Golongan Pemerintah :

Raja/sultan/Yang Dipertuan Besar :

·         Pemerintah tertinggi dalam pentadbiran negeri.

·         Mempunyai kuasa dan wibawa dalam menjalankan pemerintahan dan pentadbiran negeri.

·         Mentadbir negeri dengan bantuan kerabat dan para pembesar.

·         Menyatupadukan rakyat, memelihara keamanan dan memajukan negeri.

·         Berkuasa mutlak terhadap rakyat jelata

·         Mempunyasi keistimewaan tertentu; warna kuning hanya untuk raja, payung putih untuk sultan, payung kuning untuk kerabat, menggunakan bahasa dalam, cop mohor diraja, alat kebesaran seperti kendi.

Keluarga Dan Kerabat Diraja :

·         Kedudukan kedua selepas raja ialah anak raja dan kerabat diraja.

·         Mempunyai gelaran raja, tengku dan wan.

·         Jawatan raja muda diberi kepada putera sulung/tertua/adinda sultan jika tiada putera.

·         Mempunyai keistimewaan sama seperti raja, tetapi tidak melebihi keistimewaan raja.

Golongan Bangsawan Dan Pembesar :

Golongan Bangsawan :

·         Terdiri daripada golongan pembesar dan kaum kerabat

·         Sangat berpengaruh dalam kalangan pemerintah dan pentadbir.

·         Membantu sultan dalam pentadbiran dan pemerintahan.

·         Menjadi penasihat/pembesar di daerah-daerah tertentu.

Pembesar Daerah :

·         Terdiri daripada rakyat biasa yang dinaikkan taraf dan dilantik melalui surat tauliah oleh sultan yang bercop mohor.

·         Memegang jawatan seumur hidup dan mesti menunjukkan taat setia kepada pemerintah.

·         Berkuasa penuh dalam kawasan pegangannya.

·         Berkedudukan penting dalam sistem pemerintahan kerajaan dan menjadi perantara sultan dengan rakyat.

·         Menjaga keamanan dan memungut cukai di kawasan pemakanannya serta bebas menjalankan kegiatan ekonomi.

Golongan Ulama Dan Pendeta :

Golongan Ulama :

·         Berketurunan Arab Melayu dan merupakan cendikiawan dalam bidang agama.

·         Berkedudukan istimewa dan sangat berpengaruh dalam susun lapis masyarakat Melayu tradisional. Contoh jawatan mufti, kadi

·         Penasihat sultan dalam hal ehwal agama/hukum syarak.

Golongan Pendeta :

·         Pakar dalam bidang kesenian, kebudayaan, kesusasteraan, adat istiadat dan salasilah raja.

·         Menjadi pakar rujuk kepada sultan dan golongan di istana.

·         Merupakan penulis dan perawi diraja.

Golongan Diperintah :

Terdiri daripada rakyat biasa dan orang asing yang merdeka.

Rakyat Biasa :

·         Terdiri daripada petani, nelayan, dagang dan tukang.

·         Tidak mempunyai kuasa politik dan jawatan dal;am pentadbiran.

Golongan Hamba :

·         Menyediakan tenaga manusia untuk aktiviti masyarakat seperti gotong-royong.

·         Menyumbang tenaga untuk menambah harta tuannya.

·         Melambangkan ketinggian taraf sosial pemiliknya.

            Sistem Bahasa dan kesusasteraan di Tamadun Melayu boleh dibahagikan kepada dua, iaitu sebelum kedatangan agama Islam dan selepasnya. Sebelum kedatangan agama Islam, wujudnya pusat-pusat Tamadun Melayu seperti Funan, Angkor, Srivijaya, dan sebagainya. 

Daripada aspek Bahasa, kerajaan Srivijaya telah berjaya menyumbang kepada kegemilangan Bahasa Melayu. Bahasa Melayu telah digunakan sebagai Bahasa pengantar dalam urusan harian. Bukan itu sahaja, Bahasa Melayu juga digunakan sebagai Bahasa pentadbiran dan komunikasi antara satu sama lain. Sebagai contoh, Bahasa Melayu kuno telah dijadikan Bahasa komunikasi oleh para pedagang yang berlainan bangsa pada waktu itu di mana Srivijaya termasyhur sebagai pusat kegiatan ekonomi. Batu bersurat Kedukan Bukit (683M), Batu bersurat Talang Tuwo (684M), Batu bersurat Kota Kapur (686M), dan Batu bersurat Karang Brahi (690M) telah membuktikan Bahasa Melayu telah digunakan sebagai Bahasa perantaraan dan pentadbiran dalam kerajaan Srivijaya. Hal ini telah menunjukkan Srivijaya telah memartabatkan Bahasa Melayu seterusnya memartabatkan tamadun Melayu supaya seiring dengan tamadun-tamadun lain.

Dalam aspek kesusasteraan pula, kesusasteraan pada zaman sebelum kedatangan Islam mempunyai ciri-cirinya. Menurut Shahnon Ahmad (1981), kesusasteraan Melayu pada zaman itu adalah sastera  tahyul, penuh dengan mitos dan dongeng, menganjurkan dunia utopia yang berciri ‘supernatural’ dan mempunyai keajaiban yang mendorong ke arah proses pemujaan manusia. Contohnya, Puteri Santubong yang merupakan cerita mitos, dan Mahsuri yang merupakan cerita lagenda.

Dalam kurun-kurun ke-12 dan ke-13M, kedatangan Islam telah menjadikan Melaka, Jambi, Acheh dan Patani sebagai pusat-pusat  Tamadun Melayu. Melaka telah menjadi pusat perkembangan Bahasa Melayu disebabkan aktiviti perdagangan dan penyebaran Islam. Bahasa Melayu telah menjadi ‘lingua franca’ ataupun Bahasa perantaraan dalam aktiviti perdagangan seperti Bahasa Melayu kuno yang digunakan dalam kerajaan Srivijaya. Pedagang asing seperti pedagang Eropah dan pedagang Arab juga bertutur dalam Bahasa Melayu dalam menjalankan urusan perdagangan dengan para pemerintah, rakyat jelata dan pedagang-pedagang lain. Raja-raja Melaka yang berminat kepada ilmu pengetahuan juga menyumbang kepada Melaka dalam perkembangan menjadi pusat pengetahuan dan kebudayaan Melayu.

Melaka juga melahirkan penulis-penulis kitab mengenai Islam dan kesusasteraan Melayu. Hikayat Amir Hamzah dan Hikayat Muhamad Ali Hanafiah telah diketahui dan dibaca oleh orang Melaka sejak abad ke-15 lagi. Kegemilangan Kesultanan Melayu Melaka juga membuktikan draf Undang-Undang Laut Melaka dan Hukum Kanun Melaka merupakan hasil penulisan Bahasa Melayu bertulisan jawi. Oleh itu, jelaslah bahawa Bahasa Melayu telah mencapai kedudukan yang betapa tinggi pada zaman Kesultanan Melayu Melaka di mana Melaka telah menjadi pusat penyebaran Islam, pusat perdagangan dan pusat perkembangan Bahasa Melayu yang terulung pada zamannya.

Selepas kedatangan Islam, peranan sasterawan menjadi  semakin penting kerana karya mereka meliputi pelbagai bidang selain daripada karya yang bercorak fiksyen. Antara bidang anafiahf yang diliputi dalam karya termasuklah ilmu falak, agama Islam, undang-undang, perubatan, dan sebagainya. Karya sastera Melayu ini boleh dibahagikan kepada dua, iaitu prosa dan puisi. Prosa berbentuk esei dalam menjelaskan satu perkara manakala puisi adalah karya yang menunjukkan kemahiran Bahasa dan penggunaan kata yang indah melalui rima bunyi yang tertentu. Antara contoh sastera prosa ialah Hikayat Nur Muhammad, Hikayat Nabi Bercukur, dan Hikayat Bulan Berbelah yang bertemakan sirah Nabi Muhammad SAW. Pada peringkat itu, syair merupakan bentuk puisi yang terawal. Contohnya, Syair Rubai, Syair Ikan Tungkul, dan Syair Perahu yang bertemakan persoalan wahdat al-wujud hasil karya Hamzah Fansuri antara akhir abad ke-16 sehingga awal abad ke-17M.

            Bahasa dan kesusasteraan Melayu ini juga mempunyai peranan dalam Tamadun Melayu. Bahasa Melayu berperanan untuk mempercepatkan proses kelahiran institusi pendidikan dan pengajian Islam sama ada secara formal ataupun tidak formal. Pada awal kurun ke-19, institusi pondok telah diwujudkan di Tanah Melayu dan kewujudannya merupakan manifestasi penubuhan institusi seumpama itu seperti dayah di Acheh, surau di Sumatera Barat, dan pengajian di Sulawesi Selatan. Penawaran kursus pendidikan Islam di sekolah-sekolah menengah, maktab-maktab perguruan, kolej dan universiti juga dapat dijalankan di Tanah Melayu dengan adanya Bahasa Melayu terutamanya pada era pasca-merdeka (Munif 1999).

            Kesusasteraan pula berperanan untuk melahirkan semangat intelektualisme dan rasionalisme dalam pemikiran masyarakat Melayu terutamamnya kesusasteraan Islam. Satu revolusi pada pandangan semesta masyarat Melayu telah dibangkit daripada alam fantasi bertukar kepada pemikiran yang realistik dan berasaskan prinsip rasionalisme dan intelektualisme seperti yang ditekankan oleh ajaran Islam. Karya sastera telah menjadi wadah penyebaran nilai-nilai Islam dalam masyarakat. 

            Kesimpulannya, kedudukan dan peranan Bahasa dan kesusasteraan Melayu amat penting dalam perkembangan tamadun Melayu. Peranan Bahasa dan kesusasteraan Melayu tidak dapat diketepikan kerana Bahasa dan kesusasteraan Melayu adalah pembentuk jati diri dan pentakrif kepada kebudayaan kebangsaan.

 

       

Pendidikan Tamadun Melayu dapat dilihat daripada dua sudut iaitu sebelum kedatangan Islam dan selepas kedatangan Islam. Sebelum kedatangan Islam, ia merujuk kepada pengaruh Hindu-Buddha. Pendidikan pada zaman tersebut bertujuan untuk mendewa-dewakan golongan pemerintahan dan bangsawan. Kesannya pendidikan lebih dimonopoli oleh golongan bangsawan dan kerabat diraja. Rakyat biasa pula menerima pendidikan tidak formal dimana institusi keluarga memainkan peranan mendidik anak-anak mereka tentang nilai-nilai budaya, pantang larang, adat istiadat serta kemahiran pertukangan. 

 

      Pendidkan tidak formal di Tamadun Melayu juga dapat dilihat dengan pertubuhan sekolah pondok yang dikenali dengan pelbagai nama. Di Tanah Melayu dan Selatan Thai dikenali dengan pondok, di Acheh dipanggil “dayah”, di Minangkabau sebagai surau, di Jawa sebagai pesantran manakala di Sulawesi sebagai pengajian.

         

       Selepas kedatangan Islam, pendididkan Tamadun Melayu lebih menekankan tentang agama iaitu Usuluddin, Fiqh, Tasawuf, Tafsir Al-Quran, Hadis, Bahasa Arab dan kanak-kanak juga diajar lagu Qasidah, sejenis puisi nyanyian bercorak agama. Pendidikan Islam diberi oleh guru-guru yang dibawa dari Arab,Parsi,Turki,dan India. Guru-Guru ini membaca kitab-kitab suci dan murid-muridnya duduk dalam bulatan. Pada peringkat Universiti pula selain bidang agama, pelajar diajar ilmu perubatan, matematik, kewangan, undang-undang dan ilmu perang.

 

       Matlamat pendidikan adalah berbeza mengikut zaman iaitu sebelum kedatangan Islam dan selepas kedatangan Islam. Malah, institusi, pusat pendidikan dan kurikulum pendidikan juga adalah berbeza-beza. Ini menunjukkan pengaruh agama adalah penting dalam perkembangan pendidikan di Tamadun Melayu.