isim, eskimiş, (tebdi:li), Arapça tebdīl

► değiştirme.

isim, (riya:), Arapça riyā

► ikiyüzlülük.

sıfat, Arapça ṣūfī

Dinin buyruk ve yasaklarına bütünüyle uyan (kimse).

isim, eskimiş, (te:vi:li), Arapça teʾvīl

Anlamı: çevri
      "Selim Bey birçok vesilelerle evvelki hiddet ve şiddetini affettirmeye, sebebini başka başka şeylerle tevile çalıştı, gönlümü aldı." - Etem İzzet Benice

isim, eskimiş, (ina:yet), Arapça ʿināyet

Anlamı: lütuf
      "Gayret bizden, inayet Allah'tan." - Emine Işınsu

isim, eskimiş, Arapça ḳişr

kabuk:

"Büsbütün aç, bir parça ağaç kışrı ve bir kuru portakal kabuğu bile bulamayan insan iskeletlerinin son iniltisini dinliyorduk." - Falih Rıfkı Atay

1. isim Kalınca bükülmüş ipek iplik.

2. sıfat Bu iplikten yapılmış.

Tamah

► açgözlülük:
      "Kalpler soğuk, gözler tamah ve ihtiras ile yanıyor." - Memduh Şevket Esendal

(Esad)

Arapça ṣadef

1. isim Midye, istiridye vb. deniz hayvanlarının kabuğunda bulunan sedefçilikte kullanılan, pırıltılı, beyaz, sert bir madde.

2. sıfat Bu maddeden yapılmış veya bu madde ile süslenmiş:
      "Sedef saplı avcı bıçağı duvarda, taşın üstünde cızırdıyor sanki." - Tarık Buğra

3. isim, tıp ► sedef hastalığı.

(Ecrin)

(kesa:dı), Arapça kesād

1. isim Alışverişte durgunluk:

"Bugünlerde alışveriş de kesat." - Nabizade Nâzım

2. isim kıtlık.

1. sıfat Görünen, görünürdeki:

"Harplerin daima hakiki bir sebebi vardır, bir de zahirî sebebi vardır." - İsmet İnönü

2. sıfat, mecaz yapmacık.

isim, eskimiş, (izha:rı), Arapça iẓhār

Belirtme, gösterme, açığa vurma.

(Ecrin)

isim, Arapça tuhmet

► suçlama:
      "Talebeyi dersten başka şeylerle işgal töhmeti ile tevbihe maruz kaldı, istifaya mecbur oldu." - Ahmet Hikmet Müftüoğlu

İrşat

isim, eskimiş, (irşa:dı), Arapça irşād

Doğru yolu gösterme, uyarma.

1. Arp ailesinden telli bir çalgı.

"Gittiğim müzik kursunda öğretmen bize çeng çalmayı öğretti."

2. Pençe, insan ve yırtıcı hayvan pençesi

Bir şeyi veya bir kişiyi taklit eden kişi, taklitçi

"Arkadaşım çok iyi bir mukallittir."

(Mehmet Eser)

"Hemşehrilerinden birinin delaletiyle senet sahiplerinin her birini ayrı ayrı öğrendi." - Ercüment Ekrem Talu

2. isim, eskimiş, mecaz ► işaret:

"Bu söz, Hamdi Bey’in öfkesini alt ettiğine delaletti." - Kemal Tahir

(Mehmet Eser)

"Küçük veya büyük çapta ama mutlaka dürüst, namuslu bir iş adamı olmak hırsı bütün benliğini sardı." - Tarık Buğra

2. isim kibir

(Nehir)

sıkıntı:
      "Her mihnet kabulüm yeter ki / Gün eksilmesin penceremden" - Cahit Sıtkı Tar

(Nehir)

1. isim, eskimiş ► oy:

"Parlamentoda itimat reyi alamayan her hükûmet şüphesiz istifa etmek zorunda kalacaktır." - Yakup Kadri Karaosmanoğlu

2. isim, eskimiş Düşünce, görüş, fikir:

"Vicdanları ile baş başa düşünüp sonra da aralarında müşavere ederek reylerini bildireceklerdi."

2. isim, eskimiş Bir şeyin ortaya çıktığı, göründüğü yer veya kimse.

1. sıfat, mecaz ► görgüsüz:

Hamhalat bir adam.

2. sıfat, mecaz ► çorak:

"Demeye kalmadı, yolumuzun iki yanında hamhalat, suratsız tarlalar peyda oldu."

2. isim, eskimiş ► ödünçleme:
      "Öteden beriden ariyet de bir şeyler buluruz." - Sait Faik Abasıyanık

güçlük:
"Günbegün artıyor meşakkat." - Âşık Veysel

batman

7,692 kilogram olan ağırlık ölçü birimi:
"Şu güzelim zeytinin batmanını on sekiz mangıra bile almıyorlar." - Nabizade Nâzım

1. isim Bir iş veya durumun sonu veya sonucu; serencam:

"Diğerlerinin akıbetlerini bilmiyorum." - İhsan Oktay Anar

2. zarf ► sonunda:

"Kurdun oğlu akıbet kurt olur, demiş ve bu söz beş muallimin meslek ve ilim haysiyetine dokunmuştur." - Reşat Nuri Güntekin

1. sıfat Zulüm görmüş, kendisine zulmedilmiş:
      "Millî Mücadele, mazlum bir milletin kaynayan benliğinden taşmıştır." - Aka Gündüz

2. sıfat Haksızlığa uğramış.

3. sıfat, mecaz Sessiz ve uysal, boynu bükük.

4. sıfat, mecaz Hüzünlü, mahzun (yüz, ses).

(ihtiya:tı), Arapça iḥtiyāṭ

1. isim Herhangi bir konuda ileriyi düşünerek ölçülü davranma; sakınma.

2. isim Gereğinden fazla olup saklanan şey; yedek:

"Tüpte kalan iki üç taneyi de yol ihtiyatı olarak zorla kendisine kabul ettirdim." - Reşat Nuri Güntekin

tesnim

Cennette Allah'a yakın kulların kendisinden içeceği pınara verilen ad.

(Gizem)

isim, eskimiş, Arapça ʿayn

1. göz

2. Arap alfabesinin 18., fars ve osmanlı alfabelerinin 21. harfidir.(ع)

sıfat, eskimiş, Arapça mefred

Kocaman, iri, büyük:
"Cehennem, zincire vurulmuş mefret bir ejderhadır." - Hüseyin Rahmi Gürpınar

1. sıfat Gerçeği araştıran.

2. isim, eskimiş ► soruşturmacı.

(Ceren)

Farsça fer

1. Parlaklık, aydınlık

2. ( Gözde, dizde ) canlılık, güç

______>——<______

~Müdara~

isim, eskimiş, (müda:ra:), Arapça mudārā

1. Hoş görülü olma, insanlarla iyi geçinme

1. isim ► yansı.

2. isim ► yankı:

"İkide birde barutla infilak akisleri geliyordu." - Yahya Kemal Beyatlı

3. isim, kimya, fizik ► evirtim.

4. isim, mantık ► evirme.

ÖRNEK CÜMLE : Bukağılı Baba'nın başı ucunda düşman zindanında taşıdığı bukağılar vardı.

2. isim, eskimiş ► köstek.

(Ceren)

4.özümleme

3.söz gelişi

2.oyun:

"Böyle olmakla beraber, gerek orta oyununun gerek tuluatın köylü temsilleri ile bir münasebeti olsa gerek." - Ahmet Kutsi Tecer

1. Birinin veya bir topluluğun adına davranma.

İtizar

isim, eskimiş, (i:tiza:rı), Arapça iʿtiẕār

Özür dileme

(Burhan)

isim, eskimiş, Arapça maşriḳ

► doğu:
      "Mağripten maşrıka dünyanın ucu / Sarraf olan bilir altını, tuncu" - Pir Sultan Abdal

(Buse)

1. isim, eskimiş Issız yerde yalnız kalma.

2. isim, eskimiş Issız ve kapalı yer.

3. isim, eskimiş Hamamlarda çok sıcak küçük yer.

(Yusuf)

Bir işin yapılmasını yasak etme, engelleme, menetme.

(Yusuf)

Değersiz, aşağı görülen, küçümsenen topluluk; derinti:
"Bu artist güruhu balolardan hoşlanmazlar." - Peyami Safa

(Ali)

Pişmanlık:

“Gözlerime iki damla nedamet yaşı getirmek için dudaklarımı bütün kuvvetimle ısırıyordum .” -Hüseyin Cahit Yalçın

(Ali)

1. isim Dıştan görünüş:

ÖRNEK CÜMLE : "Şu anda kendisinin eşkâlini bilen yüzlerce ve belki de binlerce kişi onu arıyordu."

2. isim ► biçim

3. isim ► kılık.

(Ceren)

Arapça el-ġayb

görünmez, anlaşılmaz; beş duyu ile algılanmayan alem.

(Medine)

2.güçsüz bırakmak.

RİKKAT

1. isim, eskimiş İncelik, naziklik:
"Onun hummalar içinde yatan güzel yüzünü görünce hüzün ve rikkatinden yanaklarına akan bir iki damla yaşı tutamadı." - Asaf Halet Çelebi

2. isim, eskimiş Acıma, merhamet etme.

1. isim, eskimiş yitirmek, elden kaçırmak.

2. isim, eskimiş ► ölme.

iflas etmiş, bütün parasını, anamalını batırmış (kimse).

2.yükletilmiş

Ahmak

aklını gerektiği biçimde kullanma yeteneğ i olmayan, zekâsı pek gelişmemiş, aptal, bön, budala (kimse).

1.sıfat- Ölümlü

" Her fánī güneşten, çimden nasibini alıyor." Yusuf Ziya Ortaç

2.isim,sıfat- İnsan

1. sıfat-Bir şeyi yapmak zorunda kalmış olan

2.sıfat-Çaresiz kalmış olan

► alışılmış:

"Halk onu okuyor ve seviyor, polis ve mürteci çevreler ise ona kin besliyor ve mutat vasıtalarla tasfiye etmeye çalışıyorlardı."

"Kadın dizginleri çekmek istedi fakat hırçın hayvan sert bir boyun hareketi ile gemini kurtardı." Haluk Taner

1. Sıfat:zor

"Mektubunuzu aldım, çok müşkül olan sualinize hatıralarımı yoklayarak cevap vermeye çalışacağım." Hamdullah Suphi Tanrıöver

2. İsim:zorluk

   "Müşkül budur ki ölmeden evvel ölür kişi." Yahya Kemal Beyatlı

3. İsim: sorun

2. İsim, tıp--> belirti

Mazarrat: İsim, eskimiş--> Zarar

1. isim ► değnek.

2. isim ► polo:
"Genç binici av ve sefer yorgunları için düzenlenen çevgen partilerine katılır." - Emel Esin

munis

(mu:nis), Arapça mūnis

1. sıfat Alışılan, alışılmış.

2. sıfat ► sıcakkanlı:
      "Ağlamaktan renkleri silinmiş zannolunan küçük munis gözleriyle bakıyordu." - Orhan Seyfi Orhon

(beka:), Arapça beḳā

1. isim, eskimiş ► kalıcılık:
      "Fakat böyle bir zevk ve huzurun devam ve bekası olamaz." - Necip Fazıl Kısakürek

2. isim, eskimiş ► ölümsüzlük. meşveret

Arapça meşveret

1. isim, eskimiş ► danışma:
      "Ne kadar hükûmetler varsa meşveret usulünü kabul etmiş." - Ömer Seyfettin

2. isim, eskimiş İki veya daha fazla kişinin birbiriyle fikir alışverişinde bulunması.

(Çınar)

► batı:

"Mağripten maşrıka dünyanın ucu / Sarrafı bilir altını, tuncu" - Pir Sultan Abdal

(Çınar)

1. isim, eskimiş İç açılması.

2. isim, eskimiş ► gezinti: "Senin bu vücutla değirmen başına teferrüce gitmeye ne hakkın var ne takatin..." - Sait Faik Abasıyanık

1. isim İyilik etme, iyi davranma.

2. isim Bağışlama, bağışta bulunma.

3. isim ► lütuf:

"Bu paşanın parmaklarını yakan ilk ihsan kesesi oldu." - Halide Edip Adıvar

1. isim Tanrı'nın insanlar tarafından anlaşılamayan amacı.

2. isim Bir şeyin oluşundaki akıl erdirilemeyen gizli sebep:
"Ben artık korkmuyorum her şeyde bir hikmet var / Gecenin sonu seher, kışın sonunda bahar" - Ziya Osman Saba

3. isim Hak ve hakikate uygun, kısa ve anlamlı söz.

4. isim Öğüt verici söz:
"Biz bize benzeriz sözü ile millî hikmetlerimizin en doğrusunu söylemişiz." - Falih Rıfkı Atay

5. isim Eskiden fizik bilimine verilen ad.