DİNİMİZDE YAŞLILARA VERİLEN ÖNEM by MÜNEVVER ÇELEBİ https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe en-us 2017-03-22 19:39:30 UTC 2025-11-16 20:27:13 UTC hello@padlet.com YAŞLILIK Yaşlılık; kendine özgü fizyolojik ve ruhsal değişimlerin ortaya çıktığı, bilgi ve deneyimlerin sentez edildiği, genç kuşaklara aktarıldığı, yalnızlık ve uyum sorunlarının yaşandığı dünya hayatının son evresidir. Yaşlılık algılama, bellek ve kısmen bile olsa üretme yeteneklerinin azalmasıyla kendini belli eder. Yaşlılık, ruhsal yönden çevreye karşı ilgisizlik, içe kapanma, hayattan zevk almama gibi değişimlerle kendini belli eder. Yaşlı insan, bu döneme tecrübe kazanarak gelmiştir, güngörmüştür, dünyada bir şekilde görevini yapmış, çocuklarını yetiştirmiş, okutmuş, evlendirmiş, iş sahibi yapmıştır, torunları olmuştur. Hayatının bu son dönemini, çocuklarının yanında torunlarını severek geçirmek, saygı görmek, iltifat edilmek ister. En büyük korkusu bir kenara itilmek, yalnızlığa terk edilmektir. Vücudunun yıpranmış ve birtakım hastalıklara yakalanmış olması, yaşlılık döneminin önemli problemlerindendir. Eskiden büyük ailelerde yaşlılar çocukları ile birlikte aynı evde yaşarlar, sevgi ve saygı görürlerdi. Modern hayat, yaşlıları kendi evlerinde yalnız yaşamaya veya huzur evlerinde kalmaya mahkûm etmiştir. İslâm, yaşlıya saygı, sevgi, ilgi, şefkat, merhamet ve hizmet edilmesini ister. munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161955695 2017-03-22 19:47:15 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161955695 YAŞLIYA SAYGI “Küçüğüne merhamet etmeyen, büyüğüne saygı göstermeyen bizden değildir.” (Tirmizî, Birr, 15) anlamındaki hadis, yaşlıya saygı gösterilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Yaşlıya saygı; onun sözünü dinlemek, ona kırıcı söz söylememek, iyi davranmak ve hizmetinde bulunmakla gerçekleşir. Yaşlıya saygı gösteren saygı görürür. “Merhamet etmeyene merhamet edilmez.” (Müslim, Fedail, 65), “Rahman olan Allah, merhametli olanlara merhamet eder. Siz yeryüzündekilere merhamet edin, (o zaman) göktekiler de size merhamet eder.” (Ebu Dâvud, Edeb, 66) anlamındaki hadisler yaşlıya saygı gösterilmesi gerektiğini ifade eder. munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161956227 2017-03-22 19:49:17 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161956227 YAŞLIYA İLGİ Yaşlının en çok muhtaç olduğu şey ilgidir. İlgi ve sevgi onu ayakta tutar. Seven sevdiğine ilgi ve sevgi gösterir. Yaşlı için ilgi ve sevgi su ve gıda gibidir. Sevgi, ilgi, şefkat ve merhametin sonucudur. Yaşlıya ilgi göstermemek onun hayatla olan bağlarını kesmek anlamına gelir. Kendisine değer verildiği, ilgi gösterildiği, önemsendiğini hissettirmek yaşlıyı hayata bağlar, gönlünü mutlu eder. Huzur evine bırakılıp ziyaret edilmeyen, aranıp sorulmayan, ilgi gösterilmeyen yaşlıların üzüntülerini ve gözyaşlarını, çoğumuz televizyon programlarında izlemiştir.Yaşlı insan, eski konumunun devam etmesini ister. Yıllarca aile içerisinde sözü dinlenmiş ve kendisine önem verilmiş kişilerde, bu önemini ve ona olan ilginin kaybedildiğini hissettiği an hayattan geri çekilme ve düşüş görülebilir. Toplum ve fert nazarında hüsnü kabul görmek, yaşlının olmazsa olmaz isteğidir. Söylediğinin önemsenmemesi onu yaralar. munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161956314 2017-03-22 19:49:38 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161956314 YAŞLIYA HİZMET Yaşlı insanı hayata bağlayan ve onu ayakta tutan şey ilgi ve sevgidir. Sevgi ve ilgiyi göstermenin yolu ise ona hizmet etmektir. Yaşlıya hizmet, ona bakmak, gereksinimlerini gidermek, gönlünü hoş tutmak, hal ve hatırını sormak, elini öpmek, terliğini vermek, elbisesini ütülemek, taleplerini karşılamak, gönlünü hoş tutmak, yemeğini yemede yardım etmek, nazik davranmak, güzel sözlerle hitap etmek, onunla tatlı konuşmak, zaman zaman hediye vermek, hatıralarını dinlemek, anlattıklarını usanmadan sabırla dinlemek şeklinde gerçekleşir.Dünyayı seven, yaşlıyı memnun eder, bu sayede Allah’ın rızasını kazanır. Âhireti seven yaşlıya hizmet eder, cennet nimetlerini kazanır. Yaşlı insana, “senin yaşın geçmiş, işin bitmiş” demek onu üzer, gönlünü kırar, ruhunda onarılamaz yaralar açar. “Allah sana sağlık versin, uzun ömürler versin” demek yaşlının gönlünü fetheder. munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161957762 2017-03-22 19:55:08 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161957762 Yaşlı anne-babaya yapılacak hizmetin önemli bir boyutu da onunla aynı evi paylaşmak, onu yalnız yaşamaya mahkûm etmemek veya huzur evine göndermemektir. Çünkü bir yaşlıya verilecek en büyük ceza onu torunlarından ayırmak, onu yalnız bırakmaktır. munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161958531 2017-03-22 19:57:08 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161958531 İslâm Yaşlıya Değer Verirİslâm, yaşlıya değer vermiş, ona hayatın her alanında kolaylıklar sağlamış, özel muameleye tabi tutmuştur. Savaşta yaşlıya dokunulmaz, gayrimüslim yaşlıdan cizye alınmaz. Gücü yetmeyen yaşlı ramazan orucunu tutmaz (bk. Bakara, 184), namazını ayakta gücü yetmiyorsa oturduğu yerden veya yatarak îma ile kılabilir. Peygamberimiz, “Herhangi biriniz cemaate namaz kıldırdığında namazı hafif tutsun/kısa tutsun. Çünkü onun arkasında zayıf, yaşlı ve ihtiyaç sahibi kimseler namaz kılıyor olabilir. Yalnız başına kaldığı zaman dilediği kadar uzatsın.” (Ahmed, II, 502) munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161959169 2017-03-22 19:59:15 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161959169 Yaşlıya iyilik yapan karşılığını görür. Peygamberimiz, “Kim gençliğinde bir yaşlıya iyilikte bulunursa, Allah o kimseye yaşlılığında yaptığı iyiliği karşısına çıkarır.” (Tirmizi, Birr, 75) buyurmuştur. munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161959362 2017-03-22 20:00:10 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161959362 Yüce Allah, İsra suresinin 23-26. ayetlerinde yaşlı insanın sözlü bile olsa rahatsız edilmemesini, kesinlikle azarlanmamasını, onlara mutlaka tatlı söz söylenmesini, onlara kol kanat gerilmesini ve onlara yapılacak bütün davranışların sevgi endeksli olmasını istemektedir. Yaşlı buna muhtaçtır. Çünkü bedeni yıpranmış, âdeta çocuklaşmıştır, sevgiye, ilgiye ve merhamete susamıştır. munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161959500 2017-03-22 20:00:47 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161959500 “Kime uzun ömür verirsek, onu yaratılış itibariyle tersine çeviririz (gücünü azaltırız). Hâlâ düşünmeyecekler mi?” (Yasin, 68) anlamındaki ayette yaşlının son dönemi çocukluk hâline benzetilmektedir. Bu nedenle çocuğa gösterilen ihtimamın aynısı ona da gösterilmelidir. munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161959690 2017-03-22 20:01:46 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161959690 Sonuç olarak; insan hayatının son evresi olan yaşlılık, fıtrî bir olgudur, kaçınılmaz bir gerçektir. İnsanoğlu ister istemez yaşlanır. Yaşlanmamaya çare yoktur. Şu hadis bu gerçeğin açık beyanıdır: “Ey Allah’ın kulları! Biri hariç Allah hiçbir dert vermemiştir ki, onun devasını ve şifasını da vermiş olmasın. Sahabenin, ‘Nedir çaresi olmayan şey” diye sorması üzerine Hz. Peygamber, “yaşlılıktır” cevabını vermiştir.” (Tirmizî, Tıb, 2) munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161959884 2017-03-22 20:02:38 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161959884 Yaşlılık dönemi zordur, sıkıntılıdır. Onun için Peygamberimiz, "Allah'ım! Ömrün en sıkıntılı günlerine kadar yaşamaktan sana sığınırım." "Allah'ım! Tembellikten, düşkünlük derecesinde yaşlılıktan sana sığınırım." diye dua etmiştir. Onun için yaşlıya saygı, ilgi, sevgi, şefkat ve merhamet göstermek, ona gereken hizmette bulunmak gerekir. Bu, çocukların, gençlerin, toplumun ve toplumu yönetenlerin görevidir. Yaşlılar yalnızlığa, ilgisizliğe ve yokluğa terk edilmemelidir. munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161960063 2017-03-22 20:03:25 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161960063 Yaşlıların toplum içindeki konumlarını İslâmî duyarlılıkla değerlendirdiğimizde onlara bir çocuktan daha fazla itina göstermememiz lazımdır. Buna göre yaşlıların incelmiş duyguları rencide edilmemeli, yaşlılıktan dolayı vuku bulabilecek bir takım halleri hoş karşılanmalı ve onların hayır duaları alınmalıdır. Ayrıca, pîr-i fânilerin varlığının, rızkımızın genişlemesine vesile olduğu, bela ve musibetlere karşı birer kalkan vazifesi gördüğü unutulmamalıdır. Zira Efendimiz -sallallâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:“Zayıf ve düşkünlerinize dikkat ediniz! Zira siz ancak düşkünleriniz sayesinde yardım görür ve rızıklanırsınız.” munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161960191 2017-03-22 20:04:02 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161960191 Bu nedenle yaşlı kimselerin varlıklarına tahammül edememek, onlardan tiksinmek, bir an önce ölmelerini arzu etmek gibi menfi tavır ve düşüncelerin İslâm ahlâkında yeri yoktur. Dolayısıyla gerçek mü'minin çevresindeki yaşlıları, hele hele ihtiyar peder ve validesini tahkir edecek davranışlarda bulunması, onları yalnız bırakması düşünülemez. Aksine onların huzur içerisinde hayatlarını devam ettirebilmeleri için imkan nisbetinde yanı başlarında hizmetlerine koşturması gerekir. Dolayısıyla bugünün genci -Allah ömür verirse- kendisi de yaşlanacak ve yaptığı hizmetin karşılığını mutlaka görecektir. Efendimiz -sallallâhu aleyhi ve sellem- buyuruyor ki:“Allah Teâlâ, yaşından ötürü bir ihtiyara saygı gösteren gence, yaşlılığında hizmet edecek kimseler lutfeder . ” munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161960288 2017-03-22 20:04:33 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161960288 Resûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- gerek dünyevi gerekse uhrevi hususlarda ihtiyarlara daima kolaylık sağlanmasını tavsiye etmiştir. Malum olduğu üzere namazı çok uzatan imamı uyarırken yaşlı kimselere şöyle atıfta bulunmuştur:“Sizden biriniz, insanlara namaz kıldırdığı zaman, hafif tutsun. Çünkü onların arasında zayıf, hasta ve yaşlılar vardır...” munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161960468 2017-03-22 20:05:28 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161960468 Ne mutlu kendini bilen ve kalben Yaratan'ı ile buluşmuş ihtiyarlara...Ve ne mutlu yaşlılarının değerini bilip, onlara sevgi ve saygı gösteren kimselere!.. munevvertorun https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161960628 2017-03-22 20:06:13 UTC https://padlet.com/munevvertorun/xyfar4e4kepe/wish/161960628