Қола дәуіріндегі Қазақстан аумағында өмір сүрген адамдардың шаруашылығы by Abitaev Nurdaulet https://padlet.com/Qzqoladauir/vpudfgqs4hv6n43x en-us 2023-02-01 04:04:40 UTC 2026-03-12 22:06:53 UTC hello@padlet.com Қола дәуіріндегі Қазақстан тарихы abitaevn021 https://padlet.com/Qzqoladauir/vpudfgqs4hv6n43x/wish/2464034386      Неолит дәуірінен-ақ бастап адамзат баласы өз шаруашылығын әрі қарай дамытып, малшаруашылық пен егіншіліктен бөлек, жаңа кәсіп түрін, яғни жер асты қазбаларын игеруді бастады. Дәуірдің өз аты айтып тұрғандай бұл дәуір адамзат баласы үшін жаңа металл түрін бағындырумен болды. Б.з.б II мыңжылдықтың ортасында қазақстан аумағындағы тайпалар қоламен жұмыс жасауды әлдеқайда меңгерген. Қола атаулы қорытпа жасалынатын құрал - сайманға байланысты мыс, сүрме, қалайы, қорғасын, күшәла секілді ресурстардың қоспасы болып табылатын. Қоланың корытпасын жасау үшін керекті ресурстарды қандай әдістермен алды десек, руданы қазып алудың 3 тәсілі болды. Әр тәсіл руданың жердің қай қабатында орналасқанына байланысты болған. Ең қарапайым тәсіл - ұңғып алу болатын. Қопсыма рудалар қарапайым қайлалау, ал қайлалауға келмейтін рудаларға отпен уату әдісі қолданылды. 
     Қазақстан аумағында мыстың, қалайының және алтынның бай кендері бар екендігі ежелгі уақыттан белгілі болатын. Көптеген көне кен орындары - мыс рудасы үшін Жезқазған, Жалтыр, қалайы үшін Атасу тауы, Қалба және Нарын, алтын үшін Степняк, Қазаншұңқыр сияқты кен орындары бұл аймақтың ежелгі металлургия орындары болды деп айтсақ болады.
     Қола дәуірі шаруашылықтың кәсіптен ақырындап дербес іс ретінде бөліне бастаған кезі етін, кен игеруден бөлек, адамдар қарқынды түрде малшаруашылығы мен бақташылық егіншілікті дамытты. Егіншілік алдыңғы замандарға қарағанда ерекше орын алды. Бұрын тек жеуге келетін өсімдіктерді отырғызу (егу) және мақсаты тек азық табу болса, қола дәуірінде егіншілікке арнайы жерлер іздеу, қолайлы жағдай үшін өзен жағасында отырғызу, егіншілік үшін қолданылған қоладан жасалған құралдар бар болғандығы дәлелденген. Оған дәлел ретінде  Шағалалы қонысынан табылған түйгіштер, қола мен мыстан орақтар, келілер мен келсаптар, қола шалғылар болып табылады. 

]]> 2023-02-01 04:29:33 UTC https://padlet.com/Qzqoladauir/vpudfgqs4hv6n43x/wish/2464034386 Қосымша материал abitaevn021 https://padlet.com/Qzqoladauir/vpudfgqs4hv6n43x/wish/2464037865 Келесіде сізге тақырыпқа жалпылай шолу жасау мақсатында YouTube платформасындағы видеоға сілтемелер көрсетілген:
1) қола дәуірінің ерекшеліктері 
https://youtu.be/QwpFpSmA80c
2) қола дәуіріндегі Қазақстан
https://youtu.be/bv-hk23EbxI

]]> 2023-02-01 04:34:15 UTC https://padlet.com/Qzqoladauir/vpudfgqs4hv6n43x/wish/2464037865 Сұрақтар abitaevn021 https://padlet.com/Qzqoladauir/vpudfgqs4hv6n43x/wish/2464040741 1. Қола дәуіріндегі Қазақстан аумағында өмір сүрген адамдардың шаруашылығы жайлы не айта аласыз?
2. Қола дәуірінде кәсіп ретінде қандай шаруашылықтар дамыды?
3. Қола дәуірі деп аталу себебі неде? Ол қандай ресурс?
4. Ресурстарды табу үшін қолданылған қандай әдістерді айта аласыз?
5. Қалайы рудасы өндірілген қандай 2 металлургия орнын білесіз?]]> 2023-02-01 04:37:43 UTC https://padlet.com/Qzqoladauir/vpudfgqs4hv6n43x/wish/2464040741