Όσο για τα σύντομα σκίτσα που έχουν για αντικείμενο τους συμφοιτητές μας, προσωπικά δεν πρόλαβα να δουλέψω κάποιο, παρόλα αυτά, στο διάστημα που ακολούθησε, παρατήρησα προσεκτικά την δουλειά των συναδέλφων μου, και, βασισμένη επίσης στις συζητήσεις που εξελίχθηκαν κατά την διάρκεια του μαθήματος, έχω να σχολιάσω το εξής: τα αντικείμενα, όταν προστίθενται σε έναν προηγουμένως κενό χώρο, κάνουν τον χώρο αυτό να φαντάζει στο μάτι μικρότερος, πιο ασφυκτικός, μα μπορούν, την ίδια στιγμή (ιδιαίτερα ένα ανθρώπινο σώμα), να του προσφέρουν θαλπωρή, να τον γεμίσουν και να του εμφυτεύσουν νέα ζωή. Ένας χώρος φαίνεται πάντα στον παρατηρητή πιο άδειος από ότι ήταν πριν, όταν τελικά αφαιρούνται τα ξένα σώματα, σαν να λείπει κάτι ζωτικό, και το μέρος όπου βρισκόταν τα σώματα αυτά το διαποτίζει μια κάποια μελαγχολία μετά την αφαίρεση τους. Πάντα, κάτι λείπει.

Ως αρχική μου ιδέα για το προσωπικό μου πρότζεκτ, έχω στο νου μου την κατασκευή μιας μακέτας που θα απεικονίζει την τραπεζαρία της οικογενειακής οικίας στην οποία αναφέρεται ο αφηγητής του Ντέμιαν, μια απλή, ίσως παιδιάστικη καλλιτεχνική δημιουργία που επιθυμώ να αντικατοπτρίζει, έτσι, την παιδική απλότητα στην οποία δίνει τόση έμφαση ο Έσσε στο συγκεκριμένο μέρος του βιβλίου του.

Μου χαμογέλασε μητρικά.

"Κανείς ποτέ δε φτάνει σπίτι," είπε με ευγένεια. "Αλλά όπου φιλικοί δρόμοι διασταυρώνονται, αισθανόμαστε όλο τον κόσμο ως σπίτι μας για λίγο."

Αν και δεν υπάρχει κάτι το ιδιαίτερο στον τρόπο με τον οποίο τα γεράκια κατασκευάζουν τις φωλιές τους, μου φαίνεται αξιοσημείωτο το γεγονός πως, απ' ότι έχει παρατηρηθεί από ορνιθολόγους, τα αρσενικά νεογνά ωριμάζουν γρηγορότερα από τα θηλυκά, με αποτέλεσμα να εγκαταλείπουν τη φωλιά πολύ πιο σύντομα. Σε συνδιασμό με αυτό, η θνησιμότητα ανάμεσα στα νεαρά αρσενικά γεράκια (μέσα στον πρώτο χρόνο της ζωής τους) είναι σημαντικά μεγαλύτερη απ' ότι στα θηλυκά, ένα μοτίβο που πιστεύω προσωπικά αντικατοπτρίζει τη συμπεριφορά και ζωή του πρωταγωνιστή του βιβλίου.

Παιδιά μεγαλουπόλεων, αρκετοί. Παιδιά πόλεων απρόσωπων, οι περισσότεροί μας. Η Φλώρινα ήταν, και, με κάποιους τρόπους, ακόμα είναι, κάτι το πρωτόγνωρο, μια ανάσα φρέσκου αέρα, μια επανασύνδεση με έναν τρόπο ζωής πιο απλό, λιγότερο αγχώδη και εκκωφαντικό. Δεν είναι καθόλου τυχαίο που είναι γνωστή ως πόλη των καλλιτεχνών, καθώς, πράγματι, από την πλούσια φύση που την αγκαλιάζει εώς και την ίδια την αρχιτεκτονική της, η Φλώρινα μοιάζει πλασμένη συγκεκριμένα για να αφυπνίσει, σε όλους μας, ανεξαρτήτως προέλευσης, σπουδών, ηλικίας και δουλειάς, έναν εσωτερικό καλλιτέχνη, τον οποίο, πολλές φορές, ίσως δεν ξέραμε καν ότι κατείχαμε. Περισσότερο πολυπληθές χωριό παρά κανονική πόλη, χαρίζει απλόχερα και με σαγινευτική ευκολία τα καλντερίμια και τη χλωρίδα της σε ψυχές που επιθυμούν να εμπνευστούν, να αναπαυθούν, να θαυμάσουν, με μόνο αντάλλαγμα τη δική μας αγάπη και προσοχή. Είναι ένας τόπος που έχει ιστορίες να πει, που επιθυμεί να σκύψουμε για να ακούσουμε, να ενδιαφερθούμε, να ψάξουμε και να ρωτήσουμε.

Το κολάζ αυτό των φωτογραφιών που ετοιμάσαμε για σήμερα είναι ένα παράδειγμα της προσωπικής μας αγάπης και προσοχής προς την πόλη που μας φιλοξενεί, μια ωδή στην καθημερινή ομορφιά που κρύβεται ακριβώς μπροστά στα μάτια μας, που αποκαλύπτει τον εαυτό της μόνο εάν κι εμείς νοιαστούμε να κοιτάξουμε λίγο βαθύτερα, πιο προσεκτικά. Μια απλή μετάβαση μεταξύ τεσσάρων πόλεων, με έμφαση στις μικροδιαφορές, στον τελικό μας προορισμό, στο νέο και προσωρινό μας σπίτι, ένα που ίσως αγαπήσουμε αρκετά ώστε να επανέλθουμε, μετά από χρόνια. Αξίζει να παρατηρείς.

Ευχαριστούμε.