Khái quát thuyết hiện sinh

Khái niệm chính trong tâm lý học hiện sinh

Đi tìm ý nghĩa cuộc đời

Sự quan tâm, tình yêu và ý chí

Phản đối xu hướng xem nhẹ nhân tính và xem thực tại như sản phẩm của tri giác chủ quan

Phản đối việc chia tách chủ thể và đối tượng, sự khách quan và chủ quan

Nhấn mạnh đến sự trở thành >< sự bất biến

Nhấn mạnh cân bằng giữa tự do và trách nhiệm

Con người tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống, có ý chí để tìm kiếm

Chịu trách nhiệm chính mình và cái mình muốn trở thành

Chống lại lý thuyết, đề cao sự trải nghiệm

Không ý thức được bản thân mình như một thực thể được sống và trở thành

Không tìm thấy ý nghĩa của cuộc sống

Cái chết không phải là cách duy nhất dẫn đến hư vô

Đối mặt với cái chết giúp ta:

• Sống có ý nghĩa và sống thật sự hơn

• Hiểu về hư vô của mình ở hiện tại

Động cơ ngầm ẩn của hầu hết các hành vi con người là cảm giác lo âu, sợ hãi

Sự lo âu đến từ:

• Ý thức rằng sự hiện diện của mình và những giá trị bị đe dọa phá hủy

• Trong hành trình đạt đến sự tự do

  => Khó khăn khi phát triển các tiềm năng

Lo âu bình thường

Lo âu nhiễu tâm (bệnh lý):

Con người luôn có những tiềm năng làm người và triển nở tối đa

Cảm giác tội lỗi xuất hiện khi:

• Chối bỏ những tiềm năng triển nở của bản thân

• Khi không hiểu được nhu cầu của đồng loại

  vd: không đủ khả năng giúp đỡ người khác...

• Quên đi sự phụ thuộc mình vào thiên nhiên

  vd: ăn chơi đến khi cơ thể suy nhược thì mới bắt đầu cảm thấy tội lỗi

Khủng hoảng khi các giá trị của mình bị chất vấn, tự vấn

Khủng hoảng do những biến cố đặc biệt => vỡ ra chân lý mới

Khủng hoảng do giai đoạn phát triển:

• Tuổi thiếu niên (teen)

• Tuổi trung niên

Đang tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống

Cảm thấy cô đơn và bị cô lập

Héo mòn bởi trầm uất/trầm cảm

Không biết mình là ai

Cảm thấy thành tựu bản thân vô nghĩa

Nhìn thấu sự nông cạn của mục tiêu và mong muốn nơi xã hội cần

Khao khát một cái gì sâu sắc và ý nghĩa

Nhận thấy cuộc sống phức tạp hơn so với trước đây

Cảm thấy mình nhỏ bé, bất lực khi đối mặt mọi thứ

Nhân thức sâu sắc về cái chết (lo lắng về sự hiện hữu)

Cảm thấy khác biệt cơ bản so với mọi người

Cảm nhận bản thân có gì đó không đúng, hỏng hóc từ bẩm sinh

Trống rỗng bên trong

Không tìm thấy nơi thuộc về

Sự chủ đích là có khả năng đưa ra các chọn lựa và hành động cho bản thân

Mang lại ý nghĩa cho các trải nghiệm

Giúp đưa ra những quyết định cho tương lai

Thường xuất hiện ở ý thức, đôi khi ở vô thức

Sự Tự do của Ý chí (Freedom of Will)

Muốn tìm Ý nghĩa (Will to Meaning)

Ý nghĩa Cuộc đời (Meaning of Life)

Con người không phụ thuộc hoàn toàn vào hoàn cảnh mà có tự do quyết định và tạo lập trường cho mình

Mỗi người được tự do định hình cuộc đời trong giới hạn được ban cho

"Sự tự do lớn nhất của chúng ta là sự tự do chọn lựa thái độ của mình" - Frankl

Tìm kiếm ý nghĩa cuộc đời là động lực sống căn bản của con người

"Tại sao tôi ở đây?"

"Tôi muốn gì từ cuộc đời này?"

"Mục đích đời tôi là gì?"

"Điều gì đem lại ý nghĩa cho cuộc đời tôi?"

Không thể tìm kiếm ý nghĩa một cách trực tiếp mà phải gián tiếp thông qua:

• Sự tham gia - dấn thân trong công việc, trong xây dựng, sáng tạo và trong sự yêu thương

• Chính sự khổ đau: bằng việc thay đổi quan điểm mà cá nhân dùng để đối mặt với nó

Cuộc đời có ý nghĩa khi con người nhận thức được tiềm năng và sứ mệnh bản thân

Nhận ra ý nghĩa từng giây phút, từng hoàn cảnh

Nhận ra ý nghĩa của sự sống và cái chết

Sự quan tâm (care): nhìn người khác là đồng bạn, cưu mang nỗi niềm của họ

Tình yêu (love): vui mừng vì sự hiện diện của người khác, xác nhận giá trị và sự phát triển của người đó lẫn chính mình

Ý chí (will): khả năng tổ chức bản thân để tiến đến một mục tiêu

Xã hội hiện đại: tách biệt tình yêu và ý chí

Quá trình tách biệt diễn ra từ thời thơ ấu

Sự cần thiết phải tái hợp tình yêu và ý chí để vươn đến và mở ra với người khác

Tâm lý trị liệu: hợp nhất tình yêu và ý chí

Các loại tình yêu:

• Tình dục (sex)

• Ái tình (Eros)

• Tình bạn, tình anh em (Philia)

• Tình bác ái huynh đệ (Agape)

Năng lực tự ý thức

Tự do và trách nhiệm

Sáng tạo nhân dạng & kiến tạo mối quan hệ ý nghĩa

Tìm kiếm ý nghĩa, mục đích, giá trị

Lo lắng là điều tất yếu của cuộc sống

Nhận thức về cái chết và sự không hiện hữu

Khi không tìm thấy ý nghĩa cuộc đời, ta cảm thấy vô nghĩa và trống rỗng => Tìm kiếm để lấp đầy khoảng trống

=> theo Frankl: lực hút hiện sinh (Existential vacuum)

Vd: nghiện ngập, trầm cảm, tự tử, bệnh tâm/thể lý khác