Đối tượng và dấu hiệu nhận biết:Đối tượng được nhắc tới trong văn bản và dấu hiệu nhận biết:

-Con người Trùng Khánh:Giàu lòng yêu quê hương,chan chứa tình cảm

-Hạt dẻ Trùng Khánh:được tác giả miêu tả chi tiết,được nêu lên suy nghĩ và tình cảm từ tác giả

-Thiên nhiên Trùng Khánh:Miêu tả mùa thu đẹp thơ mộng,thiên nhiên hiền hòa,….

Phiếu 2:

Vị ngon giá trị của hạt dẻ:

Hiểu quả biểu đạt:- Nhiều người nói với tôi, đã đi khắp trên đất nước ta, không đâu có giống mác lịch ngon ngọt và thơm bùi như ở Trùng Khánh. Cái đó thì…vưỡn.

- Giống hạt dẻ Trùng Khánh là số một La Mã chứ không chịu nhỉ.

- Thật tuyệt vời, khi được lang thang trong một khu rừng dẻ cực kì lãng mạn.

- Rừng dẻ khe khẽ hát như rang… Ta ngồi đây để có được phút lặng yên.

Vẻ đẹp và giá trị văn hoá du lịch của rừng dẻ

Hiểu quả biểu đạt:nhấn mạnh vẻ đẹp giá trị văn hóa du lịch rừng dẻ.

Con người vùng cao

Hiểu quả biểu đạt:Thể hiện nét đẹp giản dị,thân thiện và niềm vui lao động.

Đối tượng:

• Hạt dẻ được Trồng ở huyện Trùng Khánh tỉnh Cao Bằng

Dấu hiệu nhận biết:

• Trên nhan đề văn bản có chữ "Trùng Khánh" và "Hạt Dẻ".

• Hình ảnh Hạt Dẻ được tác giả cho xuất hiện nhiều lần trong văn bản.

• Tác giả miêu tả sự đặc biệt của cây và hạt dẻ ở Trùng Khánh (Cao Bằng).

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2:

1/ Vị ngon và giá trị của hạt dẻ:

• Hạt dẻ Trùng Khánh không chỉ ngon (bùi, ngọt, dẻo, thơm) mà còn mang giá trị đặc sản kinh tế, gắn với văn hóa và vẻ đẹp mùa thu nơi miền núi, để lại ấn tượng sâu sắc trong thơ ca.

2/ Vẻ đẹp và giá trị văn hóa du lịch của rừng dẻ:

• Hình ảnh so sánh độc đáo: Rừng dẻ được ví như “mưa màu nâu”, như “bản nhạc mùa thu” ngân nga trong đất trời. Những so sánh ấy vừa gợi hình, vừa gợi cảm, khiến cảnh vật bình dị bỗng trở nên lung linh, có hồn.

• Ngôn ngữ trữ tình, da diết: Các cụm từ “hương vị của tình yêu”, “cực kỳ lãng mạn”, “cuộc sống này thật là đáng sống” không chỉ bộc lộ niềm say mê mà còn lan toả tình yêu quê hương tha thiết.

• Sự kết hợp hài hòa giữa miêu tả và nghị luận: Tác giả vừa phác họa cảnh sắc nên thơ, vừa đưa ra đề xuất biến rừng dẻ thành điểm đến du lịch. Nhờ đó, cảnh đẹp quê hương không dừng lại ở cảm xúc cá nhân mà còn mang tầm giá trị văn hoá – xã hội.

• Giá trị biểu đạt cuối cùng: Rừng dẻ hiện lên vừa thân thuộc, gần gũi như hơi thở của núi rừng, vừa trở thành biểu tượng văn hoá mang tầm vóc lớn lao. Nó không chỉ là “đặc sản” của Trùng Khánh mà còn là một di sản thiên nhiên – văn hoá nuôi dưỡng tâm hồn con người và làm rạng rỡ quê hương.

  
  

3/ Con người vùng cao:

• Từ ngữ, hình ảnh:

  +   Người sống lâu, khỏe mạnh, hồn nhiên như cây cỏ.

  + Lòng người trong veo như lòng suối, hiền hòa như mây nước, thơm ngát như cỏ hoa.

  + Sống không bon chen, không si mê tiền bạc, chức tước.

  + Luôn cười vui, hiếu khách, cần mẫn lao động làm nên hạt dẻ ngọt thơm.

• Hiệu quả biểu đạt:

  + Làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng, hiền hậu, chất phác và gắn bó thiên nhiên của con người vùng cao.

  + Gợi tình cảm trân trọng, yêu mến, tự hào về con người Trùng Khánh.

  + Giúp người đọc hiểu thêm vì sao đặc sản nơi đây mang hương vị riêng – bởi có bàn tay và tấm lòng của con người miền núi.

Đối tượng:

Hạt dẻ ở Trùng Khánh

Dấu hiệu nhận biết:

Hạt dẻ được nhắc đến xuyên suốt văn bản. Hạt dẻ được giới thiệu ở những đoạn đầu, được kể chi tiết ở những đoạn giữa bài và được khẳng định lại ở những đoạn cuối.

PHTS2:

1. Vị ngon và giá trị của hạt dẻ:

• Hạt dẻ Trùng Khánh xịn, vỏ cứng, dày và có nhiều lông măng. Nếu đem đi luộc, hấp hoặc mang vào lò nướng chín, sẽ thấy có hương thơm tự nhiên, ngọt bùi tự nhiên. Chỉ cần ngậm một lúc, tự nó sẽ mềm ra như bột bánh khảo.Nó từ từ chín một lần nữa trong miệng.

• Giá trị: Hạt dẻ không chỉ là món ngon mà còn là quà tặng của thiên nhiên, gắn với quê hương Trùng Khánh có thể mang đi biếu thầy cô.

Hiệu quả biểu đạt:

• Hạt dẻ được miêu tả bằng ngôn ngữ giàu hình ảnh: “vỏ nâu pha tía”, “mưa màu nâu”, “bản nhạc mùa thu” =>  Vẻ đẹp riêng của Hạt dẻ.

2. Vẻ đẹp và giá trị văn hóa du lịch của rừng dẻ:

   • Gợi tả được vẻ đẹp riêng của rừng dẻ Trùng Khánh vào mùa thu – vừa hùng vĩ, vừa thơ mộng.

   • Cho thấy rừng dẻ không chỉ mang lại sản vật mà còn trở thành điểm nhấn văn hóa – du lịch độc đáo, hấp dẫn du khách  gần xa.

   Hiệu quả biểu đạt:

   • Thể hiện niềm tự hào của người dân về quê hương, về thiên nhiên và giá trị văn hóa gắn với rừng dẻ.

3. Con người vùng cao:

   Chi tiết:

   • Người quê tôi sống lâu, thường phải ngoài tám mươi, thậm chí chín mươi. Người sống lâu một phần là nhờ vào hệ sinh thái của rừng hạt dẻ. 

   • Ở những vùng cao, không khí trong lành. Sống một đời hồn nhiên như cây cỏ. Người miền núi sống không tính toán, bon chen, không thù hận ai, không si mê tiền bạc, chức thước.

   • Lòng người như lòng suối, cứ trong veo, xanh ngắt hết đời.Đó là một cuộc sống sạch, một đời sống đẹp.

   • Người quê tôi hiền hòa như mây nước. Người quanh năm cấy cầy mà thơm ngát như cỏ hoa. Cứ nhìn thấy mặt nhau là cười sung sướng. 

   Hiệu quả biểu đạt:

   • Tác giả sử dụng biện pháp tu từ so sánh để khắc họa người vùng cao “sống một đời yên ổn như cây cỏ”, “lòng người như lòng suối, cứ trong veo”, “người quê tôi hiền hòa như mây nước”... giúp tạo nên nhịp điệu nhẹ nhàng, trữ tình, góp phần làm tăng tính biểu cảm và thẩm mỹ cho đoạn văn. Ngôn ngữ giản dị, giàu chất thơ gợi lên cho người đọc cảm xúc ấm áp và vẻ đẹp của cuộc sống hài hòa với thiên nhiên. Đoạn văn có hiệu quả biểu đạt cao làm nổi bật lối sống đẹp và sự chất phát của người dân nơi đây khiến người đọc càng thêm yêu mến và trân trọng những giá trị truyền thống ấy. 

• Biện pháp tu từ:

  1. Nhân hóa:

     • Dẫn Chứng: “Lũ gà rừng đang đi hội của, bỗng chúng gật đầu bảo nhau dừng lại."

     • Hiệu quả biểu đạt:

       +) Làm câu văn thêm gợi hình, gợi cảm.

       +) Khiến hình ảnh đàn gà rừng thêm sinh động, gần gũi.

       +) Góp phần cho ta thấy được tình cảm yêu mến của tác giả đối với thiên nhiên.

  2. So sánh:

     • Dẫn chứng: "Hạt dẻ rơi rơi như màu nâu", "lòng người như lòng suối",...

     • Hiệu quả biểu đạt: Dùng để so sánh những sự vật sự việc.

  3. Điệp ngữ:

     • Dẫn chứng: Hạt dẻ , Trùng Khánh,……

     • Hiệu quả biểu đạt :

       +)   Nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa: sự lặp lại làm cho thông điệp hoặc cảm xúc trở nên nổi bật, khó quên.

       +)     Tạo nhịp điệu, âm hưởng: giúp câu văn, câu thơ giàu nhạc tính, dễ đọc, dễ nhớ.

       +)      Khơi gợi cảm xúc mạnh mẽ: lặp đi lặp lại gợi cảm giác dồn dập, da diết, tha thiết (ví dụ tình yêu quê hương, nỗi nhớ, sự xót xa…).

       +)     Liên kết mạch văn, mạch thơ: điệp ngữ tạo sự thống nhất, liền mạch trong ý và hình ảnh.

Phiếu học tập số 4:

• Các chi tiết thể hiện sự hòa quyện:

  • 
    

• Tác dụng: Tạo không khí nghê thuật đậm chất trữ tình

-Làm cho hình ảnh hạt dẻ trở nên sống động ,gần gũi như con người ;tạo cảm xúc

SO SÁNH:

-Tăng tính hình tượng ,giúp người đọc dễ hình dung vẻ đẹp mùa thu Trùng Khánh.

ĐIỆP TỪ ĐIỆP NGỮ:

"Hạt dẻ rơi rơi như màu nâu”

-TÁC DỤNG:nhấn mạnh ý nghĩa, liệt kê, khẳng định, gây ấn tượng sâu sắc, tạo nhịp điệu cho câu văn hoặc đoạn văn, và khắc họa rõ nét tâm trạng, cảm xúc của nhân vật hoặc tác giả,đồng thời cho ta thấy và hiểu rõ nội dung.

Các chi tiết thể hiện sự hòa quyện là:

Hình ảnh hạt dẻ: Hạt dẻ được miêu tả như những giọt mưa màu nâu, tạo cảm giác nhẹ nhàng, thể hiện sự kết nối giữa thiên nhiên và tâm hồn tác giả.

Âm thanh thiên nhiên: Tiếng dẻ lao xao, rì rào trong gió, mang lại cảm giác bình yên, gắn bó và gần gũi.

Khung cảnh yên bình: Không khí tĩnh mịch, yên bình của mùa thu được khắc họa rõ nét, làm nổi bật vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm trạng của tác giả, tạo nên một không gian thư giãn và đầy cảm xúc.

Tác dụng:
khi sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố như nội dung cảm xúc hình ảnh và ngôn ngữ giúp truyền tải các nội dung của tác giả một cách trọn vẹn tới người đọc khi các yếu tố này hòa quyện bài văn sẽ trở nên mượt mà sâu sắc và giàu giá trị hơn.

đối tượng:Hạt dẻ trùng khánh 

dấu hiệu nhân vật: Tác giả nói “Giống hạt dẻ Trùng Khánh là ’số một La Mã’,“ khẳng định không nơi nào có giống như vậy. Miêu tả: hạt dẻ tròn đều, chín vào cuối tháng Tám âm lịch; khi chín vỏ màu nâu tía,thịt rắn chắc, giòn tan, vị ngọt thanh và có màu vàng hoàng yến.

PHT2:

STT1:Khi hạt dẻ còn tươi thịt nó rắn chắc, giòn tan, vị ngọt thanh và có màu vàng hoàng yến, có một mùi vị ngọt bùi tự nhiên. hạt dẻ có hàm lượng đạm rất cao

STT2:-“Địa điểm du lịch mang màu sắc, hương vị của tình yêu.”

-“Khu rừng dẻ cực kì lãng mạng”

- “Ta ngồi đây để có được phút bình yên”

STT3:Con người vùng cao: Khắc họa vẻ đẹp của con người vùng cao giản dị, mộc mạc, gắn bó với quê hương, thiên nhiên và giàu tình cảm

1. Nhân hóa:

• ''Lá rừng thì bật lên tiếng cười hu hú ha há..''

• ''Rừng dẻ khe khẽ hát như rang bởi đây đang là mùa lá nỏ''

• ''Còn lá rừng thiêm thiếp ngủ''

-Hiệu quả biểu đạt:

• Giúp cho sự vật trở nên sinh động, chân thật hơn. Đem đến cho người đọc cái nhìn độc đáo, mới mẻ qua những câu văn giản dị ấy.

2. So sánh:

• "Khói đồng đâm thẳng lên trời như cây sào"

• "Hạt dẻ rơi rơi rơi như mưa màu nâu"

• "Rừng dẻ khe khẽ hát như rang bởi đây là mùa lá nỏ"

• "Người quê tôi hiền hoà như mây nước"....

-Hiệu quả biểu đạt:

• Sử dụng biện pháp tu từ so sánh để người đọc dễ hình dung ra mọi thứ, làm tăng sức gợi hình gợi cảm, làm cho câu văn trở nên sinh động.

3. Điệp từ, điệp ngữ:

• Từ bị lặp lại là "Trùng Khánh, Hạt dẻ, rừng dẻ"

-Hiệu quả biểu đạt:

• Sử dụng Biện pháp Điệp từ Điệp ngữ làm nhấn mạnh một ý hoặc sự vật, giúp gợi hình gợi cảm

Phiếu học tập số 4:

*Các chi tiết thể hiện sự hòa quyện:

• Nếu đem luộc, hấp vào lò nướng chín, bạn sẽ thấy có hương thơm tự nhiên

• Nhón mấy hạt thả vào miệng, chiêu thêm ngụm nước trà gừng.

• Rừng dẻ là một điểm du lịch mang màu sắc , hương vị của tình yêu

• Thật là tuyệt vời , khi được đi lang thang trong một khu rừng dẻ cực kì lãng mạn.

-Tác dụng:

• Nhằm tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, đặc sản hạt dẻ Trùng Khánh và sự giàu có của quê hương.

• Qua đó khơi gợi tình yêu và niềm tự hào về đất nước, quê hương trong lòng người đọc, đặc biệt là các em học sinh.

-Gắn bó, yêu quê hương:

Nghe tiếng hạt dẻ như tiếng hát của đất trời Trùng Khánh

-Nhạy cảm, tinh tế:

Cảm nhận mùa thu bằng âm thanh, hình ảnh đầy chất thơ

-Tự hào, chan chứa tình cảm cộng đồng:

Hạt dẻ mang linh hồn, tiếng lòng của quê hương

=>Cái tôi trữ tình trong bài thơ là người yêu quê tha thiết, có tâm hồn tinh tế và luôn tự hào, gắn bó sâu nặng với thiên nhiên – con người Trùng Khánh.

Xác định đề tài, chủ đề trong văn bản

*Đề tài:

-Cây hạt dẻ và con người vùng đất Trùng Khánh (Cao Bằng).

*Chủ đề:

-Ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên, cây hạt dẻ Trùng Khánh và cuộc sống bình dị, hiền hòa của con người nơi đây; đồng thời thể hiện tình yêu, sự gắn bó giữa con người với quê hương.

*Căn cứ xác định:

-Các đoạn văn miêu tả hạt dẻ: “ngon ngọt và thơm bùi như ở Trùng Khánh”, “cốm cộng hạt dẻ”, “cốm trộn hạt dẻ trở thành món ăn đặc sản, sang trọng…”

-Các đoạn văn tả thiên nhiên và cuộc sống: “Sống một đời người hồn nhiên như cây cỏ…”, “Người quê tôi hiền hòa như mây nước, quanh năm cấy cày mà thơm ngát như cỏ hoa.”

- Cái tôi trong văn bản :

• Là một cái tôi tự hào, yêu thích hạt dẻ ở Trùng Khánh - quê hương của Y Phương.

- Biển hiện trong văn bản :

• Bằng chứng tác giả tự hào về món hạt dẻ Trùng Khánh :

+ Nhiều người nói với tôi, đã đi khắp trên đất nước ta, không đâu có giống mác lịch ngon ngọt và thơm bùi như ở Trùng Khánh. Giống hạt dẻ Trùng Khánh là số một La Mã chứ không chịu nhì.

• Bằng chứng tác giả yêu thích về món hạt dẻ ở Trùng Khánh :

  + Nếu đem luộc, hấp hoặc mang vào lò nướng chín, bạn sẽ thấy có hương thơm tự nhiên. Ngọt bùi tự nhiên.