begüm aksu by

Kimyasal Tepkime Türleri Nelerdir?

begumaksu — 2021-12-01 13:19:27 UTC

Kimyasal tepkimeler gerçekleşirken bazı maddeler arasında bağlar kopar, bazı maddeler arasında ise yeni bağlar oluşur. Kimyasal tepkimeler çok çeşitlidir. Bu nedenle izleme ve araştırma kolaylığı sağlamak amacıyla kimyasal tepkimeler farklı şekillerde sınıflandırılır. Bunlar 5 tanedir.

1)Yanma tepkimesi nedir?

begumaksu — 2021-12-01 13:21:05 UTC

Bir maddenin oksijen (O2) ile verdiği tepkimeye yanma tepkimesi denir. Yanma tepkimelerinde tepkimeye giren maddenin içerdiği elementlerin oksitleri (oksijen ile oluşturdukları bileşikleri) oluşur. Çoğunda ısı açığa çıktığı için bunlar ekzotermik tepkimelerdir. Yanma tepkimelerinde açığa çıkan ısı enerjisi çeşitli amaçlarla kullanılır. Örneğin evlerimizde kaloriferlerde doğal gaz, soba ve şöminelerde odun yakarak açığa çıkan enerjiyi ısınma amaçlı kullanırız.

Bazı yanma tepkimelerinde ısı ve ışık enerjisi açığa çıkarken, bazı yanmalar alevsiz gerçekleştiği için ışık gözlenmez. Alevin gözlendiği yanma tepkimeleri hızlı yanma, alevin gözlenmediği yanma tepkimeleri yavaş yanma olarak isimlendirilir. Odunun, kömürün, mumun yanması hızlı; demirin paslanması, bakırın oksitlenmesi, gümüşün kararması ise yavaş yanma olayıdır. Aşağıdaki tepkimeleri inceleyiniz.

2)Sentez (oluşum) tepkimesi nedir?

begumaksu — 2021-12-01 13:23:17 UTC

İki ya da daha çok element veya küçük molekülün birleşerek daha büyük ve karmaşık yapılı bileşik oluşturduğu tepkimelerdir. Bu tür tepkimelerde reaksiyona girenler element veya bileşik olabilir ancak oluşan ürün her zaman bir bileşiktir. Genel formülü A + B —> AB biçimindedir.
Sentez tepkimeleri doğal ya da yapay olarak gerçekleşebilir. Örneğin amino asitlerden protein sentezi doğal olarak gerçekleşen bir sentez tepkimesidir. Sodyum hidroksit ile yağın tepkimesinden katı sabun elde edilmesi ve daha küçük moleküller kullanılarak PVC, naylon, teflon gibi polimer maddelerin elde edilmesi yapay olarak gerçekleştirilen sentez tepkimelerdir.

3)Analiz (ayrışma) tepkimesi nedir?

begumaksu — 2021-12-01 13:25:55 UTC

Sentez tepkimelerinin tersidir. Büyük ve karmaşık bir molekül parçalanarak daha küçük molekül ya da elementlere dönüşür. Bu tür reaksiyonlar, tepkimeye giren maddenin kararsız bir bileşik olduğu veya ısı, ışık, elektroliz gibi enerjiler ile kimyasal bağların kırıldığı durumlarda gerçekleşir. Genel formülü AB —-> A + B şeklindedir. H2O elektroliz edildiğinde kendisini oluşturan elementlere ayrışır.Ayrışma tepkimeleri bazı elementlerin saf olarak bileşiklerinden elde edilmesinde ve yapısı tam olarak bilinmeyen bileşiklerin içerdiği elementlerin tanınmasında sıkça kullanılmaktadır.

4)Asit – baz tepkimesi nedir?

begumaksu — 2021-12-01 13:31:46 UTC

Bazların asitlerle tepkimeye girmesiyle önemli bir diğer bileşik sınıfı olan tuz ve genellikle su oluşur. Bu tepkimelere nötrleşme (nötralleşme) tepkimeleri adı verilir. Nötrleşme tepkimeleri asitlerin ve bazların sulu çözeltileri arasında gerçekleşir. Bu nedenle tepkimede oluşan tuz, çözelti içinde iyonlarına ayrılmış hâlde bulunur. Asit-baz tepkimeleri genel olarak Asit + Baz —-> Tuz + Su şeklinde gösterilir.
Asit-baz tepkime denklemlerini yazabilmek için asitlerin ve bazların formüllerini bilmek gerekir.Yukarıdaki tabloda verilmiştir.

5)Çözünme – çökelme tepkimesi nedir?

begumaksu — 2021-12-01 13:37:45 UTC

Bir maddenin diğer madde içinde homojen olarak dağılmasına çözünme denir.

Çözünme moleküler ve iyonik olmak üzere ikiye ayrılır: Şeker, etil alkol gibi organik bileşikler moleküler olarak çözünür. İyonik maddeler iyonlarına ayrışarak çözünürler. NaCl ve KI gibi metal tuzları suda çok iyi çözünürken AgI ve PbCl₂ gibi metal tuzları ise suda çok az çözünürler ve suyun dibinde çökelek oluştururlar. Bir çökelme tepkimesinde belirli katyonlar anyonlar birleşerek çökelti denilen çözünmeyen katıları oluştururlar.

Net iyon denkleminin yazılması

BaCl₂ ve Na₂SO₄ bileşiklerinin sulu çözeltilerinin karıştırılmasına ait genel denklem aşağıdaki gibidir.

BaCl_2(aq) + Na₂SO_4(aq) BaSO_4(k) + 2NaCl_(aq)

Bu tepkimenin net iyon denklemi şöyledir:

Ba²⁺ + SO₄^2– BaSO₄

Na⁺ ve Cl^– iyonları tepkimede asıl rol oynamadıkları için bunlara “seyirci iyonlar” denir ve seyirci iyonlar yazılmasalar da olur.

Çözünme ve çökelme tepkimeleri bir yer değiştirme tepkimeleridir.

Örneğin; Pamukkale travertenleri çözünme-çökelme reaksiyonlarının gerçekleşmesi ile oluşmaktadır

6)Yükseltgenme-İndirgenme(Redoks) Tepkimeleri

begumaksu — 2021-12-01 13:48:46 UTC

Tepkimeye giren maddelerin birbirine elektron verdiği kimyasal tepkimelere indirgenme-yükseltgenme veya redoks tepkimeleri denir.
Tepkimeye giren maddelerin birbirine elektron verdiği kimyasal tepkimelere indirgenme-yükseltgenme veya redoks tepkimeleri denir. Redoks tepkimeleri, sanayide ve günlük hayatta çoğu yerde karşılaşılan tepkime türleridir. Örneğin;

Metal filizlerinden metal üretimi
Her türlü yanma tepkimesi
Asitlerin metallerle verdiği tepkimeler
Saç beyazlaması
Fotosentez
Solunum

Gibi olaylar redoks tepkimesidir. Kelim yapısı olarak Redoks (İndirgenme-yükseltgenme), redüksiyon (İndirginme) ve oksidasyon (Yükseltgenme) kavramlarından türetilmiştir.

7)YER DEĞİŞTİRME TEPKİMELERİ

begumaksu — 2021-12-01 13:53:46 UTC

Tepkimeye giren maddelerdeki elementlerin yer değiştirmesini gösteren tepkimelerdir. Tek ve çift yer değiştirme şeklinde gruplandırılır.
Tek yer değiştirme:Tek bir serbest elementin bileşikte yer alan diğer bir elementin yerine geçmesi şeklindeki tepkimelerdir.
A + BC ---> AC + B

Zn(k) + 2HCl(aq) ---> ZnCl2(aq) +H2(g)

Çift yer değiştirme:İkili yer değiştirme tepkimeleri iyonik bileşiklerin tepken olarak karşılaştıkları

durumlarda birinci bileşiğin ilk pozitif iyonu ile ikinci bileşiğin ilk pozitif iyonunun yer değiştirmesi ile gerçekleşen tepkimelerdir.
AB + CD --> AD + CB

AgNO3 + NaCl --> AgCl + NaNO3

ZnS + 2HCl --> ZnCl2 + H2S

HCl + NaOH --> NaCl + H2O

BaCl2 + SO4 --> BaSO4 + 2NaCl

8)Metal-asit 9)Metal-Baz 10)Aktif Metal-Su Reaksiyonları

begumaksu — 2021-12-01 14:03:30 UTC

8)Hidrojenden aktif metaller,asitlerle tepkimeye girerek değerliklerinin yarısı kadar H2(g)açığa çıkarırlar.
Ca(k) + 2HCl(suda)=H2(k)+CaCl2(g)
9)Aktif metaller bazlarla reaksiyon vermez.Sadece amfoter metaller(Zn,Sn,Al,Pb,Cr,Be)kuvvetli bazlarla tepkimeye girerek H2 açığa çıkarır.

Be(k) + 2 KOH(suda) → K₂BeO₂(suda) + H₂(g)

10)Aktif metaller (1A,2A grubu metalleri)su ile tepkimeye girerek baz ve H2(g)oluşturular.
Na(k)+H2O(s)=NaOH(suda)+1/2H2 (g)

11)Endotermik ve Ekzotermik Reaksiyonları

begumaksu — 2021-12-01 14:11:32 UTC

Çoğu kimyasal reaksiyon, enerjiyi ısı, ışık veya ses şeklinde açığa çıkarır. Bunlar ekzotermik reaksiyonlardır . Ekzotermik reaksiyonlar kendiliğinden meydana gelebilir ve sistemin daha yüksek rasgeleliğine veya entropisine (ΔS> 0) neden olabilir. Negatif ısı akışı (ısı çevreye kaybolur) ve entalpi azalması (ΔH <0) ile gösterilirler. Laboratuvarda ekzotermik reaksiyonlar ısı üretir ve hatta patlayıcı olabilir.
İlerlemek için enerjiyi emmesi gereken başka kimyasal reaksiyonlar da vardır. Bunlar endotermik reaksiyonlardır . Endotermik reaksiyonlar kendiliğinden meydana gelemez. Bu tepkilerin oluşması için çalışmalar yapılmalıdır. Endotermik reaksiyonlar enerjiyi emdiğinde, reaksiyon sırasında bir sıcaklık düşüşü ölçülür. Endotermik reaksiyonlar, pozitif ısı akışı (reaksiyona) ve entalpi artışı (+ ΔH) ile karakterize edilir.

Fotosentez , endotermik kimyasal reaksiyona bir örnektir.
Ekzotermik reaksiyonun bir örneği, sofra tuzu elde etmek için sodyum ve klorin karışımıdır.

12)Polimerleşme reaksiyonları

begumaksu — 2021-12-01 14:14:06 UTC

Polimer; tek tek moleküllerin bir araya gelerek birleşmesi sonucu ortaya çıkan büyük molekül zinciridir. Polimeri oluşturmak amacıyla bir araya gelen moleküllerin her birine monomer denir. Polimerizasyon derecesi, bir polimer zincirindeki tekrar eden ünite ya da monomerlerin sayısını belirtir. Polimer maddede molekül büyüklüğünün belirlenebilmesi için polimerizasyon derecesinin bilinmesi gerekir.

13)Hidroliz reaksiyonu

begumaksu — 2021-12-01 14:14:33 UTC

Hidroliz işlemi suyu oluşturan hidrojen ve oksijen elementlerinin birbirinden ayrılması ile sonuçlanan bir işlemdir. Bazı kaynaklarda hidroliz, moleküllerin su ilavesiyle daha fazla sayıda parçacık oluşturması olarak da geçer. Hidroliz, su ile bir kimyasal bağın parçalanmasıdır yani bir kimyasal reaksiyondur.