Średniowiecze by https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv język polski en-us 2017-11-11 10:37:17 UTC 2024-02-12 10:11:23 UTC hello@padlet.com historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205872217 Czarna Madonna - Czestochowa]]> 2017-11-11 10:45:33 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205872217 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205872696 2017-11-11 10:52:16 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205872696 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205872728 2017-11-11 10:52:50 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205872728 BOGURODZICA historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205872817 2017-11-11 10:54:04 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205872817 LAMENT ŚWIĘTOKRZYSKI historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205873046 2017-11-11 10:57:21 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205873046 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205873355 2017-11-11 11:01:40 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205873355 "Bogurodzica" jest to najstarsza polska pieśń religijna. Jej najdawniejszy przekaz pochodzi z 1407 r., ale czas powstania jest sporny. Analiza tekstu, budowy stroficznej i języka pozwala stwierdzić, że pochodzi ona z XIII w. Treścią pierwszej strofy jest modlitwa do Matki Boskiej o wstawiennictwo do Jej Syna. W drugiej natomiast strofie podmiot zbiorowy zwraca się do Chrystusa, aby przez wzgląd na Jana Chrzciciela zapewnił ludziom pobożne (dostatnie) życie na ziemi i zbawienie wieczne po śmierci: "A na świecie zbożny pobyt / Po żywocie rajski przebyt".Obok treści, historyka literatury może interesować interpretacja pieśni, poznajemy bowiem światopogląd człowieka średniowiecza, który charakteryzują: postawa teocentryzmu i ascetyzmu. Interesująca jest również kompozycja pieśni, nacechowana symbolicznie. Główną postacią i adresatką utworu jest Matka Boska - Oblubienica, Pośredniczka. Występują też w tekście inne osoby: Chrystus, Bóg i Jan Chrzciciel. Wszystkie te postacie tworzą symboliczną w średniowieczu liczbę cztery, odnoszącą się do kwadratu cnót: męstwa, sprawiedliwości, umiarkowania i roztropności. Obie zwrotki kończy pełniący funkcję refrenu zwrot "Kyrie eleison – Kyrie eleison", tzn. Panie, zmiłuj się. To wezwanie jest przyjęte z liturgiiłacińskiej (ale pochodzi z greckiego). "Bogurodzica" zdumiewa kunsztowną budową, wysokim poziomem artystycznym tekstu literackiego i melodii wiersza. W pieśni są stosowane rymywewnętrzne i końcowe, które cechuje powtarzalność formy gramatycznej, np. "popyt - przebyt". Zastosowano wiersz średniowieczny, nazywany zdaniowo - rymowy, ponieważ w każdym wersie zamyka się zdanie pojedyncze lub jednorodny człon zdaniowy. Każdy wiersz jest wypowiedziany z intonacją wznoszącą się lub opadającą."Bogurodzica" jest zabytkiem języka staropolskiego, językoznawców interesują więc archaiczne formy gramatyczne i leksykalne.Archaizmy leksykalne"zwolena" - wybrana,"dziela" - dla,"jąż" - którą,"jegoż" - o co,"zbożny" - dostatni lub pobożny,"przebyt" - bytowanie, przebywanie.Archaizmy fleksyjne"Bogurodzica Dziewica Maryja" - forma mianownika l.p. w funkcji wołacza, który współcześnie brzmi: Bogurodzico Dziewico Maryjo! "Bogurodzica" dziś Bogarodzica - w staropolskim języku celownik zamiast dzisiejszego dopełniacza."Bożyc" - wołacz od wyrazu Bożyc - syn Boga."Bożycze" - forma wołacza, Bożycu."Zyszczy, spuści "- 2 osoba l.p. trybu rozkazującego z końcówką -y, -i.Te formy rozkaźnika zaniknęły w XIII w. Obok nich występują dzisiejsze, nowsze formy zakończone na spółgłoskę, np. usłysz."Bogiem sławiena" - przez Boga sławiona. Staropolska struktura gramatycznabezspójnikowa - "sławiena" kim? Bogiem, dzisiejsza forma spójnikowa -wsławiona przez kogo?"Gospodzina" - biernik od gospodzin, jest to forma nowsza.Archaizmy fonetyczne"Krzciciela" - dzisiejsze Chrzciciela, a więc "K" przeszło w "Ch". Taoboczność spółgłoskowa zachowała się w gwarze góralskiej do naszychczasów."Sławiena" - dzisiejsze sławiona. W wyrazie tym obserwujemy brak przegłosu (oboczności "e" - "o"). Niektórzy językoznawcy widzą tu wpływ języka czeskiegoArchaizmy słowotwórczeW wyrazie "bożycze" wyróżnić można wyraz zasadniczy - podstawowy Bóg i cząstkę słowotwórczą -ycz, -ic, a więc "bożyc" - syn Boga. Cząstkę tę dodawano w języku ruskim do imienia ojca na określenie syna, tzw. otczestwo.Wyraz "Gospodzina" mówi również o wpływach Rusi na język staropolski, pochodzi on bowiem od słowa "gospod" - pan.Archaizm składniowy"Twego dziela" - dla Twego. "Dziela", podobnie jak znany dzisiaj przyimek "dla", w języku staropolskim stało zawsze po wyrazie rządzonym."Bogurodzica" jest nie tylko najstarszą polską pieśnią religijną, ale także pierwszą pieśnią Maryjną. W dawnych wiekach była pieśnią bojową i hymnem narodowym. Jan Długosz mówi, że jako pieśń bojowa rozbrzmiewała na polach Grunwaldu przed bitwą. Śpiewało ją także rycerstwo polskie przed bitwą pod Warną. historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205873433 2017-11-11 11:02:28 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205873433 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205873586 2017-11-11 11:04:19 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205873586 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205873922 2017-11-11 11:08:21 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205873922 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205874091 2017-11-11 11:10:01 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205874091 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205874189 2017-11-11 11:11:07 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205874189 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205874341 2017-11-11 11:13:12 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205874341 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205875042 2017-11-11 11:22:06 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205875042 ROZMOWA MISTRZA POLIKARPA ZE ŚMIERCIA historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205875068 2017-11-11 11:22:25 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205875068 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205875451 2017-11-11 11:28:46 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205875451 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205876724 2017-11-11 11:45:32 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205876724 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205877072 Teocentryzm – pogląd sprowadzający wszystkie sprawy ludzkie do Boga, Bóg w centrum uwagi.
Hans Memling]]> 2017-11-11 11:50:34 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205877072 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205877222 Uniwersalizm – jednolitość epoki średniowiecza(podobna forma, język, filozofia, sztuka, itp.)]]> 2017-11-11 11:52:42 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205877222 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205877295 Motyw Deesis – kompozycja w sztuce przedstawiająca 3 postaci, Jezusa, Maryję i Jana Chrzciciela.]]> 2017-11-11 11:53:43 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205877295 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205877606 herezja- głoszenie nieprawdy, poglądów lub interpretacji niezgodnych z panująca religia]]> 2017-11-11 11:58:47 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205877606 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205877845 2017-11-11 12:02:07 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205877845 taniec śmierci historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205878202 (z fr. danse macabre) – alegoryczny taniec, którego przedstawianie rozwinęło się w kulturze późnego średniowiecza (XIV i XV wiek), korowód ludzi wszystkich stanów z kościotrupem na czele, wyrażający równość wszystkich ludzi w obliczu śmierci]]> 2017-11-11 12:06:56 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205878202 POJECIA historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205879886 2017-11-11 12:31:31 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205879886 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205880258 2017-11-11 12:35:33 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205880258 Anonimowość w średniowieczu historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205880385 W średniowieczu księgi pisali zazwyczaj księża. Ich głównym założenie polegało na tym by pisać ku chwale Boga a nie dla własnego zysku stad prace były anonimowe]]> 2017-11-11 12:37:54 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/205880385 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212621545 2017-12-03 17:14:14 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212621545 Alegoria - "mówię w przenośni, obrazowo") – w literaturze i sztukach plastycznych obraz plastyczny lub słowny przedstawiający pojęcie, ideę, myśl, wydarzenie, przy pomocy obrazu o charakterze przenośnym lub symbolicznym, np. poprzez personifikację. historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212628432 2017-12-03 18:00:04 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212628432 momento mori historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212628490 pamietaj o śmierci]]> 2017-12-03 18:00:29 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212628490 ars moriadri historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212628553 sztuka mierania]]> 2017-12-03 18:01:04 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212628553 chanson de geste historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212628619 piesn o czynach]]> 2017-12-03 18:01:30 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212628619 ad mairem dei glorium historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212628873 Na wieksza chwałę Bogu]]> 2017-12-03 18:03:38 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212628873 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212632598 2017-12-03 18:30:47 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212632598 historiasztuki https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212632701 2017-12-03 18:31:22 UTC https://padlet.com/historiasztuki/xoyfs4uv5fsv/wish/212632701