• Kenning Panspermia hypothesis erum hvernig þau trú að líf hafði ekki byrjað á jörðin heldur út í heiminum.

• Það var trúið að þessar lífveur ferðuðust á loftsteinar smástirnum eða meirin segja ryk.

• Þegar þessir steinar lentu á Jörðinni fyrir milljörðum ára, gætu þeir hafa „sáð“ lífinu hér.

hver setti þessa kenningu fram?

• Þessi kenning er frekkar gömull en getum við sagt að Gríski heimspekingurinn Anaxagóras (um 500 f.Kr.) far sá fyrsti til að ræða um fræ sem var með líverur.

• En voru það líka vísindarmen eins og Hermann Richter, Svante Arrhenius og Fred Hoyle sem ræddu líka um þessa kenningu

Hvað eru helstu rök ?

• helstu rök við þessar kenningu voru að líf gætu lifað af út í geim það sem að sumar bakteríu gætu lifað í hvað hita frosti geislun og jafnvel í lofttæmi.

• Lífrænar sameindir í loftsteinum vegna byggingareiningar lífs (t.d. amínósýrur) í loftsteinum sem féllu til Jarðar.

• Tími Jarðar var takmarkaður vegna líf birtist tiltölulega snemma í sögu Jarðar.

Hver er helsta gagnrýni eða veikleikar kenningarinnar?

• það er ekki nógu góða útskýringar hvernig líf farð til.

• Vegna þess það svara ekki hvar í geminum þær gæt þá komið frá.

• það er bara talað um hvernig hún ferðaðist. það er líka rosalega mikið sem gæti gerts í heiminum það sem það er mikið að kuldi árekstur og fleira svo það er erfit fyrir líverur að lifa af.

• það eru líka of mikið að þróun sem lífverunar fór í geggnum sem vísindamen segja að þau geta ekki hafa gert út í geim.

• Keningin Hydrohermal vent erum hverning þau trúa að líf hafa byrjað á jörðinin

• Þau telja að á hafsbotni eru sjóðandi heitir lindaropar þar sem heitt vatn með fullt af efnum kemur upp úr sprungum.

• Svo frá þesum lindum orka og efni sem blandasaman og mynda lífrænar sameindir

• Smásæjar hólf í berginu við opana gætu hafa virkað eins og „örverurúm“ þar sem sameindir gátu safnast saman, bundist og orðið að fyrstu frumum lífsins.

Hver stetti fram út kenninguna?

• Jack corliss er bandarískur jarfræðingu sem gaf út kenningu árið 1981.

• Hann setti kenninguna fram árið 1981 eftir að hann hafði tekið þátt í rannsóknarleiðangri þar sem fyrstu svörtu reykháfarnir black smokers á hafsbotni voru fundnir árið 1977.

• Woods Hole 1977 fóru bandarískir vísindamenn í rannsóknarleiðangur með kafbátnum Alvin, sem er í eigu Woods Hole Oceanographic Institution (WHOI) í Massachusetts.

  
  

Hvað eru helstu rök?

• Ventarnir gefa frá sér vetni, brennisteinsefni og málma hráefni til að búa til lífrænar sameindir.

• Stöðug orka eins og hiti og efnahvörf veita stöðuga orku sem lífið þarf.

• Náttúruleg hólf eru smásæjar holur í berginu við ventana skapa skjól og einangrað umhverfi og hjálpar flóknum sameindum að safnast saman.

• þessi Rannsóknir sýna að einföld lífefni geta myndast í svona aðstæðum.

• líf þrífst í dag við hydrothermal ventana án sólarljóss (t.d. risaskrídur, bakteríur) sme sýnir að svona umhverfi er lífvænlegt.

  
  

  Hver er helsta gagnrýni eða veikleikar kenningarinnar?

• Margir ventar eru svo heitir (yfir 350 °C) að flóknar sameindir myndu líklega eyðileggjast strax

• Sprengingar, breytingar í vatnsrennsli eða efnum geta raskað öllu sem er að myndast. Því umhverfið er of óstöðugt.

• Sumir vísindamenn telja að lífið gæti frekar hafa byrjað á grynnum lónunum á yfirborði (svokölluð „primordial soup“) frekar en djúpt í hafinu.

• Hugmyndin segir að lífið hafi byrjað í „súpu“ af efnum á yfirborði jarðar fyrir meira en 3,5 milljörðum ára.

• þau telja að þessi "súpa" hefur verið úr fullt af einföldum efnum eins og vetni, metan, ammóníak og koltvísýring.

• vísindarmen vilja telja að þegar orka kom út frá eldingum, eldfjöllum eða útfjólubláu þá hafa lífrænir sameindar ná að tengjast saman.

• Með svo tímanum söfnuðust fleiri og fleiri sameindir saman, urðu flóknari og mynduðu loks fyrstu frumurnar.

hver stetti fram út kenningu?

• Alexander Oparin frá Rússland gaf út kenningu árið 1924 það sem hann trúði að lífið hefði kviknað í „frumsúpu“ lífrænna efna í tjörnum eða lónunum á jörðinni.

• J.B.S. Haldane frá Bretland gaf út kenningu árið 1929 þar sem hann gaf svipað kenningu og Alexander.

• Hann talaði um að andrúmsloft jarðar í upphafi hafi verið „reducing atmosphere“ eða á íslensku ríkt af vetni sem gerði kleift að lífræn efni mynduðust auðveldlega.

hvað voru helstu rök?

• það var talið að góð hráefni geta búið til lífræn efni og í upphafinum var andrúmsloftið fullt af gasi eins og metan (CH₄), vetni (H₂), ammóníaki (NH₃) og vatnsgufu.

• ldingar, eldfjöll og sterkt útfjólublátt ljós frá sólinni gátu knúið efnahvörf.

• Eldingar, eldfjöll og sterkt útfjólublátt ljós frá sólinni gátu knúið efnahvörf.

• Þannig gátu einföld efni breyst í flóknari lífssameindir.

  
  

  Miller–Urey tilraunin (1953)

  • Tilraun þeirra sýndi að þegar svona gasi er blandað saman og eldingum líkt eftir, myndast amínósýrur.

  • Þetta sýnir að aðstæður á frum-Jörðinni gátu raunverulega búið til byggingareiningar lífs.

  • Kenningin útskýrir að lífið hafi kviknað hér á jörðinni sjálfri, án þess að þurfa að flytjast hingað úr geimnum.

Hver er helsta gagnrýni eða veikleikar kenningarinnar?

• Óvissa um andrúmsloftið jarðar var ekki „reducing“ (ríkt af vetni) heldur meira súrefnisríkt, þá væri mun erfiðara að mynda lífræn efni.

• Frá sameindum í frumur amínósýrur og einföld efni geti myndast, er enn mikið bil að útskýra hvernig þau urðu að lifandi frumum.

• Hydrothermal vent hypothesis og aðrar hugmyndir geta líka útskýrt uppruna lífs.

Julyan H. E. Cartwright (2024 10 apríl) 2500 years ago scientific theories of the origin of life arose in ancient Greece. Springer Nature. Sótt af 2500 years ago scientific theories of the origin of life arose in ancient Greece | Discover Life

Naomi Hartono (2023 23 September)Simulating Early Ocean Vents Shows Life’s Building Blocks Form Under Pressure. Nasa. Sótt af:Simulating Early Ocean Vents Shows Life's Building Blocks Form Under Pressure - NASA

Karin Akre & John P. Rafferty. (2025 26 Ágúst) Miller-Urey experimen. Britannica. Sótt af:Miller-Urey experiment | Description, Purpose, Results, & Facts | Britannica

William Martin,John Baross,Deborah Kelley & Michael J. Russell (2008 29 September) Hydrothermal vents and the origin of life. Nature. Sótt af: Hydrothermal vents and the origin of life | Nature Reviews Microbiology

• kenningin erum það hvernig flóknnarfrum fyrir dýra og plöntufrumur urðu svo að einföldum eins og bakteríur

• frumur byrjuð að læra að vinna saman til að búa til einskoar bakteríur.

• hvarberur og grænkorn voru áður fyr bakteríur

• Bakteríurnar fengu skjól og næringu inni í stærri frumunni.

hver settu fram út kenningu?

• Konstantin Mereschkowski sem er Rússneskur líffræningur sem gaf út kenningu árið 1905.

• þar taldi hann að grænukorn í plöntum hefðu uppruna sem sjálfstæðar örverur.

• Lynn Margulis er Bannaríks líffræðingur sem náði svo að þróa kenningu hans Konstantin.

• Hún safnaði saman sterkum sönnunum, t.d. um að hvatberar og grænukorn hefðu sitt eigið DNA og fjölguðu sér sjálfstætt.

Hver eru helstu rök?

• Grænkorn og Hvatberar eru með sitt eigið DNA em er hringlaga eins og í bakteríum

• þau ná líka að framleiða sitt eigið prótín vegna þess þau hafa sín eigin ríbómí sem líkjast bakteríu-ríbósómum.

• vatberar og grænukorn skipta sér með einfaldri frumuskiptingu

• þau eru umlukin tveimur himnum sem styður hugmyndina um að þau hafi verið gleypt af annarri frumu.

Hver er helsta gagnrýni eða veikleikar kenningarinnar?

• Kenningin útskýrir uppruna hvatbera og grænukorna, en ekki annarra frumulíffæra

• Hún útskýrir hvernig frumur urðu flóknari (heilkjörnungar), en ekki hvernig líf byrjaði fyrst.

• Nákvæmlega hvernig samlífið hófst og hvernig genin fluttust úr bakteríunum yfir í kjarnann er enn að hluta til óljóst.

Amy Tao.(ekkert ár) Lynn Margulis. Britannica. Sótt af: Evolution - Biogeography, Adaptation, Species | Britannica