Emrah’ın şiirlerini üç bölümde incelenebilir

1.Divan şiiri tarzındaki şiirleri

2.Dînî-tasavvufi halk edebiyatı tarzındaki şiirleri

3.Âşık edebiyatı şiirleri

Âşık Emrah, klasik şiir ve musiki, tasavvuf felsefesi, İslam dini ve tarihi, evliya menkabeleri, İran ve Türk edebiyatlarında çok kullanılan mitolojik motiflere ait birçok alanda bilgi sahibi ozandır. “Şehir çevrelerinde yetişen âşıkların çoğu son zamanlarda, sazı bırakmış, divan şairleri gibi birer kalem şairi olmuşlardır. Âşık Emrah divan sahibi olmasına rağmen divan tarzı şiirlerinde, teknik ve estetik bakımından divan şairlerinin şiirlerinin düzeyine ulaşamamıştır.

 

Erzurumlu Emrah daha çok halk edebiyatı tarzındaki koşmaları ve semaileri ile ün kazanmış, daha çok Âşık Edebiyatı sahasında kabul edilmiş ve sevilmiştir. Buna rağmen Divan Şiiri  tarzında, tasavvufi halk şiiri tarzında da yazdığı şiirleri de bulunmaktadır Divan Şiiri yolunda yeterince öğrenim görmüş olan Emrah,  tasavvuf yoluna da yönelmiştir.

 

Âşık Erzurumlu Emrah’la Âşık Erçişli Emrah’ın şiirleri yıllarca birbirine karıştırılmıştır. Son yıllarda yapılan çalışmalarla büyük ölçüde âşıkların şiirleri ayrılmıştır (Sakaoğlu,1987:4, Karadağ,1996:8).

Divan Şiiri anlayışıyla yazdığı şiirleri de basılmıştır. Ama Divan şiiri yolunda yazdıkları zayıf kopyalar olmaktan öteye gitmez. Ama hece vezniyle söylediği iki yüze yakın şiirin bazıları kendisine ait olmasa bile onu 19. yy'ın önemli âşıklarından biri saymamızı gerektirir. Çağdaşlarından Tokatlı Nuri (Öl.1882) üzerinde belli etkileri vardır. Hatta çoğu zaman bu ikilinin şiiri karıştırılır

Divan şiiri tarzı ve aruz ölçüsü ile yazdığı şiirlerinde ise FUZULİ,  BAKİ', NEDİM gibi usta şairlerin etkisindedir. Nakşibendiliğin Halidi koluna bağlı olduğu için  Tasavvuf öğelerini de şiirine doldurmuştur.

 

Erzurumlu Emrah'ın aruzla yazdığı şiirleri Divan adıyla Erzurumlu Abdulaziz tarafından bastırılmış (1913-1914), heceyle yazılmış şiirlerini Eflatun Cem Güney ile Çetin Eflatun Güney kitap haline getirmişlerdir. 169 şiirin bulunduğu bu kitaptaki şiirlerin bir çoğu âşığa ait değildir.

 

Tasavvuf şiirleri belli bir değer düzeyinin üstünde değildir. Asıl ilginç yanı, saz şiiri geleneği yolundaki içten ve etkili aşk, gurbet şiirleridir. Şiirlerinin bir kısmı Ercişli Emrah 'ın (17.yy) Ercişli Emrah İle Selvihan Hikayesi ile  ilişkili halk hikâyesine de eklenmektedir. Ercişli Emrahin bazı şiirleri de Erzurumlu Emrah'a mal edilmiş olsa da zamanla birbirlerinden ayıklanmaya çalışılmıştır.

 

Erzurumlu Emrah, usta bir halk ozanıdır. TokatlıNuri başta olmak üzere diğer yhetiştirdiği talebeler ve kendine has, çalma ve söyleme teknikleri ile aşıklık geleneğimizde Aşıklık Kolu  Meydana getirebilmiş olan aşık edebiyatımızda oluşan Yedi Aşıklık Kolundan Emrah Kolunu oluşturan çok önemli bir ozandır. 

 

( Not:Sefil Emrah'la biten şiirler Ercişli Emrah’a , Diğerleri de Erzurumlu Emraha aittir.)

Divân-ı Emrah (1312/1916) XIX. Asır Saz şairlerinden Erzurumlu Emrah (Köprülü Mehmet Fuat, 1929), Âşık Emrah, Hayat ve Şiirleri (Murat Uraz, 1943), Erzurumlu Hayatı ve Şiirleri (Eflâtun Cem Guney-Çetin Güney, 1958)

Yöğrüktür bizim atımız
Yardan atlattı zatımız
Gurbet ilde kıymatımız
Ya bilinir ya bilinmez

Bahçemizde nar ağacı
Kimi tatlı kimi acı
Gönüldeki dert ilacı
Ya bulunur ya bulunmaz

Deryalarda olur bahri
Doldur ver içem zehri
Sunam gurbet elin kahrı
Ya çekilir ya çekilmez

Emrah der ki düştüm dile
Bülbül figan eder güle
Güzel sevmek bir sarp kale
Ya alınır ya alınmaz