Jenis-jenis kesalahan utama menurut Akta SPRM 2009:

1. Meminta / menerima rasuah (seksyen 16 & 17(a))

2. Menawar / memberi suapan (seksyen 17(b))

3. Mengemukakan tuntutan palsu (seksyen 18)

4. Salah guna kedudukan / jawatan untuk menerima suapan (seksyen 23)

Punca rasuah
Beberapa punca penting termasuk:

1. Gaya hidup & tekanan ekonomi

   • Penjawat awam dengan pendapatan rendah atau tidak mencukupi ingin mengekalkan gaya hidup mewah melebihi kemampuan.

   • Sikap tamak, keinginan memiliki harta cepat.

   • Sistem & tadbir urus yang lemah

   • Kawalan dalaman kurang, prosedur & pemantauan tidak kukuh.

   • Budibicara tinggi, tiada pengasingan tugas, peluang untuk manipulasi.

2. Mentaliti masyarakat & sikap pasif

   • Kurang kesedaran, kurang pelaporan, kurang tindakan masyarakat awam. pkps.gov.my

   • Persepsi bahawa rasuah hanya dilakukan oleh sektor awam atau pihak tertentu, tidak menegur atau melaporkan secara aktif

• Isu tender MyKiosk (Kementerian Perumahan & Kerajaan Tempatan, KPKT) — SPRM menyiasat dakwaan rasuah & penyelewengan tender dalam projek ini. Reddit

• Skandal lebuh raya / projek besar — Sitaan barangan mewah & aset emas dalam siasatan penyelewengan dana lebuh raya, menunjukkan kesan rasuah skala besar.

Ekonomi

• Rasuah meningkatkan kos projek kerajaan, mengurangkan keberkesanan perbelanjaan awam.

• Pelabur asing mungkin ragu dan kurang minat melabur jika integriti rendah.

• Pendapatan negara melalui cukai & hasil awam boleh terjejas.

Politik

• Melemahkan kepercayaan rakyat terhadap kerajaan & institusi.

• Memudahkan kronisme & nepotisme.

• Rasuah boleh mempengaruhi keputusan politik, kelulusan projek, dan pemberian kontrak.

Masyarakat

• Ketidakadilan sosial: rakyat biasa menderita lebih manakala yang berkuasa mendapat kelebihan.

• Meningkatkan rasa marah & ketidakpuasan terhadap sistem.

• Merosakkan nilai integriti, kejujuran, kepercayaan antara warga & kerajaan.

Berikut beberapa cadangan + idea bagaimana boleh diperkuat, disertakan dengan bukti atau sokongan:

1. Memperkukuh perlindungan pemberi maklumat (whistleblowers)

   • Pastikan pemberi maklumat & saksi dilindungi dengan undang-undang dan secara praktikal supaya rakyat lebih yakin melapor.

   • Meningkatkan kempen kesedaran bahawa melapor tidak akan membawa risiko peribadi.

2. Memperbaiki sistem tender & pengurusan kontrak

   • Lebih telus dalam proses tender, audit luaran & pemantauan bebas.

   • Menggunakan teknologi (e-tender, blockchain, sistem pemantauan digital) untuk mengurangkan campur tangan manual.

3. Pendidikan & kesedaran masyarakat

   • Menanam nilai integriti & etika sejak sekolah hingga ke peringkat masyarakat.

   • Kempen awam untuk memotivasi rakyat melaporkan rasuah.

4. Penguatkuasaan undang-undang & hukuman yang tegas

   • Pastikan SPRM & badan penguatkuasa diberi kuasa & kebebasan untuk siasat tanpa gangguan politik.

   • Hukuman yang setimpal bagi kesalahan rasuah supaya ada efek pengajaran.

5. Pengawasan & pemantauan awam dan antarabangsa

   • NGO, media bebas, institusi antarabangsa (Transparency International, CPI) dan masyarakat sivil mesti diperkuat untuk memantau tindakan kerajaan.

   • Kerjasama dengan badan antarabangsa untuk benchmark dan audit bebas.

Contoh bukti kejayaan:

• Seksyen 17A Akta SPRM 2009 (liabiliti korporat) telah dipinda, mulai berkuatkuasa, untuk menyasarkan rasuah dalam sektor swasta dan organisasi. pkps.gov.my

• Laporan modul “Pengurusan Risiko Rasuah” SPRM yang menunjukkan bahawa sistem audit & pemantauan boleh menurunkan peluang rasuah