Το πρώτο κεφάλαιο με έκανε να ανυπομονώ να διαβάσω τα υπόλοιπα. Ήμουν σίγουρη ότι θα ήταν μια μοναδική ιστορία.

Η πιο παλιά ιστορία της οικογένειας:

Το δεύτερο κεφάλαιο στηρίζεται στις αφηγήσεις του παππού, ο οποίος διηγείται την ίδρυση και ανάπτυξη της πόλης των Κυδωνιών ( σημερινό Αιβαλί). Το κεφάλαιο κλείνει με την ένταξη της πόλης στα όρια της Ελλάδας. Μου άρεσε ιδιαίτερα ο τρόπος με τον οποίο αφηγούνταν ο παππούς τις ιστορίες και ένιωσα ότι βρισκόμουν και εγώ στο δωμάτιο μαζί με τα παιδιά καιν τις άκουγα.

Κουλουράκια και αντοχή:

Οι γυναίκες φτιάχνουν κουλούρια για να δώσουν στους τελευταίους στρατιώτες που έφευγαν από τον πόλεμο. Μου έχει μείνει χαραγμένη στο μυαλό η φράση της γιαγιάς <<Εγώ αντέχω>>, η οποία δείχνει πόση δύναμη ψυχής μπορεί να κρύβει ένας άνθρωπος μέσα του

Η υποδοχή:

Σε αυτό το κεφάλαιο Τούρκοι καταφτάνουν στο Αιβαλί και οι Έλληνες υποχρεώνονται να τους περιποιηθούν και να τους ετοιμάσουν φαγητά , σύμφωνα με το Κοράνι . Με απογοήτευσε η συμπεριφορά του επικεφαλής των Τούρκων στρατιωτών, ο οποίος ήταν αγενής και ιδιαίτερα απαιτητικός από τους Έλληνες.

Τίποτα δεν έγινε:

Σε αυτό το κεφάλαιο , οι φιλικές γειτόνισσες της ηρωίδας από την Τουρκία τους επιστρέφουν κεριά που είχε αρπάξει ο τούρκικος στρατός από τον ναό του Αγίου Δημητρίου. Το θεώρησα μία πολύ ευγενική κίνηση, αλλά εκτίμησα και την στάση των Ελληνίδων που τα δέχτηκαν χωρίς να τις προσβάλλουν.

Από αυτό το κεφάλαιο μου έκανε εντύπωση ότι οι Έλληνες υποδέχτηκαν με φαγητό και μουσική τους Τούρκους στρατιώτες ξέροντας πως δεν είχαν έρθει για καλό σκοπό. Ακόμα μου άρεσε το γεγονός ότι οι κάτοικοι δεν είχαν έχθρες μεταξύ τους σε αντίθεση με τους ηγέτες - πολιτικούς.

Το κεφάλαιο αυτό περιγράφει την προετοιμασία προμηθειών για τον ελληνικό στρατό, ο οποίος θα έφευγε. Μας δείχνει τις συνήθειες και την καθημερινότητα των κατοίκων τότε, όπως την ενασχόληση των γυναικών με την κουζίνα και τη μαγειρική. Μέσα από το κεφάλαιο όμως, προβάλλεται και η ανησυχία τους για την άφιξη του τουρκικού στρατού, και όσα πρόκειται να ακολουθήσουν. Ακόμα, τίθεται σε αυτό ένα ερώτημα που θα συνοδεύσει τον αναγνώστη μέχρι τον επίλογο της ιστορίας, αλλά και στην ίδια του τη ζωή. Πόσο άραγε αντέχει ο άνθρωπος;

Μου έκανε εντύπωση πόσο ενωμένος ήταν ο λαός. Οι γυναίκες γεμάτες συμπόνια μαγείρευαν φαγητό για τους στρατιώτες που θα έφευγαν στον πόλεμο αφού ήξεραν πόση ενέργεια θα χρειάζονταν μέσα στις αντίξοες συνθήκες του πολέμου.

4ο κεφάλαιο: Η υποδοχή

Στο κεφάλαιο αυτό βλέπουμε τις συνήθειες των γυναικών της εποχής εκείνης, οι οποίες ασχολούνταν κυρίως με την κουζίνα και το μαγείρεμα. Ακόμα, περιγράφεται η προετοιμασία υποδοχής του τουρκικού στρατού με εδέσματα και μουσική, ώστε να μη βλάψουν τους κάτοικους.

4ο κεφάλαιο - Η υποδοχή

Από αυτό το κεφάλαιο μου έκανε εντύπωση ότι οι Έλληνες υποδέχτηκαν με φαγητό και μουσική τους Τούρκους στρατιώτες ξέροντας πως δεν είχαν έρθει για καλό σκοπό. Ακόμα μου άρεσε το γεγονός ότι οι κάτοικοι δεν είχαν έχθρες μεταξύ τους σε αντίθεση με τους ηγέτες - πολιτικούς.

5ο κεφάλαιο - τίποτα δεν εγινε

Αυτό το κεφάλαιο ήταν αρκετά διαφορετικό και πιο ρεαλιστικό καθώς με έκανε να συνειδητοποιήσω το ποσό τρομακτική έγινε η ζωή εκείνες τις μέρες που παραμονευε ο τουρκικός στρατός. Δεν έπαψε όμως να υπάρχει η ανθρωπιά ανάμεσα στους κατοίκους

Και στα δύο αυτά κεφάλαια οι γυναίκες χρησιμοποιούν μια τέχνη που γνωρίζουν καλά, τη μαγειρική, στη μία περίπτωση για να ευχαριστήσουν και να βοηθήσουν τους συμμάχους, στην άλλη για να εξευμενίσουν τους εχθρούς. Μου κάνει εντύπωση η ενότητα της κοινότητας στις συνθήκες αυτές. Ακόμη και οι Τούρκοι γείτονες τους συμπαραστέκονται.

5ο κεφάλαιο (Τιποτα δεν έγινε)

Σε αυτο το κεφάλαιο μου έκανε εντύπωση η αγάπη και η αλληλοβοήθεια μεταξύελλήνων και Τούρκων απλών ανθρώπων, σε αντίθεση με τις επίσημες απόψεις των ηγετών τους.

5ο κεφάλαιο: Τίποτα δεν έγινε

Στο κεφάλαιο αυτό κυριαρχεί η ανησυχία και ο φόβος για της εξελίξεις με τον τουρκικό στρατό. Παρ' όλ' αυτά οι κάτοικοι παραμένουν ενωμένοι σαν μια οικογένεια όλοι μαζί αφού βιώνουν την ίδια αγωνία

6ο κεφάλαιο: Γίναν πολλά μαζί

Όλα άλλαξαν σε αυτό το κεφάλαιο. Επικρατεί τρόμος και αναστάτωση καθώς ο τουρκικός στρατός μπήκε στην πόλη και έχει κρατήσει μερικούς άντρες αιχμάλωτους. Όλοι είναι έτοιμοι να φύγουν με το πρώτο καράβι και ανησυχούν για το αύριο.

Η οικογένεια οργανώνεται στη Μυτιλήνη και βρίσκουν εργασία στο σπίτι της κυρίας Πηνελόπης.Ταυτόχρονα οργανώνουν τη ζωή και το σπίτι τους στην Ελλάδα.Μου άρεσε πολύ η εγκαρδιότητα και η φιλική διάθεση της κυρίας Πηνελόπης απέναντι στην οικογένεια και η όρεξη της μητέρας να φτιάξουν από την αρχή ένα όμορφο σπιτικό.

Τέλος καλοκαιριού του 1933

Σε αυτό το κεφάλαιο με έκπληξη διαπιστώνουμε ότι ο θείος Κωστής ζει και όχι μόνο ζει αλλά ετοιμάζεται να παντρευτεί και τη Γιασμίν. Όλοι είναι πολύ χαρούμενοι και πολύ περισσότερο η γιαγιά για αυτή την εξέλιξη. Η ηρωίδα μας είναι πλέον περίπου 16 χρονών.

Επίλογος

Στο τέλος του βιβλίου αποκαλύπτεται η σχέση της συγγραφέως με την ηρωίδα, όπου ήταν γιαγιά τη. Επιπλέον, πληροφορούμαστε ότι πολλά από αυτά που παρουσιάζονται στο τελευταίο κεφάλαιο ήταν εξωραϊσμένα και στην πραγματικότητα, οι δυσκολίες ήταν πολύ περισσότερες. Η αλήθεια είναι ότι θα προτιμούσα να λείπει αυτό το κεφάλαιο και να μου μείνει μια ευχάριστη και αισιόδοξη αίσθηση.

Σε γενικές γραμμές απόλαυσα την ανάγνωση αυτού του βιβλίου και μου άρεσε πολύ ο τρόπος που παρουσιάζονταν οι ηρωίδες και τα γεγονότα.Επιπλέον, αφήνει ένα αισιόδοξο μήνυμα στον αναγνώστη ότι όσες και αν είναι οι δυσκολίες, τα πράγματα μετά γίνονται καλύτερα.Το μόνο που δεν μου άρεσε ήταν η παρεμβολή κάποιων προσωπικών ιστοριών, που θεωρώ ότι δεν προσέφεραν κάτι στην αφήγηση.Ωστόσο προτείνω σε όλους να το διαβάσουν γιατί σίγουρα θα καταλάβουν καλύτερα και την Μικρασιατική Καταστροφή.

Το πρώτο κεφάλαιο μου κίνησε το ενδιαφέρον και ανυπομονώ να διαβάσω και τα υπόλοιπα.

Κεφάλαιο 2^ο : Η πιο παλιά ιστορία της οικογένειας.

Σε αυτό το κεφάλαιο βλέπουμε τις ετοιμασίες της οικογένειας για να γιορτάσουν τα γενέθλια του παππού και ακούμε τις παλιές ιστορίες του παππού. Πιο συγκεκριμένα, ο παππούς εξιστορεί την δημιουργία των Κυδωνιών και τη διεύρυνση των ορίων της Ελλάδας. Μου έκανε ιδιαίτερα εντύπωση η ιστορία του Οικονόμου και του Χασάν Πασά.

Κεφάλαιο 3^ο : Κουλουράκια και αντοχή.

Σε αυτό το κεφάλαιο μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ότι παρόλο που έφευγε ο ελληνικός στρατός όλες οι γυναίκες του νησιού μαγείρεψαν κουλουράκια καθώς κατάλαβαν ότι μέχρι να γυρίσει ο Ελληνικός στρατός πίσω στην Ελλάδα οι στρατιώτες θα ταλαιπωρηθούν. Επιπρόσθετα προς το τέλος του κεφαλαίου είναι εύκολα αντιληπτό ή ανησυχία των κατοίκων για την άφιξη του τουρκικού στρατού.

Κεφάλαιο 4^ο : Η υποδοχή

Σε αυτό το κεφάλαιο προβάλλεται το άγχος και η ανασφάλεια της οικογένειας για την άφιξη του τουρκικού στρατού. Οι γυναίκες της οικογένειας ετοιμάζουν αρκετά φαγητά γι αυτόν. Παρόλαυτα οι Τούρκοι τους αντιμετωπίζουν με απότομο τρόπο.

Κεφάλαιο 5^ο : Τίποτα δεν έγινε

Το κεφάλαιο αυτό αρχίζει με την επίσκεψη των γειτόνων και με ευχάριστα νέα καθώς η Αϊσέ τους ανακοινώνει ότι αποφασίστηκε να μην πειράξουν τους Έλληνες που έμεναν στο νησί και ότι θα φύγει το ιππικό. Όμως οι θεοί και ο μπαμπάς της οικογένειας δεν έχουν ακούσει τα ίδια μετρά, οι ίδιοι έχουν δει αρκετό κόσμο να φεύγει από το νησί και άκουσαν ότι θα κηρύξουν στρατιωτικό νόμο. Έτσι το κεφάλαιο τελειώνει βλέποντας την οικογένεια να ανησυχεί για το μέλλον της.

Σε αυτό το κεφάλαιο μπορούμε να δούμε την αγωνία, το άγχος και τον φόβο που κυριαρχεί στο νησί εξαιτίας της εισόδου του τουρκικού στρατού. Παρόλαυτα η οικογένεια του βιβλίου μένει ενωμένη, οι γυναίκες προσπαθούν να μάθουν νέα των ανδρών τους που κρατούνταν από τον τουρκικό στρατό και όλοι μαζεύουν τα πράγματά τους για να φύγουν με το πρώτο καράβι.

7ο κεφάλαιο : Απώλειες

Μετά την είσοδο του τουρκικού στρατού φαίνεται πως έχει αλλάξει πολύ η ζωή των κατοίκων του νησιού. Αυτό μπορούμε να το συμπεράνουμε από πολλά παραδείγματα, όπως ότι οι άνδρες κρατούνταν από τους Τούρκους, η αφηγήτρια του βιβλίου, δηλαδή η Ελένη προσέχει τις μικρές της αδερφές της και τον μικρό θείο επειδή η μητέρα της μαζί με την γιαγιά της έχουν πάει να δώσουν φαγητό στους άνδρες τους. Συμπληρωματικά, σε αυτό το κεφάλαιο βλέπουμε την βιαιότητα του πολέμου, ο τουρκικός στρατός σκότωσε ένα μικρό παιδί μπροστά στα μάτια της ίδιας του της οικογένειας παρόλο που ήταν Τούρκος. Ακόμα σκοτώσανε τον παππού της οικογένειας. Επίσης, η αφηγήτρια παρόλο που είναι μόλις εννέα χρονών παρουσιάζεται πολύ ώριμη και ψύχραιμη καθώς φέρετε σαν ενήλικας, είναι δυνατή διότι συνοδεύει την μητέρα της μέχρι τον δεσπότη για να μάθουν νέα για τους άνδρες της οικογένειας, ξέροντας ότι τα νέα μπορεί να είναι και δυσάρεστα.

Η Ελένη ξύπνάει από ένα τρομακτικό αλλά προφητικό όνειρο. Οι άντρες είναι κρατούμενοι και οι γυναίκες σε πανικό, αγωνιούν για το μέλλον και ταυτόχρονα δε θέλουν, αλλα ετοιμάζονται να φύγουν. Ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε ο τελάλης, που με δυναατή φωνή ανακοικώνει τι πρέπει να κάνουν για να διευκολύνουν τον τουρκικό στρατό και πιο χαμηλόφωνα προσπαθεί να προειδοποιήσει οτι πρέπει να φύγουν οτσυντομότερο.

7ο κεφάλαιο: Απώλειες

Οι γυναίκες αγωνιούν και κλάινε για τους άντρες της οικογένειας. Αγόρια ντύνονται κορίτσια για να γλυτώσουν. Οι Τσέτες σφάζουν ένα αγόρι μπροστάστα μάτια της μητέρας του. Ο καλός γείτονας βρίσκει τον παππού και τον θείο Στρατή σκοτωμένους.

Σε αυτό το κεφάλαιο φαίνεται η βιαιότητα που επικρατούσε εκείνη την εποχή καθώς ο τουρκικός στρατός είχε σκοτώσει αρκετούς ανθρώπους κυρίως άνδρες και τους είχε ρίξει όλους σε ένα σωρό χωρίς να τους θάψουν και χωρίς να νοιαστούν για τις οικογένειές τους. Στην συνέχεια, όλος ο κόσμος πήγε στο σπίτι της αφηγήτριας για έναν καφέ παρηγοριάς. Μετά από αυτόν η μητέρα αποφάσισε ότι θα ήταν καλή ιδέα να φύγουν από το Αϊβαλί. Έτσι όλη η οικογένεια μάζεψε όλα τα πράγματα που ήταν απολύτως απαραίτητα και κίνησαν προς το λιμάνι, εγκαταλείποντας το σπίτι τους, την περιουσία τους, τα ζωντανά τους και την καθημερινότητα τους.Στο λιμάνι συνάντησαν πολύ κόσμο να φεύγει, οι Τούρκοι στρατιώτες τους έκαναν έλεγχο. Όλα τα κορίτσια της οικογένειας και το μωρό κατάφεραν να ανέβουν στην βάρκα όμως τον μικρό θείο, που τον είχαν ντύσει σαν κορίτσι για να τον αφήσουν να μπει μαζί με τις γυναίκες και να φύγουν από το λιμάνι, τον κυνήγησαν οι στρατιώτες σαν κατάλαβαν ότι δεν είναι κορίτσι.Η οικογένεια δεν κατάφερε να μάθει νέα του καθώς ένας στρατιώτης τις έσπρωξε για να μπουν στην βάρκα, το μόνο που άκουσαν ήταν δύο πυροβολισμοί.

Σε αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ξεκάθαρα η ξενιτιά και η προσφυγιά. Η οικογένεια έχοντας ελάχιστα χρήματα αποφασίζει ότι θα ζήσουν στο χωριό της Μυτιλήνης και η μητέρα θα καθαρίζει σπίτια για να τα βγάλει πέρα οικονομικά, τα παιδιά θα πάνε στο σχολείο για να μάθουν γράμματα και η Ελένη αφού είναι καλή στο ράψιμο θα πάει σε μια μοδίστρα. Όταν, όμως, φτάνουν στο χωριό του νησιού η μητέρα συνειδητοποιεί ότι δεν υπάρχει σχεδόν κανένα σπίτι για να δουλέψει. Έτσι αποφασίζει να πάρουν ένα καράβι για να περάσουν απέναντι. Γι'αυτό δίνει όλα τα χρήματα που τις είχαν απομείνει. Παρόλαυτα εξαιτίας του λιγοστού ανέμου το καΐκι ξέμεινε ανάμεσα στα Μιστεγνά και στην Μυτιλήνη τότε η μητέρα θεώρησε ότι το καλύτερο ήταν να βγουν στην στεριά και να περπατήσουν για να μην τους βρει η νύχτα στο καΐκι. Στην συνέχεια, ανακοινώνει την απόφασή της στον καϊκτσή, ο οποίος είχε πεισμώσει και δεν ήθελε να γυρίσουν πίσω. Μετά από πολύ ώρα και πολλά παρακάλια τους έδωσε πίσω λίγα από τα χρήματά τους και τους άφησε στην παραλία. Σε αυτό το κεφάλαιο μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση η δύναμη και η αντοχή που έχουν οι άνθρωποι όταν έχουν να αντιμετωπίσουν δύσκολες στιγμές.

11ο κεφάλαιο: Είμαστε στην Ελλάδα

Σε αυτό το κεφάλαιο βλέπουμε την οικογένεια να τακτοποιείται στο καινούριο της σπίτι και την ολοκληρωτική καταστροφή της Σμύρνης από τους Τούρκους. Η μητέρα βρίσκει δουλειά σε ένα σπίτι ως καθαρίστρια, οι ιδιοκτήτες του σπιτιού είναι αρκετά φιλικοί και φιλόξενοι με την οικογένεια και αυτό την χαροποιεί ιδιαίτερα. Τέλος, ένα απόγευμα που είχαν πάει στο λιμάνι του νησιού είδαν το Αϊβαλί να καίγεται, μαζί με αυτό καίγονταν και οι ελπίδες για τους άνδρες της οικογένειας.

Αυτό το κεφάλαιο μου δημιουργεί αντιφατικά συναισθήματα. Από την μια πλευρά τονίζεται η αγιότητα των Τούρκων που έσφαξαν μαζικά και πέταξαν στη χαράδρα τους άντρες του χωριού και καταδίωκαν τα αγόρια που προσπαθούσαν να ξεφύγουν σαν κορίτσια. Από την άλλη πλευρά φαίνεται η καλοσύνη και η αγάπη των τούρκων γειτόνων που τους συμπαραστάθηκαν και τους ξεπροβόδισαν και η συμπόνια του Τούρκου στρατιώτη που τις άφησε να φύγουν με τα πράγματά τους.

9ο κεφάλαιο - Το πέρασμα:

Το ταξίδι από το Αϊβαλί στη Μυτιλήνη είναι γεμάτο δυσάρεστες εικόνες και αρνητικά συναισθήματα: Παγωνιά, πείνα,δίψα, ταλαιπωρία, εξάντληση, πάνω απ'όλα βαθειά θλίψη για όσα άφησαν πίσω τους

10ο κεφάλαο - Στο νησί

Η ζωή της Ελένης στη Μυτιλήνη ξεκινάει με ένα φωτεινό όνειρο στο οποίο ο παππούς της δίνει ευχές και συμβουλές. Στη συνέχεια ξεχωρίζει ο καλοσυνάτος αραμπατζής με τις ιστορίες του και ακόμα περισσ'οτερο οι φιλόξενοι κουμπάροι που κάνουν τα πάντα για να περιποιηθούν τις ταλαιπωρημένες γυναίκες.

11ο κεφάλαιο - Είμαστε στην Ελλάδα

Οι ξεριζωμένες γυναίκες τακτοποιούνται στη Μυτιλήνη. Η μητέρα βρίσκει δουλειά σε σπίτι καλών και ευγενικών ανθρώπων και μα τα πρώτα χρήματα στήνουν το νέο τους σπίτι. Μαζί με την μυρωδιά του καμμένου φτάνου ντα νέα για την καταστροφή της Σμήνης. Το λιμάνι πλημμυρίζει από νέους πρόσφυγες και προσπαθούν να τους βοηθήσουν όπως μπορούν. Για 2 χρόνια ελπίζουν και αναζητουν τους δικούς τους στο λιμάνι. Κανέναν όμως από τους άντρες δεν εμφανίζεται.

Αυτό το κεφάλαιο μου δημιουργεί αντιφατικά συναισθήματα. Από την μια πλευρά τονίζεται η αγριότητα των Τούρκων που σφάζουν μαζικά και πετούν στη χαράδρα τους άντρες του χωριού, καταδιώκουν τα αγόρια που προσπαθούσαν να ξεφύγουν σαν κορίτσια. Από την άλλη πλευρά φαίνεται η καλοσύνη και η αγάπη των τούρκων γειτόνων που τους συμπαραστέκονται και τους ξεπροβοδίζουν και η συμπόνια του Τούρκου στρατιώτη που τις αφήνει να φύγουν με τα πράγματά τους.

9ο κεφάλαιο - Το πέρασμα:

Το ταξίδι από το Αϊβαλί στη Μυτιλήνη είναι γεμάτο δυσάρεστες εικόνες και αρνητικά συναισθήματα: Παγωνιά, πείνα,δίψα, ταλαιπωρία, εξάντληση, πάνω απ'όλα βαθειά θλίψη για όσα άφησαν πίσω τους.

10ο κεφάλαο - Στο νησί

Η ζωή της Ελένης στη Μυτιλήνη ξεκινάει με ένα φωτεινό όνειρο στο οποίο ο παππούς της δίνει ευχές και συμβουλές. Στη συνέχεια ξεχωρίζει ο καλοσυνάτος αραμπατζής με τις ιστορίες του και ακόμα περισσότερο οι φιλόξενοι κουμπάροι που κάνουν τα πάντα για να περιποιηθούν τις ταλαιπωρημένες γυναίκες.

11ο κεφάλαιο - Είμαστε στην Ελλάδα

Οι ξεριζωμένες γυναίκες τακτοποιούνται στη Μυτιλήνη. Η μητέρα βρίσκει δουλειά σε σπίτι καλών και ευγενικών ανθρώπων και με τα πρώτα χρήματα στήνουν το νέο τους σπίτι. Μαζί με την μυρωδιά του καμμένου φτάνουν τα νέα για την καταστροφή της Σμήνης. Το λιμάνι πλημμυρίζει από νέους πρόσφυγες και προσπαθούν να τους βοηθήσουν όπως μπορούν. Για 2 χρόνια ελπίζουν και αναζητουν τους δικούς τους στο λιμάνι. Κανένας, όμως, από τους άντρες δεν εμφανίζεται.

Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται μερικές συνήθειες-έθιμα της εποχής, όπως ότι ζυμωναν ψωμι,έπιναν κατσικίσιο γάλα το οποίο αρμεγαν οι ντόπιοι,κεντούσαν αλλά και μοιρολογούσαν.

Οι γυναίκες θρηνούσαν καθώς πήγαν τους άντρες τους σε άγνωστο τόπο και γεμάτες αγωνία κατέβηκαν στην πόλη όπου ο δεσπότης τους είπε πως μάλλον τους πήγαν στα μεταλλεία και τους παροτρεινε να φύγουν γρήγορα για να σωθούν.Επειτα οι Τσέτες ορμησαν στην πόλη τους αρπάζοντας πολύτιμα αντικειμενα.Πολυ βίαιη σκηνή ήταν τότε που επιτέθηκαν σε ένα αγοράκι το οποίο στην προσπάθεια του να σωθεί το σκότωσαν.Τελος,τα σπαρακτικά νέα πώς βρήκαν τον παππού και τον θείο σκοτωμένους, διέλυσαν τις δύο γυναίκες.Σε αυτό το κεφάλαιο μου έκανε εντύπωση η αγριότητα των Τσετών ακόμα και σε τόσο μικρά παιδιά.

8ο κεφάλαιο "Κηδεία χωρίς ταφή"

Στο κεφάλαιο αυτό αρχίζει με την κηδεία των νεκρών.Υστερα οι γυναίκες προετοιμάζονται για να φύγουν με το καράβι,η μητέρα ετοίμασε μπόγους με τα απαραίτητα και αποφάσισαν να ντύσουν τον θείο Κωστή σαν κορίτσι ώστε να μη τον καταλάβουν πως είναι αγόρι.Μετα από πολύωρη αναμονή στην ουρά οι γυναίκες κατάφεραν να μπουν στο καΐκι όμως όταν ζήτησαν από τον θείο να γδυθεί εκείνος έτρεξε για να σωθεί με αποτέλεσμα να χάσει το καράβι.Αυτο που μου έκανε εντύπωση σε αυτό το κεφάλαιο ήταν το ποσο αυστηρος ήταν ο έλεγχος πριν μπουν στα καράβια οι άνθρωποι.

Το κεφάλαιο αυτό περιγράφει τη μετάβαση των κατοίκων από το Αϊβαλί στην Μυτιλήνη για να σωθούν από τον Τουρκικό στρατό.Βλεπουμε το όνειρο της Ελένης να γίνεται πραγματικότητα,αφού ένα πελώριο κύμα τους "αναγκάζει" να πετάξουν τους μπόγους τους στη θάλασσα γιατί αλλιώς θα βούλιαξαν.Τοτε,μια γυναίκα μέσα στην αναταραχή πέταξε καταλάθος το παιδί της αντί για τον μπόγο της, κάνοντας την να παραλογιστει.Κυριαρχα συναισθήματα είναι η απελπισία,η στεναχώρια, θλίψη και εξάντληση.

Σε αυτό το κεφάλαιο μου έκανε εντύπωση που το όνειρο της Ελένης ήταν προφητικό αφού έγινε πραγματικότητα μετά από κάποιες μέρ

ες.

Σε αυτό το κεφάλαιο, φαίνεται πως γίνεται πραγματικότητα το όνειρο ή μάλλον ο εφιάλτης που είχε δει στο ύπνο της και μας είχε αφηγηθεί η Ελένη. Βρίσκεται σε ένα καράβι στρυμωγμένη ανάμεσα σε πολύ κόσμο μαζί με την οικογένεια της. Ξαφνικά έρχεται ένα πελώριο κύμα, το πλοίο δεν μπορεί να αντέξει τόσους ανθρώπους γι’ αυτό και οι επιβάτες πετάνε τις αποσκευές τους στην θάλασσα. Όμως καταλάθος μια κυρία αντί να πετάξει την τσάντα που είχε τα ρούχα της πέταξε το μωρό της. Τότε η ίδια όπως και οι άλλοι επιβάτες άρχισαν να θρηνούν για την ζωή που χάθηκε γι’ αυτό το μωρό και ο καθένας ξεχωριστά για όσους ανθρώπους χάσανε.

Σε αυτό το κεφάλαιο, μας περιγράφει η Ελένη την ζωή τους μετά από έντεκα χρόνια. Οι μικρές της αδερφές έχουν γίνει δασκάλες και παραδίδουν προσωρινά μαθήματα μέχρι να ανοίξει η σχολή που έχουν περάσει. Η ίδια έχει γίνει μοδίστρα και δουλεύει σε ένα μαγαζί μαζί με αυτήν που της έμαθε την τέχνη. Όσο για την γιαγιά της, για να ξεπεράσει τον θάνατο των γιων της αλλά και αυτόν του άνδρα της πιστεύει ότι ο μικρός της γιος κατάφερε να ξεφύγει από τους στρατιώτες και ότι έχει παντρευτεί.

13^ο κεφάλαιο: Επίλογος

Σε αυτό το κεφάλαιο η συγγραφέας μας αποκαλύπτει ότι οι περιγραφές της Ελένης ήταν πιο ανθρώπινες σε σχέση με το πως έγιναν τα γεγονότα στην πραγματικότητα. Επίσης μας πληροφορεί ότι τον μικρό θείο δεν τον είδαν μετά από το περιστατικό που είχε γίνει στο λιμάνι και ότι η γιαγιά τις πίστευε ότι είχε καταφέρει να γλιτώσει από τους στρατιώτες που τον κυνήγαγαν μόνο και μόνο για να ξεπεράσει τον χαμό όλων των παιδιών της αλλά και αυτό του άνδρα της. Ακόμα ο μικρός αδερφός της Ελένης πέθανε λίγες μέρες μετά την καταστροφή της Σμύρνης.

Η αφήγηση ξεκινά με τη γιαγιά και τη μάνα να φεύγουν για να βρουν τον παππού, τον πατέρα και τους θείους, και να τους δώσουν το ψωμί που έφτιαξαν. Βλέπουμε έτσι τα μέτρα που πρέπει να λάβει η νεαρή Ελένη για να παραμείνουν ασφαλείς (να μανταλώσει την πόρτα, να μείνει ήσυχη, να επιβεβαιώσει πως χτυπά η μαμά της και όχι κάποιος άλλος). Αφού δε μπορούν να βρουν τους άνδρες της οικογένειας, αρχίζουν να τους αναζητούν με κάθε τρόπο, ρωτώντας άλλους κατοίκους, αλλά τα νέα που παίρνουν γίνονται όλο και χειρότερα. Εντύπωση σε αυτό το κεφάλαιο μου έκανε πόσο αδίστακτοι ήταν οι στρατιώτες, οι οποίοι όχι μόνο συνέλαβαν και σκότωσαν όλους τους Έλληνες άνδρες του τόπου, μα και αφαίρεσαν άδικα τη ζωή ενός μικρού παιδιού. Το γεγονός που περιγράφεται είναι ένας τρόπος να καταλάβουμε τη τραγικότητα της κατάστασης, και πόσο βάρβαρο ήταν αυτό που συνέβαινε.

Αφού βρουν τους νεκρούς άνδρες τις οικογένειας, όλοι οι συγγενείς συγκεντρώνονται για να τους κηδέψουν. Πηγαίνοντας στον τόπο που τους είδαν, ανακαλύπτουν περισσότερους νεκρούς, σε μια χαράδρα. Είναι συγκινητικό ότι όλοι θρηνούν τον χαμό αυτών των ανθρώπων, και αποτελεί ένα στοιχείο ανθρωπιάς και συμπόνιας, ειδικά σε μία τόσο δύσκολη στιγμή. Αμέσως μετά, η οικογένεια ετοιμάζεται να φύγει με το επόμενο καΐκι. Όταν είναι στον έλεγχο, ο μικρός Κωστής, ντυμένος κορίτσι, ανακαλύπτεται και τον κυνηγούν Τούρκοι στρατιώτες. Οι γυναίκες επιβιβάζονται στο μικροσκοπικό καΐκι.

Κεφάλαιο 9 - Το πέρασμα

Μετά από όσα έχουν περάσει, οι ηρωίδες βρίσκονται επιτέλους στο καΐκι που θα τις μεταφέρει στη Μυτιλήνη, στη σωτηρία. Ο πόνος είναι αβάσταχτος, ο ξεριζωμός από τη πατρίδα τους, και ο θάνατος τόσων προσώπων έχουν προκαλέσει αισθήματα θλίψης και αδικίας. Έχουν χάσει τα πάντα. Το πιο τραγικό ήταν το περιστατικό με τη γυναίκα που πέταξε το ίδιο της το μωρό στη θάλασσα, πάνω στη σύγχυση που επικρατούσε. Τα βάσανα τους δεν έχουν τελειώσει, αλλά η μοίρα τους επιφυλάσσει ακόμα πολλές συμφορές.

Το πρώτο κεφάλαιο μου κίνησε το ενδιαφέρον, περιμένω με αγωνία τη συνέχεια.

2ο κεφάλαιο - Η πιο παλιά ιστορία της οικογένειας

Το κεφάλαιο αυτό αρχίζει με τις προετιμασίες για τα γενέθλια του παππού οποίος στη συνέχεια θα διηγηθεί την ίδρυση των Κυδωνιών καθώς και την ένταξη τους στο Ελληνικό κράτος μετά την διεύρυνση των ορίων του.

Σε αυτο το κεφάλαιο βλέπουμε την προετοιμασία των προμηθειών για τους στρατιώτες που φεύγουν από το Αϊβαλί. Επιπλέον φαίνεται η ανεπάρκια των τροφίμων καθώς δεν υπήρχαν αρκετά για όλους τους στρατιώτες.

Σε αυτό το κεφάλαιο φαίνεται η ανασφάλεια της οικογένεις με την άφιξη του τουρκικού στρατού. Παρόλου που η οικογένεια τους ετοιμάζει φαγητά οι τούρκικη έχουν διαφορετική στάση απέναντι τους.

Σε αυτό το κεφάλαιο η Αϊσε μεταφέρει τα χαρμόσυνα νέα στις γυναίκες οι οποίες πίστευαν ότι θα μείνουν ασφαλείς όμως από την άλλη οι άντρες ξέρουν ότι θα κυρηχθεί νέος στρατιωτικός νόμος.

Σε αυτό το κεφάλαιο η Ελένη ξυπνάει μετά από ένα τρομακτικό όνειρο το οποίο θα αποδειχθεί προφητικό. Στη συνέχεια διαπιστώνει ότι όλοι οι άντρες ειναι κρατούμενοι και οι γυναίκες περιμένουν με αγωνία τις εξελίξεις.

Στο κεφάλαιο αυτό υπήρξαν πολλές απώλιες. Εκτός από τους άνδρες ο Τουρκικός στρατός σκότωσε τον παππού της οικογένεις καθώς και ένα αγοράκι το οποιο έτρεχε για να τους ξεφύγει.

Σε αυτό το κεφάλαιο φαίνεται η βιαιότητα του Τουρκικού στρατού διότι σκότωνε πολύ κόσμο τον οποίο και παρατήσω χωρίς να τον θάψουν.

Σε αυτό το κεφάλαιο βλέπουμε το πέρασμα των γυναικών και των παιδιών απο το Αϊβαλί στη Μυτιλήνη με μία λέμβο. Οι σκέψεις τους είναι στους άνδρες της οικογένειας οι οποίοι έχουν πεθάνει και αυτό τους προκαλεί θλίψη την οποία δύσκολα θα καταφέρουν να ξεπεράσουν.

Το 1ο κεφάλαιο, μου προκάλεσε αγωνία και ανυπομονησία για να διαβάσω και να δω την συνέχια της ιστορίας. Είναι σίγουρα ένα βιβλίο που με ενδιαφέρει.

2ο Κεφάλαιο:

Στο κεφάλαιο αυτό κυριαρχούνε οι ιστορίες του παππού, και συγκεκριμένα στην ίδρυση της πόλης των Κυδωνιών. Η αφήγηση αυτών των γεγονόντων μου τράβηξε πραγματικά το ενδιαφέρον, καθώς ήταν αρκετά παραστατική.

3ο Κεφάλαιο:

Κατά την γνώμη μου, το 3ο κεφάλαιο βασιίζεται στην ανθρώπινη δύναμη και αντοχή. Οι γυναίκες μαγειρεύουν κουλουράκια για να στηρίξουν τους στρατιώτες, ενώ ακόμη και η γιαγιά, λέγοντας <<Εγώ αντέχω>>, δείχνει ότι οι άνθρωποι συνεχίζουν να "μάχονται", ακόμη και αν πονούν.

4ο Κεφάλαιο:

Το κεφάλαιο αυτό είναι αρκετά λυπητερό, αφού οι κάτοικοι του Αϊβαλί είναι υποχρεωμένοι να φροντίζουν και να παρέχουν φαγητό στον Τουρκικό στρατό, ο οποίος δείχνει απαιτιτικός και άδικος, απέναντι στους Έλληνες κατοίκους.

5ο Κεφάλαιο:

Σε αυτό το κεφάλαιο, οι άντρες της γειτονιάς γνωρίζουν ότι θα κυρηχθεί νέος τουρκικός νόμος, ενώ από την άλλη οι γυναίκες πιστεύουν ότι θα μείνουν ασφαλείς. Προσωπικά, με συγκίνηση η ελπίδα των γυναικών, αλλά και η αντίθεση που υπάρχει σε αυτό το κεφάλαιο.

6ο Κεφάλαιο:

Στην αρχή του 6ου κεφαλαίο βλέπουμε την Ελένη να ξυπνάει από ένα τρομακτικό και αρκετά ρεαλιστικό εφιάλτη. Αυτό που με τάραξε ήταν ότι το όνειρο ήταν κοντινό με τα γεγονόντα που έγιναν στην πραγματικότητα. Ύστερα, μαθαίνουμε πως οι άντρες είναι κρατούμενοι από τον Τουρκικό στρατό και στο τέλος βλέπουμε την οικογένεια να ετοιμάζεται να φύγει.

7ο Κεφάλαιο:

Το κεφάλαιο αυτό ήταν πολύ συγκινητικό και θλιβερό. Οι τσέτες επισκέφτονται την πόλη και σφάζουν ένα αγόρι, μπροστά στην μητέρα του, χωρίς έλεος. Δυστυχώς, κατόπιν ένας γείτονας βρίσκει τον παππού και τον θείο Στρατή σκοτωμένους. Όταν η γιαγιά μαθαίνει τα νέα, θρηνεί και η ψυχή της γεμίζει με θυμό και στεναχώρια.

8ο Κεφάλαιο:

Αφού και η υπόλοιπη οικογένεια μαθαίνει τα δυσάρεστα νέα, συγγεντρώνονται όλοι για να τους θάψουν και να τους κηδέψουν. Στην συνέχεια η οικογένεια ετοιμάζεται να φύγει με ένα καϊκι, αλλά κατά τον έλεγχο, ο μικρός Κωστής, ντυμένος ως κορίτσι αποκαλύπτεται και τον κυνηγούν ο Τουρκικός στρατός. Ενώ η υπόλοιπη οικογένεια επιβιβάζεται, οι γυναίκες ακούν πυροβολισμούς, πράγμα που υποδυκνύει τον θάνατο του μικρού Κωστή, από τους Τούρκους.

9ο Κεφάλαιο:

Οι οικογένεια πλέον βρίσκεται στο καΐκι, που θα τους μεταφέρει στην Μυτηλίνη. Κατά την διαδρομή τους όμως, μία μεγάλη θαλασσοταραχή τους πιάνει, με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να πετάξουν προσωπικά αντικείμενα για να μειώσουν το βάρος του πλεώμενου. Μέσα σε όλη την ταραχή, μία μητέρα καταλάθος πετάει το ίδιο της το μωρό στην θάλασσα. Πίσω αφήνουν το σπίτι τους, τις αναμνήσεις τους και τους συγγενείς τους. Δεν τους έχει μείνει τίποτα, μόνο η ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον.

10ο Κεφάλαιο:

Η οικογένεια πλέον βρίσκεται στην Μυτιλήνη, μετά από ένα δύσκολο ταξίδι. Η κυρία Πηνελόπη βοηθά και στηρίζει την οικογένεια, καθώς τους παρέχει εργασία και οικία. Επιπλέον, η φιλοξενία και η φιλική στάση της κυρίας Πηνελόπης είναι κάτι που πραγματικά με εντυπωσίασε.

11ο Κεφάλαιο:

Σε αυτό το κεφάλαιο μεταφερόμαστε στην κατάσταση της οικογένειας χρόνια μετά, όταν η Ελένη είναι 16 χρονών. Η οικογένεια έχει αποκατασταθεί και ζουν γεμάτοι χαρά. Αναφαίρονται επίσης χαρμόσυνα νέα, πως ο μικρός Κωστής τελικά ζει, αλλά και ετοιμάζεται να παντρευτεί, αλλά δυστυχώς στο επόμενο κεφάλαιο μαθαίνουμε πως αυτό δεν ισχύει, καθώς ήταν ένα όνειρο.

Επίλογος:

Στο τέλος του βιβλίου, αποκαλύπτεται πως η ηρωίδα ήταν η γιαγιά της συγγραφέως. Πληροφορούμαστε επιπλέον, πως τα πραγματικά γεγονόντα ήταν πολύ πιο άγρια.

Γενικότερα, ήταν ένα συγκινητικό βιβλίο που απόλαυσα πολύ. Η ιστορία είναι πολύ παραστατική και απεικονίζει με ακρίβεια τα συναισθήματα των οικογενειών που πέρασαν το ίδιο μαρτύριο.

Οι γυναίκες φτάνουν στο νησί της Λέσβου, όπου είναι συγκεντρωμένοι πολλοί πρόσφυγες στον δρόμο. Αναγκάζονται να κοιμηθούν στον δρόμο, και σαν να μην έφτανε αυτό, δεν έχουν τα χρήματα που είχαν πάρει μαζί τους. Αξιοθαύμαστη είναι η ψυχική δύναμη της μητέρας, που σε μια τέτοια στιγμή, μιλά αισιόδοξα για το μέλλον και το ταλέντο της κόρης της στη ραπτική. Ύστερα παίρνουν έναν αραμπά και πάνε στα Μιστεγνά, δε μπορούν όμως να μείνουν εκεί, οπότε παίρνουν ένα καϊκι και περπατούν πολύ ώστε να φτάσουν πάλι στη Μυτιλήνη. Είναι όμως τυχερές μέσα στην ατυχία τους, καθώς οι άνθρωποι που συναντούν είναι πολύ συμπονετικοί, και δείχνουν πρόθυμοι να τους βοηθήσουν. Επιπλέον, συναντούν τον νονό της μικρής Αργυρούλας, ο οποίος τις φιλοξενεί στο σπίτι του, και τους παρέχει όλα τα αναγκαία.

Κεφάλαιο 11 - Είμαστε στην Ελλάδα

Σε αυτό το κεφάλαιο, η μάνα πιάνει δουλειά στο σπίτι της κυρίας Πηνελόπης, μιας φιλόξενης εύπορης γυναίκας που καλοδέχεται αυτή και την Ελένη. Διακοσμούν το νέο τους σπίτι και το κάνουν να αισθάνεται δικό τους. Οι ντόπιοι τους επιβεβαιώνουν ότι εκεί δε διατρέχουν κανέναν κίνδυνο, αφού "βρίσκονται στην Ελλάδα". Μια μέρα μετά, βλέπουν τη Σμύρνη να καίγεται, πολλούς πρόσφυγες στο λιμάνι, μα κανείς από αυτούς δικός τους άνθρωπος. Παρ όλα αυτά, σπεύδουν να βοηθήσουν τη κατάσταση με τρόφιμα που αγοράζουν. Είναι συγκινητικό ότι, παρά τη δική τους δύσκολη κατάσταση, είναι διατεθειμένες να προσφέρουν σε όσους το χρειάζονται ακόμα και τα λιγοστά παραπάνω αγαθά που έχουν.

11 χρόνια μετά το πέρασμα και τη καταστροφή της Σμύρνης, τα παιδιά έχουν μεγαλώσει. Η Ελένη είναι χρυσοχέρα μοδίστρα, και η Μαρία και η Αργυρώ είναι δασκάλες. Ο Δημητρός είναι πλέον 12 χρονών. Μια μέρα εμφανίζεται απρόσμενα ο μικρός θείος, ο Κωστής, που νόμιζαν πως ήταν νεκρός, μαζί με τη γυναίκα του, τη Γιασμίν. Σε μία συναισθηματικά φορτισμένη σκηνή, βλέπουμε την αντάμωση της οικογένειας και στο τραπέζι που ακολουθεί, ο Κωστής εξηγεί πως τον μεγάλωσαν ο Γιουνούς και η Αϊσέ. Με εντυπωσίασε και με συγκίνησε η αναγνώριση του από την οικογένειά του, αλλά και το γεγονός ότι ένα κομμάτι της ταυτότητας τους έμεινε ζωντανό, αφού ο Κωστής ζούσε ακόμα στο σπιτικό τους στην Σμύρνη. Ήταν ένα αίσιο τέλος σε μια σκοτεινή ιστορία.

Κεφάλαιο 13 - Επίλογος

Τα τελευταία λόγια της συγγραφέα μιλούν για την ιστορία της οικογένειας της, η οποία ήταν πιο σκληρή από ό,τι μας περιέγραψε. Αυτό που πιστεύω πως πρέπει κάθε αναγνώστης να θυμάται είναι το θάρρος, η ψυχική δύναμη, η αισιοδοξία και η θέληση αυτών των γυναικών, που παρά όλους τους χαμούς και τα δεινά τους, κατάφεραν να είναι ευτυχισμένες στο τέλος. Φυσικά, για να το πετύχουν αυτό, άντλησαν στήριξη από δικά τους παραμύθια, ευχάριστα, που ξέφευγαν από την επώδυνη πραγματικότητα. Ίσως τα παραμύθια να είναι κάτι αναγκαίο στη ζωή του ανθρώπου, ώστε να είναι πιο γλυκιά.

Το πρώτο κεφάλαιο μου κίνησε το ενδιαφέρον, ανυπομονώ να διαβάσω την συνέχεια.

2ο κεφάλαιο - Η πιο παλιά ιστορία της οικογένειας

Το κεφάλαιο αυτό έχει ως θέμα τις προετοιμασίες για τα γενέθλια του παππού, ο οποίος στη συνέχεια θα διηγηθεί ιστορίες για την ίδρυση των Κυδωνιών και την ένταξη τους στο Ελληνικό κράτος.

Στο τρίτο κεφάλαιο περιγράφεται η προετοιμασία των προμηθειών για τους Έλληνες στρατιώτες οι οποίοι αναχωρούσαν για την Ελλάδα. Επιπλέον, παρατηρείται η αναστάτωση των κατοίκων καθώς τα φαγητά και το νερό δεν επαρκούσαν για όλους.

Στο κεφάλαιο αυτό οι κάτοικοι του Αϊβαλί ετοιμάζουν φαγητό για να υποδεχτούν στον τουρκικό στρατό. Δυστηχώς όμως ο τουρκικός στρατός τους αντιμετοπίζει με άδικο τρόπο.

5ο Κεφάλαιο - Τίποτα δεν έγινε

Σε αυτό το κεφάλαιο, οι κάτοικοι παραμένουν φοβισμένοι από τις πράξεις του τουρκικού στρατού και δεν ξέρουν τι θα ακολουθήσει.

6ο Κεφάλαιο - Γίναν πολλά μαζί

Η Ελένη ξυπνάει από ένα πολύ τρομακτικό και ρεαλιστικό όνειρο. Έπειτα, μαθαίνουμε πως οι άντρες είναι κρατούμενοι από τον τουρκικό στρατό και για αυτόν τον λόγο, από τον τρόμο, η οικογένεια ετοιμάζεται να φύγει.

Σε αυτό το κεφάλαιο ετοιμάζουν κουλουράκια για να τα δώσουν στους τελευταίους στρατιώτες, οι οποίοι φεύγουν από την πόλη. Κατά τη γνώμη μου μία αρκετά χαρούμενη στιγμή ήταν, όταν η Γιαγιά, παρά τη κούραση της παραχώρησε το γαϊδούρι, για να ανέβουν τα μικρά παιδιά της οικογένειας λέγοντας, ότι η ίδια αντέχει. Αυτή η πράξη δείχνει το πόσο δεμένη ήταν η οικογένεια

Σε αυτό το κεφάλαιο οι κάτοικοι του Αϊβαλίου υποδέχονται τον τουρκικό στρατό έχοντας ετοιμάσει φαγητό. Παρουσιάζονται πολύ φοβισμένοι για το τι θα ακολουθήσει, όμως είναι σίγουροι πως αν τους υποδεχτούν με τιμές δεν θα τους πειράξουν

Στο συγκεκριμένο κεφάλαιο επικρατεί καχυποψία, ενώ υπάρχει και άγχος για το τι θα ακολουθήσει. Οι γυναίκας άκουσαν στο σπίτι καλά νέα από την Αϊσέ, ενώ οι άντρες άκουσαν άσχημα νέα για έναν καινούργιο τουρκικό νόμο, ενώ οι άνθρωποι του νησιού είχαν ήδη αρχίσει να φεύγουν με τα καΐκια. Ένα πράγμα, που με εντυπωσίασε ήταν η ψυχραιμία και αισιοδοξία, με την οποία αντιμετώπισε τα γεγονότα ο πατέρας

Στο συγκεκριμένο κεφάλαιο η Ελένη βλέπει ένα όνειρο, ότι φύγανε με το καΐκι. Οι άντρες μεταξύ των 18 και 45 ετών αιχμαλωτίζονται στο υπόγειο ενός άδειου σπιτιού και επικρατεί στεναχώρια. Ακόμη, λένε στον κόσμο να βάλουν φαναράκια στα σπίτια τους, διότι το βράδυ θα ερχόταν ο τακτικός στρατός.

Το κεφάλαιο αυτό ήταν πολύ θλιβερό. Αρχικά, πήραν τους αιχμάλωτους από το υπόγειο του άδειου σπιτιού και τους μετέφεραν σε άγνωστο μέρος. Εκτός αυτού οι γείτονες βρήκαν τον παππού και τον θείο Στρατή νεκρούς στο χωράφι τους. Η γιαγιά αρχίζει να θρηνεί, ενώ η μητέρα προσπαθεί να είναι αισιόδοξη λέγοντας πως οι αιχμάλωτοι είναι ζωντανοί.

Στη συγκεκριμένη ενότητα πήγαν να κηδέψουν τον παππού και τον θείο Στρατή. Η μητέρα δεν άφηνε την Ελένη να πάει στην κηδεία όμως εκείνη την παράκουσε και πήγε κρυφά να δει από μακριά. Έπειτα γύρισαν στο σπίτι και έφτιαξαν καφέ. Τέλος, ετοίμασαν μπόγους και πήγαν να πάρουν το καΐκι και να περάσουν στη Μυτιλήνη, ενώ δεν άφησαν τον μικρό θείο να ανέβει στο καράβι και χάθηκε μέσα στο πλήθος. Ενώ, μου έκανε πολύ εντύπωση, ότι ο στρατιώτης στο τέλος τους βοήθησε να φύγουν γρήγορα, καθώς το πλοίο έφευγε

Μέσα από αυτό το κεφάλαιο βλέπουμε τη σκληρότητα εκείνης της εποχής και πως τη βίωσε η Ελένη με την οικογένεια της. Αρχικά βλέπουμε τον θάνατο του παππού και πολλών άλλων ανθρώπων που ζούσαν εκεί. Μετά από ένα βαρύ πένθος η οικογένεια της αποφάσισε να φύγει. Ήταν μια δύσκολη απόφαση. Ένα αξιοσημείωτο γεγονός ήταν ότι όσο προσπαθούσαν να φύγουν ένας από τους στρατιώτες τις βοήθησε ώστε να μην χάσουν το καΐκι. Όλες γνώριζαν πως θα ήταν ένα δύσκολο ταξίδι αλλά δεν είχαν άλλη επιλογή…

9ο κεφάλαιο - Το πέρασμα

Το κεφάλαιο αυτό δείχνει το πέρασμα από το Αϊβαλί στη Μυτιλήνη, ένα ταξίδι με πολλές δυσκολίες. Το καΐκι ήταν μικρό και γεμάτο με κόσμο όλοι φώναζαν και προσπαθούσαν να βρουν παρηγοριά αλλά η στενοχώρια του αποχωρισμού ήταν αβάστακτη. Μια γυναίκα μάλιστα αντί για τον μπόγο πέταξε στη θάλασσα το μωρό της. Κανένας δεν μπορούσε να την κάνει καλά, φώναζε απελπισμένα. Όλοι οι επιβάτες βασανίζονταν από τη πείνα, τη δίψα και την ψυχική οδύνη. Κάποια στιγμή έφτασαν στο λιμάνι της Μυτιλήνης.

Σε αυτό το κεφάλαιο περιγράφεται η προετοιμασία των εδεσμάτων για τον τουκικο στρατό, από τους Έλληνες. Το γεγονός αυτό μου έκανε εντύπωση, αφού οι κάτοικοι δεν είχαν κακές προθέσεις για τον τουρκικό στρατό ενώ αντιθέτως εκείνοι άρχισαν να τους πολιορκούν και να τους αναγκάζουν να φύγουν από τα σπίτια τους με πολύ άγριο τροπο

5ο κεφάλαιο- τίποτα δεν έγινε

Αυτό το κεφάλαιο διαφέρει από τα προηγούμενα, αφού έρχεται πια η στιγμή της καταστροφής και βλέπουμε όλους τους κατοίκους και τις οικογένειες να προσπαθούν να σωθούν, αλλά παραμένοντας ενωμένοι και βοηθώντας ο ένας τον άλλο.

6ο κεφάλαιο- Γίναν πολλά μαζί

Σε αυτό το κεφάλαιο οι κάτοικοι προσπαθούν να σωθούν, φεύγοντας με το πρώτο πλοίο. Μέσα στα πλοία επικρατεί χάος και πετάγοντας τους μπογους καταλάθος πετάνε στη θάλασσα και ένα μωρό, όπως στο όνειρο της Ελένης, το οποίο πραγματοποιηται μπροστά στα μάτια της αλλά αυτή τη φορά βιώνει την πραγματικότητα.