Strategische kennisvraag 2 VANG/Grondstoffen by CoKCE

Tjeerd Meester/Kees Veerman (MinIenM/Directie Duurzaamheid)

CoKCE — 2014-02-21 09:29:32 UTC

Waar zitten drijfveren om over te stappen naar circulaire economie?

Subvragen: - Wat voor soort bedrijven zijn dat? In welke sectoren?

- Waarom doen bedrijven het wel of niet? Doen bedrijven het omdat het puur winstgevend is?

- Hoe is de relatie met prijsvolatiliteit en voorzieningszekerheid en in hoeverre spelen perceptie en toekomstverwachtingen hierbij een rol?

-En wat is de relatie met milieu, MVO en duurzaamheid?

- Welke trends zien we in de verschuiving van producten naar diensten? Bij welke sectoren treedt het op?

Ester van der Voet

2014-02-24 15:45:16 UTC

If it is not profitable, it will not happen, so this is a prerequisite. This can be made easier by governments, for example by issuing a resource tax. For metals, recycling is almost always profitable, as they are expensive materials, even with fluctuating prices. Recycling is essential for a sustainable metals supply. And recycling of metals is also good for the environment, as secondary production of metals uses 1 - 2 orders of magnitude less energy. With regard to the shift from products to services, the impact must not be overrated. Case by case and with a life cycle perspective, it can be seen that services via their upchain requirements still can have a large environmental pressure.

Geert Bergsma

2014-03-09 18:19:35 UTC

Wat wij zien is dat het heel verschillend is per type bedrijf en business.

Zo is de leasing, verhuur sector die hergebruik van producten organiseert sterk gericht op service en gemak. Vaak is huren of leasen voor consumenten echt niet goedkoper dan zelf kopen maar wel makkelijker. Voor sommige producten stimuleert overheid leasen sterk. Zo wordt de autolease markt sterk gestimuleerd door overheidsbeleid. Voor de hergebruik niet strikt nodig want ook in de niet leasemarkt worden auto's tweedehands allemaal doorverkocht.

Bedrijven die producten kopen kiezen soms bewust voor recyclaat omdat het goedkoper is of omdat er overheidsregels zijn. Vaak ook bewust niet omdat men bang is een kwaliteitsrisico te lopen. Een prijsvoordeel hoeft nog niet gelijk tot verschuiving te leiden. Veel sectoren zijn conservatief.

Voorzieningszekerheid speelt nog heel weinig bij bedrijven. De overheid zou wel daarvoor kunnen waarschuwen zoals het CPB nu waarschuwt voor economische tegenwind oid.

Interessant zou zijn als circulair gedrag van bedrijven echt een voorsprong bij duurzaam inkopen van overheden zou geven.

Eens met Ester dat diensten niet automatisch goed zijn. Het is te verwachten dat verhuur van airco's voor particuliere slaapkamers een grote vlucht gaat nemen in Nederland de komende jaren. We goed voor de verhuur markt. Niet goed voor duurzaamheid.

Nicole van Buren/Alexander Woestenburg

2014-03-10 08:38:39 UTC

Drijfveren met name vanuit het bedrijvenperspectief bekeken, maar vergeet de energieke samenleving niet en de overheid. Van alle partijen wil de je de mogelijke drijfveren en rollen weten.

Voorstel: welke incentives hebben verschillende partijen om circulair te denken en te doen?

Subvraag: Welke partijen zijn circulair gaan denken en doen?

Waarom? Vanuit welk perspectief: economisch, milieu, sociaal? Welke instrumenten van de overheid helpen hierbij?

Is er verschil tussen partijen die produceren en partijen die diensten verlenen?

Waarom stappen partijen niet over op een circulaire economie?

Hoe werken de autonome trends (3D printing, technologische innovatie) in op de circulaire economie?

Lars Meindert (Ecorys

lars_meindert — 2014-03-11 08:16:02 UTC

Ik ben het eens met Ester en Geert dat de business case hier een doorslaggevende rol speelt, en die zal per afvalstroom/sector verschillen. Zoals we eind januari ook bij IenM hebben toegelicht, blijkt uit onze studie voor DG Enterprise ondermeer dat marktdynamiek, de business case en reguleringsprikkels een circulaire recyclingketen kunnen maken of breken (zie ook onze case studie batterijen). Het lastige hierbij is in mijn optiek dat er vaak een verschil is waar de kosten en de baten vallen, waardoor er geen maatschappelijk optimale uitkomst ontstaat. Echter, deze bedrijfskeuzes zijn niet louter 'economisch', ook MVO, beschikbare technologie, spreiding van risico's en voorzieningszekerheid spelen een rol, al zal dat van bedrijf tot bedrijf verschillen.

Voorzieningszekerheid lijkt overigens (nog) een beperkt punt van aandacht bij bedrijven, er is vrijwel altijd voldoende aanbod, aanvoer en handel in grondstoffen. Deze ruwe grondstoffen hebben vaak als voordeel (tov recycling) dat de prijs/kwaliteits verhouding goed is. Kernpunt hierbij is natuurlijk dat in de prijs van ruwe grondstoffen de 'negatieve externaliteiten' (vervuiling, bodemaantasting, etc.) niet zijn meegnomen, waardoor er vanuit maatschappelijk oogpunt geen eerlijke keuze wordt gemaakt tussen virgin en gerecycled materiaal.

De link naar onze studie: http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/3866/attachments/1/translations/en/renditions/pdf

PBL (Alexander van der Vooren ea.)

2014-03-11 16:01:37 UTC

Zowel voor het identificeren als het beantwoorden van de kennisvragen adviseren we om nadrukkelijk bedrijven hierbij te betrekken. Over de motieven is één en ander bekend: – stijgende kosten van grondstoffen, snel groeiende markten en imago zijn belangrijke factoren–. Als we kijken naar voorbeelden van de verschuiving van producten naar diensten (jeans, auto’s, kopieerapparaten, software, licht, wasmachines, chemicaliën) dan zien we een grote diversiteit aan sectoren, waar dit plaats vindt. Een focus op enkele sectoren is dan ook te beperkend, deze nieuwe verdienmodellen komen uit verrassende hoeken en vragen een omslag bij de consument, die op voorhand moeilijk te voorspellen is. Het zou uitermate interessant zijn uit te zoeken welke productkarakteristieken bepalen of een product geschikt is voor de verschuiving van product naar dienst. Deels zal het met status te maken hebben, maar ook de behoefte om te profiteren van technologische vooruitgang.

Ton Bastein

2014-03-13 21:03:18 UTC

Barrieres dan wel drivers om over te stappen naar een ander business model zijn er legio en ook op deze pagina benoemd: (bestaande of aankomende) wet- en regelgeving, prijsinvloeden, volatiliteit en voorzieningszekerheid, het vinden van een niche met nieuwe duurzaam ingestelde consumenten ( en bijvoorbeeld imago-building t.o.v. NGOs en andere activistische groepen). De juiste vraag is inderdaad om te bezien welke cases er bekend zijn van partijen die zijn overgestapt en de 'harde' achtergrond van het businessmodel daarachter te vinden. Voorbeeld: welke business-gedachte heeft Philips m.b.t. Pay-per-lux? Zoals PBL terecht stelt (maar dan vooral in de B2C markt) is inzicht in drijfveren van consumenten van belang, ook om effectiviteit van overheidsingrijpen in te kunnen schatten. Het UK report van de Circular Economy Task Force geeft daarvoor fraaie methodieken. Interessant is hier ook de vraag in hoeverre financiële dienstverleners modellen hanteren die de omslag naar dienstverlening (immers; uitgestelde betalingen!) ook willen en kunnen ondersteunen.

Interessant in relatie tot vraag 1 is dat het hier uitdrukkelijk niet meer om materialen gaat maar om producten. In essentie ook het juiste niveau in een discussie hoe de circulaire economie verder te helpen.