Nguyên nhân: Vi khuẩn sản sinh enzyme (như beta-lactamase hoặc acetylase) có khả năng phá hủy hoặc làm biến đổi cấu trúc của kháng sinh, khiến thuốc mất tác dụng.

Ví dụ:

Beta-lactamase phá hủy penicillin và cephalosporin.

Acetylase làm mất tác dụng của aminoglycosid.

---

2. Thay đổi tính thấm của màng tế bào vi khuẩn

Nguyên nhân: Vi khuẩn biến đổi màng tế bào để ngăn cản kháng sinh thâm nhập vào bên trong.

Hậu quả: Kháng sinh như tetracyclin, quinolon, aminoglycosid, imipenem không thể phát huy tác dụng vì không vào được tế bào.

---

3. Thay đổi đích tác dụng (receptor) của thuốc

Nguyên nhân: Vi khuẩn thay đổi hoặc mất các receptor nơi kháng sinh thường gắn vào để tác động.

Hậu quả: Kháng sinh không thể nhận diện hoặc gắn kết đúng vị trí để tiêu diệt vi khuẩn.

---

* Enzyme phân hủy hoặc biến đổi kháng sinh: Vi khuẩn sinh ra các enzyme như beta-lactamase làm mất tác dụng của penicillin và cephalosporin bằng cách thủy phân vòng beta-lactam. Tương tự, vi khuẩn sinh các enzyme acetylase làm mất tác dụng của các aminoglycosid.

* Thay đổi tính thấm màng tế bào vi khuẩn: Vi khuẩn phát triển cơ chế ngăn chặn hoặc giảm sự xâm nhập của thuốc kháng sinh vào bên trong tế bào. Điều này được thấy ở các kháng sinh như tetracyclin, quinolon, aminoglycosid, và imipenem.

* Thay đổi đích tác dụng của thuốc: Vi khuẩn thay đổi cấu trúc của các receptor hoặc vị trí mà thuốc kháng sinh gắn vào để ức chế hoạt động. Sự thay đổi này làm giảm hoặc mất ái lực của thuốc với đích tác dụng, dẫn đến kháng thuốc.

Như vậy, các nguyên nhân kháng kháng sinh:

* Sản xuất enzyme phân hủy hoặc bất hoạt kháng sinh.

* Giảm khả năng thấm của màng tế bào đối với kháng sinh.

* Thay đổi cấu trúc đích tác dụng của kháng sinh.