Người tự kỷ em tìm hiểu là: Nguyễn Thuỳ Dung, bạn hiện đang sinh sống tại Hà Nội.

Các thông tin như sau về bạn mà em khám phá được như sau:

• ............

• ............

• ............

Bạn nhỏ em tìm hiểu là em trai em tên Quân, hiện đang sinh sống tại Hà Nội. Em trai em đã từng đi can thiệp khi còn bé (em đã đi cùng em trai tới lớp can thiệp).

1. Khó khăn điển hình:

   • Tiếp thu các môn học khác ngoài Lịch sử không tốt.

   • Khó đọc và khó viết. Phải mất một thời gian bạn mới biết đọc, biết viết. Dù giờ bạn đã biết viết nhưng chữ vẫn nguệch ngoạc.

   • Nói chuyện không thật sự trôi chảy. Hồi nhỏ bạn mất một thời gian mới biết nói.

   • Gặp vấn đề về bộc lộ cảm xúc. Khi bạn tức giận sẽ nổi đoá, đập phá, gào thét và mất một thời gian khá lâu mới hết.

   • Khó hoà nhập và duy trì mối quan hệ với bạn bè.

   • Khó bày tỏ cảm xúc và hiểu cảm xúc của người khác.

2. Câu chuyện em thấy ấn tượng về bạn:

   Thứ khiến em thấy ấn tượng là cách bạn hết mình với đam mê của bạn. Bạn ấy thích lịch sử thế giới (đặc biệt là về lịch sử nước Nga) và vẽ vời nên hay ngồi vẽ tranh về chủ đề lịch sử và nghe phân tích lịch sử trên Youtube. Bạn ấy nhớ từng dòng phân tích, từng sự kiện và nhân vật. Mỗi khi chị em gặp nhau là lại có buổi luận bàn lịch sử. Qua mỗi lần như thế em thấy em cần phải học thêm vì có nhiều cái bạn ấy nói và hỏi em lại chưa có kiến thức để đáp lại bạn ấy.

   Bạn ấy từng vẽ tặng em Mỹ và Liên Xô vào ngày sinh nhật. Tranh rất đẹp nên em up khoe với Tòhe :>

Người tự kỉ em tìm hiểu là bạn Trần Võ Bảo Khánh, sinh năm 2003, hiện đang sinh sống tại TP Hồ Chí Minh. Hành trình của cậu bé tự kỷ đã mạnh mẽ vượt qua nghịch cảnh, trở thành tấm gương truyền cảm hứng cho cộng đồng.

1. Khó khăn điển hình:

• Từ nhỏ, Khánh đã có những biểu hiện rối loạn không giống như các bạn bình thường khác: nhạy cảm hơn, không muốn người khác đụng vào mình, nhiều âm thanh đơn giản cũng trở nên quá ngưỡng với Khánh. 

• Khánh bị rối loạn cảm giác rất nhiều, cầm nắm cũng không chắc, hơn 2 tuổi mà vẫn chỉ biết cười chứ chưa biết nói. 

• Khánh cũng gặp rất nhiều khó khăn trong các sinh hoạt đơn giản bình thường, không ngủ trưa và cũng có một số biểu hiện tăng động.

2. Câu chuyện mà em cảm thấy ấn tượng và truyền cảm hứng.

• Trí nhớ Khánh rất tốt, đưa ảnh quốc kỳ của nước nào bạn cũng biết hết, vùng nào của nước nào, châu lục nào bạn cũng biết. Đặc biệt, bạn cũng bộc lộ nhiều năng khiếu và đam mê đối với thể thao.

• Sau khi thấy Khánh bị bạn bè trêu chọc, bị tổn thương nhiều, mẹ Khánh quyết định cho Khánh nghỉ học. Và mẹ cho Khánh tham gia học các lớp kỹ năng và chơi thể thao như bóng rổ, bơi lội,… và cho Khánh tham gia Cộng đồng thể thao người khuyết tật Việt Nam tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục thể thao TP Hồ Chí Minh.

• Khánh đã phấn đấu và đạt được nhiều thành tích cao trong môn bơi lội, trong đó có huy chương vàng của Cộng đồng thể thao Người khuyết tật và Cộng đồng tự kỷ cùng nhiều huy chương khác. Đặc biệt, dù còn gặp khó khăn trong việc nói chuyện và thể hiện bình thường, Khánh đạt được rất nhiều tiến bộ trong việc thể hiện bằng câu chữ. Khánh tự lập tài khoản facebook, chia sẻ nhiều câu chuyện truyền cảm hứng cho đông đảo người xem. 

• Ngoài ra, Khánh cũng rất có năng khiếu trong hoạt động bình luận thể thao với những đánh giá hết sức hàn lâm, ngoài khả năng của một trẻ tự kỷ, đồng thời có thể thuật lại trận đấu rất chi tiết và rõ ràng, từ phút ghi bàn cho đến kết quả trận đấu. Khánh cũng đạt được nhiều tiến bộ trong việc cải thiện các sinh hoạt bình thường, hòa nhập với cộng đồng. 

• Theo đánh giá của các bác sĩ và gia đình, hiện giờ Khánh đã cải thiện tới 80% tình trạng của bản thân.

1. Khó khăn điển hình của họ mà bạn quan sát, đọc thông tin, nhận ra là gì?

• Không thể nói chuyện khi còn nhỏ, không giao tiếp bằng mắt, không phản ứng khi được gọi tên, mắc chứng khó đọc.

• Khó khăn trong vận động: không thể buộc dây giày nên đến khi lớn hơn vẫn đi dép.

• Khó khăn trong giao tiếp xã hội: đẩy người khác ra khi được ôm, chán nản khi phải đi học, chỉ thích thu mình vào trong thế giới riêng với những hành vi lặp đi lặp lại (xoay bóng, xoay ly để xem sự chuyển động của ánh sáng)

• Khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc, dễ nổi giận vô cớ.

  
  

  2. Điều gì/câu chuyện của họ mà bạn cảm thấy ấn tượng/thú vị/truyền cảm hứng?

• Cách suy nghĩ độc đáo: cậu nói trong một cuộc phỏng vấn. “Tôi vui vì mình bị tự kỷ. Nếu tôi không bị tự kỷ, tôi sẽ không ở vị trí như hiện nay. Tự kỷ là cách tôi tư duy. Đó là cách tôi nhìn thế giới. Nhờ nó, tôi mới có thể làm cái mà tôi giỏi nhất”. Nhiều người nghĩ rằng thật lập dị khi một đứa trẻ không giao tiếp mà chỉ nhìn chằm chằm vào tường, không quan tâm tới việc chơi đùa như những đứa trẻ khác mà quan tâm tới những con số, các vì sao và chuyển động, ánh sáng, ngồi hàng giờ để xếp bút theo đúng màu cầu vồng hay xếp 5000 mẩu tranh, nhưng chính những điều khác biệt đó đã giúp cậu trở thành “thiên tài” trong lĩnh vực toán học, vật lí và thiên văn học.

• Cách giáo dục con của người mẹ: luôn luôn ủng hộ mọi thứ con muốn làm, không bắt ép con phải trở nên “bình thường”, sự phát triển của Barnett nhờ một phần rất lớn từ tình yêu thương và phương pháp nuôi con đúng đắn của người mẹ.

Người em tìm hiểu có tên là Duane, hơn 40 tuổi, trong thời điểm làm tư liệu gia đình anh ấy đang sinh sống tại Singapore

1. Những khó khăn của anh ấy mà em nhận thấy được

   - 3,4 tuổi anh ấy không nói được, đến năm 20 tuổi anh mới biết nói nhưng vẫn chưa thành thạo

   - Có những hành vi lặp lại, có lặp lại cả những câu, cụm từ lặp lại mà anh ấy từng nghe ở nhiều môi trường khác nhau như “Mọi người ơi hãy trật tự” từ nhà trường hay “Không sao đâu” từ bố anh ấy

   - Kiểm soát cảm xúc: có thể hiện sự cáu kỉnh, bực bội và thậm chí cũng có tình huống lúc anh ấy thể hiện sự mất kiểm soát cảm xúc khi đang ở ngoài. Duane vẫn còn có những cơn khủng hoảng (meltdowns)

   - Bố mẹ anh ấy có nhắc đến những khó khăn trong việc định hướng nghề nghiệp, đây cũng là mong muốn của bố mẹ anh rằng mong trong tương lai con trai vẫn có thể đi làm

   - Ít có những mối quan hệ khác, thường ở bên và nhận được sự hỗ trợ của bố mẹ

2. Câu chuyện khiến em thấy ấn tượng và được truyền thêm động lực đó là

   - Thời gian ngày anh ấy còn bé, gần như không ai biết đến khái niệm và cụm từ Tự kỷ cả. Điều này cũng thể hiện được sự kiên nhẫn của gia đình cực kỳ lớn khi liên tục tìm hiểu, cập nhật để hỗ trợ con trai mình

   - Gia đình, cha mẹ chấp nhận và đồng hành, luôn ở bên và nhắc đến "sự đoàn tụ của gia đình", chuẩn bị cả cho tương lai của Duane

   - Có sự tự lập, làm mọi việc bởi bản thân mình: tự đi đến trung tâm, tự đi tàu, tự ăn uống. Khả năng tự phục vụ cũng rất tốt. Một khoảng thời gian từ năm 2013, anh đã từng làm việc tại 1 cửa hàng Burger King

   - Anh ấy rất tình cảm với cha mẹ và cả những người khác. Điều này có lẽ xuất phát từ những sự ân cần, chăm sóc của cha mẹ. Khi anh ấy có những cơn khủng hoảng, bố thường ôm và xoa đầu anh ấy; vào những ngày lễ Duane cũng làm thiệp và gửi vào các mailbox của nhà hàng xóm

   - Một trong những chia sẻ của bố Duane làm em ấn tượng “Thằng bé không bao giờ phàn nàn về bất cứ điều gì, đó là cái đẹp đến từ thằng bé của tôi. Thằng bé không phải là vấn đề và sẽ mãi không bao giờ là vấn đề với tôi. Việc có được và nuôi thằng bé với tôi là một niềm vui và vinh hạnh” . Sự đồng hành của gia đình thực sự đóng vai trò rất lớn trong câu chuyện cuộc đời của anh, sự gắn bó ấy khiến cho mỗi khi bố mẹ anh nhắc đến việc họ có thể sẽ ra đi anh đều từ chối lắng nghe và nói "Mẹ, bố không già!"

   
   

Em đã từng có trải nghiệm dạy học với một bạn tự kỉ vào năm nhất đại học. Bạn tên là Duy học lớp 7, em đồng hành cùng bạn trong ba tháng.

(1) Khó khăn điển hình của họ mà bạn quan sát, đọc thông tin, nhận ra là gì?

Qua buổi training tìm hiểu về trẻ tự kỉ em nhận ra ở bạn có nhiều đặc điểm điển hình của trẻ tự kỉ ở tuổi dậy thì

• Bạn thường xuyên chạm bộ phận sinh dục của mình một cách vô thức.

• Kém trong cách tự vệ sinh cá nhân (rửa tay sau khi đi vệ sinh, không xả nước bồ cầu,...)

• Bạn có các hành động động chạm với gia sư. Đầu tiên, khi bắt đầu buổi học bạn sẽ nhìn xuống gầm bàn thay vì nhìn vào sách vở, bạn muốn chủ động cởi tất cho gia sư. Hành động thứ hai, bạn muốn và đòi ôm gia sư, mỗi buổi học kết thúc, anh sẽ rít lên "ôm, ôm, cô ôm" và mẹ bạn sẽ nói "con không ngoan cô không ôm" và thực sự em không thể ôm bạn ấy, vì hành động đó thực sự chạm đến giới hạn của em. Thậm chí nhiều lần bạn đi theo em để đòi hành động này. Khi bị từ chối bạn có hành vi ăn vạ.

• Bạn gặp khó khăn trong cách diễn đạt ngôn từ. Bạn nói lắp, câu chữ không có nghĩa.

• Bạn khó bày tỏ cảm xúc, thường sống trong thế giới riêng và sẽ cười một cách bất giác trong buổi học.

• Trí tuệ thấp là biểu hiện rõ nhất của Duy. Trong khi cả lớp đề có thể vượt qua bài kiểm tra, Duy luôn là người dị thường nhất lớp, thường xuyên bị cô giáo gửi giấy bào phụ huynh và yêu cầu gia đình làm việc riêng với bạn. Trong tiết với gia sư, Duy rất khó để nhận biết mình đang học gì, Duy gặp khó khăn về tư duy.

• Duy bị cô lập trong môi trường, lớp học của mình, và không ai sẵn sàng chơi với Duy.

• Nhiều hôm gia sư có việc nên đến muộn. Duy sẽ cảm thấy, bồn chồn, khó chịu. Cụ thể, buổi học hôm đó bắt đầu 7.00, gia sư báo bận đến muộn 30'. Khi gia sư đến duy đã gào thét "tại sao cô đến", vì Duy nghĩ mình được nghỉ. Duy cọc cằn, cau mày, có thiên hướng bạo lực, nhưng cô Xù "kinh" hơn nên Duy không dám manh động và chịu yếu thế trước cô Xù.

• Duy xuất hiện "stimming" liên tục cậy da tay để bộc lộ cảm xúc khó chịu, kèm theo gương mặt lườm nguýt, giọng khè như khò lửa, nước mắt giàn giụa.

• Khi Duy cảm thấy tin tưởng, Duy sẽ kể chuyện cho gia sư nghe rất nhiều. Nhưng thức chất là câu giờ và trốn học. Nhưng không lừa được cố Xù.

  
  

(2) Điều gì/câu chuyện nào của họ mà bạn cảm thấy ấn tượng/thú vị/truyền cảm hứng.

Trường hợp của Duy, thực sự em không cảm thấy ấn tượng, hay thú vị và càng không truyền cảm hứng. Điều em muốn nói đó là sự lo ngại về tương lai của Duy. Em đã bộc bạch với phụ huynh về những hành động bất thường của Duy, và có nhận lại câu trả lời dựa trên kết quả từ bé bạn bị hơi Tăng Động, và Trí Tuệ Chậm Phát Triển. Tuy vậy, gia đình vẫn lựa chọn môi trường giáo dục bình thường thay vì trường dành cho trẻ đặc biệt. Thêm vào đó, từ bé Duy được bố mẹ chiều chuộng, không phải làm gì, và bố mẹ đáp ứng mọi yêu cầu. Cho đến cấp hai, Duy vẫn được bố mẹ tắm rửa, chuẩn bị đồ đạc cho các buổi học trên trường. Điều này dẫn đến việc Duy trì trệ và càng chậm phát triển về thể chất. Thực sự yếu tố môi trường ảnh hưởng quá nhiều đến sự phát triển của Duy. Đặc biệt khi Duy học tại môi trường hiện tại, giáo viên, bạn bè cũng không thực sự hỗ trợ cho bạn, khiến bạn cô lập. Về lâu dài, em thực sự quan ngại bạn sẽ có những hành động không đúng với xã hội. Cuối cùng, em chỉ mong gia đình Duy có thể tìm được môi trường để chữa lành cho Duy, và Duy có sân chơi để được hồn nhiên với bản thân mình !

Trẻ tự kỷ mà em tìm hiểu là Felipe Melo xem từ trên youtube

1. Khó khăn điển hình mà em quan sát được qua video

• Không có ngôn ngữ: gặp khó khăn trong trong giao tiếp với người khác, không thể bày tỏ sự tức giận của mình với mọi người, không thể nói cho mẹ của mình để mong muốn và nhu cầu của bản thân

• Rối loạn điều chỉnh cảm giác: không có cảm nhận đau nên không thể hiện sự đau đớn và bày tỏ sự đau đớn được như những trẻ khác

2. Câu chuyện truyền cảm hứng

• Sự tiến bộ của người tự kỷ trong việc học ngôn ngữ của họ. Mặc dù không thể nói được những câu hoàn chỉnh nhưng nhờ sự nỗ lực của bản thân và của những người xung quanh thì bạn ấy có thể dần dần bày tỏ nhu cầu của mình. Dù đó là một câu rời rạc thôi nhưng em cảm nhận đó là một hành trình đòi hỏi rất nhiều sự bền bỉ và kiên trì

• Một điều khác đó là nhờ sự hỗ trợ của những người xung quanh, các vấn đề về giao tiếp của người tự kỷ có thể được cải thiện, bạn bắt đầu biết cách giao tiếp với người thân trong gia đình, nói cho người thân biết mình có khó chịu hay đau ở đâu. Và đặc biệt trong video người anh trai có đề cập đến việc bạn ấy bắt đầu biết phàn nàn để nói cho mọi người lý do mà bạn ấy tức giận. Điều này khiến em thấy rằng, những thứ tưởng như rất đơn giải với người bình thường thì dường như đều là một điều gì đó cần sự học hỏi và nỗ lực rất nhiều để có được ở người tự kỉ. Nhưng chính sự tiến bộ dù là nhỏ nhất đấy khiến em cảm thấy có niềm tin hơn vào việc mình kiên trì hỗ trợ cho những bạn nhỏ tự kỷ có thể giúp các bạn cải thiện giao tiếp và tương tác với người khác

Bạn nhỏ tự kỷ mà em tìm hiểu và chia sẻ với mọi người trong bài viết này là bạn Aki, bạn là con lai Việt - Nhật. Hiện nay bạn đang học lớp 5 và sinh sống tại Hà Nội. Em đồng hành cùng bạn đã được gần một năm, và hiện tại tụi em vẫn đang là những người bạn đồng hành của nhau. 

1. Những khó khăn của bạn mà em quan sát và cảm nhận được trong gần một năm qua học tập và vui chơi cùng bạn:

• Đầu tiên là về mặt hình thể, bạn đã lớp 5 nhưng thân hình lại khá nhỏ bé so với các bạn đồng trang lứa. Bên cạnh đó thể trạng của bạn cũng rất yếu, bạn không thể tham gia các giờ thể dục trên lớp vận động cơ thể như chạy bộ hay đá bóng. Bạn cũng dễ bị ốm, ho, khó thở, hay đau nhức khắp người mỗi khi trời chuyển mùa hay mưa nắng bất chợt.

• Aki rất khó khăn trong mặt giao tiếp bằng ngôn ngữ, một phần vì bạn không phải người Việt nên những từ ngữ Việt Nam rất khó khăn với bạn trong phát ngôn, bạn sẽ không phát âm được những từ phát âm bằng âm ng- nh- và ngọng những âm dễ nhầm lẫn như l - n hay s - x. Các dấu câu cũng là yếu tố làm Aki đau đầu. Chính vì vậy càng làm bạn lười nói, không nói vì ngại và vì khó.

• Aki dễ mất bình tĩnh, không kiểm soát được cảm xúc của mình. Bạn rất dễ bị rối trước những thông tin mới và cũ. Bạn sẽ khóc lóc, nổi cáu và đập cả đồ đạc xung quanh hay thậm chí có những hành động tổn thương chính bạn và em trong những buổi học đầu tiên vì kiến thức quá khó đối với bạn, còn bạn thì lại không biết diễn đạt ra sao để em hiểu được là bạn đang cảm thấy kiến thức nặng nề với bạn. Bạn gặp khó khăn trong xử lý cảm xúc, cụ thể hơn là nội cảm, bạn sẽ bị ói không kiểm soát đến mức khó thở.

• Bạn sẽ không nhớ được những thông tin mang tính học thuật như kiến thức trên lớp, bạn sẽ thiên hướng nhớ tới những kiến thức thông qua các hình ảnh hoặc mẩu chuyện ngắn từ 5 câu, nhưng cách này cũng làm bạn bị rối vì nhầm lẫn giữa các câu chuyện. 

• Hiện nay bố mẹ của Aki vẫn phải hỗ trợ bạn rất nhiều trong các việc như vệ sinh cá nhân hàng ngày vì bạn sẽ không ý thức được mình cần làm những việc đó, và không biết cách làm nó như thế nào.

• Bạn có hành động stimming bằng cách tạo ra những âm thanh dài, ngân nga không theo nhịp, đôi khi là giả tiếng động cơ xe máy, tiếng o o của tổ ong hoặc chỉ la la la để có thể tập trung vào việc suy nghĩ một thứ gì đó.

• Bạn gặp khó khăn với những mối quan hệ ngoài xã hội ngoại trừ người thân gần nhất hoặc những người mà bạn đã gặp thường xuyên. Những buổi học đầu tiên của Aki và em diễn ra rất khó khăn, bạn đã khóc lóc rất nhiều, đã nổi cáu, đập đầu vào bàn và cào rách tay của em. Phải mất 2 tháng để bạn quen với việc học cùng em, và mất thêm 3 tháng để bạn dần thoải mái đón nhận em như một người bạn.

• Bạn bị ám ảnh với thời gian cố định hay những thói quen thường ngày. Nếu em đến muộn chưa kịp báo thì bạn sẽ luôn hỏi mẹ sao mình chưa đến, hoặc nếu đến sớm hơn khoảng 5’ cũng là vấn đề làm bạn cảm thấy bứt rứt. Bạn sẽ ăn tối đúng một giờ cố định, học vào một giờ cố định và giải trí vào một giờ cố định duy nhất.

2. Một (trong rất nhiều) câu chuyện từ Aki đã làm động lực, là kim chỉ nam cho em nương náu vào mỗi lần chênh vênh vô định. Hơn hết, chính những câu chuyện ấy là điều làm em tin vào mối tương giao giữa em và bạn phát triển chậm rãi cùng nhau.

Cuộc gặp gỡ của em và Aki là rất tình cờ, em chưa từng nghĩ mình sẽ đồng hành cùng bạn cho tới bây giờ. Trước đó em đã định từ chối với gia đình bạn vì thấy bản thân mình sẽ không có đủ khả năng để đồng hành cùng bạn vì bạn là trẻ đặc biệt. Rồi mẹ bạn nói chuyện với em, sau đó em tới gặp bạn và nói chuyện cùng nhưng bạn không hề đáp lời. Sau 5 tháng thì em và bạn mới có cuộc trò chuyện đối thoại vài ba câu đơn giản thay vì chỉ là một mình em nói như trước. Khi đã dần hiểu bạn muốn học theo cách nào, và Aki cũng dần tiếp nhận một cách bình tĩnh hơn, Aki đã nói với em rằng:

“Em không phải đứa trẻ sáng suốt cho lắm, em không thông minh, nhưng em cũng hứng thú Tiếng Anh lắm, chị bảo em nhé”

Đối với em, câu nói ấy của Aki đã làm động lực cho em rất nhiều trong cả cuộc sống hàng ngày và việc đồng hành cùng bạn. Em đã cảm động rất nhiều và biết ơn vì có được một người bạn nhỏ đồng hành đáng yêu như thế. Mọi người có thể sẽ thấy bạn dùng từ rất hoa mỹ chứ không đơn giản đúng khum, tại để nói được câu đó bạn đã nhờ mami tậu hẳn một quyển từ điển Tiếng Việt để trau dồi và nói chuyện với em nhiều hơn đó =)))) cơ mà dùng xong cũng quên nhanh lắm. Em rất hy vọng em sẽ là một người bạn đồng hành đáng tin của bạn, để bạn có thể yên tâm khi trò chuyện và vui đùa cùng em. 

Ảnh bên trên là em được tặng nhân dịp 20/11, bạn bảo mẹ là mắt em màu bánh gai chắc khó ngủ nên nhờ mẹ gợi ý quà tặng đó ạ =))))

Sâm là một thành viên trong câu lạc bộ cấp 3 của em. Khác với phần lớn các bạn tự kỷ khác, Sâm rất thông minh và là học sinh luôn giữ điểm số cao trong trường. Ban đầu, khi mới tiếp xúc với Sâm, em thấy bạn rất "lạ" và khi nghe đến những thành tích Sâm đạt được, em thấy vô cùng ngưỡng mộ. Mãi về sau, khi tìm cách làm việc với Sâm nhiều hơn, em mới biết câu chuyện của bạn ấy và càng cảm thấy khâm phục bạn ấy hơn.

1. Khó khăn điển hình của Sâm mà em quan sát, và nhận ra là:

   • Bạn gặp khó khăn trong việc truyền đạt thông tin bằng lời nói. Cách bạn giải thích những suy nghĩ của mình có phần khó hiểu. Đôi khi bạn nói rất chậm, đôi khi bạn nói rất nhanh. Điều này khiến cho bạn gặp khó khăn trong quá trình làm việc nhóm nhưng bạn lại làm việc rất tốt khi làm một mình.

   • Bạn gặp khó khăn trong việc giao tiếp bằng ánh mắt. Sâm có xu hướng né tránh ánh mắt của em cũng như các bạn teammate khác trong quá trình giao tiếp, làm việc.

   • Có đôi lúc bạn sẽ mất bình tĩnh và hét lên hoặc có những hành động tự phát bất ngờ. Ví dụ như chạy rất nhanh xung quanh sân trường và dù ai gọi cũng không dừng lại.

   • Bạn stimming bằng cách cầm các dụng cụ như bút, con quay và chỉ chú ý vào chuyển động của những đồ vật đó hay đôi khi nhắc lại nhiều lần 1 nội dung.

   • Bạn gặp khó khăn trong việc điều khiển cơ thể. Trong một lần tập thể dục toàn trường, khi bài nhạc vang lên, Sâm đã nhảy nhiệt tình gấp nhiều lần so với các bạn khác.

2. Những điều em rất khâm phục ở bạn:

   • Em đã được nghe kể về hành trình thay đổi của Sâm. Dù ban đầu bạn cũng gặp khó khăn rất nhiều trong việc giao tiếp, học tập, nhưng nhờ có sự đồng hành của mẹ một cách kiên nhẫn và kiên trì, bạn đã dần thay đổi và cải thiện trong quá trình giao tiếp, học tập.

   • Sâm thực sự là một bạn rất chăm chỉ. Em ấy tập trung và đắm chìm vào những kiến thức của các môn học. Sâm rất giỏi các công việc liên quan đến suy nghĩ câu đố, tính toán, và đặc biệt là coding. Dù ở môi trường trường học, đôi khi nhận những cái cười không thiện cảm của các bạn khác vào hành động của mình, Sâm vẫn tập trung làm những điều mình cần làm và hoàn thành xuất sắc kết quả học tập của mình.

   • Em luôn thấy được sự cố gắng từng ngày của Sâm. Bạn chưa từng bỏ cuộc trước những thử thách hay nhiệm vụ mình làm không tốt mà luôn tìm cách để hoàn thiện nó một cách tốt hơn.

Sâm là một nhân chứng dạy em về sự kiên trì và bền bỉ. Dù có thể không được sinh ra như một người bình thường, nhưng bạn đã rèn luyện để vượt lên những điều mình còn thiếu để ngày càng trở nên tốt hơn. Hiện tại bạn đang là sinh viên Bách Khoa, vẫn tiếp tục con đường học tập của mình, và không ngừng nỗ lực. Bạn thực sự là minh chứng thực tế dạy cho em những bài học về sự bền bỉ và kiên trì ạ ^^

Người tự kỷ em tìm hiểu là: Mary Temple Grandin

Các thông tin như sau về bà mà em khám phá được như sau:

• Sinh ngày 29 tháng 8 năm 1947, bà là một giáo sư người Mỹ mắc rối loạn phổ tự kỷ.

• Hiện bà là giảng viên Khoa Khoa học Động vật tại Trường Cao đẳng Khoa học Nông nghiệp tại Đại học bang Colorado.

• Là một người phụ nữ truyền cảm hứng cho hàng triệu người trên thế giới. Bà đã chứng minh rằng mọi người, dù có khuyết tật gì đi chăng nữa, đều có thể đạt được thành công nếu họ kiên trì và nỗ lực.

• Bà là một biểu tượng của sự hy vọng và khả năng vượt qua nghịch cảnh.

1. Thời thơ ấu khó khăn

   • Mary Temple Grandin được chẩn đoán mắc rối loạn phổ tự kỷ khi mới 15 tháng tuổi. Bà gặp nhiều khó khăn trong học tập và giao tiếp khi còn nhỏ.

   • Khó khăn trong việc học tập và giao tiếp: Grandin gặp khó khăn trong việc hiểu những gì người khác đang nói và bà cũng khó khăn trong việc thể hiện suy nghĩ của mình. Điều này khiến bà gặp khó khăn trong việc học ở trường và trong các mối quan hệ xã hội.

   • Grandin có những hành vi tự kỷ điển hình, chẳng hạn như lặp đi lặp lại, không thích tiếp xúc với người lạ và khó khăn trong việc hiểu cảm xúc của người khác. Điều này khiến bà gặp khó khăn trong việc hòa nhập với xã hội và khiến cô cảm thấy cô đơn và bị cô lập.

   • Grandin đã phải chịu đựng sự kỳ thị và phân biệt đối xử từ những người khác vì mắc rối loạn phổ tự kỷ. Điều này đã khiến bà cảm thấy thất vọng và bị tổn thương.

2. Điều mà em cảm thấy ấn tượng

   • Mary Temple Grandin đã tìm thấy điểm mạnh của mình trong hoàn cảnh khó khăn khi bà phải đối mặt với tự kỷ. Bà nhận ra rằng mình có khả năng ghi nhớ hình ảnh và khả năng đồng cảm với động vật.

   • Grandin bắt đầu quan tâm đến việc nghiên cứu hành vi động vật khi còn nhỏ. Bà đọc sách và xem phim về động vật và bắt đầu quan sát động vật xung quanh mình. Bà nhận ra rằng động vật có thể bị căng thẳng và đau đớn, và cô muốn tìm cách giúp đỡ chúng.

   • Mary Temple Grandin bị đuổi khỏi trường Beaver Country Day School vì gặp khó khăn trong việc học tập và giao tiếp. Sau đó, mẹ của bà đã đăng ký cho bà theo học tại Trường Quốc gia Hampshire, nơi bà gặp William Carlock, một giáo viên khoa học từng làm việc cho NASA. Carlock đã giúp Grandin phát triển ý tưởng chế tạo chiếc hộp ôm, một phát minh nổi tiếng giúp bà giảm bớt căng thẳng và lo lắng.

   • Một trong những phát minh nổi tiếng nhất của Grandin là chiếc hộp ôm. Chiếc hộp ôm được làm bằng gỗ và được bọc bằng da. Nó có kích thước vừa đủ để cô có thể nằm trong đó và được bao quanh bởi các bức tường mềm. Chiếc hộp ôm giúp Grandin cảm thấy an toàn và được bảo vệ. Nó cũng giúp bà giảm bớt sự kích thích quá mức và tập trung hơn vào công việc của mình.

   • Chiếc hộp ôm của Grandin đã trở thành một công cụ hữu ích cho nhiều người tự kỷ khác. Nó là một minh chứng cho khả năng sáng tạo và đổi mới của Grandin và nó đã giúp bà thay đổi cuộc sống của hàng triệu người.

   • Thành tựu

     • Được tạp chí Time vinh danh là một trong 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới vào năm 2010

     • Được tạp chí Forbes vinh danh là một trong 100 phụ nữ quyền lực nhất thế giới vào năm 2015

     • Được tạp chí Fortune vinh danh là một trong 50 nhân vật có ảnh hưởng nhất thế giới vào năm 2016.

     • Được tạp chí People vinh danh là một trong 25 phụ nữ có ảnh hưởng nhất thế giới vào năm 2017.

   • Giải thưởng

     • National Medal of Technology từ Tổng thống Barack Obama vào năm 2013.

     • Lifetime Achievement Award từ Viện Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ vào năm 2015.

     • James McDonnell Foundation Centennial Fellowship vào năm 1996.

     • Autism Society of America vào năm 1994

     • Guggenheim Fellowship vào năm 1993.

     • New York Academy of Sciences vào năm 1992.

     • Presidential Early Career Award for Scientists and Engineers (PECASE) vào năm 1990.

   • Cống hiến cho ngành chăn nuôi

     • Được biết đến với những đóng góp của mình cho ngành chăn nuôi, nơi bà đã giúp giảm thiểu sự căng thẳng và đau đớn cho động vật trong quá trình vận chuyển và giết mổ. Bà đã phát minh ra nhiều thiết bị giúp giảm thiểu sự căng thẳng và đau đớn cho động vật, chẳng hạn như:

       • Chuồng vận chuyển hình bầu dục: nơi động vật được vận chuyển theo hình tròn, giúp chúng cảm thấy thoải mái hơn.

       • Máy móc giết mổ có thể kiểm soát được, giúp giảm thiểu sự đau đớn cho động vật khi bị giết.

       • Những thiết bị này đã được sử dụng rộng rãi trong ngành chăn nuôi và đã giúp cải thiện phúc lợi của động vật.

   • Cống hiến cho cộng đồng người tự kỷ

     • Là một nhà hoạt động tích cực vì quyền của người tự kỷ. Bà đã viết nhiều cuốn sách và bài báo về kinh nghiệm của mình với rối loạn phổ tự kỷ. Bà cũng là người sáng lập và là chủ tịch của tổ chức Autism Society of America.

     • Những nỗ lực của Grandin đã giúp nâng cao nhận thức về chứng tự kỷ và thúc đẩy sự hòa nhập của người tự kỷ vào xã hội.

   • Cống hiến cho khoa học

     • Là một nhà khoa học có uy tín trong lĩnh vực hành vi động vật. Bà đã có nhiều đóng góp cho sự hiểu biết của chúng ta về hành vi của động vật, đặc biệt là động vật gia súc.

     • Công việc của Grandin đã giúp cải thiện phúc lợi của động vật và thúc đẩy sự phát triển của ngành chăn nuôi bền vững.

Người tự kỉ em tìm hiểu và muốn chia sẻ với mọi người là anh Hiếu, anh học cùng trường cấp 3 với em và hơn em 2 tuổi.

1. Khó khăn điển hình:

   • Anh gặp khó khăn trong việc giao tiếp và tương tác với mọi người xung quanh.

   • Anh là người dễ cảm thấy căng thẳng nếu ở một không quen thuộc (sẽ bịt tai rồi cúi đầu nhìn xuống đất nếu thấy căng thẳng).

   • Gặp khó khăn trong vận động: như chạy bộ hoặc điều khiển phương tiện.

2. Ấn tượng của em:

   • Cô giáo chủ nhiệm của em kể rằng anh có trí nhớ rất tốt, anh gần như thuộc hóa trị và cả số nguyên tử khối trung bình của các nguyên tố hóa học, anh còn có thể thuộc nhiều từ vựng tiếng Anh khi chỉ mới đọc qua 1 lần.

   • Anh còn vẽ đẹp và thích sử dụng các màu sắc.

   • Điều khiến em ấn tượng khí đó không chỉ là về khả năng vẽ tranh hay trí nhớ của anh mà còn là về mọi người xung quanh anh ấy. Em được kể rằng các anh chị trong lớp luôn giúp đỡ và cố gắng trò chuyện cùng anh ấy, các thầy cô trong trường cũng hỗ trợ anh ấy trong học tập, cô giáo em cũng từng giảng riêng cho anh ấy để giúp anh ấy hiểu được bài học.

   • Em còn nhớ khi học trên trường, em hay nhìn thấy anh ấy ở sân trường, anh ấy cười lên rất đẹp nữa, hehehe

Người em tìm hiểu là anh Matthew, sinh năm 1998

1. Khó khăn điển hình:

   Anh Matthew sinh ra giống như bao đứa trẻ bình thường khác. Suốt một năm đầu đời, Matthew phát triển tốt và đạt được những mốc phát triển bình thường như bao đứa trẻ khác. Tuy nhiên qua 1 tuổi, mọi sự phát triển dường như chậm lại, đặc biệt là ngôn ngữ. Matthew không thể nói chuyện, hay phát triển khả năng ngôn ngữ của mình.

2. Câu chuyện truyền cảm hứng.

   Nhờ sự hỗ trợ của TACA. Hiện nay, anh đã vượt lên trên khó khăn của mình, trở thành sinh viên của một trường cao đẳng trong nước. Hiện tại anh đang học năm cuối cùng ngành Tài chính. Anh thường xuyên học hơn tới 18 tín chỉ 1 học kỳ. Song song với đó, anh đang làm 2 công việc làm thêm với tổng thời gian làm việc hàng tuần lên tới 40 giờ.

   Tài chính là niềm đam mê của anh, anh hy vọng sau khi tốt nghiệp anh có thể tìm kiếm được một công việc liên quan đến chứng khoán hoặc thị trường tài chính.

   "Tôi tưởng tượng tương lai rộng mở của con ở phía trước, tôi tưởng tượng con sẽ lớn lên, sẽ trưởng thành, tự lập, con sẽ tham gia vào các mối quan hệ lứa đôi, sẽ kết hôn, sẽ đi làm,... chúng tôi đã từng hoàn hảo" - Mẹ Matthew trả lời phỏng vấn. Tuy nhiên, vượt lên sự sắp đặt của số phận, thử thách khắc nghiệt của ông trời không làm cho Matthew bỏ cuộc. Tin rằng, Matthew chính là minh chứng cho câu nói "Action make change" - sự thay đổi sẽ được tạo ra từ việc dám hành động.

Em vẫn chưa có cơ hội được tiếp xúc nhiều với các bạn tự kỷ nên với bài tập này, em xin lựa chọn viết về một nhân vật hư cấu ạ. Dù phim không đưa ra chẩn đoán chính thức nhưng nhân vật này vẫn luôn được biết thể hiện nhiều đặc điểm liên quan đến rối loạn phổ tự kỷ: Sheldon Lee Cooper (The Big Bang Theory/ Young Sheldon).

Side note: Vì không có nhận định chính thức về rối loạn có thể có của nhân vật nên một số hành vi của Sheldon có thể sẽ không phù hợp với các đặc điểm lâm sàng của rối loạn phổ tử kỷ.

1) Khó khăn điển hình của họ mà em quan sát, đọc thông tin, nhận ra là:

- Sheldon gặp khó khăn trong việc hiểu các tín hiệu xã hội và thường hiểu mọi thứ theo nghĩa đen. Anh ấy còn gặp khó khăn trong việc đồng cảm và thấu hiểu cảm xúc của người khác. Bên cạnh đó, nhân vật thường nói những điều thiếu tế nhị hoặc không phù hợp mà không nhận ra.

Mặc dù vậy, khi bộ phim tiến triển, Sheldon cũng dần học cách sử dụng và nhận ra những lời châm biếm và các câu nói đùa. Dù vẫn chưa nắm được hết các tín hiệu xã hội nhưng khả năng giao tiếp của Sheldon có sự cải thiện

- Sheldon tuân thủ nghiêm ngặt các thói quen và lễ nghi của mình, anh sẽ trở nên khó chịu nếu chúng bị gián đoạn: Sheldon có thói quen gõ cửa ba lần trước khi bước vào. Hoặc Sheldon có một vị trí ngồi cụ thể trong căn phòng đáp ứng mọi tiêu chí mình đề ra và không ai được ngồi ở đó nếu anh có mặt. Chỉ cần một thay đổi nhỏ ở chỗ ngồi cũng có thể khiến Sheldon khó chịu và từ chối ngồi xuống.

- Sự nhạy cảm về giác quan: Trong một phân cảnh ăn uống với gia đình, dưới góc nhìn của Sheldon, mọi âm thanh từ tiếng nhai đến tiếng thở của mọi người cũng đều to hơn bình thường. Kể đến, chỉ một mình Sheldon có thể nghe thấy âm thanh lạ đến từ tủ lạnh, dù âm thanh rất nhỏ nhưng cũng khiến anh khó chịu và không thể ngồi ăn được.

- Sheldon có phạm vi sở thích hẹp và có xu hướng bị ám ảnh với chúng: Phần lớn thời gian của Sheldon sẽ xoay quanh các chủ đề về Vật lý, Star Trek và truyện tranh.

2) Điều gì/câu chuyện của họ mà em cảm thấy ấn tượng/thú vị/truyền cảm hứng:

- Điều em ấn tượng nhất là cách nhân vật phát triển theo mỗi mùa phim cũng như việc mà bạn bè của Sheldon học cách chấp nhận và kiên nhẫn với anh. Sheldon ban đầu là một người từ chối giao tiếp xã hội nếu không cần thiết và có thái độ ghét bỏ trước những tương tác xã hội, ngoài ra, anh còn có những quy tắc và lễ nghi cứng nhắc mà bản thân không muốn thay đổi. Sau này, bộ phim tiến triển với việc Sheldon học các nắm bắt các tín hiệu xã hội và “hoà nhập” với mọi người xung quanh. Các mối quan hệ thân thiết của Sheldon cũng cho thể hiện thấu hiểu trước các hành vi của anh.

*** Một số thông tin khác em tìm hiểu được liên quan tới quan điểm của người tự kỷ về nhân vật Sheldon Cooper:

- Theo Kelly Searssmith viết trong trang The Mighty:

Cô cho rằng mặc dù biên kịch không đưa ra nhận định Sheldon thuộc rối loạn phổ tự kỷ nhưng anh ấy lại thể vô số hành vi giống với cô và cộng đồng. Theo Kelly: “ Tôi thường nghĩ vai trò của Sheldon như một sự thể hiện công khai về những gì tôi đã trải nghiệm với tư cách là một người được chẩn đoán lâm sàng tự kỷ. Qua bộ phim, tôi có thể học cách truyền đạt nhu cầu của mình theo hướng mà mọi người sẽ sẵn sàng chấp nhận hơn, bởi họ đã thấy nó diễn ra trong phim.”

Kelly tìm thấy sự tương đồng với nhân vật Sheldon, đặc biệt là việc Sheldon luôn có một chỗ ngồi yêu thích và cố định trong căn phòng. Kelly có quan điểm:” Khi phân cách vị trí ngồi của Sheldon lần đầu được giới thiệu, tôi đã ngạc nhiên bật cười. Tôi nhân ra bản thân cũng làm điều tương tự với nơi tôi sống và làm việc. Bất kể đi đâu, tôi cũng thiết lập 1 vị trí cố định, như việc Sheldon tìm kiếm vị trí ngồi phù hợp khi lắng nghe Penny tâm sự hoặc khi cả nhóm bên Bắc Cực, Sheldon cũng cần tìm 1 vị trí để bản thân ngồi trong suốt hành trình”.

- Theo một người ẩn danh viết ở trang The Courier:

Cá nhân có quan điểm cho rằng các khía cạnh Sheldon thể hiện cho phù hợp với đặc điểm của Hội chứng Asperger giống như anh (một tên gọi chẩn đoán cũ, thuộc phổ tự kỷ). Tuy nhiên, những hành vi đó mang tính khuân mẫu nhiều hơn và có thể không liên đới nhiều đến rối loạn thực sự vì đôi khi Sheldon thể hiện sự thôi lỗ khi tương tác với người khác, điều ảnh xuất phát từ nhân cách của anh hơn là do đặc điểm phổ tự kỷ. Họ cho rằng: “Sheldon là người cứng nhắc và luôn làm việc theo kế hoạch, anh ấy không chấp nhận và cảm thấy khó chịu với mọi thay đổi dù lớn hay nhỏ. Theo quan điểm của tôi, điều này thể hiện đúng với những trải nghiệm của bản thân. Tôi thường rất lo lắng trước những chuyến du lịch bởi sự thay đổi trong sinh hoạt, các thông tin giác quan mới (mùi hương mới, thay đổi nhiệt độ, thay đổi trong môi trường…). Hoặc việc chuyển từ kỳ nghỉ hè sang đi học cũng khiến tôi cảm thấy lo lắng.”

Họ cũng cho thấy bản thân có sự tương đồng với Sheldon trong việc có những thích thú cụ thể kiến thức khoa học và triết học cũng như sẽ chia sẻ với bất kỳ ai khi họ có thể.

Trong quá trình tìm kiếm thông tin, em rất ngạc nhiên vì đã có vô vàn câu chuyện về người tự kỷ đã được chia sẻ rộng rãi trên đa dạng nền tảng (blog, youtube, facebook,...) mà bấy lâu nay em chưa có dịp tiếp cận. Và người tự kỷ em tìm hiểu là: Matt Cottle, chủ tiệm bánh Stuttering King tại bang Phoenix, Hoa Kỳ.

Các thông tin như sau về anh mà em khám phá được như sau:

Trước khi mở tiệm bánh riêng, anh Matt Cottle từng làm việc tại cửa hàng tạp hóa Scottsdale trong vòng 6 năm.

1. Những khó khăn điển hình

   Bên trong (phía cá nhân): 

   • Matt gặp khá nhiều khó khăn trong việc tiếp thu, giao tiếp, truyền đạt thông tin. Anh mất nhiều thời gian hơn để đọc hoặc xử lý thông tin, cũng như việc duy trì các cuộc trò chuyện. Vậy nên anh có xu hướng làm việc trong môi trường ít người, khá riêng tư. 

   • Là một người mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ có đặc điểm điển hình là ám ảnh quá mức, anh luôn nghĩ về việc nướng bánh. Điều này có vẻ tích cực phần nhiều, nhưng trong quá trình Matt định hình sự nghiệp của bản thân cũng khiến anh gặp không ít vấn đề, và vấn đề lớn nhất là không thể hài lòng, kiên định với những công việc đã được định hướng sẵn cho anh, thậm chí nó còn khiến anh ngày càng thất vọng vì những nỗ lực tìm việc không thành công. Trong 6 năm làm việc tại cửa hàng tạp hóa, anh vẫn luôn nghĩ về việc nướng bánh, phần nào xao nhãng anh khỏi công việc đó. Matt từng được đào tạo để thực hiện các hoạt động tìm kiếm và cứu hộ, nhưng nó cũng không gắn với anh lâu dài. 

   Bên ngoài (phía xã hội):

   • Vì là một người tự kỷ nên năng lực của anh bị xem nhẹ, người ta sợ anh nói hoặc hành động những điều không phù hợp, thậm chí Matt từng chịu sự miệt thị về khả năng. Anh chỉ được giao việc cho rau củ quả vào bao và đẩy xe quanh siêu thị. Chủ siêu thị từ chối thẳng thừng khi Matt tỏ ý muốn làm việc ở quầy bánh. Ngay cả các trường đào tạo nghề làm bánh cũng liên tiếp từ chối nhận Matt.

   • Việc lập nghiệp nói chung hay việc làm chủ tiệm bánh nói riêng đối với người có chức năng bình thường đã rất khó, bởi họ cần phải quản lý nhiều đầu việc cùng lúc. Điều này lại càng nặng nề hơn đối với người tự kỷ bởi Matt nói chuyện được nhưng nói chuyện qua điện thoại rất khó khăn. Nếu một khách hàng tán gẫu và không nắm được những kiến thức cơ bản về đặt hàng, Matt khó có thể hiểu và giải thích cho họ được. Điều này yêu cầu sự hỗ trợ từ người thân để vận hành các công việc của tiệm như tương tác với khách hàng, xử lý đơn đặt hàng và tiếp thị sản phẩm. 

   
   

2. Điều em được truyền cảm hứng

Như em đã chia sẻ với mọi người trong buổi Tập huấn đầu tiên là em rất thích nướng bánh, vậy nên thật dễ hiểu khi câu chuyện của anh Cottle đã thu hút em. Em cũng từng có kinh nghiệm làm việc ở một tiệm bánh nho nhỏ nên em hiểu những quy trình quy định cũng như những khó khăn một người thợ làm bánh cần trải qua, nên em càng đồng cảm và khâm phục với hành trình của anh Cottle. 

Quyết tâm

Dù gặp khó khăn, bị từ chối ở những bước khởi đầu nhưng đam mê của Matt vẫn cháy bỏng. Matt đã chia sẻ: “Sứ mệnh của tôi cao cả hơn thế.” Matt quyết định đi con đường riêng và không ai giúp anh cả. Anh tìm được một đầu bếp bánh ngọt sẵn sàng dạy anh 1-1, và cuối cùng anh đã nâng cao tay nghề của mình, mang đến một đẳng cấp mới cho nghệ thuật nướng bánh sáng tạo. Sau đó, anh đã có những bước tiến quan trọng trong sự nghiệp và mở tiệm bánh của riêng mình. Tiệm được đặt theo tên vị vua George VI của nước Anh. Ông nổi tiếng về chuyện chiến đấu với chính bản thân để vượt qua tật nói lắp. Matt tâm sự, vua George VI là tấm gương để anh khẳng định bản thân.

Niềm hạnh phúc với công việc 

Việc kinh doanh của Matt được đánh giá là khá thuận lợi, suôn sẻ. Hàng ngày, tại xưởng bánh gia đình ở bang Arizona, anh cặm cụi bên lò nướng, người phủ đầy bột, nhưng hạnh phúc vì luôn bận rộn với những đơn hàng. Mỗi tháng, anh kiếm được khoảng 1.200 USD từ công việc mình yêu thích. Điều này khiến em rất ngưỡng mộ và vui mừng cho Matt, bởi anh những nỗ lực của anh đã được đền đáp. Ngoài ra còn có yếu tố may mắn, tình yêu thương từ trợ giúp bên ngoài khiến anh có được “self-fulfillment” từ công việc yêu thích như hiện tại - điều mà biết bao người mơ ước.

Ước mơ lớn lao, truyền cảm hứng

Trên hết, Matt còn chia sẻ mình có ước mơ dạy nghề, tạo công ăn việc làm cho những người tự kỷ khác. Thật là một điều đẹp đẽ phải không ạ! Chúng ta cùng chúc cho ước mơ này được phát triển thật thành công trong tương lai nhé <3

1. Khó khăn điển hình:

   • Quang không thể nói chuyện trôi chảy được vì bạn nói lắp và mỗi lúc căng thẳng thì bạn nói rất nhanh

   • Quang không giữ được mối quan hệ xung quanh bởi Quang không thích tiếp xúc cũng như không thích người khác động vào đồ vật cá nhân

   • Quanh cũng rất căng thẳng nếu có người làm sai quy tắc, ví dụ như nói chuyện trong giờ

2. Câu chuyện ấn tượng: Em thấy ấn tượng vì tuy bạn thiệt thòi nhưng vẫn cố để hoà nhập với môi trường với những người bạn khác. Bạn Quang có trí nhớ rất tuyệt vời, Quang đã đạt giải Nhì HSG Tiếng Anh. Em thấy rất ngưỡng mộ bạn

   Quang “thích” một bạn nữ cùng lớp với em và Quang rất dịu dàng cũng như quan tâm đến bạn nữ ấy. Điều này làm em cảm thấy rất dễ thương. Tuy không sử dụng ngôn từ trôi chảy nhưng Quang dùng hành động để đối xử tốt với người mình quan tâm ạ 🥰