Observaties: 

➡️ kinderen zijn enthousiast

➡️ de video's maken indruk, al zijn ze oud

➡️ kinderen krijgen genoeg denktijd voor de vraag: 'Waardoor ontstaan aardse extremen?' Nadelen: ze moeten het alleen bedenken en leerkracht zegt: "Er is geen fout antwoord, behalve: 'Ik weet het niet'." Wat niet raar is bij de introductie van een onderwerp.

➡️ netto 21 minuten lestijd, ai!

Tegelijk loopt het thema ‘Onder water’ tot de herfstvakantie. Mijn school werkt met ‘Avonturentijd’. Dit betekent dat er naast de gebruikelijke OJW- en creatieve lessen een uur per week wordt ingeruimd voor avontuur in de breedste zin van het woord. Ik mag dit uur vullen tijdens mijn stage, wat natuurlijk fantastisch is! 

Ik heb gemerkt dat de school matig enthousiast is over de methode. Ik heb de duo van mijn mentor gesproken die de Blinklessen geeft en de WO-verantwoordelijke. Beiden vinden dat Blink een goede basis is om vanuit te starten, maar de ene vindt de lessen te volgepropt om voldoende aandacht aan de onderwerpen te geven. Hij besluit niet alle delen te doen, maar dieper in te gaan op minder onderwerpen met meer hands-on activiteiten voor de kinderen. De ander vraagt zich af of er niet meer geïntegreerd kan worden. Ze vindt per blok de focus toch veel op één zaakvak liggen.  

Tussendoor loopt voor mij het voorbereiden van de schooltuintjes voor deze groep. Deze week heb ik het GFT-bakje geïntroduceerd, zodat we het fruitafval kunnen scheiden voor de composthoop en die nieuw leven in kunnen blazen. Komende week gaan we de tuintjes winterklaar maken; alle onkruid eruit, wat doen wormen precies en hoe werken ze mee aan de composthoop. 

Voor komende twee stagedagen heb ik deze les voorbereid.

Door gesprekken met medestudenten vormt zich al een combinatie van de moestuin optuigen en daarnaast voor mezelf rekenen en taal integreren en kijken waar dat ergens anders kan vervallen. Dus meer tijd voor ervaringsonderwijs en minder tijd zitten in het lokaal. 

Leesweetje: ik heb de kleuren blauw en wit om en om gebruikt om aan te geven wat er per dag is gebeurd.

Hieruit kwam op een schaal van 1 = heel erg leuk t/m 6 erg stom:

6x heel erg leuk

3x erg leuk

1x leuk

5 x niet leuk, niet stom

1x stom

0x erg stom

3x geen antwoord

Deze gegevens wil ik combineren met het ophalen van onderstaande informatie vanuit de kinderen om zo goed mogelijk aan te kunnen sluiten bij hun interesse.

🔹 vragenmuur maken: wat wil je leren over de moestuin?

🔹 teken hoe een wortel een wortel wordt

🔹 propjes gooien over elk mogelijk onderwerp waar je iets over wil leren in Avonturentijd.

~ natuur

~ dieren

~ vogels

~ bouwen

~ geschiedenis

~ arts worden

~ rijk worden

~ Franse taal

~ schaken

~ juf worden

~ muis worden

~ werken in een dierenwinkel/chique winkel

Ik wilde toewerken naar een poster waarop de kinderen met hun tafelgroepje uitlegden in tekst en tekening hoe een composthoop werkt. Hiermee kunnen ze oefenen hoe je een informatieve tekst schrijft; kerndoel 5.

Tegelijk beklijft de kennis die ze hebben vergaard door zelf onderzoek te doen, teksten te lezen, video te kijken en met elkaar over hun opgedane ervaring te praten en te ordenen op de poster (Marell et al., 2021).

Om de dieren goed te kunnen bekijken om te tekenen had ik loepjes meegenomen van de Marnix; een succes. Ze vonden ze zo leuk dat ze de meeste tijd buiten op zoek waren naar wormen en het bekijken ervan. In een video die ik liet zien over regenwormen, werd de positie van zijn hoofd en het zadel getoond. Ik hoorde kinderen er naar zoeken terwijl ze in de loep keken en ze vonden het ook.

Het maken van de poster verdween een beetje op de achtergrond. Ik had verwacht dat het stappenplan wat ik op het bord had gezet (foto 1) zou helpen bij de aanpak, maar dit was te lastig. Op de overige drie foto’s zie je een greep uit wat er tot nu toe gemaakt is. Volgende week gaan we verder en maak ik een aangepaste les waar hopelijk duidelijker posters uitkomen. Ik ben iets te ambitieus geweest in de tijdsplanning van deze les en pak er dus een derde uur bij.

De kinderen hebben genoeg voorkennis uit eerdere lessen om bij elk genre iets te kunnen schrijven. Ter ondersteuning heb ik boeken meegenomen over regenwormen waaruit ook nog informatie kan worden gehaald.

Als de teksten klaar zijn worden ze uitgeknipt en kunnen er illustraties en een titel bij worden gemaakt. Zo kunnen ze de poster gaan opbouwen. Als ze willen kunnen ze het voorbeeld gebruiken, maar uiteraard zijn ze vrij hun eigen invulling te bedenken (autonomie).

Ik heb hier de cyclus voor doelgericht onderwijs ontwerpen gebruikt: doelen stellen ➡️ leeractiviteiten ontwerpen ➡️ leeractiviteiten organiseren ➡️ leeractiviteiten begeleiden ➡️ evalueren ➡️ doelen stellen (Bakx et al., 2023).

Als de poster af is, gaan we nog even de tuin in om knoflook te poten, die de kinderen van thuis hebben meegenomen. Dat wordt ons eerste zaaisel in de moestuin.

+ gezamenlijke eindproducten waar veel over is gepraat:

bijvoorbeeld overleg tussen twee sterke leerlingen en eentje die achterop is geraakt. De ene wil verf op de poster, de andere twee niet. Ze komen uit bij verf op het schrijfsel van degene die wil verven, en niet op de rest.

+ mengen van verf in de juiste 'compostkleur'.

+ allerlei variaties van wormen uit veren, pijpenragers (al dan geverfd), op een leren rol, een olympische worm die de mol te slim af is.

+ "Juf, deze knutsel is leuk, want ik mag zelf weten hoe ik het maak."

+ alle soorten teksten zijn gekozen, ik zie veel informatie terugkomen die de vorige lessen onderzocht/besproken/aangeboden zijn.

Verbeterpunten:

- de boeken zijn bijna niet gebruikt.

- ik heb weinig geëvalueerd aan het einde van deze les vanwege slechte tijdsplanning over bijvoorbeeld hoe de kinderen de samenwerking hebben ervaren en de moeilijkheidsgraad van de lessen.

Actiepunten:

* duidelijker lesstructuur voorbereiden en me daar ook aan houden met meer aandacht voor evalueren.

* meer aandacht voor het niveau van de kinderen, ik merk dat ik teveel verwacht van hun zelfredzaamheid

* hoe kan ik boeken toegankelijker maken voor de kinderen?

Hier kun je de teksten van de posters lezen.

🔸 welke kinderen goed zelfstandig aan de slag kunnen

🔸 welke kinderen goed kunnen samenwerken en wie nog meer oefening kan gebruiken

🔸 welke kinderen het moeilijk vonden gericht te werk gaan

🔸 voor welke kinderen het niveau te hoog was, in de zone van naaste ontwikkeling lag of te laag was

🔸 welke kinderen durfden te experimenteren op creatief gebied en wie op de gebaande paden bleef

🔸 wie zichzelf heeft uitgedaagd

Actiepunt:

Ik neem me voor om gerichter met de talenten van Gardner aan de slag te gaan, zodat de kinderen zich bewust worden van hun talent. Ook omdat ik signalen opvang dat het zelfvertrouwen hier en daar laag is.

De antwoorden kunnen we klassikaal bespreken en dan hebben we meteen een zaaiplan voor de knoflook, want dit is precies de afmeting van onze plantvakken. Ik vind het soms lastig goed aan te sluiten bij het niveau van de kinderen en dit is dan ook een test of deze opgave uitdagend genoeg is of te moeilijk.

Na afloop: Eén meisje dat gauw klaar was met de toets wilde aan de slag met het werkblad (zie haar uitwerking boven). We hebben het samen besproken, alleen kwam ze er niet uit. Ik heb het blad dus te moeilijk gemaakt. Ik vind het tof om te zien dat ze het durft aan te gaan en hulp te vragen. Het is me duidelijk geworden dat zij een goede rekenaar is in de indeling die Sjoers maakt: hoge scores, interesse en doorzettingsvermogen. Ook is het verhelderend dat de overige drie kinderen de puzzel niet oppakten van wie ik het wel had verwacht.

De stemmen kunnen we verwerken in tabellen, staafdiagrammen of concrete materialen (kerndoel 23) om te kijken welke notering het beste past bij deze uitslag.

Tijdens het extra uur heb ik de kinderen de keuze gegeven om op het plein te spelen of in de moestuin te werken. Zo'n 8 kinderen zijn in de tuin bezig geweest en de vraag was of ze dit vaker mochten doen in de buitenspeeltijd. In overleg met mijn mentor kan dat wanneer zij geen plein hoeft te lopen, zodat er iemand in de buurt is. Ik heb een briefje met werkzaamheden opgehangen, zodat de kinderen altijd weten wat ze kunnen doen. Ook heb ik de afspraak met ze gemaakt de tuinspullen goed op te ruimen en de moestuin netjes achter te laten. Hiermee kunnen ze laten zien dat ze de verantwoordelijkheid aankunnen, maken ze hun kunnen zichtbaar en kan geoefend worden om goed samen te werken volgens het CAR-model (Stevens, 2004).

Bijkomend voordeel: een meisje dat regelmatig nare opmerkingen krijgt over haar gewicht, maakt met het werk contacten die anders niet zo makkelijk tot stand komen. Pauzetijd is voor sommigen lastig in te vullen en met het werk in de tuin is er een gezamenlijke doel en lol. (Dit vind ik eigenlijk de mooiste opbrengst, ik hoop dat het stand houdt.)

Ik heb een les gebruikt van Reis in de ruimte in 80 lessen (bedankt Merijn). Kinderen zoeken uit hoe groot de maan is in verhouding tot de aarde met behulp van een skippybal, ballon en touw. In deze les komen informatie verwerven uit gesproken taal (kerndoel 1), wiskundetaal gebruiken > omtrek (kerndoel 23), verhoudingen (kerndoel 32), bewegen om te communiceren (kerndoel 54), reflecteren op eigen werk en dat van anderen (kerndoel 55), voorspellen, onderzoeken, experimenteren en verklaren aan bod.

Zelf heb ik daarna uitgelegd hoe het komt dat er verschillende maangestalten zijn m.b.v. een bouwlamp, de ballon en onszelf als aarde.

Ik heb de kinderen genummerd om te voorkomen dat ze hun vrienden kozen. Daardoor ontstonden duo's die niet voor de hand lagen. Deze les is geschikt voor verschillende niveaus door elkaar en het was goed om te zien dat de samenwerking goed liep. Iedereen deed mee. Door de tekeningen heb ik gezien dat ze het principe van verhoudingen hebben begrepen. De kinderen waren net zo verbaasd als ik toen ze erachter kwamen hoe klein de maan eigenlijk is in verhouding tot de aarde.

Ik heb hier gemerkt dat de opbouw van de les erg logisch is en die structuur heeft me geholpen en goede les te draaien met aandacht van iedereen. Een enkeling daargelaten die zijn ballon niet kon vasthouden als ik het vroeg, maar best een goede score. Ik realiseer me hierdoor dat ik niet alles zelf hoef te bedenken, maar ook een voorgeproduceerde les kan gebruiken, mits kritisch bekeken en aangevuld.

Op de vraag: Wie is de baas van Nederland? kreeg ik de antwoorden:

• Dick Schoof

• De politiek uit de Tweede Kamer

• Willem-Alexander

Dit laat zien dat ze wel een idee hebben van bestuur.

Nadat ze het filmpje met de uitleg hadden gezien, vroeg ik wie de baas van de moestuin was:

• Jij!

Het was dus niet overgekomen dat zij de baas zijn over de moestuin, want: "Iemand moet wel de baas zijn, anders gaat het niet." Toen ik uitlegde dat ik dan bijvoorbeeld alleen maar spruitjes in de moestuin ging planten, omdat ik daar van hou, kwam er protest. Dus toch beter dat iedereen zijn zegje mocht doen over de invulling en dat ik samen met hen de indeling ging maken.

Het stembureau werd bemenst, per groepje werden de stemmen uitgebracht. Dit verliep een beetje chaotisch, omdat een aantal kinderen even niets te doen had. Ik probeerde ook hier mijn responsieve CoL te integreren, dit lukte maar ten dele.

Achteraf gezien had ik ook 2 groepjes van drie tafels kunnen maken, waardoor meer kinderen een taak hadden en de stemming vlotter doorliep.

Aan de andere kant vind ik ook dat je het geduld opbrengen moet oefenen en hier moeten we aan blijven werken. Mijn mentor opperde een kijkvraag mee te geven aan degenen die even niets te doen hebben, ook een goede optie.

Ik voorzag tijdverlies als ik mijn oorspronkelijke idee van tweetallen om de stemmen te tellen zou doorzetten, dus heb ik dat per tafelgroepje laten doen. Dit was een goede beslissing. Ik heb goed kunnen kijken of de kinderen kunnen turven (dat had voor sommigen wat uitleg nodig) en ook zag ik hoe sommige groepjes goed en andere minder goed konden samenwerken. Om tot een eenduidige uitslag te komen heb ik tussendoor vaak de tussenstand geroepen. Ik wilde een hertelling voorkomen.

We zijn nu tot en met de telling gekomen, het uitwerken va de resultaten schuiven we door naar volgende week, zodat ik daar ook genoeg aandacht aan kan besteden. Weer een gevalletje van te veel in één les gepropt.

De keuze om een meisje en jongen die allebei wel wat bemoediging konden gebruiken op het gebied van hun zelfvertrouwen pakte goed uit. Ze zagen goed wanneer een stem geldig of ongeldig was, lazen de uitgebrachte stemmen met verve voor en deelden dat luid en duidelijk mee aan de klas, die op hun beurt goed konden noteren.

Ik kijk met een goed gevoel terug op deze les en neem mee dat ik de volgende minder vol plemp en een back-up-plan verzin voor het geval dat.

Uit de drie opties die kinderen konden kiezen werden het staafdiagram en de concrete materialen gekozen. Heel leuk om te zien hoe verschillend de uitwerkingen uitpakten. Ook gingen tweetallen uit zichzelf met elkaar vergelijken welke het beste leesbaar was. Vanwege het coöperatieve karakter van de werkvorm was bijna iedereen aan de slag. Ik kon goed zien welke twee een bemoediging nodig hadden en had ruimte die te geven.

Ook was er een meisje die niet goed in haar vel zat, omdat haar ouders 10 dagen op reis zouden gaan en haar moeder jarig was in die periode. Zij gebruikte de tuin om even rustig te worden in haar hoofd. Ze had een stuk of vier emmers gevuld met bladeren. Dat had niet echt een functie, maar hielp haar op dat moment.

Mijn klas bestaat uit een heel smalle basisgroep en twee grotere groepen daaronder en -boven. Na sparren met Kylie en Merijn heb ik de les aangepast van een uitvinding echt maken naar een gedetailleerd ontwerp op papier. Ook heb ik het probleem waar ze een oplossing voor gaan bedenken naar hun omgeving gebracht, zodat de kinderen aan de slag kunnen met herkenbare onderwerpen en het niet een onoplosbaar probleem is. Morgen ga ik hem uitvoeren en ben benieuwd of iedereen aangehaakt blijft.

Voor de volgende les heb ik i.p.v. zelf lezen de wijziging naar klassikaal lezen gemaakt. De kinderen die zelf willen lezen kunnen het boek op tafel krijgen of kopieën die ik heb gemaakt.

Ik was een beetje huiverig voor dit deel, omdat het veel van de kinderen vraagt qua samenwerken en om kunnen gaan met autonomie. De Avonturentijd is hectisch en ik heb nog veel te leren op het gebied van structureren. Op voorhand heb ik besloten alles stapsgewijs te doen en de rust weer terug te brengen na reuring (zie doorgehaalde aanpassingen in de lesvoorbereiding). Ik heb in Gynzy random duo's en één drietal gemaakt. Bij een vorige les gaf een meisje aan dat het samenwerken goed ging, omdat ze maar met twee personen waren. Dit heb ik onthouden en pakte goed uit. Er was één tweetal dat niet tot werken kwam, ook niet na begeleiding van mij. De rest heeft allemaal een oplossing bedacht voor een probleem waar zij mee te maken hebben. Het ging over fatbikes, gek worden van 6-7, beter luisteren naar kinderen (jaja), roken, zorgen voor de natuur, hoe zorg je ervoor dat je zaaigoed niet door vogels wordt opgegeten en overlast van jongvolwassenen (hun woorden); ontzettend inspirerend om naar de kinderen te luisteren en horen wat bij ze leeft. Ze wilden allemaal hun idee en oplossing presenteren voor de klas. Dat ontstond spontaan en heb ik alle ruimte gegeven. Dat dit goed ging sterkt me in mijn geloof dat kinderen heel goed weten wat er speelt in de wereld en dat we ze ruimte moeten geven om hun woordje te doen. Door het stapsgewijs te doen, wisten de kinderen wat de bedoeling was. Ik heb van hen geleerd en zij van mij, win/win!

De les komt uit de bomenmap. Kinderen leren de functie van zaden en vruchten en begrijpen hoe een nieuwe boom groeit. Op weg naar het park kregen ze in duo's een zoekkaart en stickers. Op de zoekkaart staat een beschrijving van vrucht/zaad (met een beetje goede wil kun je hier leesvaardigheid in zien, maar ik vond het vooral tijd voor een buitenles. De kinderen waren little monsters de hele dag en iedereen was blij even naar buiten te kunnen om te rauzen).

In Lunetten zit behoorlijk wat diversiteit in de bomen op weg naar het park (had ik gecheckt van tevoren), dus er werd flink geplakt door de kinderen.

Ik was eerder met mijn dochter kastanjes, dennenappels en eikels gaan zoeken. Die heb ik meegenomen in een emmer en op voorhand gewogen. De leerlingen mochten die verstoppen zoals een muis, gaai of eekhoorn dat ook doen voor hun wintervoorraad. Daarna twee rondes tikkertje en dan kijken of je je verstopte buit weer terug kan vinden. Weer gewogen na afloop en er mist 100 gram aan verstopte waar. Dat worden allemaal nieuwe bomen, dat kwartje viel bij de kinderen, erg leuk!

Wat ging er goed: Vieze handen, veel gelach, opdracht uitgevoerd, veel bewogen, regenworm en duizendpoot gevonden, reiger gespot waar ik net over had voorgelezen

Wat ging er mis: te weinig tijd (5 minuten te laat terug op school)

Ik was benieuwd of de kinderen het saai zouden vinden, want in Avonturentijd denk ik dat ze minstens door de bomen willen slingeren en dit is toch veel zitten.

Het maken van de kring heb ik aan de kinderen overgelaten, met de duidelijke verwachting dat je plek maakt voor iedereen en niet zeuren over ‘ik wil niet naast die of zij moet naast mij’. Tafels werden aan de kant geschoven et voilà: we hadden een kring!

Wat ging goed:

• Ik heb 18 verhalen mee naar huis genomen op 19 kinderen.

• Kinderen die moeilijk tot schrijven kwamen hebben uiteindelijk toch geschreven of een tekening gemaakt.

• Ik heb een aantal keren effectief ingegrepen wanneer kinderen met elkaar bezig waren i.p.v. met de opdracht en dat waren deze keer andere kinderen dan degenen die normaal gesproken moeilijk hun aandacht erbij kunnen houden.

Wat kon beter:

• Ik ben vergeten te zeggen dat kinderen in hun moedertaal mochten schrijven als ze wilden.

• Ik heb pas achteraf gezien dat de kinderen die normaal gesproken aansporing nodig hebben, nu hard hebben gewerkt en ik ze daar niet voor heb kunnen complimenteren (dat komt dan na de vakantie).

• Ik zie een aantal keren mijn voorbeeldverhaal van een eten pikkende meeuw terug in de verhalen van de kinderen, het is me niet gelukt 100% authentieke verhalen op te halen.