NECÂTÎ by Ceren-Rose https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu Divan şairi Necati Bey hakkında bilgi. en-us 2017-12-27 07:56:47 UTC 2023-09-24 06:01:09 UTC hello@padlet.com si_dehej_73 https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218036357 Necâtî, yaşadığı zamanın büyük ve önde gelen şairlerinden olup Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir. O, Türk şiirinin Osmanlı asırlarında başlayan yeni ve büyük bir devresinin birinci halkası durumundadır. Bunda devletin ilmî ve aklî temeller üzerine oturduğu bu devirde, sanatta, ilimde ve mimaride her bakımdan mükemmele doğru bir gidişin de önemli etkisi vardır. Bu dönemde padişahların şair ve yazarları koruyup dile önem vermeleri, yazılan eserlerde açık ve anlaşılır bir dil kullanmalarını istemeleri Türkçenin ve edebiyatın gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Kasidelerinde, mersiyelerinde ve gazellerinde kendine has buluşlar ve benzetmelerle dikkat çeken şair, yine on altıncı yüzyılın başında bir edebî topluluğun başı gibi görünür.]]> 2017-12-27 07:27:56 UTC https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218036357 NECÂTÎ si_dehej_73 https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037113 Edirne'de 1452-1455 yıllarında doğan Necâtî, XV. yüzyılın ikinci yarısında yetişen şairlerin en önemlisidir. Adı İsa olan Necâtî hakkında Latifî'nin "Abdullah oğludur" şeklinde verdiği bilgiden devşirme çocuklardan olduğu anlaşılmaktadır. Tezkirelerdeki bilgilere göre, fakir bir aileden olan ve küçük yaşta öksüz ve yetim kalan Necâtî'yi ihtiyar bir kadın evlat edinmiştir. Ancak onun Sâilî adında bir şair tarafından yetiştirildiği de rivayet edilir. Necâtî'nin şiirinin gelişmesinde bir basamak olan Sâilî, ona şiirle ilgili ilk bilgileri öğretmiştir.]]> 2017-12-27 07:58:29 UTC https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037113 NECÂTÎ'NİN EDEBÎ HAYATI si_dehej_73 https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037237 Şiir ve inşaya yeteneği olan Necâtî, dönemindeki ilim ve sanat anlayışını dikkate alarak kendini yetiştirmiştir. Fatih devrinin sonlarına doğru, niçin gittiği bilinmeyen Kastamonu'da bulunduğu sıralarda meşhur "döne döne" redifli gazelini yazan Necâtî, şiirleriyle kısa sürede tanınmıştır. Fatih'e sunduğu "şitaiye" ve "bahariye" kasideleri ve gazelleriyle padişahın takdirini kazanarak divan kâtibi olmuştur. Fatih'in ölümünden sonra II.Bayezid'e intisap eden şair, ona da kasideler sunarak iltifat görmüştür. Cem Sultan'dan sonra Karaman valisi olan Şehzade Abdullah'ın divan kâtipliğinde bulunan Necâtî, Şehzade Abdullah 1484 yılında vefat edince saraya dönmüştür. Bu tarihten 1504 yılına kadar geçen zamanda Sultan II. Bayezid'e kasideler sunan şair, hayatını padişahın himayesinde sürdürmüştür. Ayrıca İran'dan İstanbul'a dönen Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi, Mesih Paşa ve Mustafa Paşa'ya da kasideler yazan şair bunlardan da yakınlık ve ilgi görmüştür. Şehzade Mahmud'un 1504 yılında Saruhan sancağına tayin edilmesi ile kendisine son görevi olan nişancılık vazifesi verilmiş ve Manisa'ya gelmiştir. Burada kendisinden başka öğrencisi Sun'î ile Şevkî divan kâtibi, Tâli'î de defterdar idi. Şiire ve sanata ilgi gösteren şehzadenin yanında geçen süreler, Necâtî'nin ömrünün refah dönemidir. Şehzade Mahmud'un 1507 yılında vefat etmesi üzerine, Şehzade Abdullah'tan sonra ikinci bir mersiyeyi bu şehzade için yazan şair, şehzadelerin ölümünü hayatında bir talihsizlik saymış ve derin bir ıstırap duymuştur. Bundan sonra resmî bir görev kabul etmeyerek kendisine ayda verilen bin akça ile geçimini sürdürmüştür.]]> 2017-12-27 08:03:44 UTC https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037237 si_dehej_73 https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037272 Necâtî, hayatının son günlerinde kendi köşesine çekilmiş, Şeyh Vefa zaviyesi yakınında bir ev almış ve dostları ile sohbet etmiştir. Bunlar içinde tezkire yazarı Sehî Bey, damadı Abdülaziz Çelebi ile Nakkaş Bayram en önde gelen kişilerdir. Bazı zamanlar çok sevdiği hâmisi Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'yi ziyaret ederek vefâda kusur etmemeye çalışmıştır. 27 Mart 1509 tarihinde ölen Necâtî'nin vefatına öğrencisi Sun'î aşağıdaki tarihi düşürmüştür:

Sen iy Necâtî ma'rifet-i nazm u nesr ile
Olmış iken bu mülk-i sühen içre pâdişâh

Terk eyledün bu mülk-i fenâyı bekâ içün
 Vardur ümîd k'artura rahmetlerin İlâh

Şol dem ki işitdi Sun'î-i bîçâre rihletün
Târîh didi fevtin "gitdün Necâtî âh"

Sehî Bey, aynı zamanda hattat olan Necâtî'nin mezarını mermerden yaptırmış ve üzerine,

Nakl-i Necâtî âleme târîh olmagı
Târihini Sehî didi "gitdi Necâtî hay"

beyti ile şairin,

Bir seng-dil firâkına ölen Necâtî'nin 
Billâh mermer ile yapasız mezârını

mısralarını yazdırmıştır; ancak şairin mezarının bugün nerede olduğu bilinmemektedir.
]]> 2017-12-27 08:05:14 UTC https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037272 si_dehej_73 https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037322 Şiirlerinde yaratılışından gelen bir samimilik ve tabiîlik bulunan Necâtî, manzumelerinde parıltılı, ışık dolu ve aydınlık kelimeleri seçer. 

Benzetmeler, tezatlar ve diğer edebî sanatlar ile bilerek seçtiği kelimeler Necâtî şiirinin gönülleri açan bir özellik kazanmasını sağlamıştır. Şiirine devrindeki hadiseleri de sokan şair, halk psikolojisine önem verir. Böylece yaşadığı hayattan yansımalar ve gözlemler, şiir olarak en güzel şekilde dile getirilir.

"Mersiye-i Ester" adını verdiği katırın ölümü için yazdığı şiiri, onun hayata ve halka bağlı yönünü en iyi şekilde ortaya koymaktadır.

Necâtî'nin sevgiliyi çeşitli şekillerde, görünüş ve ruh hâli ile ele alışı dikkat çekicidir.

Şair, eski şiirin bütün mazmunlarını açık ve en güzel şekilde kullandığı gibi ifade yollarını daha da ileri götürür. Hareket bildiren fiilleri çok kullanan Necâtî'nin şiiri bu sebeple durgun değildir. Onun,

Bugün hüsnün zamânıdur öpül ömrüm kuçul cânum
 Güzellik çünkü fânîdür öpül ömrüm kuçul cânum

beytiyle başlayan gazeli yanında, "döne döne" redifli şiiri gibi pek çok manzumeleri buna örnektir.

Necâtî'nin manzumelerinde yer verdiği soru cümleleri, hitapları ve öğütleri, üslubunun öne çıkan özellikleridir. Sözleri basit, kolay söylenebilir gibi görün se de, Necâtî'nin şiirinde halk düşüncesine dayalı bir derinlik, millî kültüre bağlı bir genişlik ve hayattan aldığı bir canlılık vardır. Bu sebeple pek çok beyti sehl-i mümteni olarak karşımıza çıkar.

Varayım Ka'be'ye derviş olayım yüz süreyim
 Yâ Rab ol hüsn çerâgın bana yandur dimege

Şişe gögsin geçürür leblerün öpdükçe kadeh
 Dili varmaz yüregüm dopdolu kandur dimege

beyitleri Necâtî'nin şiirinin güzelliğini, hayata bağlılığını, halkın dili, yaşayışı ve inancına yer verme durumunu, kıskançlığı, güzelliği, sevgiyi, tevazuyu, asıl istenenin Hak kapısında bulunacağını, sevgilinin güzelliğin çırası, mumu oluşu gibi pek çok unsuru, iki beyite basit bir görünüşle yerleştirip işlemenin hiç de kolay olmadığını gösterir. 

]]> 2017-12-27 08:08:16 UTC https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037322 NEF-İ'NİN ESERLERİNDEN BİR ÖRNEK; si_dehej_73 https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037367 Çıkalı göklere âhım şereri döne döne
 Yandı kandîl-i sipihrin ciğeri döne döne 

Ayağı yer mi basar zülfüne berdâr olanın
 Şevk u zevk ile verir can ü seri döne döne

Sen durup raksedesin karşına ben boynum eğem
 İne zülfün koça sen sîm-beri döne döne

Sen olasın deyü yer yer asılıp âyineler
 Gelene gidene eyler nazarı döne döne 

Ey Necâtî yaraşır mutrıbı şeh meclisinin
 Raksedip okuya bu şi'r-i teri döne döne 


]]> 2017-12-27 08:10:02 UTC https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037367 si_dehej_73 https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037397 2017-12-27 08:11:19 UTC https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037397 Günümüz Türkçesiyle: si_dehej_73 https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037403 1.Çığlıklarımın kıvılcımı, döne döne göklere çıkalı gökyüzü kandilinin -güneşin- ciğeri, döne döne yandı.

 2.Saçlarına asılanın ayağı yere mi basar ! Şevkle, zevkle döne döne canını da verir, başını da.

 3.Sen ayağa kalkıp oynamaya başlayasın; saçların dökülüp döne döne gümüşe benzeyen bedenine sarılsın; ben de boynumu büküp karşıdan bakayım; reva mı bu?

 4.Yer yer asılan aynalar, belki sensin diye, döne döne gelene gidene bakarlar.

 5.Ey Necati; padişah meclisinin çalgıcısı oynayıp döne döne bu taze güzeli okusa yaraşır.]]> 2017-12-27 08:11:49 UTC https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037403 si_dehej_73 https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037512 2017-12-27 08:15:00 UTC https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037512 si_dehej_73 https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037599 2017-12-27 08:18:40 UTC https://padlet.com/si_dehej_73/xj9ycid28rhu/wish/218037599