-พัฒนาการฯ (เล่มขาว) หน้า 26

-มรดกวัฒนธรรมคนมอญสามโคก (การย้ายถิ่นมาไทย / คนมอญในปทุม / วัฒนธรรมของคนมอญในปทุม)

6404617 รินลดา รังษี

6501703 อาชานนท์ อัศววิบูรณ์

6502020 พลอยสยาม แสงทับทิม

6502418 ชนะชน แก้วก้อน

6502925 อภิสิทธิ์ คำภูมี

• สามโคก คือแหล่งเตาเผา ซึ่งชาวมอญเป็นผู้สร้างขึ้นเพื่อผลิตเครื่องใช้ในชุมชนและส่งไปขายตามที่ต่างๆ ซึ่งสามโคกเป็นชุมชนเก่าแก่ก่อนรัชกาลสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ในกฎหมายลักษณะพระธรรมนูญ ว่าด้วยการใช้ตราราชการ พ.ศ. ๒๑๗๕

• จากการศึกษาหลักฐานเอกสารประวัติศาสตร์เกี่ยวกับปทุมธานียุคเก่า พบว่าบริเวณที่เป็นตัวจังหวัดปทุมธานี แต่เดิมนั้นล้วนเกี่ยวข้องกับชนชาติชาวมอญแทบทั้งสิ้น และยอมรับว่า ชนชาวมอญหรือไทยรามัญเหล่านี้มีส่วนสำคัญในหน้าประวัติศาสตร์ของปทุมธานีด้วย ทั้งด้านการตั้งถิ่นฐาน เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมแม้แต่เรื่อง ศึกสงคราม การอพยพของชาวมอญจากพม่าเข้าสู่ประเทศสยามมีหลายครั้งด้วยกัน โดยทั่วไปคนไทยมักจะเรียกชาวมอญที่อพยพเข้ามาในสมัยธนบุรีว่า มอญเก่า และเรียกชาวมอญที่อพยพมากับสมิงสอดเบาสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยว่า มอญใหม่ อย่างไรก็ดีเพื่อให้เกิดความเข้าใจเกี่ยวกับพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของปทุมธานีกับชาวมอญมากยิ่งขึ้น

1) คนมอญที่อยูในปทุมธานี​นั้นมีอยู่ 16 หมู่บ้าน​ในปทุมธานี

• บ้านท้ายเกาะใหญ่

• บ้านมะม่วง

• บ้านกระแชง

• บ้านอ้าพุ

• บ้านสามเรือน

• บ้านโพธิ์

• บ้านตากแดด

• บ้านบางเตย

• บ้านสามโคก

• บ้านท้องคุ้ง

• บ้านเมตตารางค์

• บ้านวัดพลับ

• บ้านศาลาแดง

• บ้านเติง

• บ้านกลาง

• บ้านเจดีย์ทอง

• บ้านสวน

  ข้อมูล​รายละเอียด​ของแต่ละหมู่บ้านนั้น อยูที่หน้า 24-29

2) ทุกหมู่บ้านยังคงความเป็นมอญ ทั้งทางด้านวิถีชีวิต การอยู่อาศัย ประเพณี พิธีกรรมได้อย่างต่อเนื่องถึงปัจจุบัน​

ชาวมอญได้เข้ามาสู่ประเทศไทยหลายสมัยด้วยกัน ในสมัยกรุงศรีอยุธยาชาวมอญได้อพยกครัวเรือน

เข้ามายังประเทศไทยหลายระลอก กล่าวคือ ครั้งแรกในสมัยสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช (พ.ศ. 2112-

2133) ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ชาวมอญที่เข้ามาตั้งบ้านเรือนที่ตำบลขมิ้น ใกล้วัดขุนแสน ครั้งที่สอง ในสมัยพระ

นเรศวรมหาราช (พ.ศ. 2133-2148 โดยได้เข้ามาในปี พ.ศ. 2138 ครั้งที่สามในสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาท

ทอง (พ.ศ. 2173-2198) โปรดเกล้าๆ ให้ตั้งรกรากชานพระนครเช่นเดียวกับสมัยสมเด็จพระมหาธรรม

ราชาธิราช ครั้งที่สี่ สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ.2199-2231) ชาวมอญที่อพยพในครั้งนี้ ทรงโปรดฯ

ให้ตั้งบ้านเรือนอยู่ที่บ้านสามโคก ปลายเขตกรุงศรีอยุธยากับปทุมธานี และครั้งที่ห้า ในสมัยสมเด็จพระ

เจ้าอยู่หัวบรมโกศ (พ.ศ. 2275-230 1) ทรงโปรดฯ ให้ตั้งบ้านเรือนอยู่ชานพระนคร แถวบ้านโพธิ์สามต้น

การอพยพในสมัยกรุงธนบุรี สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงโปรดฯ ให้ตั้งถิ่นฐานที่บ้านปากเกร็ด แขวง

เมืองนนทบุรี และสามโคก แขวงเมืองปทุมธานีสมทบกับกลุ่มที่อพยพมาเข้ามาตั้งแต่ช่วงอยุธยาตอนปลาย

ส่วนการอพยพในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อครั้งสมัยสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) ได้

อพยพมากันครั้งใหญ่ มอญกลุ่มนี้รัชกาลที่ 2 ทรงโปรดฯ ให้ไปตั้งภูมิลำเนาในเขตเมืองปทุมธานี นนทบุรี และ

เมืองเขื่อนนครขันธ์ ครั้นเข้าสู่สมัยสมเด็จพระนั่งเกล้า (รัชกาลที่ 3 มีมอญเข้ามาอีกครั้ง พระองค์ทรงโปรดฯ

ให้อยู่บริเวณนครเขื่อนขันธ์ ซึ่งเป็นชุมชนมอญที่อพยพมาอยู่ล่วงหน้าแล้ว

มรดกวัฒนธรรม

มรดกทางวัฒนธรรมของคนมอญสามโคกและปทุมธานี มีหลากหลายเรื่องราว ทั้งเรื่องความ

เชื่อ ประเพณี ศิลปะการละเล่น การแต่งกาย และภูมิปัญญา ทั้งหมดล้วนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมอันที่ดีที่ชาว

มอญสามโคกและปทุมธานี ยังคงดำรงไว้ หากแต่บางมรดกทางวัฒนธรรมอาจจะมีรูปแบบหรือขั้นตอน

ประเพณีที่ปรับเปลี่ยนไปข้างก็เพื่อให้สอดรับกับสังคมในขณะนั้นๆ มรดกทางวัฒนธรรมมอญสามโคกและ

ปทุมธานี มีดังนี้

เรื่องความเชื่อของชาวมอญ มอญสามโคกและปทุมธานีจะมีความเชื่อเรื่องผีมอญ 1) เชื่อเรื่องผีมอญ

ถือเป็นความเชื่อหลักที่สำคัญของชาวมอญทุกคนที่จะต้องเคร่งครัด และเกิดเป็นกฎเกณฑ์ที่ต้องปฏิบัติตาม 2)

ประเพณีการทำบุญผีกระจาด 3 ประเพณีการออกฮ้อนปะจุ๊ หรือ ยู่ปะจุ๊

"ประเพณีเดินแห่หางหงส์ ช่วงสงกรานต์สืบสานส่งต่อลูกหลาน" โดยได้เดินแห่ธงไปถวายเพื่อเป็นพุทธบูชา จัดขึ้นปีละครั้้งช่วงวันสุดท้ายเทศกาลสงกรานต์

"เล่าขานตำนานเมืองสามโศก" เฉลิมฉลองครบรอบ 385 ปี

และการดำเนินชีวิตของคนมอญ การสืบทอดและส่งผ่านความเป็นมอญ