1. Балаға  ізгілік - тұлға тұрғысынан қарау.  Мектептің білім беру жүйесінің  орталығына жеке тұлғаның барлық  қасиеттерін дамыту қойылған. Мектеп  мақсаты – жеке тұлғаның толық  және азат дамуы үшін ішкі  күшпен мүмкіншіліктерді ояту. Тұлғаға  оқу-тәрбие үрдісін бағыттай отырып, жаңа көзқараспен қарау, педагогикалық  қарым-қатынастың ізгіліктілігі  және жариялылығы нәтиже бермейтін  әдістерден бас тарту, жағымды  Мен – тұжырымдамасын қалыптастыру  ізгілік жеке тұлға тұрғысынан  қарау идеяларын біріктіреді. 

2. Дидактикалық  белсенді және дамытушы кешен.  Баланы «қалай» және «неге»  оқыту керек деген сұрақтардың  жаңа мүмкіншіліктері ашылады.  Оқу мазмұны жеке тұлғаны дамыту  құралы ретінде қарастырады. Оқыту  қорытылған білім-білік дағдылары  және ойлау қабілеті бойынша  жүргізеді. Интеграция вариативтілік  жағымды жағдай тудырады.

     Оқу үрдісін формасы мен әдістерін  жетілдіру бірқатар педагог жаңашылдардың  авторлық жүйелерінде, атап айтқанда В.Ф.Шаталовтың тірек сигналдары, Р.Штейнердің азат таңдау идеясы, С.Н.Лысенкованың алдын-ала  тапсырма беру, П.М.Эрдниевтің ірі блоктар  идеясы, В.А.Сухомлинскийдің сыныптағы  зияттық фоны, Л.В.Занков бойынша  жеке тұлғаны дамыту, И.П.Волковтың  шығармашылық және орындаушылық қабілеттері  сияқты дидактикалық идеяларында ашылады.

3. Тәрбие  тұжырымдамасы. Ынтымақтастық педагогикасының  тұжырымдамасы қазіргі заман  мектептеріндегі тәрбиенің дамуына  сәйкес: білім мектебін тәрбие  мектебіне айналдыру, оқушының  жеке тұлғасын тәрбие жүйесінің  орталығына қою, жалпыадамдық  құндылықтарды қалыптастыру, тәрбиенің  ізгілік бағыттары, баланың шығармашылық  қабілеттерін дамыту, ұлттық мәдени  дәстүрлерді жаңғырту, жеке тұлғалық  және ұжымдық тәрбиені ұштастыру.

     Ынтымақтастық педагогикасының технологиясы мен  идеологиясы білім беру мазмұнын айқындайды.

4. Қоршаған  ортаны педагогикаландыру. Ынтымақтастық  педагогикасы тәрбие құралы ретінде  мектепті басты рөлге қойып  отыр. Жеке тұлғаны қалыптастыратын  әлеуметтік институтқа мектеп, жанұя  және әлеуметтік орта жатады. Нәтижесі тәрбие беретін осы  үш бастаудың әрекетімен анықталады. Сондықтан да алдыңғы қатарға  құзіретті басқару идеясы, ата-аналармен  ынтымақтастық қойылған.

     П.ғ.д  В.А.Буховалов ынтымақтастық педагогикасының  ұстанымдарын айқындады, ол дидактикалық материалдарды құрастырудың, өсіп келе жатқан тұлғаның адамгершілік және шығармашылық қасиеттерін тәрбиелеу мазмұнының, сабақта, сабақтан тыс және мектептің жалпы тұтас педагогикалық үрдісінде ынтымақтастық орнатудың жаңа әдістемесін жасады. В.А.Буховалов ынтымақтастық. педагогикасының ұстанымдары деп төмендегілерді:

-педагогикалық  үрдістің адамгершілік және шығармашылық  бағыттылығы;

-жариялылыққа  негізделген қарым-қатынас;

-шығармашылық  әрекетке деген мотивацияны дамыту;

-өз  бетімен білім алу және өзін-өзі  тәрбиелеу білігін дамыту;

-шығармашылық  әрекет әдістерінін, жетекші рөлін  көрсетеді.

     Орта  және жоғары оқу орындарының мақсаты  — жастарды әр жақты жарасымды  етіп дамыту, олардың жоғары құлықтық, азаматтық көзқарасын қалыптастыру. Мұндай мақсат кешенділік міндеттерді шешуді қажет етеді. Олар: әлеуметтік тәрбие беру жолымен дүниеге көзқарасын кең мәдени ой-өрісі жоғары тұлғаның үйлесімді жан-жақты дамуының негізін қалау; әлеуметтік функцияларды еңбек, таным, қоғам, үйелмен және бос уақытты пайдалану т.б. орындау үшін жастарды ойдағыдай даярлауды қамтамасыз ету; кәсіптік дайындықтың жолдарын таңдап алу үшін, өз тағдырын өзі шешу үшін жастарға жағдай жасау; тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеуге, өз білімін алуына оны өмірде пайдалана білуіне мүмкіндік жасау.

     Тұлғаның  дамуы мен тәрбиесі идеологиясының жаңаруы көптеген идеяларға негізделді. Олар —

     —Тәрбие мақсатының реализм идеясы;

     —Ересек адамдар мен балалардың бірлесу іс-әрекетінің идеясы;

      —Тәрбие бағыттарының дербес идеясы;

   —Тәрбие бағыттылығының ұжымдық идеясы;

   —Өзін-өзі талдау (анализдеу) идеясы;

   - Бала күшінің жартысы;

      — Қиын мақсаттық идеясы;

   - Сүйеніш идеясы;

      — Ірі блоктар идеясы;

   - ата-аналармен  ынтымақтастық;

   - Мұғалімдердің ынтымақтастығы;

   - Өзін-өзі сыйлау идеясы;

     - Өзін-өзі басқару (реттеу) идеясы, т.т.

     Реализм идеясы, яғни тәрбиенің шынайы мақсатта - адамдарды қабілетіне және дарындылығына сүйеніп, жан-жақты дамыту. Шынайы мақсатының жетістік құралы – мәдениеттің базалық негізін игеру. Осыдан тұлғаның "базалық мәдениеті" тәрбие мазмұны деген ұғым туады. Базалық мәдениет - бұл өмірге өз бағдарын өзі шешу мәдениеті, экономикалық және еңбек мәдениеті, саяси, демократиялық және құқықтық мәдениет, адамгершілік және экология мәдениеті, көркем және дене шынықтыру мәдениеті, үйелмендік қатынас мәдениеті.

      Ересек  адамдар мен балалардың іс-әрекетінің бірлесу  идеясы "Ынтымақтастық педагогикасы" қағидасынан туады, Өйткені ол мұғалім мен балалар еңбегінің бірлестігіне сүйенеді. Осындай ересек адам мен баланың шығармашылық ынтымақтастығы педагогикалық басшылықпен қамтамасыз етілуі тиіс.

     Тәрбие  бағыттылығының дербес идеясы мұғалімнің балаға ерекше көңіл аударуын қажет етеді. Барлық тәрбие жұмысының барысында еске алатын басты тұлға — бала. Ол педагогикалық жұмыстың ең жоғары мақсаты. Сондықтан баланы зор ұқыптылықпен зерттеген жөн.

     Ұжымдық шығармашылық тәрбиеде ұжымдық бағыттылық идеясының мәні ете зор. Бірыңғай тәрбие ұжымы — бұл тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің бірлестігі, мұнда ересек адамдардың жастар жөніндегі жалпы қамқорлығы, яғни ашық және елеусіз қамқорлығы дамиды. Мұндай ұжымда тәжірибе ашық және елеусіз түрде тәрбиеші арқылы беріледі, оны тәрбиеленушілер ұжымдық шығармашылық іс — бұл біріншіден, барлық ұжым мүшелерінің істі бірігіп жоспарлауы, талқылауы, шешім қабылдауы; екіншіден, ұжымдық жұмыс ізденуге бағытталады, практикалық міндеттерді шешу үшін ұжым мүшелері ізденудің тиімді жолдарын, әдістерін, құралдарын қарастырады.

     Тәрбие  ұжымының қозғаушы күші жолдастық тәрбиелік  қамқорлық. Оның мәні адамдағы жолдастық сыйласу мен жолдастық талаптың бірлігі. Жолдастық тәрбиелік қамқорлықтың мақсаты - адамның жалпы қуанышы мен пайдасы үшін нақтылы істе оның шығармашылық күшін анықтау және дамыту. 

     Өзін-өзі  талдау идеясы. Балаларды өзін-өзі жеке және ұжымды талдауға үйрету қажет. Жаңашыл мұғалім Е.Н.Ильин оқушыларын өздерінің өмірі, іс-әрекеті жайында ойлануға үйретеді.

Ата-аналармен  ынтымақтастық. Мектепте, үйелменде балалар ересек адамдарға ашық сенгіштікпен қарайды деп ынтымақтастық педагогика жорамалдайды. Бұл үшін бірыңғай талаптар емес, үйелменде балалармен жолдастық, жылы-шырайлы қатынас болуы қажет. Жаңашыл мұғалімдердің айтуы бойынша ата-аналар жиналысында балалар туралы сын көзімен ескерту жасауға болмайды. Балалар мен ата-аналар арасында ұрыс-керіс жағдайын болдырмау. Мұғалім балалар жөнінде ата-аналарға айтып наразылық білдірмейді, күнделіктеріне не болса соны жазбайды. Балаңыз сабаққа дайындалмайды деп мұғалім әр ата-ананың есігін қағуды қою керек.

     Егер  оқушы назар аударуды, көмек көрсетуді  талап етсе, онда оған керегінше (бір ай, әлде бір жыл керек пе) көмек көрсету қажет. Осындай жылы қамқорлықты сезген бала ата-аналарына да ризашылықпен толық сенім білдіріп, зор ықыласпен оқып білім алуға, еңбек етуге тырысады. Бұл өмірдегі, еңбектегі, оқудағы қарым-қатынас бірлігінің беріктігі - ынтымақтастық педагогиканың қағидасы.

      Мұғалімдердің ынтымақтастығы. Экспериментшіл мұғалімдердің әрқайсысының педагогикалық еңбек өтілі 25-тен 40 жылға дейін. Олар әр түрлі мектеп ұжымдарында балалармен жұмыс істеген, талай мұғалімдер және директорлармен істес болған. Жаңашыл мұғалімдер, мүмкін ынтымақтастық педагогика өте күрделі, оны оқыту және тәрбиесінде қолдануға болмайтын шығар дейді.

1.      Мұғалімнің заңдылықтары: баланы сүю; баланы түсіну; балаға деген оптимизмге толы болу.

2.      Мұғалімнің жетекші ұстанымы: баланы қоршаған ортаны ізгілендіру принципі; баланың жеке басын құрметтеу принципі; баланың дамуындағы шыдамдылық принципі.

3.      Мұғалімге өсиет: баланың шексіздігіне сену; Құдайдың педагогикалық ұшқынына сену; балаға адамгершілік көзқарастың күшіне сену.

4.      Бала бойындағы тіректер: дамуға құштарлық; өсуге деген құштарлық; еркіндікке құштарлық.

5.      Мұғалімнің жеке қасиеттері: мейірімділік; ашықтық; шынайылық; берілгендік.

МҰҒАЛІМДЕРДІҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

 Баланың өміріне, оның қуаныштарына, қайғыларына, ұмтылыстарына, жетістіктеріне, сәтсіздіктеріне және жеке тәжірибесіне қызығушылық танытыңыз. Қажет болса, көмектесіңіз, көмектесіңіз, қуанышыңыз бен көңіліңізді білдіріңіз.

 Өзара сенім, сыйластық, түсіністік күтілетін баламен ересек адам сияқты сөйлесіңіз.

 Әр баланың туған күнін сыныпта мереке етіп, оған жақсы тілектер айтып, оған сабақ, сурет, ол туралы эсселерді сыйлық ретінде беру, мұғалім мен жолдастарының оны қаншалықты жақсы көретінін және құрметтейтінін, олардан қандай жетістік күтетінін сезіну. ол.

 Әр баламен жеке, сенімді қарым-қатынас орнатыңыз, оған деген сеніміңіз бен шынайылығыңызбен баланың сізге деген сенімі мен шынайылығын оятыңыз.

 Балалармен күлгенді, көңіл көтергенді, ойнағанды, бұзық болғанды ​​ұнатыңыз.

 Балалармен сабырлы, тартымды дауыспен және өрнекпен сөйлеңіз.

 Баланың мінез-құлқына ашушаң екеніңізді, одан мұндайды күтпегеніңізді, ол туралы жоғары түсінікке ие екеніңізді білдіріңіз.

 Жеке балалардың қызығушылықтарына (хоббилеріне) үлкен қызығушылық таныту (маркалар, ашық хаттар жинау, альбом құрастыру және т.б.), оларға қатысу.

 Осы немесе басқа бала лайықты іс-әрекет жасап, тапқырлық пен зеректік танытып, жинақылықпен ойланса таңдану, сүйсіну, қуану.

 Балалардың шығармашылық белсенділігін ынталандыру, оларға пьесалар, сахналық қойылымдар жазуға көмектесу, оларды көркемдік-музыкалық безендіру, көркем спектакльдер дайындау, ата-аналар, басқа оқушылар, балабақшалар алдында өздерінің көркемөнерпаздық өнерлерін көрсету.

 Балаларға өз әңгімелері, ертегілері, эсселері, өлеңдері және т.б. кітаптарды шығаруға үйрету, осы кітаптарға қызығушылық таныту, оқу, автордың рұқсатымен алып, әріптестеріне көрсету.

 Балаларды бүктеп, тігу керек қағаз парақтарында басылған әңгімелері, өлеңдері, ертегілері бар кітаптардың суретшісі болуға шақыру, мұқабасын безендіру, шығарманың мазмұнына қарай оларда сурет салу, сондай-ақ сөздерді түсіндіру; мәтінге сұрақтар қою.

 Егер қандай да бір себептермен ол сізге қойған тәрбиелік сұраққа бірден жауап бере алмасаңыз, балаңыздан кешірім сұраңыз. Себебін ашық түсіндіріп, бірнеше күннен кейін жауап беретініңізді айтыңыз және уәдеңізде міндетті түрде орындаңыз.

 Ата-аналарды балаларының мектеп өміріне тарту, оларды үйірмелерге жетекшілік етуге шақыру, мектепте кезекшілік ету, олармен балалармен кездесулер ұйымдастыру.

 Ата-аналарға баланың іс-әрекетіне оң баға беріп, оқуда жетістікке жету туралы немесе мақұлдауға тұрарлық маңызды себептер туралы хат жазыңыз.

 Ата-аналардың сабаққа қатысуын ынталандыру.

 Сабақты балалар өмірінің батареясына айналдырыңыз, әр сабақты бағалаңыз, жақсы көріңіз, қабылдаңыз және күтіңіз.

 Балаларды сабақ жоспарымен, тапсырмалардың мазмұнымен таныстыру, сабақ мазмұнына қатысты балалардың тілектерін ескеру.

 Балаларды педагогикалық ізденістеріңізге серіктес болуға, тестілеу мақсатында қолданатын осы немесе басқа әдіске, тапсырмаға және т.б. бойынша өз пікірін білдіруге шақырыңыз.

 Балаларды сұрақ қоюға, сұрақ қоюға, дауласуға, өз пікірін айтуға, өз ұстанымын бекітуге ынталандыру. Балаларыңыздың ойларына, мәлімдемелеріне, құндылықтарына, көзқарастарына және т.б. байыпты және құрметпен қараңыз.

 Балалар мен сіздердің араларыңызда пікірталас тудырыңыз, оларға дәлелдеуге мүмкіндік беріңіз, қателерді түсіндіріңіз, сіздің мәлімдемеңізді жоққа шығарыңыз, содан кейін олардың дұрыс екенін мойындай отырып, сіздің адасуыңызға тереңірек баруға мүмкіндік бермегені үшін алғыс білдіріңіз.

 Балаларды өз пікірін әдептілікпен жеткізуге және дәлелдеуге, дәлелдеуге үйрету.

 Балалардың, жеке балалардың ізденіс және зерттеу әрекетін ынталандыру, ғылыми баяндамаларды оқуға және сабақтарда жеке мәселелерді талқылауға машықтандыру.

 Балаларды ойлауға, ойлауға, ой елегінен өткізуге, ойлана білетін балаларға деген жігерлендіретін көзқарасыңызды көрсетуге үйретіңіз.

 Балаларға қалай ойлануға, мәселенің шешімін іздеуге, талқылауға, бағалауға мысалдар келтіру үшін дауыстап ойланыңыз.

 Көбінесе балаларға өздері туралы, олардың айналасындағы адамдармен қарым-қатынасы және сізге деген көзқарасы туралы жазбаша тапсырмалар ұсыныңыз.

 Тапсырманы орындау немесе жазбаша жұмысты орындау кезінде баланың құқықтарын қатаң түрде құрметтеңіз, оның жан тыныштығын шу мен басқа да тітіркенуден қорғаңыз.

 Сіз балаларыңызбен бірге эссе жазып, өз бетінше тапсырмалар, сынақтарды орындап, содан кейін оларды өз күш-жігеріңіздің нәтижелерімен таныстыра аласыз, оларға құнды пікірлерін білдіруге мүмкіндік аласыз.

 Балаларды жазба жұмыстарындағы қателерді өздері тексеріп, түзетуге ынталандыру; Өз бетінше түзетілген қателер болашақта қателер болып саналмайды.

 Сабақ барысында балаларға баламалы материалдарды, тапсырмалар мен тапсырмаларды ұсыну.

 Қателерді «жіберу» әдісін қолданыңыз, балаларға оларды анықтауға және оларды түзетуге мүмкіндік беріңіз; көмектері үшін балаларға рахмет.

 Бір баланы екінші балаға еңбекқорлығымен де, мінез-құлқымен де үлгі етпеу.

1.   Ең жоғары жомарттық пен тектіліктің алдында қызмет ететініне сенім.

2.   Жақсылыққа ұмтылу

3.   Шыдамдылық пен ұстамдылық

4.   Болашақ арқылы бүгінді көре білу

5.   Шығармашылық

6.   Ақылдылық мейірімділік

7.   Достықты шабыттандыру және тарту мүмкіндігі

8.   Қарапайымдылық

9.   Сұлулық сезімі дамиды

10.   Мейірімділік пен жақсы сөйлеу

11.   Жақсаруға ұмтылу

12.   Кең білім

Осы қасиеттер жиынтығын меңгеру және одан біртұтас психикалық жағдайды жасау өз-өзімен ғажайып жасаумен шектеледі. Нұрлы ұстаз – кеңейген сана-сезімі мен педагогикалық мәдениетінің жоғары деңгейінің көрінісі.