Het was tragisch. Ik stopte mijn gedachtes aan tante Henny, die vanwege een longaandoening thuis moest blijven, snel weg. Als ik ooit de begrafenis van mijn zussen zou missen vanwege een technische storing zou ik alle techniek boycotten en in een boom gaan wonen.

Plots was daar een nieuwe link in de familieapp. Een opname van het afscheid. Iemand had zich over het probleem gebogen en de nabestaanden getroost met een video die je kon downloaden. Nu kon ik de begrafenis in alle rust terugkijken.

Megan van Kessen, Parool, 28 november 2020

https://www.parool.nl/columns-opinie/de-link-van-de-online-begrafenis-werkt-niet-en-nu~b8c6e458/

Later, wanneer?, gaan we terug naar het graf. Samen, dichtbijelkaar. Dan kunnen we het verdriet pas delen. Het verdriet van het verloren leven, het verdriet van afscheid nemen en het verdriet van eenzaamheid. 

Snel, werd zijn begrafenis en alles er omheen geregeld, voor zover mogelijk op de manier zoals hij het had gewild. De begrafenis was bij een veld, veel ruimte, tussen ons allen te veel ruimte. Nabijheid was er niet. Een gesloten kist verdween, net als hij. Het is nog steeds niet af.

Apart mortuarium
In het rouwcentrum is een apart mortuarium ingericht voor overledenen met corona. Op de deur is een briefje geplakt: ‘Attentie!! Besmetting corona’. Daar gaan de overledenen nog 24 uur in quarantaine, vanwege besmettelijkheid. Medewerkers die de verzorging doen trekken beschermende kleding aan. De uitvaartorganisatie bereidt zich voor op een mogelijke derde golf. Naast een kast met bloemstukken liggen extra kisten opgeslagen. Ook een loods ligt vol. Iedereen is extra ingeroosterd.

Uit: Kim Visbeen, AD, 24 jan 2021 - lees verder via:
https://tinyurl.com/7u839x3h

 

Een collega zei me eens: ‘We zijn goed in staat onderzoek te doen naar de dood, maar kunnen we de dood zelf ook aan?’ Die vraag drong zich op toen onlangs mijn schoonmoeder, Henny Lieshout, geheel onverwacht overleed. Al jaren geleden had zij ons gewezen op een multomap met als titel: ‘Overlijden Henny’. Nu moesten wij deze map tevoorschijn halen. In de map: suggesties voor korte teksten op de rouwkaart, suggesties voor muziek, enkele wensen ten aanzien van de uitvaart, en een bijgewerkt overzicht van adressen. Met deze map – hoe verdrietig ook het feit dat we ermee aan de slag moesten – had ze ons ontzorgd. De suggesties voelden niet aan als dwingende voorschriften, maar boden input voor een heel persoonlijke uitvaart die wij vorm en inhoud mochten en moesten geven. Met de adressen had ze voorkomen dat wij in adresboekjes op zoek moesten naar de namen en adressen van al die mensen die een kaart moesten ontvangen. 

              Waar mijn schoonmoeder natuurlijk geen rekening mee had gehouden was het trieste feit dat er, vanwege de coronamaatregelen, maar vijftig mensen bij de uitvaart aanwezig mochten zijn. Hoe konden wij vijftig personen kiezen uit de lange rij adressen? De eerste 35 was niet moeilijk: naaste familie en vrienden, maar de laatste 15 was echt lastig, vooral om er geen voornamen bij de adressen stonden, maar formeel ‘De heer, mevrouw’ en dan de voorletters. Met behulp van een goede vriend van mijn schoonmoeder achterhaalden we wie wie was en kozen we vooral die mensen uit die de laatste jaren geregeld bij haar op bezoek kwamen. 

              De uitvaartondernemer stelde voor twee rouwkaarten te maken: één voor de mensen die bij de uitvaartplechtigheid aanwezig mochten zijn, één voor de mensen die de viering via een livestream konden volgen. In het uitvaartjargon heette dit een uitvaart ‘in besloten kring’, maar zo voelde dat voor ons helemaal niet. Er waren weliswaar slechts vijftig mensen fysiek aanwezig, maar de uitvaart was door de livestream allerminst ‘besloten’. We besloten daarom tot een andere formulering: een ‘kleine kring’ van mensen kon aanwezig zijn bij de uitvaart, maar een ‘grote kring’ van mensen kon meevieren en meeleven door middel van de livestream. 

              De livestream werd geregeld door een bedrijf dat onder normale omstandigheden het geluid verzorgt bij festivals, maar nu zijn geld verdient door het verzorgen van livestreams bij uitvaarten. De dag voor de uitvaart werd de installatie opgebouwd: snoeren in de kerk, twee camera’s die op afstand bediend konden worden (inzoomen, meebewegen).

Tijdens de uitvaartplechtigheid vielen mij twee dingen op die eigen zijn aan uitvaarten in tijden van corona. Ten eerste betrapte ik mij erop, toen ik moest spreken, dat ik me heel bewust was van de camera’s. Door middel van een rood lampje kon je zien welke camera actief was en ik moest de neiging onderdrukken om me juist op die camera te richten. Ik hield mij voor dat het afscheidsritueel hier en nu diende te gebeuren, rondom de kist en met deze vijftig mensen. Toch was juist, door die twee camera’s, de aanwezigheid van de grote kring van betrokkenen voelbaar: we waren hier met vijftig mensen, maar wat hier gebeurde was zichtbaar voor en werd meegemaakt door een grote kring van betrokkenen. 

Die betrokkenheid bleek, en dat is het tweede punt dat er voor mij uitsprong, toen mijn vrouw had gesproken over haar moeder. Onmiddellijk na haar toespraak ontving ze een appje van een nichtje: ‘Mooi gesproken, wat ben jij sterk’. Natuurlijk zaten we tijdens de uitvaart niet op onze telefoons te kijken, maar het appje was te lezen op de smartwatch van mijn vrouw. Een paar minuten later volgde er een tweede appje van een goede vriend. De aanwezigheid van de grote kring van betrokkenen, hoewel op afstand, werd direct zichtbaar en voelbaar dankzij whatsapp. 

De livestream is in de dagen na de uitvaart nog vele malen bekeken, of in elk geval aangeklikt. We krijgen er nog steeds reacties op. 

'Iemand dood' toont de grappige kant van een trieste gebeurtenis.

Opvoeringsdata:
30 april + 7, 8, 9* mei 2021
Telkens om 20u30 online!  Gratis beschikbaar.
http://www.tongersnieuwtheater.be/

Bij afscheid nemen en rouwen is fysieke nabijheid heel belangrijk, zegt rouwdeskundige Manu Keirse van de Universiteit Leuven. En juist dat is door de anderhalve meter afstand, social distancing en strenge maatregelen in ziekenhuizen en verzorgingstehuizen vaak onmogelijk.

"Daardoor sterven mensen vaak in grotere eenzaamheid", zegt Keirse. "Mensen die bijvoorbeeld terminaal zijn, kunnen slechts beperkt bezoek ontvangen. Ze worden wel begeleid door hulpverleners, maar die hebben het al heel druk. En die laatste dagen van iemands leven zijn juist cruciaal voor de manier waarop de overledene verder leeft in de gedachten van nabestaanden."

Lees verder https://tinyurl.com/2b2c8u2h

"We werken voornamelijk met studenten", vertelt Snijders. "En die zijn juist blij dat ze even het huis uit kunnen en iets kunnen verdienen." Een enkele kistendrager neemt in deze tijd liever geen risico, al is dat dan vooral omdat ze zelf tot een risicogroep behoren. "Mensen met astma bijvoorbeeld."

Binnen dragen de kistendragers altijd mondkapjes, buiten niet altijd. "Inmiddels heeft de belangenorganisatie van de uitvaartbranche goede protocollen opgesteld, maar we hebben nog wel specifiek bij de GGD gecheckt of de kistendragers een mondkapje op moeten, maar dat hoeft niet, omdat ze meestal minder dan vijftien minuten nauw contact hebben." 

Klein verschil is wel dat kisten niet meer door kistendragers en nabestaanden gezamenlijk mogen worden gedragen. De overledene wordt óf door zes nabestaanden, of door zes kistendragers naar de laatste rustplaats getild. 

Uit: NH Nieuws (Jouri Bakker) -4 maart 2021

Er zijn in diverse steden plannen om een islamitische begraafplaats te realiseren. De vraag om graven met eeuwige grafrust maakt het moeilijk om geschikte grond te vinden, want veel steden zullen de komende decennia nog hard groeien. Kortom, ruimte is schaars en kostbaar.

De islamitische begraafplaatsen met eeuwige grafrust die er zijn, raken snel vol. In Almere is men daarom al maanden opzoek naar extra grond, dat meldt het NRC. In Utrecht overweegt de gemeente om een deel van de gemeentelijke begraafplaats Tolsteeg te verkopen aan islamitische organisaties. De gemeente ziet het aantal begrafenissen afnemen en blijft tegelijkertijd wel graven ruimen. Zo komt er steeds meer grond vrij. In Rotterdam wordt ook druk gezocht naar een geschikt stuk grond, de gemeente Den Haag zegt geen ruimte te hebben vanwege de sterke groei van de stad.
Gelezen op: https://www.uitvaart.nl/nieuws/aanvragen-voor-islamitische-begraafplaatsen-in-tientallen-steden/62958