Σημαντικό μέρος των υδροηλεκτρικών πόρων της Βουλγαρίας βρίσκεται στις δυτικές περιοχές της οροσειράς. Υπάρχουν πολλές υδατοπτώσεις και φράγματα, που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, άρδευση και ως τουριστικοί προορισμοί. Στην Ελλάδα υπάρχουν αντίστοιχα στον Ποταμό Νέστο τα φράγματα Θησαυρού και Πλατανόβρυσης. Η Ροδόπη έχει πλούσια πολιτιστική κληρονομιά, αρχαίες Θρακικές πόλεις, όπως το Περπερικόν, το Τατούλ και το Μπελίντας, και μεσαιωνικά

Τα βόρεια όρη Πιρίν χωρίζονται από την υψηλότερη οροσειρά της Βουλγαρίας, την οροσειρά Ρίλα ή Δυτική Ροδόπη, από τον αυχένα Πρέντελ, ενώ στα νότια τα όρη Πιρίν φτάνουν μέχρι το όρος Όρβηλος (βουλγαρικά: Славянка, Σλαβιάνκα), στα σύνορα με την Ελλάδα, ανάμεσα στις περιφερειακές ενότητες Σερρών και Δράμας. Στα δυτικά βρίσκεται η κοιλάδα του Στρυμόνα και στα ανατολικά του Νέστου. Η οροσειρά Πιρίν είναι γνωστή για την πλούσια χλωρίδα και πανίδα τους. Από το 1963 τμήμα της οροσειράς έχει οριστεί ως εθνικό πάρκο στη Βουλγαρία, το οποίο το 1976 επεκτάθηκε και ονομάστηκε Εθνικό Πάρκο Πίριν, το οποίο από το 1983 είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Μεγάλο μέρος της περιοχής καλύπτεται από δάση, με σημαντικούς πληθυσμούς των βαλκανικών ενδημικών ειδών βαλκανικό πεύκο, ρόμπολο και την υβριδογενή ελάτη (Abies borisii-regis). Η πανίδα περιλαμβάνει τον λύκο και την καφέ αρκούδα.

Ψηλότερες κορυφές της στο βουλγαρικό έδαφος είναι η Τελ Τεπέ - Βίχρεν - Ανεμοκορυφή (2.914,3 μ.), Κούτελο (2907 μ.), Πώλεζαν (2852 μ.), Καμενίτσα (2822 μ.), Τοδόρκα (2745 μ.) (Βόρειο Πιρίν), Όρελεκ -- Παπίκιο (2.099 μ.) (Μέσο Πιρίν) και Σβέστνηκ (Κηροπήγιο) (1973 μ.) (Νότιο Πιρίν).

Η πόλη του Μπάνσκο, ένα σημαντικό τουριστικό και το χειμερινό αθλητικό κέντρο, βρίσκεται στις βορειοανατολικές πλαγιές των ορέων Πιρίν. Η πόλη Ραζλόγκ βρίσκεται στην κοιλάδα Ραζλόγκ, μεταξύ των ορέων Πίριν προς τα νότια και τα όρη Ρίλας (Δυτικής Ροδόπης) προς τον βορρά.

• Βόρας. Το υψηλότερο σημείο είναι το Καϊμακτσαλάν στα 2524 μέτρα.

• Τζένα. Το υψηλότερο σημείο είναι το Ζέλεν Μπρεγκ στα 2176 μέτρα.

• Πάικο. Το υψηλότερο σημείο είναι το Γκόλα-Τσούκα στα 1650 μέτρα.

Αποτελείται από δύο κύριους ορεινούς όγκους, το Δύσωρο όρος και το Μαυροβούνι^[3]. Η οροσειρά έχει κατεύθυνση από Βορειοδυτικά προς Νοτιοανατολικά και αποτελεί φυσικό όριο μεταξύ των νομών Κιλκίς και Σερρών. Βορειοανατολικά, το Δύσωρο απολήγει στη λίμνη Δοϊράνη και νοτιοανατολικά το Μαυροβούνι χωρίζεται από το όρος Βερτίσκος από το πέρασμα Λαχανά. Βόρεια, η οροσειρά χωρίζεται από την Κερκίνη από τα Στενά της Δοβήρου (Ντοβ τεπέ). Η ψηλότερη κορυφή των ορέων είναι στο Μαυροβούνι, στα 1.179 μέτρα^[2].

Οι δυτικές πλαγιές των Κρουσσίων οριοθετούν τη λεκάνη απορροής του Γαλλικού (Εχέδωρος), ενώ οι ανατολικές πλαγιές απορρέουν στον Στρυμόνα. Η οροσειρά είναι δασώδης σε μεγάλο τμήμα της και θαμνώδης. Η δασώδης βλάστηση αποτελείται κυρίως από βελανιδιές. Στην αρχαιότητα, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, η περιοχή ήταν γνωστή για τα μεταλλεία της^[4] και για τα λιοντάρια της, που προκάλεσαν μεγάλες ζημιές στον στρατό του Ξέρξη κατά τη διάβαση και στρατοπέδευσή του από το πέρασμα Λαχανά^[5].

Στα Κρούσσια όρη, κοντά στις πηγές του Γαλλικού ποταμού και την τοπική κοινότητα της Ποντοκερασιάς, βρίσκεται ο Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Κρουσσίων με συνολική έκταση 310 στρέμματα εντός της ζώνης προστατευόμενων περιοχών βάσει διεθνών συμβάσεων (σύμβαση Ραμσάρ) είναι μέλος του Διεθνούς Δικτύου Βοτανικών Κήπων (BGCI) και του Διεθνούς Δικτύου για την ανταλλαγή Αυτοφυούς Γενετικού Υλικού και συμμετέχει στην Παγκόσμια Στρατηγική για τη Διατήρηση της Φυτικής Βιοποικιλότητας^[6].

Επί αιώνες αποτελούσε το υψηλότερο σημείο του βασικότερου άξονα επικοινωνίας μεταξύ Ηπείρου και Θεσσαλίας. Η διαχρονική σπουδαιότητα αυτής της ράχης για τις χερσαίες επικοινωνίες του παρελθόντος, οι δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι ταξιδιώτες το χειμώνα αλλά και η ομορφιά της αποτέλεσε αιτία πολλαπλών και εκτενών αναφορών από την αρχαιότητα έως τα νεώτερα χρόνια.

Ο περιηγητής Λήκ (Leake) θεωρεί τον Ζυγό ως το πιο αξιόλογο βουνό στην Ελλάδα και το σημείο όπου πηγάζουν τα μεγαλύτερα ποτάμια της. Ο ζωγράφος E. Lear, αναφέρει ότι είναι ο «γονιός» των σπουδαιότερων ποταμών της Ελλάδος, ρυθμίζει την επικοινωνία μεταξύ Ηπείρου και Θεσσαλίας, ενώ είναι εξίσου φημισμένος για τις διασυνδέσεις, τη γεωγραφική και πολιτική θέση, αλλά και για την γραφικότητά του.

Η υψηλότερη κορυφή του Αθέρα είναι η Φάρδη, που έχει υψόμετρο 1.041 ή 1.042 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Σε παρόμοιο ύψος φθάνουν δύο άλλες κορυφές, η Μέλισσα (1.031 μέτρα) και η Ερυφή (1.026 μέτρα).^[1] Κάτω από τα χίλια μέτρα βρίσκουμε τις κορυφές Αμμούδια (913 μ.), Υψωνάς (697 μ.) και άλλες, με υψόμετρα 957 μέτρα, 915 μέτρα και 746 μέτρα. Το τοπίο παρουσιάζει αντιθέσεις, με απόκρημνες βραχώδεις τοποθεσίες και, σε αντιδιαστολή, μέρη με πυκνή δασώδη και άλλη βλάστηση.

Στον Αθέρα υπάρχουν μεγάλα στρώματα από ωραία άσπρα και γκρίζα μάρμαρα. Εντάχθηκε στο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 (4120004) και φιλοξενεί σπάνια είδη φυτών, μεγάλη ποικιλία πτηνών, ερπετά και αμφίβια.^[3][2]