-Ngày sinh: 6 tháng 10 năm 1942

-Ngày mất: 29 tháng 8 năm 1988

-Quê quán: La Khê, Hà Đông (nay thuộc Hà Nội)

-Cuộc đời:

• Mồ côi mẹ từ nhỏ, được bà nội nuôi dưỡng.

• Từng là diễn viên múa của Đoàn Văn công Nhân dân Trung ương trước khi chuyển sang sáng tác văn chương.

• Bắt đầu sáng tác thơ từ năm 1959, để lại nhiều tác phẩm nổi bật trong nền văn học Việt Nam.

Xuân Quỳnh không chỉ là một nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại mà còn là biểu tượng của tâm hồn nhạy cảm và tình yêu cuộc sống. Những tác phẩm của bà vẫn luôn được yêu mến, góp phần làm phong phú nền thơ ca nước nhà.

Mở đầu bài thơ với hai câu thơ cùng cấu trúc tạo nên những làn sóng vừa nhẹ nhàng vừa mạnh mẽ: “Dữ dội và dịu êm/ Ồn ào và lặng lẽ”. Câu thơ tạo thành hai cặp đối lập: “dữ dội / ồn ào” và “dịu êm / lặng lẽ”, chỉ với bốn tính từ nhưng Xuân Quỳnh đã diễn tả đầy đủ những cung bậc khác nhau của sóng. Đây đồng thời cũng chính là cung bậc cảm xúc của người con gái khi yêu. Xuân Quỳnh ngắt nhịp 2/3 cho câu thơ, đồng thời với sự luân phiên nhịp nhàng bằng trắc đã có thấy sự đối nghịch trong những trạng thái của sóng, cũng là trạng thái của em, với liên từ “và” đã khẳng định dù chúng là những xúc cảm đối nghịch nhưng luôn song song tồn tại với nhau, không mâu thuẫn mà đan xen, vận động và có sự chuyển hóa. Đây chính là những cung bậc cảm xúc phức tạp trong tâm hồn người con gái đang yêu.

Chuyện tình yêu mấy ai có thể hiểu sâu sắc và tường tận, nhưng người con gái ở đây không chịu những yếu tố mập mờ như thế, cô quyết tâm từ bỏ không gian nhỏ hẹp, đến với không gian rộng lớn:

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể

Đây quả thực là một quyết định hết sức táo bạo, quyết liệt của người con gái. Nó khác hẳn người con gái trong xã hội cũ luôn bẽn lẽn, thẹn thùng, không dám quyết định cuộc đời mình. Còn người con gái chủ động tìm kiếm câu trả lời, tìm kiếm hạnh phúc.

Khát khao được yêu thương là nỗi khát khao muôn đời, đặc biệt là tuổi trẻ. Xuân Diệu đã từng viết rằng: “Làm sao sống được mà không yêu/ Không nhớ không thương một người nào”. Yêu đương như một lẽ tất yếu của con người, và người con gái trong bài thơ cũng vậy, nỗi khát khao tình yêu bồi hồi trong lồng ngực trẻ, luôn thổn thức, rực cháy. Các từ “ngày xưa”, “ngày sau” khẳng định sự trường tồn vĩnh cửu của sóng cũng như sự trường tồn vĩnh cửu, bất diệt của tình yêu:

“Nỗi khát vọng tình yêu

Bồi hồi trong ngực trẻ”

Trong bất cứ vấn đề nào của cuộc sống, con người luôn có nhu cầu giải mã, lí giải chúng và trong tình yêu của không phải là một ngoại lệ: “Trước muôn trùng sóng bể /.../ Khi nào ta yêu nhau”. Hình tượng sóng được Xuân Quỳnh sử dụng để diễn tả bản chất của tình yêu đó là sự bí ẩn không thể lí giải được. Giữa em và muôn trùng sóng bể có sự đối lập rất rõ nét, em nhỏ bé, mong manh, hữu hạn trước cái vô biên, rộng lớn của vũ trụ, chính điều đó đã làm thức dậy những suy tư, trăn trở trong lòng cô gái đang yêu. Từ “em nghĩ” được lặp lại hai lần, nhấn mạnh vào nhu cầu khám phá, cắt nghĩa. Em nghĩa về biển lớn “Từ nơi nào sóng lên?” và câu trả lời là “Sóng bắt đầu từ gió”; em nghĩ về anh và em, là câu hỏi muôn đời: “Khi nào ta yêu nhau?”, và câu trả lời thật chính xác: “Em cũng không biết nữa”. Quả đúng tình yêu chẳng thể đong đếm, cân đo chính xác từng giây phút, từng thời điểm, tình yêu như một cơn mưa rào, bất chợt đến khiến ta ngỡ ngàng, hạnh phúc. Hai câu hỏi của nhân vật trữ tình đan cài, hòa quyện vào nhau, chúng dường như nhập vào làm một. Nếu như nguồn gốc của sóng, ta có thể cắt nghĩa được, thì nguồn cội của tình yêu ta lại không thể cắt nghĩa nổi. Đó là một điều lạ lùng, bí ẩn, đây cũng chính là yếu tố tạo nên sự hấp dẫn cho tình yêu.

Những nhịp sóng khi êm đềm, khi dâng lên cuộn trào cũng như chính cung bậc cảm xúc trong tình yêu: Con sóng dưới lòng sâu /.../ Dù muôn vời cách trở. Nỗi nhớ là cảm xúc chủ đạo của đoạn thơ này, nỗi nhớ ấy gắn với không gian “dưới lòng sâu”, “trên mặt nước”, với “bờ”; nó bao trùm cả thời gian “ngày đêm không ngủ được”, và xâm chiếm tâm hồn con người, ngay cả trong vô thức “Lòng em nhớ đến anh/ Cả trong mơ còn thức”. Một tiếng “nhớ” thôi mà đã diễn tả đầy đủ được tình yêu em dành cho anh. Đồng thời đây là khổ duy nhất trong bài có đến 6 câu thơ, sự phá cách ấy đã góp phần diễn tả trào dâng mãnh liệt của nỗi nhớ trong tình yêu.

Nỗi nhớ da diết, khắc khoải đi cùng với sự thủy chung, son sắt trong tình yêu của nhân vật trữ tình: “Dẫu xuôi về phương Bắc/.../ Hướng về anh – một phương”. Phương Bắc và phương Nam là hai địa danh cách xa nhau hàng ngàn cây số, sử dụng hai danh từ này nói lên sự xa xôi, cách trở. Đặc biệt trong cách dùng từ xuôi về Bắc, ngược về Nam dường như đã hàm chứa sự cách trở, éo le, những biến động trong cuộc đời. Nhưng đối lập với cái thường biến ấy là sự bất biến “Nơi nào em cũng nghĩ/ Hướng về anh – một phương”. Đó là biểu hiện của tấm lòng thủy chung, son sắt.

“Ở ngoài kia đại dương

Trăm ngàn con sóng đó

Con nào chẳng tới bờ

Dù muôn vời cách trở”

Trong khổ thơ, Xuân Quỳnh sử dụng rất sáng tạo cặp hình ảnh ẩn dụ “sóng – bờ” ở đây được sử dụng rất mới mẻ dù đã được nói đến nhiều trong ca dao, thơ cũ. Nếu trong ca dao, sóng/ thuyền/ đò là ẩn dụ cho người con trai, bờ/ bến ẩn dụ cho người con gái; thì ở đây “sóng” lại là hình ảnh của người con gái, “bờ” là niềm hạnh phúc sum vầy. Như vậy, trong khổ thơ, ta không chỉ thấy vẻ đẹp của một tình yêu mãnh liệt, thủy chung mà còn thấy được sự chủ động đầy mạnh mẽ của người con gái khi yêu.

Từ bỏ cái chật chội, bé nhỏ Xuân Quỳnh hướng đến cái lớn lao hơn, đẹp đẽ hơn đó là khát vọng dâng hiến và bất tử hóa tình yêu: Cuộc đời tuy dài thế/.../ Để ngàn năm còn vỗ. Khổ thơ thứ tám vừa là suy tư về không gian, thời gian nhưng đồng thời cũng thể hiện những nhận thức trong tình yêu và đi đến ước nguyện được tan ra, được dâng hiến trọn vẹn trong tình yêu. Nhà thơ khao khát tình yêu của mình hoà trong tình yêu của mọi người. “Tan ra” không phải mất đi mà hoà giữa cái chung và cái riêng. Tình yêu như thế không bao giờ cô đơn.

Bài thơ sáng tạo hình tượng sóng đặc sắc, giàu ý nghĩa biểu tượng. Kết hợp với kết cấu song hành giữa “sóng” và “em” khi đan cài, hòa quyện làm một khi tách rời, độc lập để nhìn ngắm, nhận thức và soi chiếu nhau. Thể thơ ngũ ngôn, giàu nhịp điệu, ngôn ngữ tinh tế, giàu cảm xúc đã góp phần tạo nên sự thành công của tác phẩm.

Với hình tượng “sóng” giàu sức biểu cảm và trên cơ sở khám phá sự tương đồng “sóng” và “em”, Xuân Quỳnh đã diễn tả một cách chân thực và đầy đủ nhất tình yêu của một người phụ nữ thiết tha, nồng nàn, chung thủy, muốn vượt lên thử thách, bão giông của cuộc đời và sự hữu hạn của đời người để sống trọn vẹn trong tình yêu. Tình yêu ấy vừa mang vẻ đẹp truyền thống vừa có những nét hiện đại

1.Giàu cảm xúc, chân thành và gần gũi:

Thơ Xuân Quỳnh giàu chất trữ tình, chân thật và giản dị, dễ đi vào lòng người. Bà thường thể hiện cảm xúc một cách trực diện, không cầu kỳ mà sâu lắng và tinh tế.

2.Chất nữ tính đậm nét:

Thơ của Xuân Quỳnh mang đậm dấu ấn nữ tính với những rung động tinh tế, nhạy cảm trong tình yêu, cuộc sống và thiên nhiên. Bà thể hiện nỗi niềm của người phụ nữ với khát vọng yêu thương, hạnh phúc và những trăn trở, lo âu.

3.Tình yêu tha thiết, mãnh liệt nhưng cũng đầy lo âu:

Trong thơ tình, Xuân Quỳnh bộc lộ tình yêu mãnh liệt, nồng nàn nhưng không thiếu những âu lo, khắc khoải về sự mong manh của hạnh phúc. Tiêu biểu là bài Sóng với hình ảnh sóng đôi khi dữ dội, khi lại dịu êm, tượng trưng cho tâm trạng người con gái khi yêu.

4.Gắn bó sâu sắc với thiên nhiên và cuộc sống đời thường:

Thiên nhiên trong thơ Xuân Quỳnh không chỉ là bối cảnh mà còn là phương tiện để diễn đạt cảm xúc. Những hình ảnh như sóng biển, gió, mây, hoa… đều mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Ngoài ra, bà cũng viết nhiều về tình cảm gia đình, tình mẫu tử với những vần thơ ấm áp, giàu tình người (Con yêu mẹ, Thơ cho bé…).

5.Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức biểu cảm:

Ngôn từ trong thơ Xuân Quỳnh mộc mạc, tự nhiên, không trau chuốt cầu kỳ nhưng rất giàu nhạc điệu và hình ảnh, dễ tạo được sự đồng cảm với người đọc.

6.Khát vọng hạnh phúc và niềm tin vào cuộc sống:

Dù nhiều lúc thể hiện sự lo âu, bất an, thơ Xuân Quỳnh vẫn ánh lên khát vọng sống, khát vọng yêu thương và niềm tin vào những giá trị tốt đẹp của cuộc đời.

Những tác phẩm tiêu biểu thể hiện rõ phong cách này có thể kể đến như: Sóng, Thuyền và biển, Tự hát, Nói cùng anh, Thơ tình cuối mùa thu…

• Nội dung chính:

Bài thơ thể hiện vẻ đẹp của tình yêu qua hình tượng sóng và người phụ nữ đang yêu. “Sóng” là biểu tượng cho khát vọng tình yêu mãnh liệt, vĩnh cửu, vừa giản dị, chân thành, vừa sâu sắc và phức tạp. Qua đó, Xuân Quỳnh cũng bộc lộ nỗi khát khao hòa hợp, gắn bó bền chặt trong tình yêu, dù vượt qua bao thử thách của không gian và thời gian.

• Thông điệp:

Tình yêu là một sức mạnh trường tồn, vượt lên mọi giới hạn của cuộc đời.

2. THUYỀN VÀ BIỂN:

• Nội dung chính:

Bài thơ là câu chuyện tình yêu giữa “thuyền” (người đàn ông) và “biển” (người phụ nữ). Qua hình ảnh ẩn dụ này, Xuân Quỳnh đã gửi gắm những cung bậc cảm xúc trong tình yêu: sự hạnh phúc, mãnh liệt, nhưng cũng đầy những nỗi niềm lo âu, trăn trở khi tình yêu gặp sóng gió.

• Thông điệp:

Tình yêu không chỉ là niềm vui, mà còn cần sự đồng cảm, thấu hiểu và vượt qua thử thách để mãi gắn bó bền lâu.

3. TỰ HÁT:

• Nội dung chính:

Đây là bài thơ tự sự, nơi Xuân Quỳnh bộc lộ tiếng lòng của một người phụ nữ đang yêu. Tác phẩm thể hiện những cảm xúc vừa mãnh liệt, vừa chân thành, vừa lo âu trong tình yêu, cùng khát vọng được sống trọn vẹn với tình yêu.

• Thông điệp:

Tình yêu của người phụ nữ là chân thành và mãnh liệt, đồng thời chứa đựng cả những nỗi niềm lo lắng, khát khao được yêu thương trọn vẹn.

4. HOA CỎ MAY:

• Nội dung chính:

Bài thơ mang phong vị hoài niệm, gợi nhớ về những kỷ niệm của tình yêu và tuổi trẻ. Hình ảnh hoa cỏ may tượng trưng cho sự giản dị, chân thành nhưng cũng đầy vấn vương, như những dấu ấn không thể xóa nhòa của những mối tình đã qua.

• Thông điệp:

Tình yêu và ký ức tuổi trẻ luôn là những điều đẹp đẽ, thiêng liêng, dù thời gian có trôi qua cũng không thể phai mờ.