Estructura básica

Imaxes vangardistas (surrealismo)

Obras:

• Proel

• O galo

Imitan o modelo das cantigas medievais galego-portuguesas con imaxes do momento

Imaxes vangardistas (surrealismo)

Obras:

• Nao senlleira (B. Brey)

• Cantiga nova que se chama riveira (A. Cunqueiro)

Emplea vocabulario de outros idiomas excepto o castelán

Nulo ritmo

Tecnicismos (futurismo)

Imaxes vangardistas

Obras:

• De catro a catro:

  • Importancia do mar

  • Paisaxismo

  • Prespectiva relexiva e sentimental

Temática costumista

Saudosismo portugués, a soidade como culto a alma

Franciscanismo, importancia dos elementos máis pequenos da natureza

Ruralismo

Nacionalismo

Agrarismo

Rexurdimento

Modernismo

Temática costumista, intimista e social

Liñas poéticas:

• Lírica: No desterro e Da terra asoballada

• Narrativa: Na noita estrelecida

Irmandades da Fala e Grupo Nós

Nacionalismo

Xornalismo, revista vangardistas (Yunque,Alfar)

Consolidación de prosa, teatro e ensaio galego

Relatos breves

Modernismo ("Do Caso que lle aconteceu ao doutor Alveiros")

Folclore e galeguismo

Importancia da sátira ("O porco de pé")

Ensaio: Teoría do nacionalismo galego e Mitteleuropa

Temas: Galicia, lembranza do mundo rural tradicional, a decadenca da fidalguía- monasterios, burguesía urbana, galeguismo.

Os personaxes son prototípicos e simbólicos

Estilo variado

Relatos breves

Novelas:

• Os camiños da vida

• Arredor de si

• Devalar

Temas: problemas e inxustizas do pobo

Lirismo e humorismo

Estilo sinxelo e directo

Mestura das artes plásticas e a literatura

Obras:

• Un ollo de vidro.Memorias dun esqueleto

• Cousas

• Retrincos

Modelo tradicional

Moderno e culto

Obras:

• R. Cabanillas: O Mariscal

Estética vangardistas

Simbolismo

Elementos escenográficos

"A fiestra baldeira"

Tradición + Modernidade

Elemento simbólicos e vangardistas

Teatro=espectáculo total

Obras:

• Risco: O bufón de El-Rei

• O. Pedrayo: A lagarada

• Castelao: Os vellos non deben de namorarse

Guerra Civil e ditadura franquista

Actividade literaria no exilio

Cómaros (1947), Aquilino Iglesia

Creación da editorial Galaxia

Tres promocións: Xeración do 36, Promoción de Enlace e Xeración das Festas Minervais

Nacidos entre 1910-20

Liñas poéticas

• Neotrobaorismo : A.Blázquez e Cunqueiro

• Ruralismo : Iglesia Alvariño e Díaz Castro

Tendencias:

• Clasicismo : Iglesia Alvariño

• Intimismo radical : intimismo de Rosalía + mística coa natureza

• Socialrealismo : C. Emilio

Celso Emilio Ferreiro:

• poeta cívico, intimista e satírico

• temática cívica, aintimista e asatírica.

• rexistro coloquial

• prosaísmo crítico

• alegorías e o simbolismo

Luís Pimente:

• intimismo sentimental + peosía da vangarda

• temática social e crítica.

1º anos da posguerra

Nula influencia da Irmandades da Fala e das vangardas.

Escritores bilingües

Perspectiva negativa do mundo

Antón Tovar:

• poemarios intimistas

• estilo sinxelo

Luz Pozo:

• poesía culta

• referencias artísticas e literarias

• Perspectiva nostálxica

M.C. Novás:

• poesía existencialista

• perspectiva pesimista da vida.

Autores : Manuel María, Bernardino Graña, Xohana Torres e Méndez Ferrín

Tendencias

• Escola da Tebra:

  • poesía existencial e pesimista

• O socialrealismo:

  • "Longa noite de pedra"

  • temas: denuncian da opresión, guerra, nacionalista…

• Renovación poética (fin da ditadura):

  • poesía intimista

  • preocupación pola estética

Con pólvora e magnolias de M.Ferrín.

Nula creación literaria en galego durante a Guerra Civil e ditadura

Editorial Galaxia en 1950 e recuperación da actividade literaria

A xente da Barreira de Pedrayo (1º novela de posguerra)

3 tendencias:

• Contos orais tradicionais : Ánxel Fole

• Realismo máxico : Álvaro Cunqueiro

• Realismo social : Blanco Amor e Neira Vilas

Técnica dos contos de tradición

Tematicamente: misterio de lendas e mitos tradicionais e a visión da Galicia rural

Obras:

• Á lus do candil

• Contos da néboa

• Historias que ninguén cre

Realismo máxico: realidade + fantasía

Lirismo e humorismo

Mitos dos celtas e da materia de Bretaña galeguizadas con personaxes normales

Estrutura radial

3 coleccións de contos breves:

• Escola de menciñeiros

• Xente de aquí e acolá

• Os outros feirantes

Técnicas do conto oral

Realismo social: retrata a realidade cultural e económica de Galicia

Historias realistas localizadas en Auria, que representa Ourense

Léxico popular

Obras:

• A esmorga

• Xente ao lonxe

• d’Os biosbardos

Realismo social: denuncia da realidade galega. Baseándose en no mundo da aldea e o mundo da emigración

Estilo centrado na lingua popular, nas ae mocións e nas novas técnicas narrativas

Obras:

• Memorias dun neno labrego

• Cartas a Lelo

• Historias de emigrantes

Guerra Civil - Ditadura

Editorial Galaxia (1950)

Nasce un arbre (1954) de Gonzalo Mourullo, obra que marca o comezo da Nova Narrativa Galega

Formación universitaria + narradores europeos e americanos como referentes

NNG renova o panorama literario galego ao tomar os modelos narrativos do momento

Eliminación do argumento

Temática existencialista

Simbolismo

Personaxes antiheroes

Mudanza na voz narradora a 1º persoa

Obxectalismo

Saltos temporais

Autores:

• G. R. Mourullo: "Nasce un arbre"

• C. Suárez Llanos: "Lonxe de nós e dentro"

• Méndez Ferrín: "O crepúsculo e as formigas"

• Carlos Casares: "Vento ferido" e "Xoguetes para un tempo prohibido"

• Xohana Torres: "Adiós María"

• María Xosé Queizán: narrativa progresista e feminista

Guerra Civil e ditadura

O teatro continuo

Editorial Galaxia (1950)

O desengano do prioiro, Jenaro Marinhas del Valle e A serpe de Otero Pedrayo

Liñas temáticas:

• teatro costumista

• obras vangardistas

• pezas existencialistas

• teatro histórico

50´: Jenaro Marinhas del Valle, Ricardo Carvalho Calero ou Álvaro Cunqueiro.

Finais da década de 50

Novos dramaturgos

Compromiso social a prol das liberdades e da defensa de Galiza

Autores:

• Manuel María: o teatro é instrumento para a educación e concienciación do pobo

• Xohana Torres: figuras femininas que defenden a Terra.

• Daniel Cortezón: emplea mitos históricos galegos para defender a Terra

• Bernardino Graña: crítica ao poder do diñeiro e a alienación das persoas

70´

Mostras de Teatro Galego de Ribadavia co seu Concurso de Teatro Abrente.

Compañías de teatro independente

Autores:

• Manuel Lourenzo: toca a varias temática como a mitoloxía clásica e galega ou as problemáticas sociais, o propio teatro

• Euloxio Rodríguez Ruibal: temática social e teatro para nenos

• Roberto Vidal Bolaño: mestura o popula, a vangarda e o cinematográfico. É un teatro moderno e experimental

Guerra Civil

Nula cultura galega

A cultural e literaria só existía no exilio e na emigración

Organizábanse exposicións, representacións teatrais ou audicións de radio en galego

Editáronse xornais e revistas

Emilio Pita:

• 1º libro no exilio: Jacobusland

• poesía social onde denuncia a guerra

• nostalxia por Galicia

• o mensaxe é máis importante que o formal.

Lorenzo Varela:

• libros : Catro poemas para catro gravados e Lonxe

• denuncia da guerra e das súas consecuencias no país

Luís Seoane:

• libros: Fardel do eisilado, Na brétema, Sant-Iago, As cicatrices e A maior abondamento

• Poesía sobre a emigración

• denuncia

• O protagonista dos poemas é o pobo galego

• estilo realista

Novelas realistas

Tratan os trauma da guerra e da represión

Ramón de Valenzuela:

• Novelas : Non agardei por ninguén

• trata as inxustizas sociais

Silvio Santiago:

• Novelas : Vilardevós e O silencio redimido

Antón Alonso Ríos:

• Novelas: Da saudade. Amore, arte e misticismo e O siñor Afranio ou como rispei das gadoupas da morte

• protagonismo da paisaxe

Compañía Galega Maruxa Villanueva, e Teatro Popular Galego

Modelos:

• Teatro popular:

  • emigrantes en Bos Aires

  • teatro costumista que intenta concienzar

  • M. Varela Buxán

• Teatro culto: ansia modernizadora do grupo Nós

Manuel Varela Buxán:

• creador da Compañía Maruxa Villanueva

• temática rural-costumista e humorístico

• crítica social

• obras súas: A xustiza dun mariñeiro e Taberna sin dono.

Castelao:

• Obras: Os vellos non deben de namorarse

Luís Seoane:

• teatro moi culto, cívico, moderno

• Obras: A soldadeira, O irlandés astrólogo e Esquema de farsa

Blanco Amor:

• Obras: Farsas para títeres e Teatro para a xente

Morte de Franco en 1975

Democracia

Aumenta na producción cultural en Galiza

O ensino faise en galego e o galego za é oficial

Máis editoriais, premios e revistas

Anos 70, renovase a poesía galega

Con pólvora e magnolias (1976) de Ferrín.

Pasan do socialrealismo dao culturalismo

Tendencias: a culturalista, a experimental e rupturista

Nova “idade de ouro” da poesía

Revistas poéticas, convocatoria de premios literarios e a creación de editoriais

A tendencia culturalista busca unha poesía máis complexa, usando referencias culturais e personaxes históricos. Tamén fan referencias á mitoloxía grecolatina

Símbolos:

• Mazá: erótico-amoroso

• Cinza: morte

• Casa: infancia vista como un paraíso perdido

• Espellos: propio ser

• Praia e illa: a soidade

variedade temática:

existencialismo:

• Invocación da Terra

• Meditación sobre a morte e o paso do tempo

• Infancia como patria perdida do ser humano

• Intimismo amoroso e erotismo

Preocupación pola estética

Recursos estilísticos dificiles e metáforas profundas

Incorporación das mulleres á poesía: Luísa Villalta, Yolanda Castaño, Lupe Gómez...

Colectivos poéticos:

• Grupo de Comunicación Poética Rompente de Vigo: peosía rupturista e experimental

  • cultura urbana (rock, cómic, cine, música…)

  • Antón Reixa

• Grupo Cravo Fondo de Santiago:

  • lirismo e o rigor forma

  • Ramiro Fonte

• Colectivo De amor e desamor da Coruña:

  • lirismo e coidado da lingua

  • Miguel Anxo Fernán-Vello

  • Lois Pereiro

  • Manuel Rivas

Novas coleccións poéticas, recitais colectivos poético-musicais, performances, internet

Colectivos poéticos: colectivo Ronseltz e o Batallón Literario da Costa da Morte

Linguaxe directa e coloquial: importa a oralidade

Ruptura das barreiras entre xéneros

Intimismo Destacan e temas eternos

Versolibrismo

Recuperación dos mitos clásicos en chave feminista

Autores: Olga Novo, Rafa Villar, Yolanda Castaño, Marta Dacosta, Fran Alonso, María do Cebreiro, Chus Pato ou Lupe Gómez

Escritura feminina e feminista

Poesía comprometida cos novos problemas

Novas temáticas

Experimentación

Novas formas de publicar: rede, blogs…

Autores:: Xabier Xil Xardón, Rosalía Fernández Rial, Alba Cid...

Democracia

Máis producción de novelas de todas as temáticas

“A promoción dos premios”

Autores:

• Víctor Freixanes

• Úrsula Heinze

• Xavier Alcalá,

Máis subxéneros narrativos con Carlos G. Reigosa marca o inicio da novela negra galega ou María Xosé Queizán na narrativa feminina

Novo realismo: problemática da identidade galega (rural + urbano)

Estilo experimental e coloquial

Mesmas liñas temáticas que no 80´ só que máis renovador

Literatura bravú: rompe cos canons convencionais e busca unha nova identidade rural

Literatura futurista

Novela de terror

Importancia da narrativa feminina

Conflicto lingüístico proposto no libros Made in Galiza de Sechu Sende e Diego Ameixeiras en Tres segundos

Importancia da literatura de muller que critica os roles patriarcais e as relacións entre mulleres

• Autoras: Rosa Aneiros, Marilar Aleixandre, Ledicia Costas ou María Reimóndez

Literatura infantil e xuvenil

Autores: Xavier Docampo, Agustín Fernández Paz, Fina Casalderrey

Aumento en ventas da novela negra

• Autores: Domingo Villar, Pedro Feijóo, Arantza Portabales e Ledicia Costas.

Impulso nos 70 polas Mostras de Ribadavia e os grupos de teatro independente

Democracia e a autonomía o teatro galego

Aumenta a cantidade e a calidade das obras no 80

O teatro profesionalizase

Compañías profesionais os 70 e outras novas

Centro Dramático Galego

Máis tipo de teatros: contacontos, teatro de rúa e de monicreques...

Salas só de teatro

Circuítos teatrais como a Rede Galega de Teatro e Auditorios

Formación teatral como Escola Superior de Arte Dramática na Universidade de Vigo.

Autores: Xesús Pisón, Miguel Anxo Fernán Vello, Inma A. Souto, Roberto Salgueiro...

Os dramaturcos escriben as obras pero non as dirixen

A importancia do individuo, do subxectivismo e do intimismo.

Mundo cotián e a defensa do espazo urbano

Incorporación do humor, o onírico, o irracional e o inconsciente

Culturalismo, a intertextualidade e a preocupación pola forma.

Metateatro (teatro dentro do teatro)

Os autores escriben, dirixen e interpretan

Menos simbolismo

Intención de facilitar a conversión dos textos literarios en textos escénicos.

Maior preocupación pola dimensión formal

Exploración de novos subxéneros e estéticas

Queren xerar unha liña teatral propia

Escriben pezas para levar directamente a escena (estrutura sinxela)

Autores:

• Cándido Pazó

  • tramas realistas

  • mestura o cultos e o coloquial

  • comedias humorísticas con crítica

• Gustavo Pernas:

  • tramas sobre os problemas do momento

  • técnicas innovadoras b

  • diálogos humorísticos

• Inma López Souto:

  • problemas sociais actuais (

• Raúl Dans:

  • problemas humanos actuais