Van interessante artikelen en rapporten tot het delen van data van overleggen en boeiende webinars.

Alles waar een datum aan vast hangt, is in de kleur roze gezet. Deze berichten vallen extra op. Net zoals dit bericht.

Naast de berichten per maand besteden we ook specifiek aandacht aan de verschillende thema's van Digitaal Burgerschap zoals AI. Deze staan aan de rechterkant van de padlet (schuif met de balk onderaan naar rechts).

Veel lees- en inspiratie plezier!

Cubiss Brabant:

• Mirjan Albers (projectleider) m.albers@cubiss.nl

• Imke Arts - i.arts@cubiss.nl

  
  

Cubiss Limburg:

• Dave Stijnen (projectleider en landelijk team DB) d.stijnen@cubiss.nl

• Loes Steens (projectleider) l.steens@cubiss.nl

BiSC Utrecht:

• Els van de Kar (projectleider en regiohub coördinator) e.van.de.kar@biscutrecht.nl

• Startregeling
• Programmeringsregeling
• Proeftuin regeling (let op: hier staan 2 verschillende aanvraagformulieren in. Voor bibliotheek of voor POI)

"Een Reis naar de Kern van Burgerwetenschappen: Verkenning en Samenwerking in het Hart van Scivil"

In het kader van onze voortdurende zoektocht naar kennis en begrip van de natuurlijke wereld, is het mij ter ore gekomen dat er een bijzonder initiatief is ontplooid onder de naam 'Burgerwetenschappen', wat men ook wel 'citizen science' noemt.

Dit concept, dat een samensmelting is van wetenschappelijke inzichten, publieke betrokkenheid en maatschappelijke samenwerking, beoogt nieuwe ontdekkingen te bevorderen die zowel de wetenschap als de samenleving ten goede komen."

Lees verder via deze link: https://www.cubiss.nl/agenda/studiereis-digitaal-burgerschap

• Welkom door BISC (Els van de Kar en Joost Zijderveld);
• Presentatie over Burgerwetenschap en Samen Meten door Samen Meten Utrecht (Jenny Senhorst en Felice Mul);
• Ervaringen met het Samen Meten-project bij Bibliotheek De Tweede Verdieping (Kiki Bathoorn);
• Een (inter)actieve werkvorm (onder leiding van SMU):
  • Zelf ervaren, met de handen, inspireert en nodigt uit tot het beter begrijpen en kunnen overdragen van waar het echt over gaat. Zelf invloed uitoefenen op je omgeving. Hoe werkt een meetsensor en hoe zit deze in elkaar?
• Uitwisseling over de mogelijke activiteiten van bibliotheken: waar worden bibliotheken enthousiast van? Wie wil graag waaraan mee gaan doen?
• Verkennen van verdere mogelijke samenwerking tussen Samen Meten Utrecht en de Bibliotheken.

In het magazine wordt er door een aantal partijen uit de ELSA community zoals diverse ELSA Labs, AI-hub Brightlands, het NWO netwerkproject, het ministerie van Binnenlandse Zaken en de NL AIC een overview gegeven van diverse activiteiten.

PS wil je dieper ingaan op de aanpak begeleidingsethiek, er is nog plek op 28 november https://www.cubiss.nl/agenda/training-aanpak-begeleidingsethiek

Benieuwd wat er bij u uit de kieswijzer komt?

Jonas Lips (24) werkt voor HLN BE en brengt het nieuws voor jongeren op TikTok. In de derde aflevering van deze podcast-serie, waar we jonge journalisten aan het woord laten over hun vak, vertelt hij onze redacteur Milou Vollebregt over de uitdagingen rondom het platform en het brengen van nieuws voor jongeren. 

Weet je dat er landelijke Fieldlabs zijn?

En dat je per doelgroep toffe projecten kan vinden op deze site?

Zelfs trainingen rondom innoveren?

Wellicht zijn er mooie haakjes te vinden die raken aan Digitaal Burgerschap.

En van hoe AI technologie het potentieel heeft om (naast alle problematisch aspecten die het met zich meebrengt) een democratiserende werking te hebben.

Heb jij nog een tip voor ons lijstje? Dan horen we het graag van je.

Ethan Mollick: Professor in de VS die veel post over de invloed van AI op het onderwijs. Voegt veel toe met experimenten en zijn visie. (https://lnkd.in/dnWcVsuf)

Barend Last: Post veel over AI in het onderwijs in Nederland. Heeft veel kennis van zaken en gebruikt die kennis om AI-nieuws kritisch te evalueren. En schreef het boek Chatten met Napoleon.

(https://lnkd.in/dQjVa48e)
Youtube

Matt Wolfe: Een ‘Tech-nerd’ die heel goed op de hoogte is van al het AI nieuws en die dit op een leuke manier brengt. (https://lnkd.in/dcHgqidy)

AI Explained: Dit is al iets meer voor de gevorderden maar een absolute aanrader. In AI explained komen er diepgaande analyses van verschillende AI zaken. (https://lnkd.in/d9ZVnkpn)

Podcast
POKI: In de Podcast Over Kunstmatige Intelligentie worden allerlei AI gerelateerde zaken besproken door twee experts en wordt nagedacht over wat voor effect dit heeft op onze maatschappij. (https://lnkd.in/dpHH-aVH)

The Marketing AI Show: In deze podcast krijg je de ontwikkeling van AI mee vanuit een business / marketing perspectief en hoor je wat dit voor impact heeft op bedrijven en hun bedrijfsvoering. (https://lnkd.in/dhGFJw5p)

Deelname aan de webinars is gratis.

De zeven principes zouden als randvoorwaarden moeten dienen wanneer bibliotheken AI inzetten om diensten voor medewerkers en gebruikers te ontwikkelen. Samen met een groep van deskundigen heeft een werkgroep met medewerkers van KB en NBD Biblion/Bookarang nagedacht over de praktische toetsing van deze ethische principes. Die praktische toetsing is wat we een normenkader noemen.

In de inspiratiegids vind je informatie over succesvolle AI-activiteiten die bibliotheken georganiseerd hebben. Ook lees je reacties van collega’s die bij deze activiteiten betrokken waren. Programmamakers van elf verschillende bibliotheken zijn hiervoor geïnterviewd.

Met als doel om praktische oplossingen te geven om verbindingen tussen inwoner en overheid, en tussen inwoners onderling te versterken, zodat Nederland ook in de toekomst een sterke democratische rechtsorde heeft.

🗨 "𝐿𝑎𝑎𝑡 𝑧𝑒 𝑎𝑐𝑡𝑖𝑒𝑓 𝑜𝑛𝑑𝑒𝑟𝑧𝑜𝑒𝑘 𝑑𝑜𝑒𝑛 𝑛𝑎𝑎𝑟 𝑘𝑤𝑒𝑠𝑡𝑖𝑒𝑠 𝑖𝑛 ℎ𝑢𝑛 𝑒𝑖𝑔𝑒𝑛 𝑜𝑚𝑔𝑒𝑣𝑖𝑛𝑔. 𝐿𝑎𝑎𝑡 𝑧𝑒 𝑖𝑛𝑓𝑜𝑟𝑚𝑎𝑡𝑖𝑒 𝑜𝑝𝑣𝑟𝑎𝑔𝑒𝑛 𝑏𝑖𝑗 𝑑𝑒 𝑙𝑜𝑘𝑎𝑙𝑒 𝑎𝑢𝑡𝑜𝑟𝑖𝑡𝑒𝑖𝑡𝑒𝑛, 𝑙𝑎𝑎𝑡 𝑧𝑒 ℎ𝑢𝑛 𝑒𝑖𝑔𝑒𝑛 𝑣𝑟𝑎𝑔𝑒𝑛 𝑏𝑒𝑎𝑛𝑡𝑤𝑜𝑜𝑟𝑑𝑒𝑛. 𝐷𝑎𝑡 𝑖𝑠 𝑣𝑒𝑒𝑙 𝑧𝑖𝑛𝑛𝑖𝑔𝑒𝑟 𝑑𝑎𝑛 𝑧𝑒𝑔𝑔𝑒𝑛 𝑑𝑎𝑡 𝑧𝑒 𝑛𝑖𝑒𝑡𝑠 𝑜𝑝 𝑖𝑛𝑡𝑒𝑟𝑛𝑒𝑡 𝑚𝑜𝑒𝑡𝑒𝑛 𝑔𝑒𝑙𝑜𝑣𝑒𝑛", zegt hij tegen NRC: https://lnkd.in/eNtxi7Tu

🗨 “𝑊𝑒 𝑚𝑜𝑒𝑡𝑒𝑛 𝑧𝑜𝑟𝑔𝑒𝑛 𝑑𝑎𝑡 𝑧𝑒 𝑜𝑛𝑡𝑑𝑒𝑘𝑘𝑒𝑛 𝑑𝑎𝑡 𝑤𝑎𝑎𝑟ℎ𝑒𝑖𝑑 𝑤𝑒𝑙 𝑑𝑒𝑔𝑒𝑙𝑖𝑗𝑘 𝑏𝑒𝑠𝑡𝑎𝑎𝑡. 𝐴𝑛𝑑𝑒𝑟𝑠 𝑐𝑟𝑒𝑒̈𝑟𝑒𝑛 𝑤𝑒 𝑣𝑜𝑙𝑤𝑎𝑠𝑠𝑒𝑛𝑒𝑛 𝑑𝑖𝑒 𝑧𝑖𝑐ℎ 𝑛𝑒𝑟𝑔𝑒𝑛𝑠 𝑏𝑖𝑗 𝑏𝑒𝑡𝑟𝑜𝑘𝑘𝑒𝑛 𝑣𝑜𝑒𝑙𝑒𝑛 𝑒𝑛 𝑜𝑛𝑡𝑣𝑎𝑛𝑘𝑒𝑙𝑖𝑗𝑘 𝑧𝑖𝑗𝑛 𝑣𝑜𝑜𝑟 𝑠𝑎𝑚𝑒𝑛𝑧𝑤𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔𝑠𝑡ℎ𝑒𝑜𝑟𝑖𝑒𝑒̈𝑛.”

👉 Afgelopen donderdag ontving hij de prestigieuze 𝐅𝐨𝐮𝐫 𝐅𝐫𝐞𝐞𝐝𝐨𝐦𝐬 𝐀𝐰𝐚𝐫𝐝: https://lnkd.in/evQiD5FS

📺 Zie hier de documentaire ‘Truth in a Post-Truth World’ over Bellingcat uit 2018: https://lnkd.in/ejcdtS3S

𝐋𝐞𝐬𝐬𝐞𝐧 𝐯𝐚𝐧 𝐁𝐞𝐥𝐥𝐢𝐧𝐠𝐜𝐚𝐭

Op de website van Bellingcat staan allerlei wijze lessen over het doen van online onderzoek. Ik denk niet dat ze voor 11- en 12-jarigen geschikt zijn, maar zeker wel voor middelbare scholieren. En voor elke volwassene, die beter online wil kunnen speuren. 🔎

1️⃣ Hoe scheid je feit van fictie op sociale media in tijden van conflict -

https://shorturl.at/hls56

2️⃣ Hoe controleer je of berichten, artikelen en beweringen op websites en sociale media waar zijn? https://shorturl.at/jzANP

3️⃣ Doe onderzoek op TikTok, als een pro - https://shorturl.at/KLPY8

4️⃣ Hoe gebruik je de Wayback Machine and Google Analytics om desinformatie-netwerken te ontmaskeren? - https://shorturl.at/asAF7

5️⃣ Weet je niet zeker wanneer een video of foto is gemaakt? Dat kun je zien door de lengte van schaduwen te meten - https://lnkd.in/eQ36Yayz

6️⃣ Wil je weten waar een foto is genomen? Bij Bellingcat leer je hoe je afbeeldingen kunt geolokaliseren - https://lnkd.in/eyJtJi9x

7️⃣ Zet je eerste stappen in het doen van Open Source Research -

https://lnkd.in/ebxsqgGa

Geconcludeerd werd dat een nationale onderzoeksagenda nodig is om te kijken naar een bredere aanpak voor het verbeteren van digitale vaardigheden.

De bibliotheek is het huis van de democratie, een plek waar mensen met elkaar in gesprek gaan over allerlei maatschappelijke thema’s. Door de toename van desinformatie en allerlei ontwikkelingen in de AI komt dit gesprek steeds meer onder druk te staan. Om bewustzijn te creëren over de snelle ontwikkelingen die plaatsvinden rondom AI en desinformatie organiseert Fers (POI van Friese bibliotheken) op 22 mei (13.00-14.30 online) een Blikverruimer. Voor meer informatie en aanmelding klik hier

Klik hier om de toolkit direct te downloaden of ga naar https://www.isdatechtzo.nl/verkiezingen/

Dit blijkt uit een grootschalig onderzoek uitgevoerd door Waag Futurelab in opdracht van de Nederlandse AI Coalitie (NL AIC) in samenwerking met Ipsos I&O. Lees hier het hele onderzoek.

Dit blijkt uit een grootschalig onderzoek uitgevoerd door Waag Futurelab in opdracht van de Nederlandse AI Coalitie (NL AIC) in samenwerking met Ipsos I&O. Lees hier het hele onderzoek.

Nieuwsuur heeft een hele serie gemaakt over AI, techbedrijven en hun algoritmes: Ophef. Klik hier voor de hele serie

Binnen het centrum komen onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven samen en werken we aan een toekomst waarin AI betrouwbaar, duurzaam en veilig ingezet wordt en bijdraagt aan een positieve impact op onze samenleving en beroepspraktijk. 

Samen met partners binnen en buiten Fontys verkennen we de toekomst van trustworthy AI.

We willen transparante, uitlegbare, ongebiaste systemen ontwikkelen, onderzoeken hoe we AI kunnen inzetten bij het oplossen van complexe maatschappelijke vraagstukken – de zogenaamde wicked problems van onze samenleving - en ervoor zorgen dat onze regio klaar is voor een toekomst waarin AI een onmiskenbare rol speelt.

Dit keer organiseren we deze maand vanuit de Regiohub Midden-Zuid. De Regiohub Midden-Zuid is een samenwerking van ZB, BiSC en Cubiss, in relatie tot het landelijke programma Digitaal Burgerschap, met als doel een extra impuls te geven aan netwerkvorming en deskundigheidsbevordering binnen het programma.

Via onderstaande link tref je de laatste updates aan:

Juni is weer de maand van de Artificiële Intelligentie | Cubiss

Waarom een maand van de Artificiële Intelligentie (AI)?

Kennis over AI is belangrijk omdat Digitaal Burgerschap en omgaan met nieuwe technologie een steeds groter onderwerp is in de samenleving en veel mensen zich afvragen hoe ze bij kunnen blijven ondanks de snelle ontwikkelingen. Bibliotheken spelen een steeds grotere rol in het duiden van deze ontwikkelingen en het bieden van hulp en ondersteuning zodat iedereen kan blijven meedoen.

Wat kun je verwachten?

Iedere week in juni is er een dagelijks aanbod van achtergronden, toepassingen, dilemma's en toekomstbeelden rond AI. De gehele maand is bedoeld als kennismaking met het onderwerp. Het aanbod wordt per week bekend gemaakt via een Padlet. En het aanbod verschilt per week en per dag.  

De items die we op werkdagen aanbieden nemen gemiddeld zo'n 10-15 minuten in beslag. In deze maand vinden ook een aantal activiteiten plaats, daarvoor kan je je inschrijven. In het weekend is er aanbod dat een iets langere tijdsinvestering vraagt, zoals het volgen van de Nationale AI-cursus, een film-of een boekentip.

Voor wie?  

Heel nuttig en interessant voor bibliotheekmedewerkers die aan de slag gaan met het programmeren van dit onderwerp in de bibliotheek. Maar zeker ook voor collega's die nieuwsgierig zijn naar het thema AI en Digitaal Burgerschap in het algemeen. Stuur deze mail dan vooral ook door aan al je collega's om samen in de wereld van AI te duiken.

Waarom dit initiatief?

Als je dit de hele maand volhoudt, dan ben je op de hoogte van hoe AI ons dagelijks leven en werk nu al beïnvloedt én heb je kennisgemaakt met leuke toepassingen, nieuwsbrieven, ethische kwesties en regelgevingen.

De Regiohub Midden-Zuid organiseert onderstaande gratis sessies tijdens de maand van de AI:

Dialoog David Lankes en Cynthia Liem

De KB organiseert een dialoog tussen David Lankes en Cynthia Liem. Input gezocht voor vraaggesprek met David Lankes en Cynthia Liem | Bnetwerk (bibliotheeknetwerk.nl)

13 juni - Maak kennis met de vooroordelen in generatieve AI

In deze workshop van Waag Futurelab krijgen de deelnemers een introductie in tekst-naar-beeld modellen en worden ze uitgedaagd om op zoek te gaan naar bevooroordeelde resultaten. Samen stellen we prompts op om afbeeldingen te maken die tekst-naar-beeld genereren en die ethische normen proberen te waarborgen en uit te dagen. We bespreken mogelijke vooroordelen in de verkregen beelden en denken na over welke alternatieve afbeeldingen we liever zouden zien. Zo doen deelnemers ervaring op met het genereren van afbeeldingen met AI, krijgen ze inzicht in het belang van waarden in het ontwerpproces, en lopen ze weg een kritisch perspectief op generatieve AI. 

Aanmeldlink: Vooroordelen in generatieve AI | Cubiss

Locatie: LocHal Tilburg

Tijd: 10.30-12.15 uur

13 juni - Datawandeling

https://bibliotheekutrecht.op-shop.nl/1648/datawalk/13-06-2024

Kijk jij wel eens om je heen en vraag je je af wat voor rol data speelt in de stad? Wat voor technologie kom je eigenlijk allemaal op straat tegen? Hoe draagt dataverzameling bij aan de beleving van de stad? Je komt erachter tijdens de wandeling!  

De DataWalk is een groepswandeling waarbij je specifiek let op de technologie die gebruikt wordt op straat en je jezelf bewust(er) maakt van welke rol data daarbij speelt. 

Na afloop gaan we met elkaar in gesprek over de verkregen data.

Tijd: vanaf 18:30 uur.

Locatie: Bibliotheek Neude in Utrecht

17 juni - Praktische workshop ChatGPT 

https://www.cubiss.nl/form/aanmeldformulier-workshopchatgpt 

Workshop chatGPT door Suzette Pauwels van Bibliotheek Deventer.

Of je nu enthousiasme of juist weerstand voelt bij Kunstmatige Intelligentie; deze workshop biedt je meer inzicht in de mogelijkheden en de beperkingen van AI-tools. We bekijken (kritisch) verschillende toepassingen van AI en je gaat zelf aan de slag met ChatGPT. Je leert hoe je goede prompts schrijft en we gebruiken daarbij de context van de Bibliotheek als uitgangspunt.

Neem je laptop én je nieuwsgierigheid mee!

Locatie: Huis73, Hinthamerstraat 74, Den Bosch

Tijd: 10.00-12.00 uur

18 juni - Hoe kan AI jouw dagelijkse werkzaamheden ondersteunen?

https://www.cubiss.nl/form/aanmeldformulier-workshop-hva 

Tijdens deze workshop gaan we in op de specifieke vraagstukken die spelen bij jouw bibliotheek samen met de Hogeschool van Amsterdam. Wat zijn de huidige uitdagingen waar je mee worstelt en waar je moeilijk een oplossing voor kunt vinden? Wat is jouw rol als bibliotheek in deze situaties en hoe kan AI je daarbij misschien helpen?

Door middel van een interactieve sessie verkennen we de verschillende rollen die AI kan vervullen. We helpen je om tot concrete vragen en antwoorden te komen over het gebruik van AI in jouw bibliotheek. Tijdens deze sessie zullen we kijken naar hoe AI kan bijdragen aan het verbeteren van diensten, het optimaliseren van processen en het verrijken van de gebruikerservaring. Sluit aan bij deze workshop en ontdek samen met de Hogeschool van Amsterdam om de mogelijkheden en toepassingen van AI binnen jouw bibliotheek te helpen vinden. Door samen te werken en ideeën uit te wisselen, streven we ernaar om praktische en toepasbare oplossingen te vinden voor jouw bibliotheek.

Locatie: Bibliotheek Eindhoven, Emmasingel 22, Eindhoven

Tijd: sessie 1 is van 10.00-12.00 uur en sessie 2 van 14.00-16.00 uur

(geef aan bij de aanmelding of je graag in de ochtend of in de middag aansluit)

27 juni - AI ontcijferd: Bibliotheken als gidsen in de digitale wereld

https://www.cubiss.nl/form/aanmeldformulier-workshopbrilman 

Ontdek tijdens deze workshop hoe kunstmatige intelligentie (AI) de manier waarop we informatie benaderen en gebruiken, transformeert. Bibliotheken spelen een belangrijke rol bij het helpen van burgers met het navigeren in een steeds complexer wordende informatiewereld. AI biedt hierin nieuwe mogelijkheden, maar brengt ook uitdagingen met zicht mee. Leer hoe betrouwbaar chatbots zijn en hoe je AI gegenereerde tekst herkennen en evalueren. We zullen ook bespreken hoe bibliotheken een actieve rol kunnen spelen in het onderwijzen van gemeenschappen over de ethische implicaties van AI, en hoe ze kunnen helpen bij het voorkomen van plagiaat en het bevorderen van origineel denken.

Graag een laptop en een opgeladen telefoon meenemen.

Locatie: Cubiss, Statenlaan 4, Tilburg

Tijd: 13.30-15.30 uur

Dinsdag 28 mei j.l. heeft het gloednieuwe CS-NL team de visie voor het Citizen Science Nederland netwerk gepresenteerd aan het team van Open Science NL in het bijzijn van enkele leden die een belangrijke rol hebben gespeeld in het tot stand komen van het netwerk.

In het document wordt zowel de visie op het ondersteunen, bestendigen en uitbreiden van Citizen Science in Nederland beschreven als hoe het netwerk tot stand is gekomen.

"Onze visie voor het CS-NL Netwerk is het opbouwen van een sterke, zelfstandige gemeenschap die alle partijen samenbrengt die betrokken zijn bij participatief onderzoek - van lokale initiatieven en belangengroepen van burgers, via overheden en bedrijven, tot de academische wereld en de professionele wetenschap; inclusief alle onderwijsniveaus, van universiteiten tot en met het beroepsonderwijs."

In september 2024 start de vijfde editie van de ‘Leergang Programmeren in de Bibliotheek’.

Het programma is gericht op het vergroten van inhoudelijke, creatieve, zakelijke en communicatieve competenties van de programmamaker.

In het traject wordt inhoudelijke inspiratie nadrukkelijk in verbinding gebracht met persoonlijke drijfveren en de eigen werkpraktijk.

Startdatum: 17 september 2024

Tijd: 9.30 - 16.00 uur

Locatie: Nader te bepalen

Deelnemers: 10 - 16

Leergang van 10 dagen, verspreid over de periode september 2024 - juni 2025

Deelnemers kunnen zich aanmelden via deze link (Bibliotheek Campus). De deadline voor de werving is 23 augustus.

Vanuit Cubiss vergoeden we een klein deel van de kosten van deze leergang. Voor info: Brabant m.albers@cubiss.nl en Limburg d.bul@cubiss.nl

Lees en wordt geïnspireerd door de publicatie die we samen met Rijnbrink hebben geschreven.

Maar hoe gebruik je het eigenlijk?

En hoe zet je al die trainingen in voor je werk?

Het kernteam Digitaal Burgerschap vroegen 4 collega’s het leerlandschap te bekijken en voor zichzelf een leerroute uit te stippelen. Vandaag: Gisela Goos van Theek5.

De jaarlijkse Citizen Science Inspiratie- en Netwerkdag van het Vlaamse Citizen Science netwerk, Scivil.

Er zijn (Nederlandse en Engelse) sessies voor beginners in Citizen Science als voor ervaren initiatiefnemers op zoek naar verdieping. Schrijf je nu in

Op de website vind je uiteraard ook meer informatie over de nieuwswijsheidsonderzoeken, de jongerendialogen, tips en tricks voor het onderwijs en de praktische richtlijn Zo zorg je voor een constructief online klimaat. 

- Er komt een plek waar je desinformatie kunt melden en hulp krijgt bij online conflicten met social media platformen.

- Een nieuw centrum, NEWS, waarin wetenschappers en journalisten samenwerken, gaat je helpen om te begrijpen wat wel en niet waar is online.

- Extra subsidie voor factcheckers in Nederland zodat zij sneller desinformatie kunnen herkennen en bestrijden.

- Nieuwe maatregelen om de verspreiders van nepnieuws aan te pakken en de weerbaarheid van burgers te vergroten. Iedereen moet de informatie die zij on- en offline vinden kunnen vertrouwen zodat keuzes gebaseerd zijn op betrouwbare informatie.

Het kabinet neemt nu extra noodzakelijke maatregelen om de kennis en het bewustzijn rond desinformatie te vergroten en de impact hiervan te verkleinen.

Dit door verspreiders en de verspreiding van desinformatie aan te pakken en de online weerbaarheid van mensen in Nederland tegen desinformatie te verhogen.

De artikelen in deze online handreiking zijn vooral bedoeld voor de schoolleider maar iedereen in het onderwijs kan er wat aan hebben.

👉 𝐃𝐞 𝐡𝐚𝐧𝐝𝐫𝐞𝐢𝐤𝐢𝐧𝐠: https://lnkd.in/eXEbxqkA


(𝟏) 𝐃𝐞 𝐞𝐞𝐫𝐬𝐭𝐞 𝐬𝐭𝐚𝐩𝐩𝐞𝐧
De handreiking van Kennisnet start met vijf stappen die een school direct kan zetten. Je kunt deze richtlijnen volgen om het gebruik van generatieve AI zoals ChatGPT en Midjourney op school in goede banen te leiden.
--> De stappen: https://lnkd.in/eZBkkxzu

(𝟐) 𝐓𝐢𝐩𝐬 𝐞𝐧 𝐚𝐝𝐯𝐢𝐞𝐳𝐞𝐧 𝐯𝐨𝐨𝐫 𝐝𝐞 𝐥𝐚𝐧𝐠𝐞 𝐭𝐞𝐫𝐦𝐢𝐣𝐧
De handreiking beschrijft verder mogelijke gevolgen van AI voor de dagelijkse aansturing van de schoolorganisatie. AI krijgt naar verwachting invloed op alle bestaande taken en verantwoordelijkheden van een schoolleider. In het afgebeelde model zie je de gebieden die worden beïnvloed. Per onderwerp bevat deze web-handreiking praktische artikelen met tips, adviezen en stappenplannen.

Een selectie:
*Zo ontwikkel je AI-beleid op school https://lnkd.in/eyN7zrCt
* Zo zorg je voor sociale veiligheid en pedagogisch klimaat https://lnkd.in/eARXu6nd
* 3 tips om met AI om te gaan bij de ontwikkeling van je onderwijs https://lnkd.in/eu7f2eWV
* Privacy en AI – hier moeten scholen op letten https://lnkd.in/eu7f2eWV
* Zo werk je op school aan AI-professionalisering https://lnkd.in/e7A3Y-5C
* AI in het onderwijs – zo weeg je verschillende waarden https://lnkd.in/eUXANYX3

(𝟑) 𝐀𝐜𝐡𝐭𝐞𝐫𝐠𝐫𝐨𝐧𝐝𝐢𝐧𝐟𝐨𝐫𝐦𝐚𝐭𝐢𝐞 𝐞𝐧 𝐝𝐮𝐢𝐝𝐢𝐧𝐠 𝐛𝐢𝐣 𝐀𝐈
Het laatste onderdeel van de handreiking bestaat uit negen basisartikelen die achtergrondinformatie en duiding over AI geven. Natuurlijk valt er nog veel meer over de technologie te vertellen, maar voor de handreiking beperkt zich tot de kern. Een selectie:
* Wat is artificial intelligence? https://lnkd.in/e5bDzMdv
* Wat is generatieve AI? https://lnkd.in/eRfWhner
* AI in het onderwijs – dit zijn kansen en risico's https://lnkd.in/edDSa-eN
* Zo zie je AI terug in leermiddelen en andere toepassingen https://lnkd.in/eT_HDEHr
* Met deze wetgeving rond AI hebben scholen te maken https://lnkd.in/ewUbxz5T
* Publieke waarden en AI in het onderwijs https://lnkd.in/e_7j2-AB
* Dit zijn de onzichtbare kosten van AI https://lnkd.in/eVzMUmJ4

Dit leidde tot het creëren van een film rond de Mo-Bird, een symbool volgens de jongeren voor de harmonie tussen natuur en technologie, geïnspireerd door de 'Solar Punk'-beweging.

Deze vogel vervangt onze mobiele telefoons en fungeert als een AI-gedreven metgezel, die ons door het labyrint van menselijke expressie en perceptie leidt. Bovendien hebben zij zelf een dans uitgevoerd en opgenomen in de film, die de zoektocht naar echte verbinding en harmonie uitbeeldt.

Met conceptuele storytelling verkennen zij de mogelijkheid van een betere toekomst waarin communicatie weer tot de kern komt. Ze nodigen je uit om na te denken: wanneer ervaar jij echte verbinding tijdens het communiceren met anderen? Kom naar de expositie en beleef de film over de Mo-Bird zelf!
 

🗓️ Zaterdag 29 juni & zondag 30 juni van 12.00 tot 17.00 uur 

📍Arnhem: Focus Filmtheater en Museum Arnhem

Vooral gemeentes doen veel met de mogelijkheden die AI biedt. Van de in totaal 266 gevonden AI-toepassingen worden er 105 (39%) door gemeentes ingezet. Daarnaast neemt de transparantie over het gebruik van AI en algoritmes toe. 

Willeke weet als geen ander de link te leggen tussen een democratie die onder druk staat en de grote rol die digitalisering daarin speelt, wat een automatisch pleidooi is voor de relevantie van digitaal burgerschap. 

Want hoe groot is de invloed van desinformatie en AI op het informatielandschap?

De Week van de Mediawijsheid gaat daarom over gezonder schermgebruik met als resultaat dat jij je lekkerder voelt. Hoe deel jij je schermtijd zo in, dat jij je er goed en gezond bij voelt?

De Week van de Mediawijsheid vindt plaats van 8 t/m 15 november

Ook vragen we je om feedback te geven.

Bijvoorbeeld de podcast “Welkom in de AI fabriek”(link naar andere website) waarin Ilyaz Nasrullah je meeneemt in de wereld achter het chatvenster. In zes gesprekken met zes experts hoor je alles wat Big Tech niet vertelt, maar jij wél moet weten over kunstmatige intelligentie.

Nieuwsuur heeft een hele serie gemaakt over AI, techbedrijven en hun algoritmes: Ophef. Klik hier voor de hele serie

Luister de podcast van deze dagen en luister naar de boodschap van de verschillende workshops en de bevindingen van je collega’s van andere bibliotheken. Wat hebben zij geleerd en welk verhaal hebben zij meegenomen waar jij weer van kunt leren?

Lesmateriaal voor jongeren en ouderen

Het kennisplatform Digitale Weerbaarheid wordt ontwikkeld door Lowercase, een stichting die eerder de Nationale AI-Cursus maakte. Het platform biedt lesmateriaal voor jongeren en ouderen, dat zowel digitaal als op sommige fysieke locaties gebruikt kan worden. De trainingen gaan onder andere over het herkennen van nepmails, wachtwoordbeheer en het veilig opslaan van data.

Het belicht de transformatieve impact die een nieuwe generatie digitale content creators en opkomende technologieën als AI hebben op informatieverspreiding, en de kansen en risico’s die hierbij komen kijken.

Er zal een reeks online sessies en workshops plaatsvinden, namelijk:

• ma 21 oktober: MLA en EDMO over de richlijnen voor effectieve mediawijsheid initiatieven

• di 22 oktober: MLA en MediaWise — Poynter Institute over mediawijsheid afstemmen met AI: de uitdagingen van vooroordelen en misinterpretaties overwinnen

• wo 23 oktober: MLA en Media Education Lab over het bouwen van veerkrachtige gemeenschappen: mediawijsheid voor de bestrijding van extremisme, haat en geweld

• do 24 oktober: MLA en Deutsche Welle over mediawijsheid voor gemarginaliseerde gemeenschappen

• vr 25 oktober: MLA en EDMO over praktische strategieën voor succesvolle influencer samenwerking in mediawijsheid

Waag Futurelab meet in Hollandse Luchten samen met bewoners de luchtkwaliteit met burgerwetenschapsensoren. 

Burgerwetenschap kan een belangrijke rol spelen in het verbeteren van de luchtkwaliteit.

Of wat er gebeurt als je je collecties voor nieuwe interessegroepen opent?

Op donderdag 21 november van 13.00 tot 17.30 organiseert KNVI interessegroep Onderwijs & Onderzoek (O&O) een middag hierover in de KB, de nationale bibliotheek, in Den Haag.

Die deepfaketools worden steeds beter, waardoor het steeds moeilijker is om vast te stellen of beelden nep zijn of niet. Gelukkig is er nu een tool die je hierbij kan helpen: de Deepfake Detector van TrueMedia.org. Het werkt simpel: je plakt de url van het beeld in het zoekveld en vervolgens krijg je na een beetje geduld de bevindingen te zien.

In Intentioneel leven deelt hij zeven dagelijkse gewoontes die je helpen met leven naar je waarden. Dat levert je meer focus en geluk op.

Bekijk het boek.

Een belangrijk onderdeel van de campagne is een nationale cursus Digitale Weerbaarheid. Daarin krijgt de cursist een spiegel voorgehouden over hun kennis van digitale weerbaarheid en krijgt handvatten om deze te verbeteren.

Datum: 28 november

Locatie: Beeld en Geluid

Er gaat een hele wereld schuil achter je telefoonscherm. Besturingssystemen, hardware, apps - alle onderdelen van het mobiele ecosysteem die nodig zijn om je apparaat te laten functioneren. Maar waarom moeten we onze privacy en persoonlijke data opgeven om apps te kunnen gebruiken? Waarom worden (bijna) alle telefoons en apps beheerd en gecontroleerd door slechts twee bedrijven? Waarom staan we de zwaar verslavende ontwerptrucs toe die ons eindeloos laten scrollen? Hoeveel conflicten houden we in stand met alle mineralen in het apparaat? 

In de Fix Your Phone Shop van Waag Futurelab ontdek je alternatieven voor alle onderdelen van het mobiele ecosysteem: van veilige apps tot ethisch geproduceerde hardware en van open source besturingssystemen tot biologisch afbreekbare telefoonhoesjes.

Met de nieuwe e-learning van het RADIO Leerplatform ontdek je hoe je dit voorkomt. Je leert vooroordelen herkennen en krijgt handvatten voor inclusieve, digitale keuzes.

Deze Europese wet regelt welke AI je onder welke voorwaarden mag toepassen. Nu is het moment daar om de AI Act toe te passen en compliant te worden.

De AI Act treedt in fases in werking en in een serie van 3 artikelen kijken we naar wat je per fase moet doen.

Dit artikel gaat in op fase 1 die je vóór 1 februari 2025 moet afronden. Lees dus snel verder en ga aan de slag.

Zijn collega's in Silicon Valley verwachten er veel van. Bedrijven als Apple, Amazon, Meta en het moederbedrijf van Google zijn in een harde strijd verwikkeld met de huidige regering die hun macht wil inperken.

In Nieuwsuur Marleen Stikker, directeur van Waag, een stichting die kritisch kijkt naar technologie.

(deze post tref je ook aan onder de kolom Burgerwetenschappen)

(deze post tref je ook aan onder de kolom Burgerwetenschappen)

Ontdek het op het webinar, georganiseerd in kader van Safer Internet Day!

Nu doen we het even anders en stappen we met elkaar de bus in on tour naar verschillende bibliotheken op een leuke route in Brabant. Daar zien en horen we mooie best practices op het gebied van de community library en krijgen we een uniek kijkje in de keuken van onze collega-librarians. Uiteraard is er (onderweg) ook genoeg tijd om met elkaar te netwerken. Ga je met ons mee?

De artikelen in dit kookboek geven een kijkje in de keuken van bibliotheken die actief werken aan burgerschap.

Bij elk artikel vind je een recept – geen kant-en-klare handleidingen, maar tips en denkrichtingen om zelf aan de slag te gaan in jouw bibliotheek!

Gebruik de recepten, experimenteer met ingrediënten en voeg je eigen smaak toe.

De artikelen in dit kookboek geven een kijkje in de keuken van bibliotheken die actief werken aan burgerschap.

Bij elk artikel vind je een recept – geen kant-en-klare handleidingen, maar tips en denkrichtingen om zelf aan de slag te gaan in jouw bibliotheek!

Gebruik de recepten, experimenteer met ingrediënten en voeg je eigen smaak toe.

De dringende boodschap over digitale nalatenschap is op veel plaatsen te zien: op Facebook, Instagram, Reddit, Youtube én op NPO Start. 

Vind jij digitale nalatenschap ook een belangrijk thema?

Help dan mee met het verspreiden! Als we samen optrekken, bereiken we nóg meer.

In de handige toolkit staat alles voor je klaar, zodat je makkelijk mee kunt doen.

Alliantie Digitaal Samenleven, de initiatiefnemer van de campagne 'Data Na De Dood', maakt jou bewuster van je leven in de digitaliserende wereld. Lees hier meer.

In 2025 kunnen tien bibliotheken aanspraak maken op ieder maximaal € 5.000 om nieuwe maakplaatsprogrammering te ontwikkelen**.

Dit nieuwe aanbod gaat dan vervolgens deel uitmaken van de bouwsteen programmering van het programma digitaal burgerschap. Zo hebben ook andere bibliotheken profijt van jouw inspanningen.

Interesse in het indienen van een aanvraag? In het positioneringsdocument vind je ook alvast info over do's en don'ts van de Impulsregeling.

*Begin januari komt het aanvraagformulier voor de Impulsregeling Maakplaatsen online.

** En natuurlijk kan je je maakplaatsambities ook via de programmerings- en proeftuinregelingen waarmaken.

Wellicht kunnen we deze naar Brabant/Limburg halen?

Een burgerberaad is een intensieve vorm van participatie, die iets anders vraagt van ambtenaren, politici en overige professionals dan de bekende paden. Zo is het begeleiden van een deliberatief dialoog echt wat anders dan het leiden van een debat, en vraagt het loten van een goede afspiegeling van de samenleving iets anders qua methode en communicatie dan een gemiddeld participatietraject.

Als onafhankelijk expertisecentrum wil het Bureau Burgerberaad iedereen die zich inzet voor burgerberaden met impact zo goed mogelijk ondersteunen.

Daarom bieden ze Inspiratiesessies, Trainingen en Masterclasses aan, die betrokken professionals (binnen en buiten de overheid) de kans geven om goed geïnformeerd en voorbereid aan een beraad bij te dragen. Zie Trainingen

Deze vaardigheden worden door Angela Gunder cs beschreven in acht dimensies van AI-geletterdheid, gebaseerd op het werk van Doug Belshaw over digitale geletterdheid.

Wil je meer weten over het thema responsible tech? Kijk op de themapagina's Responsible AI  en Publieke Waarden, de community https://communities.surf.nl/publieke-waarden en nog veel meer op surf.nl

• 13 januari tot en met 13 februari 2025 (ronde 7)

• 19 mei tot en met 20 juni 2025 (ronde 8)

• 20 oktober tot en met 28 november 2025 (ronde 9)

Impulsregeling Maakplaatsen:

Tijdens ronde 7 (13 jan-13 feb) kunnen ook aanvragen worden ingediend voor de Impulsregeling Maakplaatsen.

In 2025 kunnen maximaal 10 bibliotheken op laagdrempelige wijze voorstellen tot maximaal € 5.000 indienen die uitgaan van de nieuwe positionering van maakplaatsen binnen digitaal burgerschap.

De regeling staat open voor álle bibliotheken, dus ook bibliotheken die momenteel (nog) niet aan een ander financieringstraject deelnemen.

Bij succes geven we deze regeling in 2026 een vervolg.

Het positioneringsdocument is geüpdatet met input uit het webinar van september jl., onder andere met meer voorbeelden van programmering.

Ook vind je in het document al de richtlijnen voor het deelnemen aan de Impulsregeling.
Positioneringsdocument: https://www.bibliotheeknetwerk.nl/file-download/download/public/7277
Webinar: https://youtu.be/uykXn34h37c

Deze praatplaat helpt je een eind op weg. In de handleiding staan allerlei praktische tips voor het gebruik van de praatplaat. Bijvoorbeeld over de vragen die je elkaar kunt stellen.

Boekenclub | Burgerschap en Betrokkenheid (vol) - PONT

Ook in het culturele domein zien we steeds meer vormen van digitale en online cultuur. Toch staat dat in vergelijking met andere domeinen nog in de kinderschoenen: printmedia krimpt hard, we vergaderen online en bij de meeste banken moet je moeite doen om een fysiek filiaal te vinden. Maar hoewel vrijwel alle kunstwerken ook online te bekijken zijn, blijven de bezoekcijfers in (de meeste) fysieke musea hoog en bekijken we een concert of theatervoorstelling toch vooral in de zaal. Als we kijken naar trends die spelen in de samenleving, zou er toch veel potentie voor online vormen van cultuur moeten zijn.

23 January 2025: Libraries and AI: Opportunity or threat?

20 February 2025: Creativity and AI: Friend or foe?

27 March 2025: Democracy and AI: Who decides?

Met trots deelt Tom Naberink zijn uitgebreide (54 lessen), gratis (!) e-learning ‘AI voor Studenten’ te vinden op https://aivoorstudenten.nl.

De e-learning is zeer praktijkgericht ingericht, hier leer je o.a.:
-         Goed prompten
-         Gepersonaliseerde chatbots bouwen
-         Scriptie of andere verslagen genereren met AI
-         Een gepersonaliseerde tutor bouwen die je helpt met studeren
-         Podcasts maken van je leermaterialen
-         Dat een verbod op AI van je docent bullsh*t is
-         En nog veel meer!

Als je deze e-learning volledig volgt ben je meer AI-geletterd dan 95% van de docenten in Nederland.

• Hoe is het om te daten met een AI-vriendin?

• En waarom zou je een digitale kloon van jezelf bouwen?

In de 6-delige non-fictie serie 'AI love' volgen we mensen die een diepe emotionele band hebben met kunstmatige intelligentie.

De één oefent sociale vaardigheden met behulp van ChatGPT, terwijl de ander AI gebruikt om te kunnen 'zien'.

Uit de serie 'AI love' blijkt dat een leven zonder AI voor sommige mensen nu al ondenkbaar is.

Hier een korte samenvatting:

• Minder platforms, intensiever gebruik - Mensen gebruiken minder platforms dagelijks, maar besteden meer tijd op WhatsApp, YouTube, Instagram, LinkedIn en TikTok.

• Mentale impact - Bijna 7 miljoen Nederlanders maken zich zorgen over de invloed van social media op hun mentale welzijn. Vooral jongeren en millennials ervaren dit.

• Roep om regulering - 6 op de 10 Nederlanders willen maatregelen, zoals een verbod voor kinderen.

De afgelopen maanden hebben we samen met bibliotheken, social designers en andere partners hard gewerkt om de democratische code verder vorm te geven, waar we in oktober een belangrijke eerste stap voor hebben gezet. De code is nu af.

Podcast over de democratische code, burgerschap en social design

Hoe zat het ook alweer? Binnen een halfuur word je bijgepraat in de podcast die Lotte Kok maakte op 25 oktober. Zij ging onder andere in gesprek met Bram Eidhof, maar ook met social designer Anne Ligtenberg. Uiteraard horen we ook veel praktische doorvertalingen van bibliotheekmedewerkers terug. Je luistert de aflevering hier.

Symposium op 6 februari

Hoe ga je concreet aan de slag met de Democratische Code?

Tijdens het symposium ‘Burgerschap en Democratie in een digitaliserende wereld’ op 6 februari gaan initiatiefnemers Mirjam Zweers en Bram Eidhof hierover in gesprek met bibliotheekmedewerkers.

Het is wat kort dag, maar er zijn nog een paar plekjes over. Meer informatie en aanmelden? Kijk hier.

Meer info?

Neem een kijkje op de website van Probiblio, daar vind je interessante links, alle informatie over de democratische code, de podcast en het symposium. Ook lees je daar de tekst die Mirjam Zweers ter introductie van het programma uitsprak over (de onmogelijkheid van) neutraliteit in de bibliotheek.

Ook Cubiss publiceerde hierover een waardevol document: Neutraliteit en de bibliotheek | Cubiss.

Op het kennisplatform vind je naast Citizen Science projecten en initiatieven ook hulpmiddelen, trainingen, evenementen en andere platforms voor citizen science. 

Op het kennisplatform vind je naast Citizen Science projecten en initiatieven ook hulpmiddelen, trainingen, evenementen en andere platforms voor citizen science. 

Welke rol is dit precies en hoe kunnen gemeenten en bibliotheken hierbij samenwerken?

In deze toolkit vind je voorbeelden van activiteiten in bibliotheken die de onderwerpen burgerschap of digitaal burgerschap al in de praktijk hebben gebracht en activiteiten die bij Probiblio in ontwikkeling zijn.

Lees hier verder Klimaat en rekenkracht – onderzoek naar de milieu-impact van AI in het onderwijs - Kennisnet

Waar mensen vroeger aangewezen waren op de krant of de radio, komen steeds meer mensen aan hun nieuws via het internet en sociale media. Maar wat betekent het voor media, als zij voor het bereiken van hun publiek afhankelijk zijn van commerciële techbedrijven? En wat doet het met onze gedeelde werkelijkheid als de algoritmes van sociale media platforms ons nepnieuws laten zien?

• Behoeftes in kaart brengen: Hoe ontdek je wat jouw doelgroep écht nodig heeft?

• Samenwerken met partners: Hoe betrek je partners effectief bij jouw co-creatieproces?

• Inspelen op trends: Hoe herken en gebruik je maatschappelijke trends in jouw aanpak?

• Van idee naar uitvoering: Hoe werk je ideeën uit tot concrete, haalbare producten of diensten?

Na deze training beheers je de basisprincipes van co-creatie en weet je hoe je de kans op succesvolle implementatie van ideeën vergroot.

Meer info en aanmelden:

Training Co-creatie | Cubiss

In de terugblik vind je een inhoudelijk verslag, podcastaflevering en de presentaties.

De terugblik - Symposium Burgerschap en Democratie in een Digitaliserende wereld

In de terugblik vind je een inhoudelijk verslag, podcastaflevering en de presentaties.

De terugblik - Symposium Burgerschap en Democratie in een Digitaliserende wereld

Maar wat zijn de belangrijkste verschillen tussen WhatsApp en Signal?

En is overstappen een verstandige keuze op het gebied van privacy?

Bits of Freedom zette alles op een rij.

Extra:

Bedrijfscommunicatie via WhatsApp? Niet doen, aldus Sander van der Waal in het NRC.

Zie hier een overzicht van alle internationale initiatieven en campagnes.

Zo kun je op 13 maart zowel in Amsterdam (bij Waag Futurelab) als in Groningen (bij Noorderlicht) terecht voor de helpdesk Social Socials.

Wat organiseer jij?

Ik verzamel dit graag om in het volgende Rondje Nieuws dit te delen met iedereen. Mail naar m.albers@cubiss.nl

In de inspiratiegids Installaties vind je beschrijvingen van installaties die je kunt inzetten bij programmering in jouw organisatie: voor een mooie tentoonstelling, of ondersteunend aan bijvoorbeeld een workshop of lezing. Denk aan een AI-poëziemachine of een kauwgomballenautomaat dat vragen zet bij de zin van het leven.

Met praktische materialen en activiteiten kun je niet alleen tijdens de Week van de Mediawijsheid, maar het hele jaar door bijdragen aan een digitale balans en bewust omgaan met media.  

Hoe zorg je er als culturele organisatie voor dat je digitaal veilig en toekomstbestendig bent? Dit vraagstuk is actueler dan ooit! Daarom heeft DEN samen met TwynstraGudde het Stappenplan Cyberveiligheid in culturele organisaties ontwikkeld—een praktische handleiding die helpt om digitale risico’s in kaart te brengen en maatregelen te nemen.

In het stappenplan is nadrukkelijk aandacht voor de (externe) digitale systemen die je als culturele organisatie in jouw dagelijkse processen gebruikt. Het is een aanvulling op de eerder gelanceerde 𝗖𝘆𝗯𝗲𝗿𝗩𝗲𝗶𝗹𝗶𝗴 𝗰𝗵𝗲𝗰𝗸 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗰𝘂𝗹𝘁𝘂𝗿𝗲𝗹𝗲 𝗼𝗿𝗴𝗮𝗻𝗶𝘀𝗮𝘁𝗶𝗲𝘀

"Cyberveiligheid is een doorlopend proces. Bedreigingen veranderen continu, en organisaties moeten hun maatregelen blijven toetsen. Daarom is het zo belangrijk dat we dit stappenplan nu lanceren om instellingen een helpende hand te bieden." – Gijs Meijer, adviseur bij DEN.

Download het stappenplan en maak jouw organisatie digitaal weerbaar: https://lnkd.in/efVUx5fN

Meer weten over de digitale veiligheid van jouw organisatie? Doe de CyberVeilig Check: https://lnkd.in/ebpJSCDC

De AP onderzocht de AI-chatbotapps voor de vierde Rapportage AI- en Algoritmerisico’s Nederland (RAN).

Hierin worden signalen, ontwikkelingen, beleid en regelgeving voor AI en algoritmes geanalyseerd en toegelicht door de AP.

De AP onderzocht de AI-chatbotapps voor de vierde Rapportage AI- en Algoritmerisico’s Nederland (RAN).

Hierin worden signalen, ontwikkelingen, beleid en regelgeving voor AI en algoritmes geanalyseerd en toegelicht door de AP.

Op donderdag 2 oktober organiseren CS-NL, Waag Futurelab en Vereniging van Lectoren de allereerste nationale citizen science expo: ‘Kennis Maken’ - hét evenement voor iedereen die betrokken is bij citizen science.

Ben jij een burgerwetenschapper of onderzoeker en wil je jouw kennis, resultaten, uitdagingen of ervaringen delen? Dan is dit je kans. 

In 'Juni, maand van de AI' draait alles om AI, artificial intelligence oftewel kunstmatige intelligentie.

Kennis over AI is belangrijk, omdat omgaan met nieuwe technologie een steeds groter onderwerp is in de samenleving en veel mensen zich afvragen hoe ze bij kunnen blijven ondanks de snelle ontwikkelingen. Bibliotheken spelen een belangrijke rol in het duiden van deze ontwikkelingen en het bieden van hulp en ondersteuning zodat inwoners kunnen blijven meedoen. Daarom is het extra belangrijk dat iedereen die werkt in de bibliotheekbranche meedoet aan deze maand van de AI.

Wat kun je verwachten?  

Iedere week in juni snijden we een thema aan door middel van achtergronden, toepassingen en toekomstbeelden rond AI. Onderverdeeld in diverse categorieën zoals ervaren, leren, lezen en kijken. En we organiseren iedere week een gratis online sessie rondom deze thema's. De thema's die voorbij komen zijn AI en data, AI en ethiek, AI en werk en als laatste het thema AI en visie. 

Het spelen van spellen stimuleert je (creatieve) denk- en probleemoplossend vermogen en bevorderen de verbinding en samenwerking met anderen. 

Momenteel worden door diverse organisaties spellen ontwikkeld die interessant zijn om in te zetten in de bibliotheek of in het onderwijs. 

Op 19 juni a.s. organiseert de Regiohub Midden Zuid een spellenmiddag! Een spellenmiddag voor jou maar neem vooral je collega uit het onderwijs mee. Waar je kennis kunt maken met diverse spellen door ze zelf te spelen. Op die manier ervaar je welk spel jij het beste vindt passen bij jouw doelgroep. Tijdens deze spellenmiddag kun je in verschillende spellen spelen.  

Maar de dystopische kant die we kennen uit sciencefiction ligt volgens Webb ook zeker op de loer.

Alleen als we in actie komen kunnen we ervoor zorgen dat de toekomst er één wordt van hoop en vooruitgang, in plaats van angst en onderdrukking.  

Bekijk ook de video: Q1 Tech Campaign Paid Media 30s v1

Dat blijkt uit de literatuurstudie 'Online Vertrouwen' die het Rathenau Instituut publiceerde.

In het kort:

• Het verband tussen online misinformatie en vertrouwen in de wetenschap blijkt moeilijk aan te tonen.

• Dat komt onder andere doordat er niet zoiets is als 'de wetenschap'.

• Daarnaast is onduidelijk of misinformatie ook echt tot anders handelen leidt.

Maar wat ooit efficiënt voelde, is vandaag een tijdrovend proces: trefwoorden intypen, advertenties ontwijken, door links klikken en dan zelf filteren wat betrouwbaar is. In een wereld van overvloed en snelheid voelt Google traag, gefragmenteerd en ouderwets aan. NIEUW in aansluiting op dit bericht: nu ook AI resultaten in Google: AI-antwoorden op Google 'veranderen internet-spelregels revolutionair'

🌟 Leer hoe je Ai toepast in de praktijk: Ontdek concrete toepassingen van AI voor stedelijke opgaven zoals mobiliteit, gezondheid, leefomgeving en veiligheid. In workshops en een serious game ga je zelf aan de slag.

📚 Begrijp wat Ai vraagt van jouw organisatie: Van nieuwe vaardigheden en ethiek tot aanpassing van beleid en samenwerking.

🚀 Laat je inspireren door experts: Denk mee met sprekers als Rens van der Vorst en leer van voorbeelden uit binnen- en buitenland die AI op een verantwoorde manier inzetten in de stad.

🏙️ Bouw aan een groeiende Ai-community: Word onderdeel van een netwerk van professionals, inwoners en bestuurders die samen werken aan een leefbare en slimme stad met AI.

Ondanks de roep van ouders en artsen die een brandbrief ondertekenden voor zo’n verbod, is er dus niet gekozen voor een wettelijk verbod. Daar ben ik blij mee. Het zou ons wegleiden van waarover het echt moet gaan: kinderen hebben mediaopvoeding nodig.

Niet het aandeelhoudersbelang of het verdienvermogen van ‘de BV Nederland’ moet centraal staan, maar de weerbaarheid en het handelingsperspectief van Europese burgers, organisaties en democratische instituties. 

Dat betekent niet alleen de rug recht houden in het handhaven van de noodzakelijke Europese wetten, maar ook het investeren in kennis en technologie op basis van publieke en democratische waarden, de zogenaamde EuroStack.

In verhalen kun je in een mum van tijd de wereld rondreizen. Lezend, kijkend of luisterend sta je in een oogwenk in een ander land – of zelfs op een ander continent!

Ga je mee op reis? 

De eerste gemeentespecials staan al online, te beginnen met de regio Hart van Brabant, mede tot stand gekomen dankzij de griffie gemeente Tilburg. Blijf onze podcastkanalen volgen, daar voegen we stap voor stap meer Brabantse gemeenten toe. 

Luister mee naar de special over jouw gemeente.

Versterk je digitale en democratische slagkracht.

Vergroot je kennis over ruimtelijke ontwikkelingen als raadslid in onzekere tijden.

En ontdek zo hoe gemeenteraadsleden richting kunnen geven voor de lange termijn.

In drie delen worden essentiële toekomstthema's voor lokale bestuurders behandeld in het kader van de gemeenteraadsverkiezingen in 2026: ruimtelijke ontwikkeling, digitalisering en democratie.

Je kunt de podcast in één keer luisteren of luister de verschillende delen op een voor jou geschikt moment. De podcast is voorzien van handige hoofdstuktags, zodat je gemakkelijk kunt navigeren tussen de verschillende delen.

Luister nu op Spotify

Deze podcast wordt gepresenteerd door Jos van den Broek en Eef Berends en is te beluisteren via alle podcastapps, zoals Spotify en Apple Podcast.

PS doe mee en krijg via Cubiss korting!

Lees hier verder: Leergang Programmeren in de Bibliotheek | Cubiss

Neem dan contact op met Janine van Doorn van Free Press Unlimited (jvandoorn@freepressunlimited.org). Zij zorgt dat er dan een gratis Masterclass gegeven wordt in jouw bibliotheek.

Eén daarvan is de Social Cleanup Day: een actiedag vóór en dóór jongeren, die hen in staat stelt online haat en discriminatie beter te herkennen en daar effectief tegen op te treden.

In juni waren de eerste pilots van deze actiedag. 
Lees hier hoe dat is gegaan bij Jongerencentrum Pitstop in Eindhoven!

Benieuwd naar de Social Cleanup campagne? Like, deel en nodig jongeren uit om het kanaal te volgen op instagram.com/social_cleanup.

Wat staat er nog meer op stapel?

🔎 Onderzoeker Esther Rozendaal reflecteert op de resultaten en inzichten van de Social Cleanup interventies en trainingen.

🗺️ EMMA (Experts in Media en Maatschappij) brengt het ecosysteem rondom online haat en discriminatie in kaart, zowel op landelijk als lokaal niveau.

📒 Alle inzichten die dit jaar zijn opgedaan, over een effectieve aanpak van online haat en discriminatie, worden gebundeld in een rapportage én handige gids. 

📺 Op 4 december organiseren we een webinar, waarin waardevolle inzichten en tips worden gedeeld met professionals uit het ecosysteem. Zet hem alvast in de agenda! Meer informatie over het programma en aanmelden volgen later.

Ga ook aan de slag!

Er gebeurt nog meer moois om online haat een discriminatie tegen te gaan. Bekijk bijvoorbeeld eens:

• Het nieuwe Plan van Aanpak Online Discriminatie van de Rijksoverheid

• De Campagne Love to End the Hate game van Helpwanted 

• Gemeente Amsterdam lanceert het actieplan Online Leefwereld Jongeren

• Luister de TikTok-podcast van Dynamo Jongeren 

• Of bekijk de video met tips van Transgender Netwerk en de Transketeers 

ℹ️ Kijk op de projectpagina voor meer informatie en publicaties zoals het theoretisch kader en verslag van de expertsessies.

Heb je meer tips of ideeën? Of een vraag over het project? Mail naar info@mediawijzer.net.

Lees hier het position paper van Trimbos.

Aanbevelingen

Aanbevelingen voor individuele gebruikers

• Verken je eigen mediagebruik met beschikbare tools en methoden

• Maak gebruik van beschikbare hulplijnen

Aanbevelingen voor ouders en opvoeders

• Blijf in gesprek over wat je kind doet en meemaakt op digitale media

• Betrek je kind bij de mediaopvoeding en doe dit met oog voor wat jouw kind in zijn of haar ontwikkeling aankan

• Stem je mediaopvoeding af op de leeftijd van je kind

• Maak afspraken en regels expliciet in het gezin en probeer ze zoveel mogelijk voor iedereen gelijk te laten gelden

• Geef je kind het goede voorbeeld in je eigen mediagebruik

• Maak gebruik van de adviezen voor leeftijdsgeschikte content

• Zorg voor balans tussen digitale mediagebruik en andere activiteiten zoals slaap, school en sociale contacten

Aanbevelingen voor het onderwijs en maatschappelijk middenveld

• Neem de digitale wereld mee als leefwereld binnen preventie

• Breid het digitale curriculum rond mediawijsheid uit met aandacht voor digitaal welzijn

• Betrek kinderen en jongeren structureel in beleid en aanbod

Aanbevelingen voor regionale en nationale overheid

• Zet in op betrouwbaar, data-gedreven beleid

• Ontwikkel een ‘welzijns-impact assessment’

• Stel en handhaaf minimumeisen aan productontwerp op basis van welzijnscriteria

• Creëer de juiste marktsetting

Aanbevelingen voor de industrie en digitale media-ontwerpers

• Stel welzijn centraal in ontwerp

• Neem welzijn op in sectorbrede kwaliteitsstandaarden

Aanbevelingen voor onderzoek en wetenschap

• Voer langdurig en gedetailleerd onderzoek uit

• Richt meer aandacht op onderbelichte doelgroepen

• Gebruik waar nodig objectieve meetmethoden

• Werk samen met de praktijk

Lees meer over de aanbevelingen voor onderzoek en wetenschap in de Onderzoeksagenda Digitalisering en Welzijn 2025-2026.

Tijdens dit uur brengen we bibliotheekmedewerkers uit het hele land samen om ideeën uit te wisselen, inspiratie op te doen en elkaar verder te helpen in de voorbereiding op de verkiezingen.

Datum: 28 augustus
Tijd: 14.00 – 15.00 uur
Locatie: Online
Aanmelden: Deelnemen kan via deze link. Graag vooraf aanmelden door een mailtje te sturen naar Noor Kuijper (ProBiblio) via NKuijpers@probiblio.nl

Met onderwerpen als ‘alternatieve sociale media’ en ‘AI voor het publieke belang’ liet de conferentie zien hoeveel er wereldwijd al gebeurt voor een eerlijker en opener internet.

Bekijk hier de video van de sessie over opkomende technologieën en publieke waarden.

Het panel spreekt bijvoorbeeld over immersief simulatie-onderwijs en verschillende beelden van de werkelijkheid.

En waarom is het nu al relevant om het over quantum te hebben? De panelleden werpen een blik vooruit om ons voor te bereiden op de maatschappelijke impact van technologie.
 
Bekijk de video van het panelgesprek »

Onze aandacht is een schaars product, de strijd om dat product heeft invloed op de vraag wat waarheid kan worden genoemd. 

Is waarheid nog waarheid, of veeleer de vermomming van een opinie?

Is waarheid het heetste domein van de machtsstrijd?

En waar houdt kritisch denken op, en begint de samenzweringstheorie?

Te gast zijn cultuurfilosoof Thijs Lijster, filosoof Marjolein Lanzing en socioloog Jaron Harambam.

Drie directeuren delen in dit artikel hun ervaring met digitaal leiderschap in de praktijk.
🔸 Meike Veldhuijsen (KOP) zet digitaal in voor community building en verbinding met jonge makers
🔸 Sharifa B. (Saba Heritage Center) gebruikt digitale middelen om erfgoed te behouden en haar gemeenschap te betrekken
🔸 Wilja Jurg (Tetem) zorgt dat digitale strategie is verankerd in beleid én gesprekken met medewerkers

Welke tips zij meegeven:
🔸 Begin klein, leer onderweg
🔸 Zet je missie centraal bij digitale keuzes
🔸 Investeer in mensen en samenwerking
🔸 Maak ruimte om te experimenteren

Digitaal leiderschap vraagt om visie, communicatie en lef om te veranderen.

Kom er achter hoe deze culturele leiders het aanpakken — met concrete voorbeelden en praktische tips. Lees hier het artikel: https://lnkd.in/enjg59RC

Om organisaties op weg te helpen, deelt de AP concrete handvatten voor algoritmeregistratie.

Zij bieden niet alleen hulp bij digitale overheidsdiensten, maar vormen ook de menselijke infrastructuur die digitale inclusie mogelijk maakt.
Ze laten zien dat digitale inclusiebeleid de laatste jaren te vaak uit is gegaan van de zelfredzame, digitaal vaardige burger, en daarmee juist kwetsbare groepen heeft uitgesloten.

Een rechtvaardigere benadering van digitaal burgerschap vraagt om oog voor sociale afhankelijkheid, structurele ongelijkheden en de uiteenlopende realiteiten van het dagelijks leven van burgers.
Ze pleiten voor flexibele, toegankelijke ondersteuning, betere voorzieningen, en structurele investeringen in menskracht en lokale netwerken. Digitale inclusie is geen bijzaak, maar de kern van volwaardig burgerschap in een digitale samenleving.

𝐍𝐢𝐞𝐮𝐰𝐬𝐠𝐢𝐞𝐫𝐢𝐠 𝐧𝐚𝐚𝐫 𝐦𝐞𝐞𝐫? 𝐋𝐞𝐞𝐬 𝐡𝐢𝐞𝐫 𝐡𝐞𝐭 𝐯𝐨𝐥𝐥𝐞𝐝𝐢𝐠𝐞 (𝐞𝐧𝐠𝐞𝐥𝐬𝐭𝐚𝐥𝐢𝐠𝐞) 𝐚𝐫𝐭𝐢𝐤𝐞𝐥: https://lnkd.in/e2b_3gYJ

Dit manifest, gemaakt met ondersteuning van DichterBijNieuws en Netwerk Mediawijsheid, biedt verschillende sectoren een gedeeld kader en inspiratie om bij te dragen aan nieuwswijsheid.

Een gezamenlijke oproep van tientallen professionals uit journalistiek, onderwijs, wetenschap en maatschappelijke organisaties voor een nieuwswijzer Nederland.

Bekijk het manifest hier.

Het manifest benoemt vijf pijlers die samen richting geven aan een nieuwswijzer Nederland. Een oproep om beweging in gang te zetten. En daar hebben ze jouw hulp bij nodig.

Wat kun jij doen?
B&G zou het fantastisch vinden als je meehelpt het manifest onder de aandacht te brengen. En dat hoeft helemaal niet veel tijd te kosten:

5-30 seconden tijd? Like, deel of reageer op deze LinkedIn-post.

3 minuten? Stuur de link naar het Manifest door naar mensen in je netwerk voor wie dit relevant is → https://www.beeldengeluid.nl/nieuwswijsheid

In de communicatiekit vind je kant-en-klare teksten, visuals en links die je kunt gebruiken.

Net als een journalistieke code staan in deze democratische code waarden en uitgangspunten in waar je als bibliotheek voor staat.

Bibliotheken spelen namelijk een steeds belangrijkere rol in het versterken van democratische waarden en burgerschap.

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober heeft de media brancheorganisatie NDP Nieuwsmedia zes beleidsvoorstellen gepresenteerd aan politieke partijen om de onafhankelijke journalistiek in Nederland te versterken.

De democratische functie van de journalistiek staat namelijk onder druk door invloed van techbedrijven, aldus de branchevereniging die de zakelijke en journalistieke belangen van nieuwsbedrijven behartigt.

Onder NDP Nieuwsmedia vallen onder andere het Parool, de Telegraaf, nu.nl, RTLnieuws en het Algemeen Dagblad.

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober heeft de media brancheorganisatie NDP Nieuwsmedia zes beleidsvoorstellen gepresenteerd aan politieke partijen om de onafhankelijke journalistiek in Nederland te versterken.

De democratische functie van de journalistiek staat namelijk onder druk door invloed van techbedrijven, aldus de branchevereniging die de zakelijke en journalistieke belangen van nieuwsbedrijven behartigt.

Onder NDP Nieuwsmedia vallen onder andere het Parool, de Telegraaf, nu.nl, RTLnieuws en het Algemeen Dagblad.

Het programma van de Kennis Maken: Citizen Science Expo is bekend!

Op donderdag 2 oktober zal de Openbare Bibliotheek Amsterdam vol lopen met betrokkenen en geïnteresseerden in citizen science. Je kunt kiezen uit een breed aanbod aan workshops, interactieve sessies, excursies en een inspirerende bazaar.

• Zie wat je ademt – maak fijnstof zichtbaar met de Pollution Painter. Ontdek hoe sensoren en fotografie samenkomen in artistieke beelden, en ga in gesprek over de toepassingen en uitdagingen van ‘maker’-projecten in citizen science.

• Connecting the Citizen Science Hubs – een co-creatie sessie om ervaringen te delen en samen te bouwen aan een sterker netwerk.

• Vertrouwen in de wetenschap – doe mee aan een interactieve dialoog over hoe citizen science kan bijdragen aan vertrouwen in onderzoek.

• Samen bouwen aan Citizen Science – verken op creatieve wijze de bouwstenen data, dialoog en infrastructuur.

Bekijk het volledige overzicht en reserveer je GRATIS ticket via citizenscienceexpo.nl/programma.

Maar wat betekent dat eigenlijk voor je dagelijks leven als volwassene? En wat doet het met je brein? 

Het Trimbos Instituut deed onderzoek onder jongvolwassenen (16-25 jaar) naar hun mediagebruik en de impact daarvan op hun gezondheid. Wat blijkt? Op een gemiddelde doordeweekse dag brengen zij 6 tot 7 uur door achter een scherm – voor werk, studie en vrije tijd. Meer dan de helft (60%) geeft aan te veel tijd achter een scherm door te brengen. Eén op de zes ervaart zelfs lichamelijke klachten door langdurig schermgebruik. 

Schermen brengen veel gemak, maar kunnen ons ook afleiden en onze gezondheid negatief beïnvloeden.

Daarom is het belangrijk om stil te staan bij de vraag: wat is digitale balans precies en waarom is die balans zo belangrijk? 

In deze aflevering van Blikverruimer ging host Femke Wijbenga in gesprek met Stefan van der Stigchel en Evelyn Verburgh.

Gaat AI kansengelijkheid in het vervolgonderwijs verder helpen of juist niet?

Deze publicatie van Npuls verkent die vraag en zet de voor- en nadelen van AI op een rij.

De belangrijkste boodschap is: als onderwijsinstellingen niets doen, neemt kansengelijkheid eerder af dan toe. Het document benadrukt daarom dat onderwijs en het gebruik van AI-toepassingen moeten worden aangepast om ongelijkheid te voorkomen.

Wat heb je eraan in de praktijk?

De publicatie geeft richtlijnen en praktische stappen voor een ethische en zorgvuldige inzet van AI in het onderwijs. Daarmee kunnen instellingen beleid ontwikkelen dat voorkomt dat bias of ontoegankelijke toepassingen leiden tot meer ongelijkheid.

Voorbeelden van zulke richtlijnen zijn:

• Toets AI-toepassingen op toegankelijkheid voor alle studenten.

• Controleer datasets op vooroordelen en corrigeer waar nodig.

• Zorg voor transparantie over hoe AI tot een advies of uitkomst komt.

• Betrek studenten en docenten bij de ontwikkeling en toepassing van AI.

• Bied training en ondersteuning aan medewerkers voor verantwoord gebruik.

De Digiduck is een initiatief van Microsoft, de Codeerschool, Wortell, veiliginternetten.nl en DPG Media. Het is een speciale Donald Duck-editie die 1,5 miljoen mensen in Nederland spelenderwijs digitale vaardigheden, kunstmatige intelligentie en online veiligheid bijbrengt.

Net als voorgaande editie staat de campagneweek in het teken van digitale balans. Het thema draait om het maken van gezonde keuzes in ons digitale leven. ‘Sta stil, kies en maak van schermtijd weer jóuw tijd!’

De rol van bibliotheken
De bibliotheekwereld speelt al jarenlang een belangrijke rol tijdens deze campagne. Alle informatie tref je aan op deze campagnepagina.

Media-aanbod
De Week van de Mediawijsheid is een mooi moment om het veelzijdige media-aanbod van de bibliotheek te presenteren. Hiervoor kunnen jullie gebruikmaken van het Basispakket Mediawijsheid op BNetwerk.

Hier vindt men onder andere:

• Titellijsten

• Handreikingen en inspiratiegidsen

• Onderzoeken en trainingen, cursussen en opleidingen

Toolkit
Om het aanbod te koppelen aan de Week van de Mediawijsheid, is er een speciale campagne toolkit beschikbaar met onder andere:

• Formats, visuals en teksten

• Logo’s, posters en powerpoint

• Tips voor gezond schermgebruik voor verschillende doelgroepen, in meerdere talen

Een adempauze, een puzzel, of favoriet: de selfiecamera zodat je ziet hoe wanhopig je eruitziet bij je dertigste scrollpoging.

Het haalt je uit je Pavlov-reactie en laat je nadenken over je intentie.

Ernst-Jan heeft er 5,2 dagen mee bespaard.

Dat en nog veel meer kom je te weten op het symposium ‘Over dialoog gesproken’ van NEWS in samenwerking met PraatProducties op dinsdag 9 december 2025 in de Zalen van Zeven in Utrecht. 

Op deze inspirerende dag gaan we de diepte in. We verkennen de basis, zoals gesprekstechnieken en praktische vaardigheden, én onderzoeken wat het betekent om als wetenschapper in gesprek te gaan met de samenleving, welke verantwoordelijkheid heb je dan als onderzoeker. Een goede dialoog is veel meer dan een goed gesprek: Het gaat om relatie, vertrouwen en samenwerking.

In 2024 lieten we acht programmamakers aan het woord die de Leergang Programmeren volgden.

Nu, een jaar later, spreken we ze opnieuw. Welke stappen zetten ze in hun werk? En hoe ontwikkelt het vak van programmamaker zich in de praktijk?

Netwerk Mediawijsheid werkt samen met een heleboel partners aan het delen van waardevolle kennis, ervaring en energie op diverse mediawijze onderwerpen.  

Dit doen ze sinds kort ook in een community op LinkedIn voor mediawijze en digitaal geletterde professionals. De Werkplaats digitale geletterdheid.

Een laagdrempelige, informele plek waar professionals in en rondom het onderwijs elkaar kunnen inspireren, versterken en samen een grotere impact maken.

We delen lesideeën en praktijkvoorbeelden, sparren over wat werkt én wat niet, starten nieuwe initiatieven die direct aansluiten op de klaspraktijk en brengen inzichten richting beleid.

(9) Werkplaats Digitale Geletterdheid | Groups | LinkedIn

Om nog meer bibliotheken te ondersteunen in het toepassen van de code, is nu de Praktijkgids bij de Democratische Code beschikbaar. Deze gids biedt concrete handvatten per domein, inclusief voor management en directie, en laat zien hoe de code in de praktijk tot leven komt.

Lancering van het magazine 'Doe iets' en gesprek over activisme in de bibliotheek | Probiblio

Ze deelt vier scenario’s rondom verschillende vormen van contact: Spontaan, Gefilterd, Gekaderd en Geoptimaliseerd contact.

De scenario’s laten zien welke keuzes we kunnen maken om contact in de digitale publieke ruimte inclusief, veilig en waardevol te maken.

Nieuwsgierig? De publicatie kan hier worden gedownload: https://lnkd.in/efePEvyG.

Dat onderzocht het SCP in de toekomstverkenning Meedoen in 2050.

Denk aan een 3D-model van een museumzaal of een virtuele rondleiding door een erfgoedsite of bibliotheek.

Maar hoe begin je daaraan zonder een gespecialiseerd team of groot budget? Dries Van Craen, onderzoeker bij de Thomas More Experience Hub, geeft je 6 tips.

Lees deze beschouwing geschreven door Marco Derksen.

Ruim 80% beoordeelt dit schermgebruik positief en geeft het een voldoende (gemiddeld een 7).

Maar achter die tevredenheid schuilen duidelijke verschillen tussen leeftijdsgroepen.

Jongeren geven vaker aan ontevreden te zijn over hun schermgebruik, hebben minder het gevoel de controle te houden en ervaren meer druk vanuit hun omgeving om altijd bereikbaar te zijn.

Babyboomers daarentegen zijn het meest tevreden: 93% geeft hun schermgebruik een voldoende en voelt vaker grip op hun digitale balans.

Uitkomsten van een vragenlijstonderzoek onder Brabanders en Brabantse bestuurders

De nieuwe overeenkomst legt vast hoe instellingen kennis, data en tools gaan delen en hoe zij samenwerken aan betrouwbare en uitlegbare AI. Zo wordt de KB een nationale speler die Nederlandse initiatieven koppelt aan internationale ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie.

Maar ook: hoe goed moet de kwaliteit van de output van een AI-tool zijn? De meeste mainstream AI-tools (ChatGPT, Gemini, Copilot) leveren vaak hogere kwaliteit dan meer verantwoorde AI-tools. Ben je bereid om iets aan kwaliteit in te leveren voor meer verantwoorde tools?

Maar ook: hoe goed moet de kwaliteit van de output van een AI-tool zijn? De meeste mainstream AI-tools (ChatGPT, Gemini, Copilot) leveren vaak hogere kwaliteit dan meer verantwoorde AI-tools. Ben je bereid om iets aan kwaliteit in te leveren voor meer verantwoorde tools?

De nieuwe overeenkomst legt vast hoe instellingen kennis, data en tools gaan delen en hoe zij samenwerken aan betrouwbare en uitlegbare AI. Zo wordt de KB een nationale speler die Nederlandse initiatieven koppelt aan internationale ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie.

In het najaar van 2025 organiseerde de Aanpak Begeleidingsethiek samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties drie dialoogsessies over Agentic AI.

In dit magazine lees je interviews met onder meer Sophie van Baalen (TNO), Hans Vermeijs (IBANXS) en Djoe Kuils (BZK).

Aan de hand van interviews met bibliotheken en reflecties van denkers toont het boek hoe de bibliotheek getransformeerd is naar een plek van ontmoeting in een samenleving waar deze plekken steeds schaarser worden.

Het boek is voor 10 euro bij Socires te bestellen.

Lees ook dit artikel: Geactualiseerde WaardenWijzer: koers houden op publieke waarden bij digitalisering - Kennisnet

Interesse?

Meld je aan vóór 20 januari en lees meer over de inspiratiedag op de website van Probiblio.

De RvC signaleert dat makers en instellingen steeds vaker onderwerp van debat worden. Ook (school)bibliotheken kampen met toenemende druk op de artistieke vrijheid, bijvoorbeeld als het gaat om bepaalde boektitels of activiteiten in de bibliotheek. Deze ontwikkeling is niet uniek voor de kunsten, maar ook zichtbaar in andere maatschappelijke domeinen. De Raad benadrukt daarnaast het belang van terughoudendheid van de overheid om een inhoudelijk oordeel over kunstuitingen te geven. In het advies geeft de RvC handelingsperspectieven voor politiek, bestuur en overheid, de culturele sector zelf en het publiek en onderwijs.

De Nederlandse politie waarschuwt voor chatgroepen waar afpersers slachtoffers dwingen tot de meest vreselijke handelingen. In de afgelopen twee jaar hebben zeker vijf Nederlandse meisjes, onder druk van zo'n chatgroep, een poging tot zelfdoding gedaan. Rob van Bree, chef van de politie-eenheid Landelijke Opsporing en Interventies, zegt dat de politie dit jaar vol gaan richten op 'The Com', zoals het internationale netwerk van cybercriminelen - dat opereert via sociale media en gamingplatforms - wordt genoemd. Via bovenstaande link is het item van Nieuwsuur terug te kijken.

City of Amsterdam publiceert meerjarenstrategie Digitale Autonomie https://lnkd.in/eZvfY49a

University of Groningen beweegt pragmatisch weg van Big Tech https://lnkd.in/etsd9vCt

PT-NL wint NLse privacy award https://lnkd.in/et6XF3dB

PublicSpaces start fediverse helpdesk https://lnkd.in/eNDeRqqu

En @isoc-nl stelt de vraag 'welk verhaal we gebruiken om digitale autonomie vorm te geven — en wie daarin wordt meegenomen.' https://lnkd.in/eyR9Uuvc

Bijvoorbeeld door op zoek te gaan naar open source alternatieven voor Microsoft 365, de online kantooromgeving waarmee vrijwel de hele overheid werkt. Onder de noemer Mijn Bureau wordt Europese open source kantoorsoftware van en voor de overheid beproefd en, in de toekomst, waar nodig aangepast aan de wensen van de Nederlandse ambtenaar.  

Digitale autonomie klinkt mooi en gewichtig, maar hoe breng je het in de praktijk?

Bijvoorbeeld door op zoek te gaan naar open source alternatieven voor Microsoft 365, de online kantooromgeving waarmee vrijwel de hele overheid werkt. Onder de noemer Mijn Bureau wordt Europese open source kantoorsoftware van en voor de overheid beproefd en, in de toekomst, waar nodig aangepast aan de wensen van de Nederlandse ambtenaar.  

Is die verandering al zichtbaar in de statistieken, en hoe verhouden die trends zich tot die in het Europese buitenland?

Digitale transformatie heeft nagenoeg niets te maken met een technische uitdaging. De oplossing ligt in het beantwoorden van een menselijk vraagstuk. In veel organisaties wordt digitalisering nog steeds behandeld als een IT project. Maar echte transformatie gaat over gedrag, over vertrouwen, over vertragen en over samen leren.

In het boek 𝗗𝗮𝘁𝗮 𝗮𝗹𝘀 𝗞𝗼𝗺𝗽𝗮𝘀 draait de auteur het perspectief om. Niet de mens als resource voor de organisatie, maar de organisatie als hulpbron voor de mens. Met dit boek maakt hij de oversteek van een transformatiemoeras naar een lerende organisatie, van controle via dashboards naar een echte dialoog over data en van frustrerende tools naar technologie die werkgeluk ondersteunt.

Zoals Marco Derksen al zei: “Een must read voor leiders die verder willen kijken dan technologie alleen.”

Met BiebBoost krijg je de handvatten om digitaal sterker te worden – op een manier die past bij jouw dagelijkse praktijk in de bibliotheek.
BiebBoost is een nieuw programma met acht korte en toegankelijke modules over onderwerpen als AI, digitaal welzijn, technologie voor iedereen en sociale media. Je leert hoe je deze thema’s herkent, begrijpt en praktisch inzet in je werk.
Samen zetten we een volgende stap in digitale deskundigheid. Doe je mee?
Je vindt de training op Bibliotheekcampus.

Houd eigenaarschap over je eigen gedachten en privé vragen.

Er zijn alternatieven: gebruik dan verschillende ai's (w.o. ChatGPT) via DuckDuckGo (Duck.ai). Die zorgt ervoor dat je prompts nooit tot jou te herleiden zijn.

Daarnaast belooft ook Lumo van het Zwitserse bedrijf Proton nooit je data te verzamelen.

We mogen zeker van een koersverandering spreken, zegt Charo Narvaez in haar kamer in het Elinor Ostromgebouw. Voor het eerst heeft de universiteit zich tot doel gesteld om los te komen van big tech: bedrijven die commerciële belangen belangrijker vinden dan publieke waarden.

Wil je in de klas aan de slag met desinformatie? Voor het onderwijs cureert het Lectoraat Ontwerpen aan de Journalistiek van Fontys Hogeschool een overzichtspagina met leermiddelen over desinformatie voor PO en VO. 

> Lees de inventarisatie van Binnenlands Bestuur
> Check de speciale verkiezingenpagina op isdatechtzo.nl met praktische tips en informatie
> Of bekijk de speciale leermiddelenpagina over desinformatie van Fontys Hogeschool

Programma

Op sociale media komt dagelijks een stroom aan nieuws voorbij. Koppen zijn vaak zo gemaakt dat ze emoties oproepen en aanzetten tot klikken. Hierdoor is het steeds belangrijker om te begrijpen hoe nieuws wordt gemaakt, hoe meningsvorming werkt en welke rol journalistiek daarin speelt.

Deze onlinetraining van 1,5 uur geeft je inzicht in nieuws, media en meningsvorming en een inkijkje in de online (informatie)bubbel van jongeren. 

Doelen van de training

• Inzicht in nieuws, media en meningsvorming.

• Inzicht in verschillen en overeenkomsten in nieuwsgebruik tussen volwassenen en jongeren.

• Bewustwording van de rol van journalistiek.

• Een inkijkje in de online (informatie)bubbel van jongeren.

Aanmelden

Je kunt je aanmelden via deze link naar Bibliotheekcampus of stuur een mail naar info@filterbubbel.nl (met vermelding van je naam, organisatie en gewenste datum).

Meningen botsen sneller, gesprekken verharden en het vertrouwen in overheid, media en instellingen staat onder druk. Veel van die spanningen komen samen in de bibliotheek: een openbare plek waar iedereen welkom is en verschillen zichtbaar worden. Dat zien we wereldwijd terug in de documentaire The Librarians — en het is ook herkenbaar in Nederlandse bibliotheken.

Voor bibliotheekmedewerkers roept dit vragen op:

• hoe ga je om met boosheid of spanning?

• wat doe je als meningen botsen?

• hoe blijf je open, toegankelijk én professioneel?

Democratie Fitness helpt je hierin sterker te worden. In deze interactieve training oefen je met herkenbare praktijksituaties. Je leert beter luisteren, je standpunt verwoorden, omgaan met verschillen en stevig blijven staan in je rol. Zo groeit je zelfvertrouwen.

In een tijd waarin democratie onder druk staat, ondersteunt DemocratieFitness bibliotheken bij het creëren van een open en veilige omgeving voor iedereen. Het programma bestaat uit tien trainingen van 30 minuten waarin je je democratische ‘spieren’ traint, denk aan actief luisteren, in actie komen of compromissen sluiten. Het is flexibel inzetbaar en sluit goed aan bij bestaand aanbod rond burgerschap, participatie en een leven lang ontwikkelen.

In de tweedaagse Mastertraining Democratie Fitness voor bibliotheken word je opgeleid tot trainer Democratie Fitness. Je ervaart zelf hoe het programma werkt en leert hoe je zelf trainingen geeft. Bezoekers aan de bibliotheek die deelnemen aan een training leren beter luisteren, hun standpunt goed verwoorden en omgaan met verschillende meningen.

Democratie Fitness is ontwikkeld in Denemarken en wordt in Nederland aangeboden door Bureau Burgerberaad. In 2025 verkenden Cubiss, BISC en Probiblio gezamenlijk hoe dit programma aansluit bij de bibliotheekpraktijk. In 2026 krijgen bibliotheken de kans om hier actief mee aan de slag te gaan, in samenwerking met Bureau Burgerberaad, door middel van de Mastertraining Democratie Fitness georganiseerd door jouw POI.

Zo groeit jouw bibliotheek uit tot een plek waar mensen niet alleen informatie vinden, maar ook samen werken aan democratische vaardigheden. Samen maken we Nederland democratisch fit.

Nieuwsgierig? Bekijk alvast deze video: https://www.youtube.com/watch?v=BpGqqhBLv3k

Data: 9 en 25 juni 2026

Tijd: Inloop 9.15 uur, start 9.30 tot 17.00 uur

Locatie: Regio Utrecht

Kosten: Tweedaagse masterclass en 2 online sessies: €695 pp

Aanmelden via: Tweedaagse training Democratie Fitness | Cubiss

AI is geen los technologisch thema, maar een ‘nieuwe’ publieke en dagelijkse realiteit. AI biedt nieuwe kansen en mogelijkheden, maar steeds vaker is het nieuws over AI ook verontrustend. De Bibliotheek speelt een belangrijke rol in het verschaffen van betrouwbare informatie en kennis rondom AI voor alle leeftijden. Welke rol heb jij als bibliotheekmedewerker hierin richting bezoekers én hoe zie jij jouw eigen werk veranderen?  

Doe mee met een maand lang ontdekken, leren, experimenteren en vooruitkijken, samen met vakgenoten en experts. We trappen de themamaand fysiek af op 1 juni bij JADS in Den Bosch, juist vanwege de actualiteit en noodzaak om met elkaar in gesprek te gaan.

In deze unieke omgeving nemen we je mee met de spraakmakende AI‑show van BrabantKennis. Onder andere technofilosoof, docent en onderzoeker Rens van der Vorst en advocaat Julia van Leeuwen zijn te gast in deze AI-show.  

In de middag zijn er praktische en verdiepende workshops.  

Wat kan je nog meer verwachten in de maand juni?

Een goed gevulde padlet! En een reeks aan webinars. Iedere week één in die maand.  

Dus noteer alvast 1 juni in je agenda voor de fysieke aftrap en houd onze kanalen in de gaten!  

Aanmelden 1 juni via: AI en Burgerschap: de bibliotheek als ontmoetingsplek tussen mens en AI | Cubiss

Datum: 1 juni 2026 

Locatie: JADS Den Bosch 

Tijd: 10.15-15.30 uur 

Werk jij in/met de maakplaats van jouw bibliotheek?

Dan mag je deze dag niet missen! Schrijf je nu in >

Generatieve AI is in 2025 op kruissnelheid gekomen: 2 op 3 Vlamingen hebben ooit tools zoals Gemini of ChatGPT gebruikt, bijna de helft van de Vlamingen (43%) is intussen een gewoontegebruiker, twee jaar geleden was dat amper één op vijf.

Tegelijk zetten ook de vorige digitale versnellingen (online, sociale media, smartphones) zich door en wordt de Vlaming weer een stuk digitaler. 

De steile opmars van generatieve AI in Vlaanderen de voorbije 3 jaar nam nog in kracht toe in 2025.

In deze aflevering staat AI en digitale transformatie binnen organisaties centraal. Hoe zet je technologie slim in en hoe bereid je organisaties voor op een toekomst waarin AI steeds normaler wordt?

Net gelanceerd de Digitale Autonomie Keuzewijzer. Een handige online tool die op basis van 8 vragen een praktisch advies geeft, afgestemd op jouw situatie. Niet alleen over de gewenste mate van autonomie van je toepassing, maar ook hoe je dit kan insteken qua ontwerp, inkoop en beheer.

Uitproberen? Dat kan op www.autonomiewijzer.nl

Donderdag 2 april 2026 | 10.00 – 16.00 uur | Utrecht

De samenleving digitaliseert in hoog tempo. AI, platformisering en data beïnvloeden hoe we werken, leren, ontmoeten en deelnemen aan de democratie.

Tegelijk staat de publieke ruimte — fysiek én digitaal — onder druk. Bibliotheken bevinden zich midden in deze transitie. De hybride bibliotheek (de combinatie van fysiek en digitaal) is al lang een realiteit.

Het is onze uitdaging om van uitzonderlijke publieke waarde te blijven in de ogen van de burger, bezoeker en maatschappij. Wat zijn de juiste keuzes om die waarde vast te houden en uit te breiden?

Over het werk- en ontwerpsymposium

Op 2 april werken we aan concrete en richtinggevende antwoorden op die vraag. De opbrengst van de dag is een ingrediëntenlijst als de basis voor het manifest Recept voor de Toekomst - Hybride Bibliotheek 2036, dat later dit jaar verschijnt binnen het programma Werk aan Uitvoering (WaU). Dit manifest bevat het recept voor de toekomst, waar bibliotheken als ‘hoeders van publieke waarden’ rekening mee houden en aan denken om succesvol digitaal te transformeren.

Deze dag is bedoeld voor experts, professionals en strategische denkers binnen en buiten de bibliotheeksector.

Praktische informatie

• Datum: donderdag 2 april 2026

• Tijd: 10.00 – 16.00 uur (inloop vanaf 09.30 uur)

• Locatie: Theater Utrecht, Boorstraat 107, 3513 SE Utrecht (12 minuten lopen vanaf Utrecht CS)

• Aantal plaatsen: maximaal 100 deelnemers

• Kosten: deelname is gratis

Aanmelden? Gebruik dit formulier.

Meld je aan vóór 20 april via ilse.meursinge@mediawijzer.net. Na aanmelding nemen we contact op om te mogelijkheden te bespreken.

De Week van het Nieuws is een initiatief van RPO, Netwerk Mediawijsheid en het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek, in samenwerking met een brede coalitie van journalistieke organisaties, onderwijsinstellingen en bibliotheken.

Reis mee in een trip down memory lane langs de mooie én lelijke kanten van Facebook, beslis welke ‘typische’ Facebook-content we moeten bewaren en deel je eigen herinneringen aan dit platform. 

Van 10 april 2026 tot en met 27 september 2027 is het Facebook Museum te vinden in het Next Nature Museum in Eindhoven.

Lees hier meer over het Facebook Museum.

Tijdens dit verkenningstraject ga je zelf onderzoekend en makend aan de slag en ontdek je hoe jij je als educator verhoudt tot AI in jouw werkpraktijk.

In de samenvatting staan tien ontwerpprincipes voor het ontwerpen van sterke hybride live-belevingen (events, exposities, mediaformats). In juni komt daarvoor ook een canvas uit.

Meer informatie over het onderzoek met Stichting Post-X Society naar dynamische desinformatie vind je hier: https://lnkd.in/e6DQs_i4.

Inzichten over extremistische livestreams op TikTok komen uit onderzoek met een internationaal onderzoeksteam binnen de DMI Summer School aan de University of Amsterdam (met oa Pieter van Boheemen, Marcus Bösch en Tom Divon). Meer info: https://lnkd.in/emi8pHzC

Onderzoek naar civic social media deed ze met AUAS - Civic Interaction Design Research Group, PublicSpaces, PubHubs, City of Amsterdam, Utrecht University, Radboud University en Mentaal.nl (gefinancierd door SIDN fonds). Meer info en de toolkit voor het vormgeven van online communities op basis van publieke waarden: https://lnkd.in/eeuu-ZPt.

Over desinformatie, online beïnvloeding en online veilige ruimtes kan ze ook zeer het onderzoek en de adviezen van het Rathenau Instituut aanraden, bijvoorbeeld:
Scrollend naar de stembus: https://lnkd.in/eJDBn7cE
Inclusief Online: https://lnkd.in/e_ZkbwVK

Over digitale technologie en de dood kun je deze podcast van het Rathenau Instituut luisteren waarin ze te gast was: https://lnkd.in/eh-N852y

De uitzending is hier als podcast terug te luisteren (luistertijd 1 uur en 19 minuten): https://lnkd.in/er97fDm6.

Of deze tool van Utrecht University https://lnkd.in/ez3XH8vb

https://lnkd.in/euwKqZxu

Haar leerstoel richt zich op het blootleggen van bias in AI-systemen, zoals aanbevelingsalgoritmes, en de ontwikkeling van inclusieve AI bij organisaties in cultuur en media.

De snelle ontwikkelingen in kunstmatige intelligentie roepen vragen op in de cultuur- en mediasector, vertelt Hollink. “Er zijn gigantische stappen gezet, vooral in taalmodellen, maar ook in personalisatie, aanbevelingssystemen en beslissingsondersteuning.

Bij veel organisaties rijst de vraag: past de manier waarop we dit toepassen bij de normen en waarden die we belangrijk vinden?”

De tool is gratis te downloaden. De volledige naam is Utrecht University Digital Autonomy Assesment Framework (DAAF). Door een aantal vragen in de meetlat te beantwoorden, kom je te weten of er snel actie nodig is voor een applicatie of niet.

Horizonscan 2055 - STT-horizonscan 

Het onderzoek maakt zichtbaar welke waarden mensen belangrijk vinden rond de inzet van technologie en waar conflicten ontstaan. Ook wordt duidelijk welke randvoorwaarden mensen stellen: technologie mag niet ten koste gaan van menselijkheid, veiligheid of keuzevrijheid.

Die inzichten zijn direct bruikbaar voor beleidsmakers, ontwerpers en ondernemers die zich bezighouden met de rol van technologie in maatschappelijke transities. Horizonscan 2055 geeft hen munitie die publieks- en waardengekleurd is.

Young STT - Stichting Toekomstbeeld der Techniek

Digitale ontwikkelingen volgen elkaar snel op en het kan een uitdaging zijn om alles bij te houden én vragen van bezoekers hierover goed te beantwoorden. Speciaal voor de publieke dienstverlening ontwikkelde Probiblio (o.a. samen met Cubiss) de elearning BiebBoost – Digitaal verder!

De e-learning bestaat uit 8 modules (1 à 1,5 uur per module) en is te volgen via Bibliotheekcampus: https://lnkd.in/egmNW4-P

Sanneke van der Meer, Coördinator OntdekLAB/Digitale Inclusie Bibliotheek Waterland: “Dankzij Biebboost zien we als bibliotheek duidelijk dat we iets móéten met AI. Het levert niet alleen begrip op, maar geeft medewerkers ook handvatten om ermee aan de slag te gaan.”

Je meldt je per webinar aan via deze link.

Voor in de agenda:

• De digitale leerlijn: Van eerste klik tot werken met AI
  Door Kiyara Venner van BiblioPlus
  2 juni van 9.30 - 10.30 uur

• David Lankes
  8 juni van 16.30 - 17.30 uur

• AI op de werkvloer
  Door Els van de Kar en Leontine van Melle
  15 juni van 15.00 - 16.30 uur

• AI en beleid

• Door DEN en de KB programmateam DiBu.

  29 juni van 9.30-10.30 uur

Er staan weer een aantal mooie Ontwikkelcafé’s op de agenda. Georganiseerd door het Kennisnetwerk Persoonlijke Ontwikkeling. BNB Werkgroep Persoonlijke Ontwikkeling

Ton Eijkemans, M&C-medewerker Bibliotheek Midden-Brabant
Roos Biesheuvel, Community Librarian Bibliotheek CultuurPuntAltena
Hester Heijmans, Programmamaker en M&C-medewerker Bibliotheek Heusden
Femke Smolders, M&C-medewerker, voorheen Noord Oost Brabantse Bibliotheken
Lonneke Jans, Adviseur Persoonlijke Ontwikkeling bij Cubiss
Ingrid van Osch, Adviseur Persoonlijke Ontwikkeling bij Cubiss

Kijk hieronder voor het overzicht en vergeet je niet aan te melden.

🕛 do 28 mei     12:00-16:30 uur     - OP LOCATIE IN OSS
Inclusief samenwerken
Hoe werk je samen met mensen met verschillende achtergronden, talen en perspectieven. Hoe maak je die diversiteit juist tot een kracht? We leren hoe je verbinding kunt leggen, duiken in thema’s zoals meertaligheid en duiken in het ontbubbelbad. Meld je aan

🕛 di 23 juni     10:00-11:30 uur     - ONLINE VIA TEAMS
Duurzaam: slim en groen verbinden  
Hoe geef jij duurzaamheid een plek in jouw bibliotheek? Tijdens dit online Ontwikkelcafé doe je ideeën op, o.a. over programmering op dit thema, wisselen we ervaringen uit en helpen we elkaar verder. Meld je aan

🕛 di 01-09-2026     10.00-11.30 uur     - ONLINE VIA TEAMS
Oneens! Hoe je gesprekken voert over thema's die schuren
Gesprekken kunnen flink schuren. Een documentaire zoals the Librarians maakt ons daarvan extra bewust. Tijdens dit online Ontwikkelcafé gaan we in op hoe je gesprekken voert over moeilijke thema’s, zowel intern als met je doelgroep en partners. Meld je aan

🕛 di 03-11-2026     12.00-17.00 uur     - OP LOCATIE
Level up: Spelend leren in de Bibliotheek
Tijdens dit Ontwikkelcafé op een fysieke locatie verkennen we hoe volwassenen door te spelen essentiële vaardigheden trainen om mee te doen in de maatschappij. Denk aan gamen, bordspellen, kaartspellen etc. Meld je aan

Making government work for everyone: A blueprint for public sector AI success

De sessies vinden plaats via Teams, duren een uur en zijn gratis te volgen. Na aanmelding ontvang je een bevestiging met een Teamslink.

De bibliotheek als third place
Maandag 8 juni | 12.00-13.00 uur | gratis
Aanmelden kan via deze link

Wat maakt een plek tot een echte ontmoetingsplek? Jamea Kofi vertelt meer over het concept third place en haar onderzoek naar de vraag waarom juist bibliotheken zo vaak met dit idee worden verbonden. Wat is eigenlijk een third place? Waarom is er tegenwoordig zoveel behoefte aan zulke ruimtes? En hoe geven bibliotheken hier concreet vorm aan? Jamea Kofi is antropoloog en werkt als PhD-onderzoeker bij de afdeling Geografie, Planologie en Milieu van de Radboud Universiteit.

De afterpagina
Maandag 21 september | 12.00-13.00 uur | gratis
Aanmelden kan via deze link

Hoe blijf je als organisatie in contact met je publiek nadat een voorstelling of programma is afgelopen? Mirjam Terpstra neemt ons mee in de zogeheten afterpagina: een pagina die bezoekers verder het verhaal in trekt en hen uitnodigt om terug te komen. Aan de hand van praktijkvoorbeelden laat ze zien hoe je met relatief eenvoudige middelen verdieping, betrokkenheid en publieksbinding kunt vergroten en waarom nazorg minstens zo belangrijk is als het moment op de stoel. Ook interessant voor programmamakers buiten de theaterwereld.

Mirjam Terpstra is directeur van de NAPK, de Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten: de branchevereniging van professionele podiumkunstproducenten en podiumkunstfestivals in Nederland.

Hoe maak je publieksprogramma’s zonder verder te polariseren?
Maandag 5 oktober | 12.00-13.00 uur | gratis
Aanmelden via deze link

Hoe ga je als maker, podium of mediaplatform verantwoord om met extreemrechtse en polariserende standpunten? Politicoloog Sarah de Lange gaat in op deze actuele vraag en bespreekt, aan de hand van recent onderzoek en voorbeelden uit de praktijk, welke afwegingen hierbij een rol spelen. Hoe navigeer je tussen kritische duiding, platforming en censuur?

Sarah de Lange is hoogleraar Nederlandse Politiek aan het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden

Desinformatie, mediahypes en online beïnvloeding spelen een steeds grotere rol in het dagelijks leven van inwoners. Maar hoe herken je welke informatie klopt? Hoe begeleid je bezoekers in hun meningsvorming? En hoe stimuleer je als bibliotheekmedewerker actief burgerschap? Om niet alleen de eigen weerbaarheid, maar ook die van onze doelgroepen te versterken, organiseren we vanuit het Digitaal Burgerschap-programma vier workshops over Nieuwswijsheid & Desinformatie, in samenwerking met experts van Beeld & Geluid. 

Deze workshops zijn speciaal bedoeld voor bibliotheekmedewerkers uit provincie Utrecht, Brabant, Limburg en Zeeland die zich bezighouden met (digitaal)burgerschap of educatie. Wil jij je kennis over nieuwswijsheid verder versterken? Meld je dan aan voor een van deze workshops! 

Wat kun je verwachten? 

Aan de hand van interactieve werkvormen en dialoog onderzoek je de invloed van mediahypes, influencers, desinformatie en algoritmes op het maatschappelijke debat en ervaar je zelf hoe online manipulatie wordt ingezet. De workshop biedt praktische handvatten om mediagebruik en meningsvorming te duiden en om te zetten in interventies in de eigen werkpraktijk.  

Een greep uit de onderwerpen die aan bod komen: 

• Introductie nieuwswijsheid: wat het is en waarom is het belangrijk? 

• Schurende gesprekken; we verkennen de rol en obstakels voor bibliotheekmedewerkers. 

• Medialogica: kijken vanuit een normatieve bril, blinde vlekken en meningsvorming. 

• Journalistieke mechanismen en nieuwswijsheid: traditionele versus alternatieve bronnen, mediahypes en influencers. 

• Desinformatie en manipulatie: wat is het wél en wat is het niet? We bekijken technieken en strategieën van beïnvloeding. 

Data en locaties 

Deze workshop wordt op vier momenten en locaties aangeboden: 

• Woensdag 1 juli in Utrecht 

• Donderdag 9 juli in Tilburg 

• Dinsdag 1 september in Heerlen bij Brightlands 

• Maandag 14 september in Bibliotheek Middelburg 

Praktische informatie 

De workshop is van 9.30 uur tot circa 14.00 uur. Lunch is inbegrepen en toegang tot deze workshop is gratis. 

Aanmelden  

Wil je deelnemen? Leuk! Meld je aan via het aanmeldformulier. Twijfel je of de workshop voor jou geschikt is? Neem dan gerust contact op en reageer op deze mail. Deel de mail ook vooral met collega’s voor wie de workshop interessant kan zijn.  

Kijk voor meer informatie op onze website. 

Om onze maatschappelijke rol op een doordachte manier te kunnen vervullen, blijkt er vandaag nood aan een charter dat houvast biedt om onze programmatie op een objectieve manier in te vullen. Naar analogie met het charter Kernwaarden van de collectie van openbare bibliotheken werd een nieuw charter over de kernwaarden van de programmatie van openbare bibliotheken uitgeschreven. Het biedt ondersteuning bij het programmeren van activiteiten en houvast bij de communicatie naar ons publiek.

Bekijk dan deze toegankelijke webinar over de inzet van AI en de relatie tot jouw data!

Daarin vertellen inhoudelijke experts Max Gardien en Bernard Verheijen onder begeleiding van Marcel Gepken jou of en vooral ook hoe je beter met jouw AI project aan de slag kan.

https://ap.lc/SOuCw

Ook zijn veel organisaties afhankelijk van externe leveranciers, zoals ticketing- en cloudsystemen. 

In dit overzicht vind je de belangrijkste digitale wet- en regelgeving voor de cultuursector. Van AI en privacy (AVG) tot digitale toegankelijkheid, auteursrecht en cybersecurity. Per onderwerp lees je kort wat de regels inhouden en wat je als culturele organisatie moet regelen. 

Met zo’n 12.000 anonieme gebruikers en 2200 gebruikers met een account wint Boekbot aan populariteit.

Projectleiders Wanda Kruijt en Karin van den Berkmortel blikken terug en kijken vooruit.

‘Boekbot laat zien hoe AI het bibliotheekaanbod persoonlijker en toegankelijker maakt.’

Om niet alleen de eigen weerbaarheid, maar ook die van onze doelgroepen te versterken, organiseren we vanuit het Digitaal Burgerschap-programma vier workshops over Nieuwswijsheid & Desinformatie, in samenwerking met experts van Beeld & Geluid. 

Ook geschikt voor leesmediaconsulenten!

Deze workshops zijn speciaal bedoeld voor bibliotheekmedewerkers uit provincie Utrecht, Brabant, Limburg en Zeeland die zich bezighouden met (digitaal)burgerschap of educatie.

Dus ook geschikt voor leesmediaconsulenten!

Wat kun je verwachten? 

Aan de hand van interactieve werkvormen en dialoog onderzoek je de invloed van mediahypes, influencers, desinformatie en algoritmes op het maatschappelijke debat en ervaar je zelf hoe online manipulatie wordt ingezet. De workshop biedt praktische handvatten om mediagebruik en meningsvorming te duiden en om te zetten in interventies in de eigen werkpraktijk.  

Een greep uit de onderwerpen die aan bod komen: 

• Introductie nieuwswijsheid: wat het is en waarom is het belangrijk? 

• Schurende gesprekken; we verkennen de rol en obstakels voor bibliotheekmedewerkers. 

• Medialogica: kijken vanuit een normatieve bril, blinde vlekken en meningsvorming. 

• Journalistieke mechanismen en nieuwswijsheid: traditionele versus alternatieve bronnen, mediahypes en influencers. 

• Desinformatie en manipulatie: wat is het wél en wat is het niet? We bekijken technieken en strategieën van beïnvloeding. 

Data en locaties 

Deze workshop wordt op vier momenten en locaties aangeboden: 

• Woensdag 1 juli in Utrecht 

• Donderdag 9 juli in Tilburg 

• Dinsdag 1 september in Heerlen bij Brightlands 

• Maandag 14 september in Bibliotheek Middelburg 

Praktische informatie 

De workshop is van 9.30 uur tot circa 14.00 uur. Lunch is inbegrepen en toegang tot deze workshop is gratis. 

Aanmelden  

Wil je deelnemen? Leuk! Meld je aan via het aanmeldformulier.

Kijk voor meer informatie: Workshop Nieuwswijsheid, Desinformatie & Burgerschap - BiSC Utrecht

10 september| Webinar AI in een juridische/ ethische context

11.00 - 12.00 uur

Door: Gaico Bos

Inhoud: AI speelt een grote rol in ons dagelijks werk en leven. Juist daarom is het belangrijk om te begrijpen wat AI precies is, hoe het werkt en welke juridische en ethische vragen ermee gepaard gaan.

In dit webinar nemen we je mee aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden hoe AI-systemen functioneren. Vervolgens zoomen we in op de actuele juridische kaders, zoals auteursrecht en relevante jurisprudentie, zodat je inzicht krijgt in hoe wet- en regelgeving zich ontwikkelt rondom AI.

Juni, maand van de AI 2026 - Webinars | Cubiss

In de afgelopen maanden droeg ze bij aan verschillende events en kwam de klankbordgroep voor het eerst bijeen.

De KB ontvangt samen met een internationaal samenwerkingsverband van universiteiten, kennisinstellingen en culturele organisaties 5 miljoen euro subsidie voor het onderzoeksproject CULTURAI.

Dit onderzoek legt de basis voor een uniek internationaal virtueel Competence Centre voor AI in de culturele en creatieve sector. Vanaf 2030 ondersteunt dit kenniscentrum culturele instellingen en makers bij de verantwoorde inzet van kunstmatige intelligentie.

De raad adviseert om te investeren in een stimuleringsprogramma 'Naar een Europese AI-cultuur', naar voorbeeld van de Groeifondsprojecten.

Dat programma moet ruimte geven aan de sector om in samenwerking met overheid en bedrijfsleven verder te werken aan publieke alternatieven voor de huidige technologie.

Dat gebeurt nu al kleinschalig, maar hier ligt een grote kans als we de innovatieve kracht van de creatieve industrie weten in te zetten.

De raad adviseert om te investeren in een stimuleringsprogramma 'Naar een Europese AI-cultuur', naar voorbeeld van de Groeifondsprojecten.

Dat programma moet ruimte geven aan de sector om in samenwerking met overheid en bedrijfsleven verder te werken aan publieke alternatieven voor de huidige technologie.

Dat gebeurt nu al kleinschalig, maar hier ligt een grote kans als we de innovatieve kracht van de creatieve industrie weten in te zetten.

Misschien wordt de humanoid robot binnenkort betaalbaar en performant genoeg om er zelf eentje aan te schaffen. Wil je er dan een? Of zeg je: “dat wil ik nooit!” zoals je 20 jaar terug over de smartphone zei?

Ga ontdekken waar de technologie nu staat, en hoe snel ze evolueert, in Lievens nieuwe show: Robots. Vanaf januari in theaters in België en Nederland.

Op zaterdag 18 juli verzorgt Weusten de workshop ‘AI en de toekomstroman’. Tijdens deze creatieve schrijfsessie ontdekken deelnemers hoe sciencefiction en toekomstverhalen ons helpen nadenken over technologische veranderingen. Aan de hand van toegankelijke schrijfoefeningen maken zij zelf speculatieve scènes, gedichten of korte verhalen. De workshop is bedoeld voor iedereen vanaf 16 jaar; schrijfervaring is niet nodig.

Volgens Weusten spelen verhalen een belangrijke rol in de manier waarop we naar nieuwe technologie kijken. “Veel ideeën over kunstmatige intelligentie vinden hun oorsprong in fictie. Door zelf verhalen te maken, kunnen we onderzoeken welke toekomstbeelden ons inspireren, uitdagen of juist ongerust maken.”

Op dinsdag 21 juli volgt het panelgesprek ‘AI en de nabije toekomst’. Onder leiding van Ella Andersson gaan techfilosoof Katleen Gabriels, neerlandicus Marjolein van Herten en schrijver Josje Weusten in gesprek over de invloed van AI op ons dagelijks leven en ons denken over de toekomst. Aan de hand van hedendaagse toekomstromans en herkenbare voorbeelden onderzoeken zij hoe fictie nieuwe perspectieven kan bieden op actuele maatschappelijke vraagstukken.

De belangstelling voor toekomstliteratuur groeit. Steeds meer Nederlandse schrijvers verkennen in hun werk thema’s als klimaatverandering, technologie en kunstmatige intelligentie. Het panelgesprek laat zien hoe deze verhalen niet alleen mogelijke toekomsten verbeelden, maar ook helpen om kritisch naar het heden te kijken.

Praktische informatie

Creatieve schrijfworkshop: AI en de toekomstroman

• Zaterdag 18 juli 2026, 14.00 – 15.30 uur

• Geen schrijfervaring nodig

• Aanmelden verplicht via deze link (website centreceramique.nl)

Panelgesprek: AI en de nabije toekomst

• Dinsdag 21 juli 2026, 18.00 – 19.30 uur

• Aanmelden verplicht via deze link (website centreceramique.nl)

Tijdens deze inspiratiedag duiken we samen in de wereld van technologie, digitale cultuur en de rol van de mens daarin. Met een introductielezing, rondleiding en interactieve workshops verkennen we hoe digitale technologie ons dagelijks leven beïnvloedt én hoe we hier bewust mee om kunnen gaan. 

Programma

• 10.15 - 10.30 uur: inloop

• 10.30 – 12.00 uur: introductielezing en rondleiding  

• 12.00 – 12.45 uur: lunch

• 12.45 – 14.30 uur: workshops

• 14.30 – 14.45 uur: gezamenlijke afsluiting 

Introductielezing Next Nature 
Een introductie waarin we kennismaken met het bredere verhaal van Next Nature en de verwevenheid van technologie en natuur.

Rondleiding door het museum 
Aansluitend nemen zij ons mee langs de highlights van het museum, inclusief het Facebook Museum en de verhalen achter de tentoonstellingen.

Na de lunch, splitsen we op. Je kunt je workshop naar keuze volgen. De keuzes: 

• Workshop Pyramid of Technology 
  In deze workshop onderzoeken deelnemers hoe technologie steeds meer een vanzelfsprekend onderdeel van ons leven wordt, als een soort “nieuwe natuur”. Met behulp van de Pyramid of Technology van Next Nature verkennen we hoe innovaties zich ontwikkelen van idee tot alledaagse realiteit, met focus op kunstmatige intelligentie en digitale technologie. Ook wordt gekeken naar mogelijke toekomstscenario’s en de rol van de mens daarin. 

• Workshop Facebook Scrapbooken 
  In de workshop Facebook Scrapbooken gaan we samen aan de slag om terug te blikken op onze tijd op Facebook. Wat waren de mooie momenten of vervelende ervaringen die je altijd bij zullen blijven? Welke dingen zijn volgens jou ‘typisch Facebook’ en wil je meegeven aan toekomstige generaties die dit platform zelf misschien nooit mee hebben gemaakt? Kortom: wat wil jij dat we blijven herinneren aan Facebook? 
  Door een ode te knutselen aan een social media post die je zou willen vereeuwigen, kijk je terug op wat Facebook voor jou is of was en draag je je steentje bij aan het conserveren van dit digitaal cultureel erfgoed. 

Voor wie?

Programmamakers digitaal burgerschap van de Limburgse en Brabantse bibliotheken. 

Aanmelden

Inspiratiebezoek Next Nature | Cubiss 

Lees verder via de link en vind vijf dingen die je kunt doen als je account is geblokkeerd.

Maar zodra je de pedagogisch-didactische onderlaag oplicht of stilstaat bij welke leertheorieën gebruikt worden, wordt het beeld minder futuristisch en echt een stuk herkenbaarder.

Je ziet dan een veld dat vooral experimenteert zonder veel houvast, waar de technologie sneller loopt dan de didactiek.

Een nieuwe systematische review van Topali en collega’s (2025) laat dat opvallend scherp zien. Van de 28 studies die daadwerkelijk AI inzetten in echte klascontexten binnen het leerplichtonderwijs, blijkt ongeveer de helft géén expliciete leertheorie te gebruiken.

Het whitepaper bestaat uit drie delen:

1. Een overzicht van de rol van AI in desinformatie

2. Een bespreking van de effectiviteit van tegenmaatregelen

3. Praktijkinzichten van experts uit het netwerk van BENEDMO

Aanleiding voor dit Ontwikkelcafé zijn signalen vanuit de werkvloer én de documentaire The Librarians. Samen verkennen we welke handelingsopties er zijn, delen we praktijkervaringen en zoeken we naar manieren om sterker en zekerder om te gaan met schurende gesprekken.  

Wanneer?

Dinsdag 1 september van 10 tot 11.30 uur

Online via Teams.

Wat kun je verwachten? 

We gaan in gesprek met (ervarings)deskundigen en bespreken herkenbare praktijkcases. De inhoud ontstaat vanuit jullie vragen, ervaringen en dilemma’s. Dit Ontwikkelcafé is geen training of workshop, maar een interactieve uitwisseling. Wat werkt in de praktijk? Waar loop je tegenaan? En hoe ga je om met spanning of weerstand tijdens gesprekken over controversiële onderwerpen? 

Voor wie? 

Dit Ontwikkelcafé is bedoeld voor programmamakers, community librarians, specialisten basisvaardigheden en front-office medewerkers.

Aanmelden: Ontwikkelcafé: Oneens! Hoe voer je gesprekken over thema’s die schuren? | Cubiss

Hier komen verschillende makers samen en leren ze meer over elkaars praktijken. Voor alle cultuurliefhebbers, creatieve makers en nieuwsgierige aagjes.

Het zine legt de problemen met big tech uit én geeft oplossingen om ervan los te komen.

Het zine is ontwikkeld in het kader van het traject PublicSpaces in de bieb, waarin we samen met Bibliotheek Utrecht, Bibliotheek Berkel & IJssel en de Openbare Bibliotheek Amsterdam bouwen aan programmering rondom publieke sociale media, en binnen de eigen organisatie werken aan brede bewustwording over publieke waarden in de tools en platforms die de bibliotheek inzet.

Bedrijven kunnen vaker gezamenlijk optrekken wanneer zij contracten afsluiten met IT-leveranciers. Dat is belangrijk om hun digitale autonomie te versterken.

En overheden en bedrijven zouden digitale autonomie nadrukkelijk moeten meewegen bij de inkoop van IT-diensten.

Zo kunnen zij optreden als aanjager van Europese digitale diensten.

Dat zijn belangrijke aanbevelingen die de Autoriteit Consument & Markt (ACM), de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), De Nederlandsche Bank (DNB) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) doen in het rapport ‘De route naar digitale autonomie’, waarin ze bedrijven en overheden oproepen om de overgang naar meer digitale autonomie te versnellen.

Het festival is een initiatief van ECP en SIDN en wordt georganiseerd in samenwerking met diverse partners onder het thema: Samen digitaal!

Als opvolger van het vertrouwde ECP Jaarfestival brengt het Nederland Digitaal Festival in een vernieuwde, tweedaagse opzet ontmoeting, inspiratie en kennisdeling samen.

Woensdagmiddag organiseren ECP en SIDN een inhoudelijke deep dive over soevereine digitale infrastructuur in de praktijk in Den Haag.

Het programma op donderdag bestaat uit meer dan 20 sessies over diverse relevante onderwerpen, inspirerende keynotes, masterclasses en interactieve gesprekken.

Met het nieuwe boekje "Leuke werkvormen rondom AI-geletterdheid" van Platform AI-geletterd in de zorg kun je direct aan de slag met 10 interactieve werkvormen.

Het boekje is gratis te downloaden: Nieuw boekje: Leuke werkvormen rondom AI-geletterdheid

Nee, transgender zijn is geen psychische stoornis - en 4 andere claims ontkracht | Pointer | KRO-NCRV

Inmiddels zijn ze met Follow the Money, de Correspondent, de Volkskrant, Nu.nl en NRC actief bezig met het zoeken naar haalbare en praktische uitwerkingen. 

Dit doen we in een living lab, een onderzoek naar het idee van learning by doing.

Deelnemers experimenteren met open sociale media en geven feedback over hun ervaringen. Op basis daarvan kunnen ontwerpeisen en verbeterpunten worden vastgesteld die Waag gebruikt om open sociale media te verbeteren.

Daarnaast ontwikkelt Waag een toolkit waarmee deelnemers over hun gebruik van open sociale media kunnen reflecteren en nieuwe gebruikspraktijken op open sociale media kunnen ontwikkelen.

Voor het Living Lab ontwierp Waag drie verschillende testroutes, waarin individuele journalisten en mediaorganisaties op verschillende niveaus kunnen instappen, en met hun deelname gepersonaliseerde doelen kunnen bereiken. 

Duik mee in de wereld áchter de technologie.

1. Hoe werken AI-chatbots eigenlijk?

Welke zichtbare én onzichtbare arbeid schuilt er achter digitale tools?

Waarom zien populaire games eruit zoals ze eruitzien?

En welke fysieke infrastructuur maakt het internet mogelijk? Laten we het gaan ontdekken.  

Het kan zijn dat niet alle postersets momenteel in jouw bibliotheek te zien zijn. De audio is per set te beluisteren. De titel van de poster komt overeen met de titel van het audiobestand.

Tentoonstelling Overal en Altijd | Cubiss

Een nieuw Europees rapport stelt de brede maatschappelijke rol van bibliotheken scherp, toont hoe zij een antwoord bieden op hedendaagse uitdagingen én pleit voor een duurzame investering in de bieb.

De bibliotheek is steeds vaker een plek waar maatschappelijke vragen binnenkomen. Over meedoen, meepraten, elkaar begrijpen en soms ook tegenover elkaar staan.

Burgerschap, democratie en basisvaardigheden lopen daarin steeds meer door elkaar heen. Dat vraagt iets van je, je samenwerking én je rol als professional.

Tijdens GLUE 2026 presenteert Waag Futurelab 9 werken van kunstenaars en ontwerpers, waarmee wordt getoond hoe design een tipje van de sluier kan oplichten van bredere thema’s.

Onze door design gevormde wereld is kapot – kunnen we die herstellen?

Met werken van DuctTape Collective, Enrico Manzella, Yuxin Hu, Mary Ann Jaraisy, Sixin Zeng, Taiyii Yu, Marie Vilay en Tjep.

Tijdens de tweedaagse Teacher Camp trainingen ontdek je nieuwe, creatieve manieren om technologie en maakonderwijs in te zetten in de klas.

Schrijf je nu in voor het schooljaar 2026-2027.