EDEBİYAT PROJE ÖDEVİ by Ahmet Furkan GÖNEL https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000 en-us 2018-04-14 21:42:38 UTC 2018-05-04 09:03:48 UTC hello@padlet.com https://padlet-assets.s3.amazonaws.com/icons/Folder.png DİVAN EDEBİYATI frkngnl000 https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/251826420 Klasik edebiyat, yüksek zümre edebiyatı olarak da bilinen Divan edebiyatı, Türklerin 13. ve 19. yüzyıllar arasında Anadolu’da oluşturdukları İslam kültürünün ortak özelliklerini yansıtan, geniş ölçüde Arap ve Fars edebiyatlarının etkisini taşıyan bir dönemdir. Şairler, eserlerini “Divan” adı verilen kitapta topladıkları için bu ismi almıştır. Divan şairleri, Arap ve İran edebiyatından aldıkları nazım biçimlerini kendi duyuş ve düşünüşlerine göre kullanmışlardır.

Divan edebiyatı, Türklerin İslam dinini kabul etmelerinden sonra oluşmuş bir edebiyattır. Bundan dolayı din, Allah, peygamber, tasavvuf vb. konular bu edebiyatta önemli bir yer tutar. Divan şairleri, çoğunlukla medrese kültürüyle yetişmiştir. Divan şairlerinin işlediği en önemli konuların başında aşk gelir. Şiirlerde çoğunlukla ‘Allah aşkı. peygamber aşkı” işlenmiştir. Divan şiirinde bir kişiye duyulan ve mecazi aşk olarak nitelenen aşk da ele alınır. Ancak mecazi aşk da çoğunlukla Allah aşkına (ilahi aşk) dönüşür.

Divan edebiyatında şiire, düzyazıdan daha çok önem verilmiştir. Ancak bu, divan edebiyatında nesir olmadığı anlamına gelmemelidir. Çünkü divan edebiyatında nesir alanında da eserler verilmiştir.

]]> 2018-04-14 21:43:23 UTC https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/251826420 DİVAN EDEBİYATI GENEL ÖZELLİKLERİ: frkngnl000 https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/251827585 1. Divan Edebiyatı, 14. yüzyıldan başlayarak medrese eğitimi görmüş şehirli aydınlara seslenen bir edebiyattır.

Saray, konak ve medrese gibi devrin yönetim ve öğretim çevre­leri ile bunlara yakın olan kesimler içinde varlık göstermesinden dolayı saray edebiyatı, daha çok okumuş kesime hitap ettiği için zümre edebiyatı, şairlerin şiirlerini divan denilen şiir defterlerinde toplamaları nedeniyle divan edebiyatı da denilen edebiyat döne­midir.

2. Bu edebiyat geçiş dönemi 11. ve 13. yüzyıllardan sonra, ortak İslamî edebiyatın bir parçası haline gelir. 

İlk edebi ürünlerini 11. ve 13. yüzyıllar arasında veren eski Türk Edebiyatı, Arap ve İran edebiyatları etkisinde bir edebiyat dönemi başlatır. Etkilenme ve örnek alma çerçevesinde başlayan bu ede­biyat, zaman içinde farklı bir bakış açısı, duygu ve düşünceleri kendine özgü bir anlatımla ortaya koyarak ortak İslamî edebiyata kendi damgasını vurur.

3. 14. yüzyıldan başlayarak Tanzimat dönemine kadar var­lığını yüzyıllarca sürdüren bu edebiyat, kendine özgü bir gelenek yaratmıştır.

4. Bu dönem edebiyatı nazım ağırlıklı olarak gelişmiştir. 

5. Şiirde biçim, biçimsel kusursuzluk büyük   önem taşımış­tır.

Şiirin kuruluşu kesin kurallara bağlanmıştır. Bu kurallar şiirin bi­çimini oluşturan nazım birimi ölçü ,uyak,nazım şekli başlıca nazım şekilleridir.

6. Bu edebiyatın dili Osmanlıcadır. 

Divan edebiyatının dili, ortak İslâm uygarlığının kullandığı yazılı kültür diline dayanır. Yazı dilinde Arap alfabesi kullanılmıştır. Osmanlıca; Arapça, Farsça ve Türkçe’nin karışımıdır.

7) Divan edebiyatında şiirlere özel bir ad, bir başlık kon­maz. 

Divan şaireri şiirlerini genel olarak nazım şekilleriyle adlandırır. Gazel, kaside, mesnevi, terkib-i bend vb.

8)Divan şiirinde mazmunlar geniş yer tutar. 

Duygu ve düşüncelerin belirli, kalıplaşmış sözlerle ifadesine maz­mun denir.


9)Divan edebiyatı konu,tema ve türler yönünden belli ka­lıplar içinde kalmıştır. 

Çoğu Arap ve Fars edebiyatlarıyla ortak olan konu, tema ve tür­ler, hemen hemen bütün sanatçılar tarafından ya olduğu gibi ya da çok küçük değişiklikler yapılarak kullanılmıştır. Biçimde olduğu gibi konuda da görülen bu sıkı disiplin, insanın duygu ve düşüncelerinin olduğu gibi anlatmasını, toplumda olup bitenleri ortaya koymasını, sanatçının özgür ifadesini sınırlamış, sanatçıyı dar bir alanda bırakmıştır. 


10)Divan edebiyatı geniş halk kesimlerinden kopuk ve so­yut bir edebiyattır. 

Divan edebiyatında her şey zihinden tasarlanmıştır. Toplumsal sorunlar, günlük hayat ve yerli yaşam esere yansımamıştır. Hayali ve soyut unsurlar eserlerde ağırlıklı olarak kendini gösterir.





]]> 2018-04-14 22:09:46 UTC https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/251827585 DİVAN ŞİİRİ frkngnl000 https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/251852067
  • Aruz ölçüsü kullanılmıştır.
  • Daha çok tam ve zengin uyak kullanılmıştır.
  • Şiirler, “göz için kafiye” anlayışıyla yazılmıştır.
  • Nazım birimi olarak ağırlıklı olarak beyit tercih edilmiş, beyte göre az da olsa dörtlük kullanılmıştır.
  • Arapça ve Farsça sözcük ve tamlamalar yoğun olarak kullanılmıştır.
  • Oldukça sanatlı, ağır bir dili vardır.
  • Anlam ve söz sanatlarına yer vermek bir hüner olarak görülmüştür.
  • Gazel, mesnevi, kaside ve rubai gibi Arap ve İran edebiyatı nazım şekillerinin yanı sıra Türklere ait olan şarkı ve tuyuğ nazım şekilleri de kullanılmıştır.
  • Şiirler konularına göre tevhit, münacat, naat, methiye, fahriye, mersiye, hicviye adlarını almıştır.
  • Aşk, şarap, sevgili, Allah aşkı gibi konular ağırlıklı olarak işlenmiştir.
  • Bütün güzelliğine değil parça güzelliğine önem verilmiştir.
  • “Sanat için sanat.” anlayışı egemendir.
  • Duygu ve düşünceler kalıplaşmış sözlerle; yani “mazmun”­larla anlatılmıştır.
  • Şairler, mahlaslarını son beyitte söylemişlerdir.

    • En çok kullanılan nazım şekilleri; 
    • Gazel               
    • Kaside             
    • Rubai         
    • Şarkı
    • Tuyuğ              
    • Murabba            
    • Terkibibent

    ]]>     2018-04-15 07:07:05 UTC https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/251852067     Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri frkngnl000 https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/251853293 a) Nazım birimi beyit olan nazım biçimleri;

    1.Gazel:  
    • Divan şiirinde en çok kullanılan nazım şeklidir.
    • Aşk, sevgi, güzellik ve şarap konularını işleyen lirik şiirlerdir. 
    • Beyit sayısı genellikle 5-15 arasındadır.
    • Kafiye düzeni, ‘aa, ba, ca, da…” biçimindedir. 
    •  Beyitler arasında genellikle konu bütünlüğü olmaz.
    • Bütün beyitler aynı konuyu işliyorsa bu tür gazellere “yek-ahenk” denir. 
    •  Bütün beyitler aynı söyleyiş güzelliğindeyse bu tür gazellere de “yek-avaz” denir.
    •  Gazelin ilk beytine ‘matla”, son beytine “makta” denir. 
    • Gazelin en güzel beytine “beytül gazel” denir. 
    • Fuzuli, Baki, Nedim, Necati, Taşlıcalı Yahya, Naili ve Şeyh Galip önemli gazel şairleridir.
    2. Kaside: 
    • Kelime anlamı “kastetmek, yönelmek”tir. 
    •  Belli bir amaçla yazılmış şiirlerdir. 
    • Beyit halinde yazılır. 
    • Genellikle din ve devlet büyüklerini övmek için yazılır. 
    • Beyit sayısı çoğunlukla 33 ve 99 arasındadır. 
    • Kafiye düzeni “aa, ba, ca, da” şeklindedir. 
    • İlk beytine “matla” , son beytine “makta” denir. 
    • En güzel beytine “beytü-l kasid” denir. 
    • Şairin adının veya mahlasının geçtiği beyte “taç beyit” denir. 
    • Fuzuli, Ahmet Paşa önemli kaside şairleridir. 
    3.Kıta: 
    • İki beyitten oluşur. 
    • Kafiye düzeni “uxaxa” şeklindedir. 
    • Değişik konularda yazılır. 
    • Beyitler arasında anlam birliği vardır. 
    • Şairin mahlası bulunmaz. 
    4.Müstezat:
    • Bu nazım şekli, gazelin özel biçimidir. 
    • Uzun dizelere kısa bir dize eklenerek yazılır. 
    • Her beyti bir uzun bir kısa cümleden oluşur. 
    • Uzun dizelere eklenen kısa mısralara “ziyade” adı verilir. 
    • Aşk, ayrılık, doğa güzelliği, vb. konularda söylenir. 
    • Kafiye düzeni “aa, bb, cc, dd” şeklindedir. 

    b) Nazım birimi dörtlük olanlar;

    1.Rubai:
    • Aruzun kendine özgü kalıpları ile yazılan, dört dizeden oluşan bir nazım şeklidir. 
    • Uyak düzeni manide olduğu gibi “aaxa” şeklindedir. 
    • Daha çok felsefe ve tasavvufla ilgili düşünceler, dünya görüşü, bir nükte işlenir. 
    • Az sözle çok şey ifade etmek amaçlandığından rubaide anlam yoğunluğu vardır. 
    • Şairler rubaide mahlas söylemez. 
    • En büyük şairi Ömer Hayyamdır. 
    2.Tuyuğ:
    • Türklerin divan edebiyatına kazandırdıkları nazım şeklidir. 
    • Uyak düzeni “aaxa” şeklindedir. 
    • Rubai gibi tek dörtlükten oluşan tuyuğ, aruzun sadece “fâilâtün, fâilâtün, fâilün” kalıbıyla yazılır. 
    • En önemli şairi Kadı Burhaneddin’dir. 
    3.Murabba: 
    • Dörder dizelik bentlerden oluşan nazım şeklidir. 
    • Uyak düzeni “aaaa, bbba, ccca” şeklindedir. 
    • Övgü, yergilerde; dini ve öğretici konularda yazılan murabbalar çoğunlukla 6-7 dörtlükten oluşur. 
    • En önemli şairi, Namık Kemal’dir. 
    4.Şarkı:
    • Bestelenmek için yazıldığından sadedir. 
    • 3-5 dörtlükten oluşur. 
    • Uyak düzeni “abab, cccb, dddb” şeklindedir. 
    • Nakaratlıdır. 
    • Şarkının üçüncü dizesine miyan denir. 
    • Şair mahlasını son dörtlükte söyler. 

    c) Nazım birimi bent olanlar;

    1.Terkibibent:
    • 8-20 bentlerden oluşur.
    • Şair son beyitte mahşasını söyler. 
    • Uyak düzeni “aaxax...w, bbxbx...y” şeklindedir. 
    • Dini, felsefi ve tasavvufi konular işlenir. 

    2.Terkibibent:
    • Şekil olarak terkibibentler ile aynı özelliklere sahiptir. 
    • Vasıta beyti her bendin sonunda tekrarlanır. 
    • Devirden, felekten şikayet gibi konularla yazılmıştır. 
    • Edebiyatımızda çok kullanılmıştır. 
    • Şairleri; Nesimi, Şeyhi, Fuzuli, Baki. 
    3.Müseddes: 
    • Aynı vezinde altı mısralık bentlerin birleşmesiyle meydana gelen nazım biçimine denir. 
    • 5-7 bent arasında yazılmıştır. 
    • "aaaaa, bbbba, cccca, dddda” şeklinde kafiyelenir. 
    • Hemen her konuda yazılmakla birlikte daha çok tasavvufi düşünceleri anlatmada kullanılmıştır. 
    • Şairleri; Fuzuli, Bağdatlı Ruhi, Naili, Nedim, Şeyh Galip. 
    4.Tesdis:
    • Bir gazelin her beytinin önüne aynı ölçü ve kafiyede dört dize eklenerek oluşturulan müseddeslere denir. 
    5.Muhammes: 
    • Uyak düzeni “aaaaa, bbbba, cccca, dddda” şeklindedir. 
    • Bir gazelin her beytinin başına aynı ölçü ve kafiyede üç dize eklenerek oluşturulan muhammes’e tahmis denir. 
    6.Taştir:
    • Edebiyatta, bir şairin gazelinin her beytinin arasına aynı vezin ve kafiyede iki ya da üç dize eklenerek oluşturulan şiirlere taştir denir. 
    • Edebiyatımızda çok kullanılmıştır. 
    • Şairleri; Nedim, Emderunlu Vasıf, İzzet Molla. 


    ]]>     2018-04-15 07:26:35 UTC https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/251853293     DİVAN EDEBİYATI NAZIM TÜRLERİ frkngnl000 https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/251863097 Divan edebiyatında nazım biçimlerinin yanında nazım türleri de vardır. Bu nazım türleri, işlediği konuya göre isimlendirilir.

    Tevhid:  Allah’ın birliğini ve yüceliğini konu edinen ve kaside nazım biçimiyle yazılan şiirlerdir.

    Münaccat: Allah’a yalvarıp yakarmak, ondan af dilemek için yazılan şiirlerdir. Genellikle kaside nazım şekliyle yazılır.

    Naat: Hz. Muhammed i övmek için yazılan şiirlerdir. Kaside şeklinde yazılan bu tür şiirlerde Hz. Muhammed’in türlü vasıfları ve mucizeleri anlatılır.

    Mersiye: Ölen kişilerin ardından söylenen yas şiirleridir. İslamiyet öncesi edebiyattaki adı “sagu”, halk edebiyatındaki adı ise “ağıt “tır. Genellikle terkib-i bend ve kaside nazım şekliyle yazılır.

    Medhiye: Ünlü bir kişiyi övmek için kaside şekliyle yazılan şiirlerdir. Ya padişah, vezir, şeyhülislam gibi yaşayan devlet büyüklerine ya da 4 halife ve başka din-tarikat ulularına yazılır.

    Hicviye: Herhangi bir kişiyi ya da düşünceyi yermek amacıyla kaside veya kıt a nazım biçimleriyle yazılan şiirlerdir. Halk edebiyatındaki adı “taşlama”, yeni şiirimizdeki adı “yergi”, Batı edebiyatındaki adı ise “satirik şiir”dir. Medhiyelerde ve hicviyelerde abartılı bir üslup vardır. En ünlü hicviye şairi Nefi dir.

    Fahriye: Şairin kendisini övdüğü şiirlerdir. Genellikle kasideler içinde bir bölümdür. Fahriyede de sanatlı bir üslup kullanılır.


    ]]>     2018-04-15 09:30:04 UTC https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/251863097     DİVAN ŞİİRLERİ: frkngnl000 https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/252339660 Aceb Bu Derdümün Dermanı Yok mı
    (GAZEL)

    Aceb bu derdümün dermânı yok mı
    Ya bu sabr itmegün oranı yok mı

    Yanaram mûmlayın başdan ayağa
    Nedür bu yanmağun pâyânı yok mı

    Güler düşmen benüm ağladığıma
    Aceb şol kâfirün îmânı yok mı

    Delübdür ciğerümi gamzen okı
    Ara yürekde gör peykânı yok mı

    Gözi hançerlerin boynuma çaldı
    Aceb ol zâlimün imânı yok mı

    Su gibi kanumı toprağa kardun
    Ne sanursın garîbün kanı yok mı

    Cemâl-i hüsnüne mağrûr olursın
    Kemâl-i hüsnünün noksânı yok mı

    Begüm Dehhânîye ölmezdin öndin
    Tapuna irmeğe imkânı yok mı
                                                             
                                                          -DEHHANİ-


    Aceb Nitdüm Yâre Virmez Selâmı
    (GAZEL)

    Aceb nitdüm yâre virmez selâmı
    Bu zâlim müddeî komaz ola mı

    Menüm iki cihânda yârum oldur
    Menem anun alur kemter gulâmı

    Şu cefâlar ki sen bana kılursen
    Aceb kâfir müselmâna kıla mı

    Yûsufa kalmadı bu hüsn bâkî
    Kıyâs eyle sana yârum kala mı

    Seni sevmez mi yohsa Şeyyâd Hazma
    Denînün biridür bu kaltabânî

                                                        -ŞEYYAD HAMZA-


    Ayet-i Sebâl-mesânîdir Yüzün
    (Tuyuğ)

    Âyet-i Sebal-mesânîdir yüzün
    Otuz ikinin nişânıdır yüzün
    Bâğ-ı cennet ergavânıdır yüzün
    Mihr ü mâhın armağânıdır yüzün

                                                          -NESİMİ-


    Bulmışum Hakkı Enel-hak Söylerim
    (Tuyuğ)


    Bulmışum Hakkı enel-hak söylerim
    Hak benim Hak bendedir Hak söylerim
    Gör bu esrârı ne muğlak söylerim
    Sâdıkım kavlimde saddak söylerim

                                                              -NESİMİ-



    Gül Yüzünde Göreli Zülf-i Semen-sây Gönül
    (Murabba)

    Gül yüzünde göreli zülf-i semen-sây gönül
    Kara sevdaya yiler bî-ser ü bî-pây gönül
    Dimedüm mi sana dolaşma ana hay gönül
    Vay gönül vay gönül vay gönül ey vay gönül
    Bizi hâk itdi hevâ yolına sevdâ nidelüm
    Pây-mâl eyledi bu zülf-i semen-sâ nidelüm
    Kul idinmezdi güzeller bizi illâ nidelüm
    Vay gönül vay gönül vay gönül ey vay gönül
    Felekün nûş iderem nîşini sâğarlar ile
    Doğradı hâr-ı cefâ bağrumı hançerler ile
    Baş koşam dimez idüm ben dahi dil-berler ile
    Vay gönül vay gönül vay gönül ey vay gönül
    Yarun itden çog uyar ardına ağyâr diriğ
    Bize yâr olmadı ol şuh-ı sitem-gâr diriğ
    Kıldı bir dil-ber-i hercâîyi dil-dâr diriğ
    Vay gönül vay gönül vay gönül ey vay gönül
    Ben dimezdüm ki hevâ yolına ser-bâz gelem
    Ney-i ışkunla gamun çengine dem-sâz gelem
    Dir idüm ışk kopuzun uşadam vâz gelem
    Vay gönül vay gönül vay gönül ey vay gönül
    Dil dilerken yüzinin vaslını cândan dahi yiğ
    Bir demin görür iken iki cihândan dahi yiğ
    Akdı bir serve dahi âb-ı revândan dahi yiğ
    Vay gönül vay gönül vay gönül ey vay gönül
    Ahmedem kim okınur nâmum ile nâme-i ışk
    Germdür sözlerümün sûzile hengâme-i ışk
    Dil elinden biçilübdür boyuma câme-i ışk
    Vay gönül vay gönül vay gönül ey vay gönül

                                                         -Ahmed Paşa-



    Key Based U Key Based Key Based U Key
    (Rubai)

    Key bâsed u key bâsed u key bâsed u key
    Mey bâsed u mey bâsed u mey bâsed u mey
    Men bâsem u men bâsem u men bâsem u men
    V'ey bâsed u v'ey bâsed u v'ey bâsed u v'ey

    Açıklaması:

    Ne zaman olur, ne zaman olur, ne zaman olur, ne zaman?
    Mey olur, mey olur, mey olur, mey..
    Ben olurum, ben olurum, ben olurum, ben;
    Sen olursun, sen olursun, sen olursun, sen...

                                     -Mevlana Celaleddin-i Rumî-



    Tâ Kıldı Tecelli Bu Benim Gönlüme Allah
    (Müstezat)

    Tâ kıldı tecellî bu benim gönlüme Allâh
    Lutf ile eyvallâh
    Firkatda yanan cânıma vasl irdi be-dil-hâh
    El-minnetü lillâh

    Nâ-gâh irişdi bana ilhâm zi-hazret
    Gafletten uyandım
    Vahdet güneşi doğdu vü şâm oldı seher-gâh
    Gam kalmadı billâh

    Ez-gayb-ı hüviyet bana nutk-ı ehâdiyyet
    Aytdı ki fe-firrû
    Terk eyledim uş mülk ile mâl ü vatan u câh
    Yâs tutdım ilallâh

    Fânî okudum dünyeni ez-rûy-ı hakîkat
    Dîdâra değişdim
    Tecrîd olub aytdım ki tevekkeltü alallâh
    Kul küllün minallâh

    Ez-rûy-ı hakîkat bana her nesne ki irdi
    Ez-hazret-i Alî
    Reddiyyet ile kılmadım hîç nesneden ikrâh
    Tâ olmaya bî-râh

    Maşûk-ı hakîkî zi-kerem çünkü bırakdı
    Bürkazi-ruh-ı hod
    Mahv oldı feleklerde kevâkib güneş ü mâh
    Kıl secde be-dergâh

    Gel ârif isen koyma Nesîmî demin elden
    Bu âdemi tanı
    İrfân ile kıl dünyede bâzâr maallâh
    Ta kıla nazar şâh

                                                             -NESİMİ-


    Yersa Baz-ı Evlâdı Asdıkai
    (Kıt’a)

    Meh-i burc-ı şeref tutuldı dirler
    Gül-i bâğ-ı saâdet soldı dirler

    Bahâr-ı hüsn iken bâğ-ı ruhunda
    Benefşe bitmedin bozuldı dirler

    Hazânın işitib ol nev-bahârın
    Ciger kanıyla gonca doldu dirler

    Çeküb çâk itdi gamdan cübbesin gül
    Benefşe saçlarını yoldı dirler

    Gerekli genc idi ol serv-i sîmîn
    Anunçün toprağa defn oldı dirler

                                                        -Ahmed Paşa-







    ]]>     2018-04-16 20:32:36 UTC https://padlet.com/frkngnl000/frkngnl000/wish/252339660