- Xác định đúng đối tượng cần nghị luận

- Xác định dung lượng của bài văn, đảm bảo bố cục 3 phần

- Xác định phương pháp viết bài văn NLXH.

- Nêu ý nghĩa vấn đề trong tác phẩm (1, 2 câu)
- Bàn luận về vấn đề trong đời sống (như dạng 1 hoặc 2)

- Xác định rõ đối tượng cần nghị luận, dung lượng bài viết (khoảng 6- 9 câu văn).

- Xác định rõ yêu cầu tiếng Việt tích hợp trong đoạn văn.

- Xác định rõ cấu trúc đoạn văn (Diễn dịch, quy nạp hay T-P-H).

+ Diễn dịch: Câu chủ đề nằm đầu đoạn văn.

+ Quy nạp: Câu chủ đề nằm cuối đoạn.

+ T – P – H: Câu chủ đề nằm đầu và cuối đoạn văn.

Bước 2: Tạo ý và viết đoạn

+ Đoạn diễn dịch: Qua……………trong văn bản “……..”, tác giả đã cho người đọc thấy rõ được…………

+ Đoạn quy nạp: Nên đi thẳng vào phân tích đối với truyện, đối với thơ nên trích dẫn thơ, ví dụ: Mở đầu…….nhà thơ ……. có viết: “……….”

=> Câu chủ đề cuối đoạn: Tóm lại, bằng ngòi bút tài tình của mình, tác giả…. đã khắc họa rõ……

=> Câu chủ đề đầu đoạn: Qua……………trong văn bản “……..”, tác giả đã cho người đọc thấy rõ được…………

=> Câu chủ đề cuối đoạn: Tóm lại, bằng ngòi bút tài tình của mình, tác giả…. đã khắc họa rõ……

* Lưu ý: Khi viết đoạn cần phân tích triệt để các yếu tố nghệ thuật (biện pháp tu từ, hình ảnh, giọng điệu…)

Bước 3: Tạo lập yếu tố tiếng Việt (từ đơn, từ phức, từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa, từ đa nghĩa, trường từ vựng, từ mượn, từ Hán Việt, ...)

 

2. Chị Trần Thị Lan Anh ở Bạc Liêu mặc dù sắp lìa xa cõi đời vì chứng suy tim nặng, nhưng người mẹ ấy vẫn cố gắng duy trì sự sống mong manh từng ngày của đứa con trong bụng. Khi được nhìn thấy con chào đời cũng là lúc chị mỉm cười trút hơi thở cuối cùng.

 

3. Dick Hoyt nổi danh trên toàn thế giới là người cha kì diệu. Ông cùng đứa con trai bị liệt của mình – Rick Hoyt tham gia nhiều cuộc thi thể thao để làm con vui. Đó chính là sự sẻ chia, yêu thương, cảm thông, là sức mạnh kì diệu của

 

3. Suốt 15 năm ròng kể từ lúc đón nhận sự xuất hiện của cậu bé Bôm (Nguyễn Anh Tuấn) và cũng là lúc đón nhận căn bệnh hiểm nghèo và hiếm gặp của con trai, đạo diễn Quốc Tuấn đã dừng hẳn việc đóng phim để ở bên con của mình, để vừa làm cha, làm mẹ, làm bạn, làm thầy… Tình cảm thiêng liêng ấy của anh đã giúp cho cậu bé Bôm có một nghị lực sống phi thường.

 

4. Câu chuyện về vượn mẹ mất con, khóc đến đứt lìa từng đoạn ruột khi không thể gặp và cứu con khỏi tay gã thợ săn cũng là minh chứng về tình mẫu tử.
5. Trong tác phẩm văn học

 

 3. Trung Quốc đưa giàn khoan vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, những người con đất Việt ở khắp mọi miền đất nước và ở hải ngoại đã bộc lộ rõ lòng yêu nước luôn luôn bùng cháy trong tâm hồn họ. Họ đoàn kết lại, chung lòng phản đối mãnh liệt hành động sai trái và tư tưởng lệch lạc của Trung Quốc.

4. Tinh thần cả dân tộc trong đại dịch Covid, trận lũ lịch sử ở miền Trung

5. Các phát minh, sáng tạo KHKT hỗ trợ cho sự phát triển của đất nước, ví dụ: Ông nông dân Nguyễn Tấn Bện chế tạo ra máy cuổn rơm để giải phóng bớt sức lao động cho người dân.

 2. Tinh thần lạc quan không chỉ “tiếp sức” cho sức khỏe thể chất mà còn giúp bạn thành công hơn. Sophie Chou - nhà nghiên cứu tâm lý tại Đại học Quốc gia Đài Loan đã có nghiên cứu cho thấy những người thực tế và lạc quan thường có xu hướng đạt được thành quả cao trong các kỳ thi khó khăn.

 3. Nhà soạn nhạc thiên tài Ludwig van Beethoven người Đức. Ông bị khiếm thính từ nhỏ, sau đó thì bị điếc hoàn toàn. Vượt qua những mặc cảm tự ti về bản thân cũng như có được tinh thần lạc quan để tiếp tục sống và theo đuổi đam mê của mình. Ông đã trở thành một nhà soạn nhạc với những bản nhạc nổi tiếng và còn nguyên giá trị cho đến tận hôm nay.

 4. Các nhà khoa học tại Trường Đại học Zurich (Thụy Sĩ) khám phá ra những ai suy nghĩ lạc quan về sức khỏe của mình, thì cơ hội sống lâu cao hơn 3,3 lần so với những người suy nghĩ bi quan. Một số nghiên cứu khác cho thấy bi quan làm giảm sự hoạt động của hệ miễn dịch, khiến bạn dễ mắc các bệnh truyền nhiễm.

 5. Nick Vujicic là một người không chân không tay nhưng anh có một tinh thần lạc quan vô bờ. Thế nên thành công luôn mỉm cười với anh, anh đi khắp nơi để truyền ngọn lửa của mình cho tất cả mọi người và rất nhiều người đã được anh thắp sáng lên niềm tin và tìm ra con đường cho mình.

 6. Bác Hồ khi bị bắt giam tại nhà tù Tưởng Giới Thạch vẫn ngắm trăng, làm thơ và có niềm tin lạc quan vào sự thắng lợi của Cách mạng.

 7. Ngày hạnh phúc – Sự kiện được tổ chức tại các cơ sở thuộc hệ thống giáo dục Vinschool nhằm thúc đẩy và phát triển tình yêu thương, sẻ chia giữa các học sinh, thầy cô giáo và cán bộ nhận viên trong Nhà trường.

-Biết quan tâm đến cảm nhận của những người xung quanh, sẵn sàng chia sẻ niềm vui, nỗi buồn với người khác.

-Lắng nghe người khác bằng cả tấm lòng chân thành, sự yêu thương, chia sẻ mà không vụ lợi.

-Người có lòng thấu cảm là người có lòng nhân ái, từ sự thấu hiểu, yêu thương sẽ có những hành động thiết thực để giúp đỡ người.
* Dẫn chứng: Minh Hiếu, một cậu học trò nhỏ, thấu hiểu việc người bạn Tất Minh không thể đi học, em đã dành 10 năm để cõng bạn đến trường. Minh Hiếu đã dùng sự thấu hiểu, cảm thông của mình để giúp nuôi ước mơ con chữ của bạn mình. 
+) Vai trò, ý nghĩa:
-Trong xã hội có rất nhiều mảnh đời chịu bất hạnh, đau thương, khổ cực, việc chúng ta yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ những người đó làm xoa dịu, giảm bớt nỗi đau của họ, xã hội cũng sẽ phát triển đẹp đẽ, vững mạnh hơn.

Khi giúp đỡ người khác, ta sẽ nhận lại sự kính trọng, niềm tin yêu của người khác và lan tỏa được những thông điệp tích cực, tốt đẹp ra ngoài xã hội.

Mỗi người biết chia sẻ, yêu thương, giúp đỡ người khác sẽ góp phần làm cho xã hội này giàu tình cảm hơn, phát triển văn minh hơn.

* Dẫn chứng về:  về nhân vật, sự việc yêu thương, thấu cảm, chia sẻ làm minh chứng cho bài làm văn của mình.
+) Phản đề: 
-Bên cạnh đó vẫn có không ít người có tính ích kỉ, nhỏ nhen, chỉ biết đến bản thân mình mà không cần suy nghĩ cho người khác, lại có những người vô cảm mặc kệ nỗi đau của đồng loại.
+) Liên hệ bản thân: 
-Ý thức được ý nghĩa và sức mạnh của tình yêu thương và sự cảm thông.

-Biết sẻ chia ngay từ những điều nhỏ bé của cuộc sống với mọi người xung quanh. "Có gì đẹp trên đời hơn thế Người yêu người sống để yêu nhau".

-Muốn rèn luyện lòng thấu cảm, phải luôn sống chân thành, cởi mở, bao dung và vị tha.

-Hãy biết đặt mình vào người khác, không tùy tiện phán xét người khác.

→ Tóm lại, mỗi chúng ta cần có lối sống tích cực và xây dựng cho mình những tình cảm tốt đẹp, từ đó có sự thấu cảm trong cuộc sống.
3. KB:
-Khẳng định lại vai trò to lớn của sự thấu cảm trong cuộc sống con người, mang con người đến gần nhau hơn

+) Biểu hiện của tình yêu thương

– Những cử chỉ, hành động nhỏ:

* Dẫn chứng: 

+) Vai trò, ý nghĩa:

+) Phản đề:
-Phê phán những người trong xã hội sống thiếu tình thương, vô cảm, dửng dưng trước nỗi đau chung của đồng loại; những kẻ ích kỉ, chỉ biết lo cho cuộc sống của bản thân mình mà không quan tâm đến bất cứ ai.
+) Liên hệ bản thân:
- Tình yêu thương có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống

- Chúng ta hãy nâng niu hạnh phúc gia đình; hãy sống yêu thương, biết sẻ chia, đồng cảm với những cảnh ngộ trong cuộc đời.

3. KB:
- Tổng kết, khẳng định lại vấn đề: Tình yêu thương có vai trò quan trọng trong cuộc sống con người, là lẽ sống của mỗi người

- Mỗi người chúng ta phải biết yêu thương lẫn nhau, yêu thương đồng loại.

Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: Lí tưởng sống, lẽ sống cống hiến của tuổi trẻ hôm nay

Tuổi trẻ ngày nay là chủ nhân tương lai của đất nước mai sau-là những hạt giống mới nảy mầm. Việc học tập, cách chúng ta sống, nhìn nhận cuộc sống bây giờ chính là một trong những yếu tố quyết định giá trị mà ta sẽ cống hiến cho đất nước sau này...

=> Mỗi chúng ta ngay từ giờ phải xác định, có trong mình một lí tưởng, lẽ sống

Giải thích: 

Lí tưởng sống là gì?: Lý tưởng sống là là mục đích tốt đẹp mà mỗi con người muốn hướng tới. Lý tưởng sống là động lực to lớn giúp con người ta vượt qua những khó khăn, thử thách chông gai trong cuộc sống để thực hiện những ước mơ, hoài bão của mình. 

Biểu hiện: 

Người có lí tưởng sống là người: 

+ Biết phấn đấu hết mình để đạt được mục tiêu

+ Không chịu đầu hàng trước khó khăn thử thách mà nỗ lực vươn lên để có được thành công

+ Không chán nản, bỏ cuộc, buông xuôi khi thất bại mà tìm cách đứng dậy, đi tiếp trên con đường mình chọn

(*) Dẫn chứng:

Bác Hồ: Trong suốt 1 năm 12 ngày bị giam giữ trong ngục tù, chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn giữ trọn một lí tưởng sống đó là cống hiến cho đất nước, cho Cách mạng. Không ngại gian truân, khổ ải, người luôn tìm cách cứu nước, cứu dân, vẫn luôn đau đáu nghĩ cách để Cách mạng thắng lợi, thành công…

Vai trò/ Ý nghĩa:

Quan điểm bản thân: Đồng ý với ý kiến trên

Vai trò: 

Việc có lí tưởng sống giúp con người sống một cách có mục tiêu, có động lực

Giúp con người vực dậy trước mọi khó khăn trong cuộc sống

 Giúp con người rèn luyện được những đức tính tốt đẹp khác cũng như mang con người đến gần nhau hơn

Giúp con người luôn hướng đến những điều tốt đẹp, tránh cái xấu xa. Từ đó cuộc sống của con người thêm giàu đẹp, có giá trị hơn 

(*) Dẫn chứng: Linh Chi, hay còn được chú ý với tên gọi là “Nick Vujicic Việt Nam”. Ngay từ nhỏ chị đã không có chân tay do ảnh hưởng của chất độc màu da cam. Nhưng cùng lí tưởng sống cao đẹp-cống hiến, xây dựng đất nước và một nghị lực phi thường, chị đã thành thạo cách cầm đồ vật, rót nước, viết chữ và xuất sắc giành được học bổng.

Mở rộng/ Phản đề:

Hiện nay, thực trạng một số giới trẻ sống không có lí tưởng vẫn tồn tại rất nhiều nơi. 

=> Những người như vậy thường dễ chùn bước trước khó khăn, thử thách của cuộc sống, khó để đạt được mục tiêu, thành công. Sau này sẽ không đem lại nhiều giá trị tốt đẹp đến cuộc đời và đất nước, không tạo ra được giá trị riêng cho chính bản thân mình.

Liên hệ bản thân:

Là một học sinh ngồi trong ghế nhà trường, em tự ý thức được tầm quan trọng của việc có lí tưởng sống

=> Luôn đặt mục tiêu để bản thân phấn đấu, đặt ra cho mình một lí tưởng sống thật tốt đẹp và luôn tìm cách thực hiện

Chốt lại vấn đề nghị luận: Giới trẻ ngày nay ai cũng cần xác định cho mình một lí tưởng sống, lẽ sống cao đẹp để cống hiến cho đất nước, để tạo ra dấu ấn giá trị riêng của bản thân, cho cuộc đời…

II. Thân bài:

- Giải thích: 
+ Tình mẫu tử là một tình cảm giữa mẹ và con, thiêng liêng, cao cả, theo mỗi người suốt cuộc đời. 
+ Đó là tình yêu thương, bao dung, che chở của người mẹ dành cho con.

- Biểu hiện:

+ Ngay từ khi chập chững tập đi, mẹ đã ở cạnh che chở và yêu thương ta.

+ Khi lớn lên, mẹ luôn ở cạnh con, cùng con trải qua đường đời gian nan.

+ Cả đời mẹ lam lũ vất vả cũng chỉ để con có cuộc sống đủ đầy, nhìn con trưởng thành theo năm tháng. 

- Ý nghĩa, vai trò:

+ Tình mẫu tử là thứ tình cảm cao cả, kì diệu giúp con người vượt qua những khó khăn và thử thách trong cuộc đời.

+ Làm cho cuộc đời trở nên tươi đẹp, ấm áp và hạnh phúc hơn.

- Mở rộng:

+ Dù có những người không phải mẹ con ruột, không cùng chung một dòng máu nhưng họ vẫn rất yêu thương nhau, coi nhau là rất quan trọng và là một phần không thể thiếu trong cuộc đời của mỗi người.

- Bài học:

+ Trân trọng và gìn giữ tình mẫu tử

+ Phải có trách nhiệm yêu thương, che chở và giúp đỡ sát cánh cùng mẹ 

+ Báo đáp công ơn, san sẻ việc nhà và chia sẻ cùng mẹ

III. Kết bài:

- Khẳng định ý nghĩa, vai trò tình mẫu tử: thiêng liêng, cao cả…

- Liên hệ bản thân: Là một người con, em phải có trách nhiệm…

- Khi ta giúp đỡ người khác, ta sẽ nhận lại được những điều tốt đẹp và khi ta gặp khó khăn, sẽ có người giúp đỡ lại mình

- Xây dựng một xã hội văn minh, biết thấu hiểu, sống có ích cho đời
4. Phản đề
- Trong xã hội hiện nay vẫn có không ít người có tính ích kỉ, nhỏ nhen, chỉ biết đến bản thân mình mà không cần suy nghĩ cho người khác 
- Lên án những người vô cảm, mặc kệ nỗi đau của người khác, không quan tâm và giúp đỡ bất kì ai

5. Liên hệ, bài học nhận thức
- Bản thân là một học sinh được sống trong sự yêu thương của gia đình, thầy cô, con cần thể hiện tình yêu thương từ những việc làm nhỏ nhất
+ Sẵn sàng cho đi, giúp đỡ những người khó khăn
+ Tham gia vào các hoạt động thiện nguyện.
- Hiểu được ý nghĩa, vai trò, sự quan trọng của tình yêu thương trong cuộc sống
- Mỗi người chỉ được sống một lần, vì vậy hãy sống thật trách nghiệm và cống hiến hết mình để không phải hối tiếc vì bất kì điều gì
III. Kết bài

- Khẳng định lại vấn đề

- Trong cuộc sống chúng ta luôn phải trải qua nhiều thử thách, biến cố nhưng chúng ta vẫn cần giữ cho mình một lối suy nghĩ tích cực và lạc quan để vượt qua những khó khăn. 

- Sự tích cực, lạc quan ấy sẽ giúp chung ta có niềm tin và hy vọng tốt đẹp vào cuộc sống.

- Lạc quan, tin tưởng vào cuộc sống là điều mà chúng ta nên làm để vượt qua những thử thách.

II. Thân bài:

- Giải thích:

+ Trong từ lạc quan, “lạc” là vui vẻ phấn chấn còn “quan” là cách ta nhìn nhận mọi việc. Vậy theo em, tinh thần lạc quan là một thái độ tinh thần phản ánh niềm tin hoặc hy vọng rằng kết quả cố gắng, nỗ lực không ngừng nghỉ để đạt mục tiêu, kế hoạch đã đặt ra.

- Biểu hiện: 

+ Lạc quan thể hiện sự yêu đời, ta luôn thoải mái và có niềm tin vào cuộc sống này. Chúng ta luôn hy vọng những điều tốt đẹp sẽ đến với mình và kỳ vọng về một tương lai tươi sánghơn.

+ Ta biết cách tạo ra động lực, luôn tin tưởng vào khả năng của bản thân và dám đương đầu với mọi thử thách.

+ Những người lạc quan luôn không ngừng cố gắng, nỗ lực, không ngừng học hỏi, không ích kỷ, không ganh đua so sánh, không dựa dẫm mà biết cách tự phấn đấu bằng chính năng lực của bản thân.

+ Thường nhắc tới những điều tích cực, vui vẻ để tự động viên bản thân vượt qua thử thách, hành động đó làm khích lệ, nguồn động lực cỗ vũ những người có suy nghĩ tiêu cực, bi quan để nghĩ về một điều tốt đẹp hơn, tích cực hơn

+ Người lạc quan luôn vui vẻ, luôn nở nụ cười hạnh phúc, họ tạo ra tiếng cười lan tỏa sự lạc quan yêu đời đến những người  xung quanh cùng vui với mình và quên đi phiền muộn của cuộc sống.

+ Những người lạc quan thường rất mạnh mẽ, bản lĩnh vượt qua mọi thử thách để hướng tới những mục tiêu, những khát vọng tương lai.

+ Người lạc quan bạn ít khi thấy họ than phiền, không dễ dàng bộc lộ cảm xúc mệt mỏi, chán nản ra bên ngoài.

Dẫn chứng: Bác Hồ khi bị bắt giam tại nhà tù Tưởng Giới Thạch vẫn ngắm trăng, làm thơ và có niềm tin lạc quan vào sự thắng lợi của Cách mạng.

- Vai trò/ ý nghĩa: (cần có dẫn chứng)

+ Là liều thuốc bổ cho cả sức khỏe và tinh thần.

+ Là sức mạnh cho ta vượt qua gian nan thử thách, bước đến thành công dễ dàng hơn.

+ Giúp xây dựng cuộc sống ý nghĩa và tốt đẹp hơn, tâm hồn lúc nào cũng thư thái, bình yên đem lại nguồn cảm hứng cho công việc.

+ Giúp nắm bắt cơ hội, khám phá trải nghiệm và nỗ lực hết mình.

Dẫn chứng: Nick Vujicic là một người không chân không tay nhưng anh có một tinh thần lạc quan vô bờ. Thế nên thành công luôn mỉm cười với anh, anh đi khắp nơi để truyền ngọn lửa của mình cho tất cả mọi người và rất nhiều người đã được anh thắp sáng lên niềm tin và tìm ra con đường cho mình.

- Mở rộng/phản đề: 

+ Tránh những lối sống tự ti khi gặp khó khăn, không có ý chí vươn lên trong cuộc sống, hay dựa dẫm vào người khác: Bên cạnh đó, vẫn còn những người tự ti khi gặp khó khăn, không dám đối đầu với những thử thách và không có ý chí trong cuộc sống. Họ thường sống dựa dẫm vào người khác, bản thân không làm nhưng lại muốn hưởng, điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến họ, tự tạo ra một “vùng an toàn” cho riêng mình và không dám bước ra khỏi đó.

+ Bình luận về những lối sống phó mặc cho số phận, sống tẻ nhạt, vô vị: Cũng có một số người phó mặc cho số phận của mình, mỗi ngày đều lặp lại một cách thật nhàm chán. Có lẽ vì họ không có niềm tin vào cuộc sống của họ, không có một lối suy nghĩ tích cực và lạc quan, tin tưởng vào một tương lai tươi sáng. 

- Liên hệ/bài học: Qua đó em thấy rằng em luôn cần có một suy nghĩ tích cực, lạc quan và tin tưởng vào cuộc sống tươi đẹp. Từ đó mới tạo ra những niềm vui, có một tuổi trẻ nhiệt huyết hơn và không phải hối hận về sau. 

III. Kết bài: 

- Khẳng định: 
+ Sống tích cực và lạc quan luôn là một điều quan trọng trong cuộc sống, mỗi người trong chúng ta đều cần có niềm tin vào cuộc sống tươi đẹp. 
+ Từ đó sẽ tạo ra những giá trị tích cực cho chính bản thân và những người xung quanh…