodernist uzam insan bedeninin kendini konumlandırabilme, dış dünyada pozisyonunu bulabilme kapasitesini aşmıştır. Bu postmodernist uzam, aslında insanın global kopuk iletişim ağında kendi pozisyonunu bulabilme yoksunluğu gibi daha büyük bir açmaza vurgu yaparak bu açmazın simgesi haline gelir.