<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0">
   <channel>
      <title>Krótka historia książki by Joanna Żelazowska</title>
      <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw</link>
      <description>Tydzień Bibliotek</description>
      <language>en-us</language>
      <pubDate>2021-05-10 10:20:39 UTC</pubDate>
      <lastBuildDate>2021-06-28 16:39:41 UTC</lastBuildDate>
      <webMaster>hello@padlet.com</webMaster>
      <image>
         <url></url>
      </image>
      <item>
         <title>Najdawniejsze rodzaje pisma wyłoniły się z form pierwotnych ok 6000 lat temu, tj. w czwartym tysiącleciu p.n.e.</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512556261</link>
         <description><![CDATA[<div>Potrzeba komunikacji, przekazywania wiadomości, utrwalania wydarzeń i zachowywania dla następnych pokoleń wpływała na rozwój pisma. Niektóre znaki wykorzystujemy do dziś, np.: łamanie gałązek, nacinanie kory, bicie w dzwony, bębny. Znane w żeglarstwie czy harcerstwie znaki węzełkowe, stosowane były prawdopodobnie przez <strong>Inków</strong>.</div>]]></description>
         <enclosure url="" />
         <pubDate>2021-05-11 08:47:03 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512556261</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Powstawały różne rodzaje pisma</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512582228</link>
         <description><![CDATA[<div>- pismo obrazowe<br>- pismo wyrazowe<br>- pismo sylabowe<br>- pismo alfabetyczne - takie jakim się dzisiaj posługujemy<br><strong>M</strong>ożna mówić o trzech niezależnych regionach, w których pismo powstawało i rozwijało się: Azja Wschodnia (Chiny i Japonia), Ameryka Środkowa oraz Basen Morza Śródziemnego (Europa, Azja Zachodnia, Afryka Północna)</div>]]></description>
         <enclosure url="https://lekcjaliteratury.pl/pismo-historia-rodzaje/" />
         <pubDate>2021-05-11 09:00:29 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512582228</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Starożytność - organizacja państwowa wpływa na rozwój pisma i książki. </title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512603749</link>
         <description><![CDATA[<div>Potrzeby rozwoju administracji państwowej, kultu religijnego wpływały na rozwój pisma i gromadzeniu księgozbiorów. <br>- <strong>Mezopotamia</strong>: tabliczki gliniane z pismem klinowym. <br>Znaki w postaci klinów stawiano za pomocą rylców o trójkątnym przekroju, początkowo trzcinowych, później wyrabianych także z kości słoniowej, metalu lub drewna. <br>- <strong>Chiny</strong>: trzecie tysiąclecie p.n.e. &nbsp; Ryto inskrypcje na skorupach żółwi, kościach, rozciętych łodygach bambusowych oraz na drewnianych deszczułkach. W drugim tysiącleciu p.n.e. istnieli nadworni kronikarze. <br>W następnych wiekach nastąpił rozwój książki w postaci zwojów jedwabnych. Na jedwabiu pisano piórami z bambusa lub pędzelkami z sierści; używano początkowo atramentu z soku pokostujących drzew, później tuszu z sadzy wymieszanej z klejem. Znaki stawiano w pionowych kolumnach, od góry do dołu i od prawej do lewej strony. Jedwab był kosztownym materiałem pisarskim. wynaleziono tańszy <mark>papier</mark>. W 105 roku n.e. <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Cai_Lun">Cai Lun</a> wynalazł technologię wyrobu papieru z morwy, sieci rybackich, szmat i odpadków konopi.</div><div>W I wieku n.e. zespół specjalistów z zakresu medycyny, sztuki wojennej, filozofii, poezji, wróżbiarstwa oraz astronomii opracował pierwszą chińską bibliografię, liczącą 677 ksiąg<br>- <strong>Indie</strong>: pisano na liściach palmowych, wysuszonych i natartych olejkiem.&nbsp; Powierzchnię liścia nacinano rylcem lub trzcinowym piórem, a następnie wcierano czarny pigment.<br>- <strong>Syria, Fenicja, Palestyna</strong>:&nbsp; <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Pismo_piktograficzne">pismo piktograficzne</a>. Na tych terenach powstały pierwsze <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet">pisma alfabetyczne</a>.<br>To czas spisywania treść Biblii, świętej księgi Hebrajczyków, początkowo przekazywana była ustnie. Spisywanie&nbsp; Biblii hebrajskiej bądź Starego Testamentu rozpoczęło się ok. X wieku p.n.e., a zakończyło w III–I wieku p.n.e., przy czym większość ksiąg powstała lub została ostatecznie zredagowana w V–II wieku p.n.e., czyli po niewoli babilońskiej (od 586 do 538 roku p.n.e.). Stary Testament został spisany w języku hebrajskim (39 ksiąg), fragmenty w armeńskim, a część późnych ksiąg po grecku.<br>- <strong>Egipt</strong>: papirus, III tysiąclecie p.n.e. Łodygi papirusu wypełnione kleistym sokiem cięto na wąskie pasy, układano ściśle koło siebie, drugą warstwę układano na wierzchu „na krzyż” i prasowano. Powstawał jednolity arkusz, który suszono i gładzono np. kamieniem.<br>- <strong>Grecja i Rzym</strong>: zwoje papirusowe: siedem gatunków papirusu (najlepszy, robiony ze środkowej części łodygi, zwany był augustiańskim, później klaudiańskim. Najgorszy tzw. kupiecki miał barwę brunatną i służył do pakowania towarów). Karty wielkiego formatu, tzw. <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Macrocollon&amp;action=edit&amp;redlink=1">macrocollon</a> (o szerokości do około 44 cm) wprowadził dopiero cesarz <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Klaudiusz_(cesarz_rzymski)">Klaudiusz</a>. Książki zwojowe tworzone były przede wszystkim z papirusu (choć były też ze skór, płótna, liści, cienkiej blachy ołowianej itp.). Obszerne teksty zapisywane były na wielu zwojach. Zwój mieszany to taki, w którym było wiele różnych utworów. Pierwsza karta w zwoju zwana <em>protokolonem</em>, służyła do ochrony i wykonana była z gorszego gatunku papirusu. Zwoje nawijano na umbilicusy (drążki z drewna lub kości). Przyczepiano do nich <em>indeksy</em> (inaczej <em>titulusy</em> lub <em>sillybosy</em>) – kawałki gorszego papirusu, na którym pisano informacje o dziele. Na końcu zwoju zamieszczano <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Kolofon">kolofon</a>. Były także t<strong>abliczki woskowe</strong> (<a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Staro%C5%BCytna_Grecja">Grecja</a>, <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Staro%C5%BCytny_Rzym">Rzym</a>). Prostokątne tabliczki z drewna, metalu lub kości słoniowej, które powlekano woskiem, po którym pisano metalowym rylcem (<em>stilus</em>) zaostrzonym z jednej, a spłaszczonym z drugiej strony (aby można było wycierać zapisany tekst). Dwie lub więcej tabliczek łączono na grzbiecie tasiemkami lub metalowymi pierścieniami (takie wiązki nazywano <em>dyptychami</em> – dwie tabliczki, <em>tryptychami</em> – trzy, lub <em>poliptychami</em>, gdy połączono ich więcej. <strong>Pergamin </strong>przyjmuje się, że w Pergamonie jedynie udoskonalono proces obróbki tego materiału i wprowadzono go do szerszego użycia. na skórze pisano od najdawniejszych czasów, a wcześniejsze dokumenty pergaminowe znaleziono m.in. w Dura Europos nad Eufratem. Pergamin wytwarzano przez specjalne garbowanie skory koźlej, owczej lub cielęcej. Po usunięciu sierści skórę skrobano, aż stała się cienka; moczono w wodzie wapiennej, aby usunąć tłuszcz; po wysuszeniu nacierano kredą i gładzono. Otrzymany materiał był gładszy, jaśniejszy i trwalszy od papirusu; ponadto obie strony jednakowo nadawały się do zapisu</div>]]></description>
         <enclosure url="https://pl.wikipedia.org/wiki/Historia_ksi%C4%85%C5%BCki#/media/Plik:Douris_Man_with_wax_tablet.jpg" />
         <pubDate>2021-05-11 09:12:21 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512603749</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Książka, handel i księgozbiory w Starożytności.</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512674854</link>
         <description><![CDATA[<div>Zbiory ksiąg mieściły się głównie przy świątyniach. Z czasem księgi zbierali panujący, później również pisarze i uczeni, co przyczyniło się do handlu rękopisami. Nie było praw autorskich. Księgi przepisywano i tak naprawdę rękopisy przewożono z kraju do kraju i sprzedawano z innymi towarami. Twórca nic nie zarabiał. Cena była zależna od autora, poprawności i staranności pisma, rodzaju materiału,&nbsp; od wykończenia zwoju. W Grecji pojawiły się koło V wieku p.n.e. W Rzymie książki były wykonywane przez niewolników w prywatnych warsztatach, a stały one w specjalnych naczyniach, na półkach jak w księgarni. Wieszano jak obecnie tytuły z nowościami, a najciekawsze układano na stole sprzedażowym. <br><strong>Księgozbiory:<br></strong>- biblioteka&nbsp; króla asyryjskiego Assurbnipala (667-626), Niwina na terenach dzisiejszego Iraku. Pochodzi z VII wieku p.n.e.<br>- biblioteka w Aleksandrii - liczyła około 400 000 zwojów.<br>- biblioteka w Pergamon (dzisiejsza Turcja).<br>- biblioteka Eurypidesa.<br>Księgi były zabierane też jako łupy z wojen. wiele ksiąg w Rzymie było przechowywanych w domach, willach, z dala od zgiełku miasta. Znany pisarz Cyceron.<br>Pierwsza biblioteka publiczna w Rzymie zainicjowana była przez Juliusza Cezara.</div>]]></description>
         <enclosure url="" />
         <pubDate>2021-05-11 09:50:45 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512674854</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Średniowiecze - książka w służbie kościoła i władców feudalnych.</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512876689</link>
         <description><![CDATA[<div>Praca niewolnicza wyparta przez system feudalny, podstawa to władanie ziemią. Ważną rolę odgrywał w życiu społecznym kościół. Książki nadal są pisane ręcznie, zmienia się natomiast forma i treść. Na uniwersytetach króluje teologia i prawo. Księgi pisane przez duchownych na potrzeby kościoła służyły sprawowaniu obrzędów nauczaniu zasad wiary, rozwijaniu umysłu, Powstawały również kroniki. <br><strong>Materiały i narzędzia<br>Zwój papirusowy</strong> – aż do XI w. używany w kancelariach papieskich. Pisano na nim bulle.<br><strong>Papier</strong> - wraz z pochodem Arabów umiejętność wytwarzania papieru przeniosła się do Egiptu, w XII wieku dotarła do Hiszpanii. W XIII wieku do Włoch , Francji i Niemiec.<br><strong>Polska </strong>w XIV wieku sprowadzała&nbsp; papier z Niemiec i z Włoch.&nbsp;W końcu XV wieku powstały już pierwsze młyny papiernicze w okolicach Krakowa. Każda papiernia umieszczała na swoich wyrobach tzw. znaki wodne, czyli filigrany. Można było ustalić z jakiej papierni pochodzi papier. <br><br></div>]]></description>
         <enclosure url="https://lh3.googleusercontent.com/proxy/mCmJqUN75Ggxs2hUuVxmDi4NO62TUqTuu2BzHIXuBKHQsLb0YzPaH-JXe8uB8Q6lQdgydtdjvdvVY25ZVAgJj7A8Br94yd2kBRs" />
         <pubDate>2021-05-11 11:42:27 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512876689</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Nowe formy książki i techniki pisania - Średniowiecze. </title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512959537</link>
         <description><![CDATA[<div><strong>Kodeks rękopiśmienny pergaminowy</strong> – produkowano sposobem pecji (każdy skryba dostawał jedną składkę, którą wielokrotnie przepisywał) lub lectio (lektor dyktował, kilku skrybów spisywało tekst ze słuchu). Składki znaczono stawiając na ich ostatniej stronie litery lub cyfry rzymskie (kustosze). Na marginesie dolnym ostatniej strony składki zamieszczano pierwszy wyraz znajdujący się na następnej składce (reklamant). Reklamanty i kustosze służyły do prawidłowego ułożenia składek w kolejności. W książce rękopiśmiennej najczęściej występowało ukształtowanie jedno- lub dwukolumnowe. Moden modernus stosowany np. do Biblii z objaśnieniami. Tekst wymagający objaśnień umieszczano w małych fragmentach pośrodku strony i z wszystkich czterech stron otaczano go komentarzami. <br><strong>Kodeks rękopiśmienny papierowy</strong> – wyparł kodeks pergaminowy na przełomie XV-XVI w., okazał się tańszy i bardziej praktyczny. Papier czerpany to wynalazek Chińczyka <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Cai_Lun">Cai Luna</a> (ok. 105 r.) Pierwsza europejska papiernia powstała w 1100 lub 1150 roku n.e. w Xativie (w Hiszpanii). 1491 r. – papiernia w Prądniku Czerwonym pod Krakowem; druga połowa XV wieku – Gdańsk.<br>W 1389 roku w <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Bolonia">Bolonii</a> podjęto pierwszą próbę standaryzacji formatów papieru, zamieszczono w murze cztery tablice prostokątne w formatach imperialle, realle, mecane, recute. Budowa kodeksu papierowego była analogiczna do kodeksu pergaminowego.<br><strong>Zdobnictwo kodeksów rękopiśmiennych</strong> – tekst pisano czarnym atramentem. Litery lub wyrazy, które chciano wyróżnić&nbsp; czerwoną glinką (rubrykowanie). Rubrykowaniem do XIII w. zajmował się sam pisarz lub kopista. Później zajmowali się tym rubrykatorzy lub miniatorzy. Stosowano też ozdobnie malowane inicjały, bordiury (czyli floratury okalające tekst ze wszystkich stron), floratury („wypływające” z inicjałów) i miniatury (kolorowe i złocone obrazki). Zajmowali się tym iluminatorzy.<br><strong>Oprawy średniowiecznych kodeksów</strong> – zszywaniem składek i umieszczaniem ich w oprawie zajmowali się introligatorzy. Dominowały oprawy drewniane lub z desek pociągniętych skórą (od VII/VIII w.), grzbiet usztywniano papierem, na rogach metalowe narożniki. Stosowano też oprawy: kopertowe (zdobione arabeskami; szczególnie popularne w krajach arabskich), zdobnicze (z tłoczonej blachy wysadzanej kamieniami szlachetnymi, złotem), nacinane (ornament cięto ostrym nożem na wilgotnej skórze – uwidaczniał się po naciągnięciu na drewnianą oprawę), sakwowe i płaszczowe, mnisze , oprawy złotnicze (bizantyjskie). Dla ludzi mniej zamożnych funkcjonowały książki nieoprawne.<strong><br>Kodeks drzeworytniczy</strong> (ksylograficzny) papierowy – (w Europie od lat 30. XV wieku do końca XVI w.) jest elementem pośrednim pomiędzy iluminowanym kodeksem rękopiśmiennym a ilustrowaną książką drukowaną. Głównie Niderlandy. <strong>Ksylografia</strong> to metoda mechanicznego powielania. Ksylografia (<a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Drzeworyt">drzeworyt</a>) przywędrował do Europy dzięki kontaktom z Dalekim Wschodem. W II w. p.n.e. był stosowany w Indiach (do zdobnictwa tkanin). W VII w. n.e. w Chinach (w klasztorach buddyjskich do odbijania zaklęć i postaci Buddy). W Europie początkowo służył kartownikom.<br><strong>Drzeworyt XV</strong>-wieczny zwany jest langowym (wzdłużnym; powstawał z deski ciętej wzdłuż pnia; używano jabłoni, gruszy, lipy). W ksylografii odbijają się elementy wypukłe. W XV w. pojawiła się technika drzeworytu kolorowego (z kilku klocków). Początkowo używano farby z sadzy zamiast farby drukarskiej. Nakładano na drzeworyt zwilżony papier i odbijano. Stosowano dwie metody ksylograficzne: <br>1) anopistograficzną – odbija się dwie ilustracje, składa kartkę na pół i złożeniem do wewnątrz wszywa się do książki; <br>2) opistograficzną – karta obustronnie pokryta tekstem lub ilustracją. Książki ksylograficzne były w większości książkami ilustrowanymi (mało tekstu lub jego całkowity brak). Jedynie donaty zawierały sam tekst.<br>Książkę, w której obraz odbity był techniką drzeworytniczą a tekst napisany ręcznie, nazywamy chiroksylograficzną. Podobnie jak z drzeworytu, odbijano obrazy i teksty z metalorytu. Odbitki były mniejszych rozmiarów. Metaloryt nigdy nie upowszechnił się tak jak drzeworyt.<br><br></div><div><strong><br>Tematyka/funkcja</strong> – książka była narzędziem w rękach kościoła (traktaty religijne, księgi liturgiczne, Biblie); inne zastosowania to: dokumenty królewskie, państwowe, kroniki sławiące władców, romanse rycerskie i poezje oraz książki w działalności uniwersytetów.<br><br></div>]]></description>
         <enclosure url="https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSpmu6NejqiylCriGJxpu4PBTdLTlSuOpeENtOnfc45WOpt8nP0eoSL16-wT0XymrBNHz4&amp;usqp=CAU" />
         <pubDate>2021-05-11 12:14:13 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1512959537</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Biblioteki średniowieczne</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1513060263</link>
         <description><![CDATA[<div>Umiejętność pisania była przywilejem kleru, dlatego nowe księgozbiory powstawały przy klasztorach, kapitułach, kościołach i uniwersytetach. Cenniejsze książki przykuwano łańcuchami do półek, by zabezpieczyć je przed kradzieżą.<br><br><em>Do najstarszych i najbogatszych bibliotek uczelnianych w Europie należą</em>: <br>- ufundowana przez Roberta Sorbona z 1257 r. w Paryżu<br>- biblioteka w Oksfordzie oraz biblioteka w Pradze z XIV wieku<br>- w biblioteka w Bagdadzie, Kairze, Kordobie<br>- w Polsce: Gniezno, Kraków, Płock, Poznań <br>Największy zbiór polskich rękopisów średniowiecznych zachował się w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie.<br>Za zabytki piśmiennictwa okresu staropolskiego (średniowiecze) uznawanych jest kilkadziesiąt pozycji, z których najważniejsze to: Za zabytki piśmiennictwa okresu staropolskiego (średniowiecze) uznawanych jest kilkadziesiąt pozycji, z których najważniejsze to: Bulla gnieźnieńska, Księga Henrykowska, Bogurodzica, Kazania świętokrzyskie, Psałterz floriański, Kazania gnieźnieńskie, Żywot św. Błażeja, Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, Psałterz Puławski, itp. </div>]]></description>
         <enclosure url="https://3.bp.blogspot.com/-5KewZM_kfL8/VsQrntk4VrI/AAAAAAAABec/oELglL4vpZo/s1600/Jean%2BLe%2BTavernier%2B%2528illuminator%2529%252C%2BJean%2BMi%25C3%25A9lot%2Bin%2Bhis%2Bstudy%252C%2Bafter%2B1450%252C%2BBuonaccorso%2Bof%2BPistoia%252C%2BBrussels%252C%2BBiblioth%25C3%25A8que%2BRoyale%252C%2BMS%2B9278-80%252C%2Bfol.%2B10r.JPG" />
         <pubDate>2021-05-11 12:44:16 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1513060263</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Koniec epoki książki pisanej, początek książki drukowanej. Renesans.</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1513177012</link>
         <description><![CDATA[<div><strong>Inkunabuły</strong> - to wszystkie druki wydane do 1500 roku włącznie. Technikę druku za pomocą ruchomych czcionek wynalazł około 1450 <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Johannes_Gutenberg">Johannes Gutenberg</a> w <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Moguncja">Moguncji</a>. Wzorcem dla inkunabułów była książka rękopiśmienna. Inkunabuły do lat 70. XV wieku nie posiadały karty tytułowej. <br>Pełnego kolofonu&nbsp; użyli po raz pierwszy <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Johann_Fust">Johann Fust</a> i <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Peter_Sch%C3%B6ffer">Piotr Schöffer</a> w <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Psa%C5%82terz_Moguncki&amp;action=edit&amp;redlink=1">Psałterzu Mogunckim</a> w 1457 roku. Elementy zdobnicze inkunabułów to floratury, rubryki, malarstwo miniaturowe i inicjał. W miejscu przeznaczonym na inicjał nadrukowywano literkę (tzw. <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Reprezentant&amp;action=edit&amp;redlink=1">reprezentant</a>), żeby ułatwić pracę iluminatorowi. Upowszechniały się ilustracje drzeworytowe i metalorytowe. Rozpoczęto numerowanie kart (foliowanie). Numerowanie/oznaczenie składek nazywano w książkach drukowanych sygnaturą (w książce rękopiśmiennej był to kustosz), a pierwszy wers składki następującej nazywano <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Kustosz_(historia_ksi%C4%85%C5%BCki)">kustoszem</a> (w książce rękopiśmiennej <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Reklamant">reklamantem</a>). Do książki drukowano także wykaz składek (podawano wyrazy od których zaczynała się poszczególna składka i kończyła). Drukowano też na osobnej karcie nagłówki (<a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tabula_rubricarum&amp;action=edit&amp;redlink=1"><em>tabula rubricarum</em></a>), przekazywane rubrykatorowi. Z tabula rubricarum wykształcił się w XVI w. spis treści.<br>Książka rękopiśmienna funkcjonowała równolegle z drukowaną jeszcze w XVI/XVII wieku.<br><strong>Książka XVI-wieczn</strong>a – stosowano tylko metodę typograficzną. Czcionka: antykwa (pierwsza stworzona przez Nicolasa Jensona; nowy typ Klaudiusza Garamonda), kursywa (1501 r. – Aldus<a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Aldus_Manutius"> </a>Manutius; kursywa francuska – <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Robert_Granjon&amp;action=edit&amp;redlink=1">Robert Granjon</a>), szwabacha (czcionka wittenberska), bestarda, fraktura, czcionka grecka (wymyślona przez Aldusa Manutiusa, używana przez <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Froben_z_Bazylei&amp;action=edit&amp;redlink=1">Frobena z Bazylei</a>). <br>Łacińskie teksty liturgiczne i teksty w językach narodowych drukowano czcionką gotycką. Pozostałe teksty łacińskie drukowano antykwą. Trzy techniki zdobienia: miedzioryt (technika wklęsła), drzeworyt (wypukła; drzeworyt włoski – biały rysunek na czarnym tle – <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ratdolt&amp;action=edit&amp;redlink=1">Ratdolt</a>; drzeworyt francuski – czarny rysunek na białym tle), metaloryt (wypukła). Od 1500 r. stosowano kartę tytułową (po raz pierwszy użył jej W. Stőckel). Dążono do umieszczania na karcie tytułowej sygnetu drukarskiego.<br>Od lat 20. książka była skromniejsza, straciła na staranności – wpływ reformacji. Drukowanie dużych nakładów wiązało się z niszczeniem czcionek i niezbyt wyraźnym drukiem. Dodatkowo, aby cena była niższa, drukowano na niskiej jakości papierze. W XVI w. pojawił się druk ulotny i okolicznościowy w formacie quatro. Pod koniec XVI wieku wkracza nowy styl – <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Barok">barok</a><br><strong>Oprawy</strong> – w zachodniej Europie podstawowym materiałem była deska obciągnięta skórą, w bogatych oprawach, stosowano zdobienie złotem; elementy zdobnictwa: palmetki (głowy ludzkie popiersia), motywy wschodnie. Piękne oprawy renesansowe w swych kolekcjach mieli bibliofile: <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jan_Grolier&amp;action=edit&amp;redlink=1">Jan Grolier</a>, <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tomasz_Maioli&amp;action=edit&amp;redlink=1">Tomasz Maioli</a>, <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Demetrio_Canevari&amp;action=edit&amp;redlink=1">Demetrio Canevari</a> (jego oprawy miały plakietę w formie medalu z wizerunkiem Apollina).<br><strong>Tematyka</strong> – <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Humanizm">humanizm</a>; rozwój języka narodowego – m.in. powieści w językach narodowych, poezja; odtworzenie spuścizny świata starożytnego – wydania dzieł literackich, przyrodniczych, filozoficznych; literatura niereligijna na potrzeby uniwersytetów – np. książki z zakresu anatomii, zielniki obficie ilustrowane drzeworytami; funkcja ideowa, druk <br><em>O obrotach…</em> Kopernika, dzieł Galileusza, Giordano<a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Giordano_Bruno"> </a>Bruno – książki wpisane do <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Indeks_ksi%C4%85g_zakazanych">indeksu ksiąg zakazanych</a>; książka na wysokim poziomie edytorskim i książka jako narzędzie walki religijnej i politycznej.<br><br></div>]]></description>
         <enclosure url="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Biblia_Pauperum_Cpg438.jpg/220px-Biblia_Pauperum_Cpg438.jpg" />
         <pubDate>2021-05-11 13:11:38 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1513177012</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Książka w Baroku</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1514934032</link>
         <description><![CDATA[<div><strong>Książka barokowa</strong> – umiar i harmonia książki renesansowej ustąpiły miejsca formie bardziej urozmaiconej. Charakterystyczne dla nowej epoki były: duży format książek, przeładowanie zdobnictwem, okazałe oprawy, pierwsza poł. XVII wieku, tłoki punktowe. Zaczęto ornamentami zdobić grzbiet książki i wewnętrzną stronę okładki; motyw wachlarza, tłokowy odcisk wachlarza przede wszystkim w narożnikach oprawy; koronka; też oprawy o skromnym zdobnictwie /II połowa XVII wieku/, tego typu oprawy wykonywał dla Ludwika XIV Antoni Ruette; książki codziennego użytku oprawiano w pergamin gładki /biblioteki szkolne, kościelne/), zróżnicowany krój i stopień pisma, główną techniką zdobniczą wykorzystywaną w książkach był miedzioryt (mniej znana była akwaforta); bogato rozbudowana kompozycja tytułowa, w droższych pozycjach – np. atlasach, dziełach podróżniczych – specjalnie wysztychowana karta tytułowa /tekst + obraz = nierozłączna całość/.<br><strong>Tematyka/funkcje</strong> – kontrreformacja; produkcja książek była różnorodna (od dzieł naukowych do niestarannie drukowanych druków okolicznościowych); intensyfikacja produkcji książek naukowych; książka miała pełnić funkcję edukacyjną, wychowawczą i ludyczną.<br><br></div>]]></description>
         <enclosure url="https://th.bing.com/th/id/Re4b66683a03728e7e43133e075981750?rik=IPunV%2bPMxEXHYw&amp;pid=ImgRaw" />
         <pubDate>2021-05-11 19:10:20 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1514934032</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Drukarstwo polskie</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1514971840</link>
         <description><![CDATA[<div>Polska była 9 krajem z kolei, do którego dotarli drukarze z Niemiec. Pierwsze warsztaty funkcjonowały przez krótki czas, na ogół przez kilka lat, a ich produkcja nie była pokaźna. Polscy autorzy drukowali również pierwsze książki w drukarniach w całej Europie.<br>- za pierwszego drukarza na ziemiach polskich uważany jest Kasper<a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Kasper_Straube"> </a>Straube, który przybył do Krakowa z Bawarii. Jego drukarnia funkcjonowała w mieście w latach 1473–1477. Spod jego krakowskiej prasy wyszły cztery druki: uznawany za pierwszy zachowany druk na ziemiach polskich – <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Almanach_Cracoviense_ad_annum_1474"><em>Almanach Cracoviense ad annum 1474</em></a> (kalendarz ścienny drukowany w 1473), <em>Opus restitutionum</em> (dzieło o lichwie i odszkodowaniach) <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Franciszek_de_Platea&amp;action=edit&amp;redlink=1">Franciszka de Platea</a>, <em>Explanatio in psalterium</em> (pol. <em>Wykład psałterza</em>) <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Juan_Torquemada">Jana Turrecrematy</a> oraz <em>Opuscula</em> – utwory teologiczne św. <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Augustyn_z_Hippony">Augustyna z Hippony</a><br>- we Wrocławiu działał w latach 1475–1482 <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Kasper_Elyan">Kasper Elyan</a><br>- kolejnym drukarzem pracującym w Krakowie był Szwajpolt<a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Szwajpolt_Fiol"> </a>Fiol z Frankonii. Drukował księgi liturgiczne cyrylicą<br>- w 1492 Jakub<a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Jakub_Karweyse"> </a>Karweyse wydał w Malborku po niemiecku <em>Żywot świętej Doroty</em>, uważany za najstarszy druk w Prusach, a także również niemieckojęzyczną wierszowaną historię męczeństwa czterech świętych<br>- w Gdańsku w 1498 Konrad<a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Konrad_Baumgarten"> </a>Baumgarten, wędrowny typograf z Wirtembergii, założył drukarnię, w której wykonał cztery druki. Baumgarten następnie działał w Ołomuńcu (1500–1502) oraz we Wrocławiu (1503–1506), gdzie wydrukował, m.in. <em>Legendę o świętej Jadwidze.<br>Ośrodki działające w XVI wieku:<br>Kraków; Kasper Hochfeder, Jan Haller, Florian i Helena Ungler, Hieronim Wietor, Drukarnia Łazarzowa Jan Januszowski - </em>&nbsp;główny wydawca dzieł <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Kochanowski">Jana Kochanowskiego</a>.<br>- Siebeneycherowie byli rodziną drukarzy krakowskich, wywodzącą się z Lubomierza i spokrewnioną z&nbsp; &nbsp; &nbsp;Szarffenbergami. Mateusz Siebeneycher poślubił w 1557 Elżbietę, wdowę po Hieronimie Szarffenbergerze, stając się właścicielem oficyny złożonej z papierni, drukarni i księgarni<br>Drukowali również innowiercy prześladowani w Europie: Kalwini w Brześciu Litewskim, Bracia polscy w Krakowie, Luteranizm w Królewcu, Prawosławie w Wilnie, drukarstwo hebrajskie w Oleśnicy. W latach 1544–1682 w Lublinie działa drukarnia żydowska, która wydała ponad 100 dzieł. Najwybitniejszym jej pracownikiem był Żyd niemiecki <br>Kolonymos Ben Mardochaj Jaffe.</div>]]></description>
         <enclosure url="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Kalendarz_1474.jpg/330px-Kalendarz_1474.jpg" />
         <pubDate>2021-05-11 19:20:12 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1514971840</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Oświecenie - książki XVIII wieku</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1515126523</link>
         <description><![CDATA[<div><strong>Książka w stylu rococco</strong> – zmniejsza się format książki, zdobienie jest mniejsze, lecz bardziej finezyjne, oprawy harmonijnie łączące motywy geometryczne i roślinne plus ekslibrisy.<br><strong>Książka oświeceniowa</strong> – książka naukowa: niewielki format, czytelna czcionka, często miedziorytowe tablice doklejane na końcu książki, indeksy<a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Indeks_rzeczowy&amp;action=edit&amp;redlink=1"> </a>rzeczowe, tablice chronologiczne, bibliografie,&nbsp; to czas książki masowej z ilustracjami (koniec XVIII w.). Zdobnictwo książkowe: ograniczono do roli informacyjnej, punkt ciężkości przeniesiono na układ typograficzny, ilustracje często wykonywano techniką skwaforty. Oprawy: początki oprawy mozaikowej (rozkwit w wieku XIX); występowała w dwóch odmianach: pocięta, kolorowa skóra na okładkę obłożoną już skórą albo od razu komponowano okładkę z kolorowych kawałków skór (bardzo drogi rodzaj okładki). Mistrz Antoine<a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Antoine%E2%80%93Michel_Padeloup&amp;action=edit&amp;redlink=1">–</a> Michel Pedeloup stosował koronki. Klasycyzm (koniec XVIII w.) – elementy starożytnego Rzymu, ornamentyka na grzbietach książek, James<a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/James_Edwards"> </a>Edwards i John<a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=John_Whitacker&amp;action=edit&amp;redlink=1"> </a>Whitacker zapoczątkowali styl etruski zwany też angielskim. XVIII/XIX w. – oprawy nakładowe, czyli masowe, głoszono wtedy upadek powszechnego introligatorstwa, pogorszył się materiał.<br>Ośrodki:<br>- Anglia: John Baskerville<br>- Francja: Drukarnia Królewska w Luwrze, znany Franciszek Ambroży Didot<br>- Włochy: Wenecja- weduty - rysunki Włoch, Parma&nbsp; - Drukarnia Królewska Jan Bodoni,<br>- Niemcy: Frankfurt, Kolonia, Strasburg tracą na wartości, a zyskują: Jena, Drezno, Lipsk i Berlin.<br>Pojawiają się almanachy: publikacja periodyczna (najczęściej rocznik) lub jednorazowa, zawierająca zebrane artykuły i informacje dotyczące wielu lub jednej dziedziny życia, nauki, sztuki, określonej dziedziny nauki lub sztuki, alfabety i języki świata.&nbsp;<br>- Rosja: Moskwa, reformy Piotra Wielkiego, powstawanie bibliotek świeckich obok cerkiewnych.</div>]]></description>
         <enclosure url="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Vogel_Za%C5%82uski_Library.jpg" />
         <pubDate>2021-05-11 20:05:25 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1515126523</guid>
      </item>
      <item>
         <title>XIX i XX wiek - kapitalizm a książki.</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1515404712</link>
         <description><![CDATA[<div>Książka jako towar, wydawcy często przestawali dbać o poziom publikacji, wydawali takie książki, które odpowiadały gustowi potencjalnych klientów; zwiększenie popytu na książki, duże nakłady, potrzeba przyspieszenia produkcji (pomogły w tym: wynalazek maszyny papierniczej dającej ciągłą taśmę papieru – <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ludwik_Robert&amp;action=edit&amp;redlink=1">Ludwik Robert</a> 1799 r.; stereotypia + pospieszna maszyna do odlewania czcionek – <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Klaudiusz_Genoux&amp;action=edit&amp;redlink=1">Klaudiusz Genoux</a>; szybkościowa cylindryczna maszyna drukarska – <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Koenig">Friedrich Koenig</a> 1811 r.; <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Offset_(poligrafia)">maszyna offsetowa</a> – druga połowa XIX wieku.<br><strong>Książka masowa</strong> – serie wydawnicze, cykle wydawnicze, powieść zeszytowa, książki dla dzieci i młodzieży, literatura dla ludu (XIX w., twórczość adresowana i przystosowana do określonego społecznie kręgu).&nbsp; &nbsp; &nbsp;<strong>Literatura popularna</strong> (zwana też niższą, trywialną, rozrywkową) może być zdefiniowana jako to, co niewyrafinowany czytelnik wybiera dla przyjemności.<br><strong>Książka kieszonkowa</strong> (1935, <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Anglia">Anglia</a>, wydawnictwo <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Penguin_Books">Penguin Books</a>) – mała, masowa, wielkie nakłady, tania, ukazująca się w seriach.<br><strong>Ilustracje książkowe</strong> – czasem wykonywano techniką <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Litografia">litografii</a> (wynaleziona w 1798 r. przez <a href="https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Aloisa_Senfeldera&amp;action=edit&amp;redlink=1">Aloisa Senfeldera</a>) – nie nadawała się do szczegółów i ekspresji.</div>]]></description>
         <enclosure url="https://ecsmedia.pl/c/archiwum-teatru-xix-wieku-b-iext55067817.jpg" />
         <pubDate>2021-05-11 21:54:45 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1515404712</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Podsumowanie...</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1515434102</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="http://biblioteka.tu.koszalin.pl/docs/Historia_ksiazki.pdf" />
         <pubDate>2021-05-11 22:11:27 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1515434102</guid>
      </item>
      <item>
         <title>E-book - alternatywa</title>
         <author>joannazelazowska</author>
         <link>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1515438765</link>
         <description><![CDATA[<div><br><strong>E-book</strong> (także: <strong>eBook</strong>, <strong>książka elektroniczna</strong>, <strong>publikacja elektroniczna</strong>, <strong>e-książka</strong>) – publikacja elektroniczna, zapisana w odpowiednim formacie, możliwym do odczytania za komputerów, telefonów komórkowych czy też innych przystosowanych do tego urządzeń elektronicznych. Podstawowe zalety ebooków:<br>- gdy porównujemy dwa rodzaje nośników: elektroniczny oraz papierowy, elektroniczna książka bije na głowę swój analogowy odpowiednik przede wszystkim faktem, że zajmuje znacznie mniej miejsca. Za formą idzie także znacznie łatwiejszy i szybszy sposób dostawy, gdy planujemy zakup e-książki. Po paru minutach od dokonania przelewu możemy cieszyć się nową publikacją w swojej skrzynce mailowej. Inną ważną zaletą jest o 20-30% niższa cena niż w przypadku papierowych wydań. Nie musimy nigdzie chodzić, stać w kolejce, dźwigać opasłych tomów – słowem: znaczna oszczędność wysiłku.<br>Pewne wady elektronicznych książek:<br>-nie da się ukryć, że <a href="https://www.ibuk.pl/eksiazki.html">ebooki</a> są nieco mniej romantyczne (biorąc pod uwagę jakość obcowania z samym przedmiotem) niż papierowe wydania. Wiele osób, które często czytają, lubi zapach książek – zwłaszcza tych świeżo wydrukowanych.&nbsp;<br>Przy elektronicznej formie niestety nie mamy takich wrażeń. Niektórzy lubią też szelest przekładanych kartek. Tutaj również ebook nie zdaje egzaminu. Niektóre osoby, czytające dużo w obydwu formach narzekają też na fakt ogromnej czułości ekranu czytnika. Wystarczy, że usiądzie nam na ekranie jakiś insekt, i już jesteśmy stronę do przodu. Czytniki nie zawsze sprawdzą się więc latem w parku.<br><br></div>]]></description>
         <enclosure url="https://th.bing.com/th/id/R3b4e1ad6cb3db97c0c2fdbb0906db05f?rik=unrunU0YD9HbDg&amp;riu=http%3a%2f%2fwww.curata.com%2fblog%2fwp-content%2fuploads%2f2017%2f07%2fEbook-template.jpg&amp;ehk=ifxjJyOUF5X%2fG1izqJdk%2bFowx6L6kimXeGPmUzZ1r9w%3d&amp;risl=&amp;pid=ImgRaw" />
         <pubDate>2021-05-11 22:13:55 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/joannazelazowska/vycttt54sh8aflrw/wish/1515438765</guid>
      </item>
   </channel>
</rss>
