หลักกฎหมายปกครอง by นุชรดี ล้อประโคน

มี 2 วิธี คือ
1.การกระจายอำนาจทางพื้นที่ คือ เน้นถึงความสำคัญของการเลือกตังและความเห็นเกี่ยวกับการกระจายอำนาจว่าเป็นอำนาจโดยตรงของประชาชน การยอมรับของรัฐว่าสามารถมีกิจการของท้องถิ่นที่มีระบบการบริหารของตนเองได้ภายใต้การควบคุมกำกับของรัฐจึงสร้างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ได้แก่ รูปแบบทั่วไปและรูปแบบพิเศษ
2.การกระจายอำนาจทางกิจการ คือต้องอยู่ภายใต้การควบคุมกำกับของรัฐเช่นกัน แบ่งแยกได้ 2 รูปแบบคือรัฐวิสาหกิจ เป็นองค์กรของรัฐบาล หรือหน่วยงานธุรกิจที่รัฐบาลเป็นเจ้าของ และองค์กรมหาชน เป็นองค์กรของรัฐที่ดำเนินกิจการอันเป็นสาธารณะที่มิได้มุ่งหมายเพื่อแสวงหาผลกำไร เช่นการพัฒนาและส่งเสริมกีฬา(บรรเจิด สิงคะเนติ, 2551 :14-15)

การกระจายอำนาจปกครองสามารถจำแนกได้ 2 แบบ คือ การกระจายอำนาจทางพื้นที่ และการกระจายอำนาจทางกิจการ
1. การกระจายอำนาจทางพื้นที่ หรืออีกนัยหนึ่งเรียกกันว่า “การกระจายอำนาจทาง เขตแดน” มีที่มาจากแนวความคิดทางการเมืองซึ่งเน้นความสำคัญของการเลือกตั้ง โดยเห็นว่าหากเจ้าหน้าที่ ที่ทำการบริหารหรือปกครองท้องถิ่นได้รับการแต่งตั้งจากส่วนกลาง ก็จะเป็นการปกครองแบบรวมอำนาจ มิใช่การกระจายอำนาจ ดังนั้น การกระจายอำนาจทางพื้นที่จึงต้องมีการจัดตั้งองค์กรปกครองทางเขตแดน เช่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีการเลือกตั้งผู้บริหาร มีเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นที่เป็นอิสระจากส่วนกลาง ไม่อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของส่วนกลาง แต่จะอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของส่วนกลาง องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นก็จะจัดทำกิจกรรมต่าง ๆ ด้วยตนเองและมีงบประมาณของตนเพื่อใช้ในการจัดทำกิจกรรม เหล่านั้น
2. การกระจายอานาจทางกิจการ หรืออีกนัยหนึ่งที่เรียกกันว่า “การกระจายอำนาจทาง บริการ” เป็นวิธีการกระจายอำนาจโดยมอบบริการสาธารณะอย่างใดอย่างหนึ่งให้องค์การซึ่งมิได้อยู่ในสังกัด ของส่วนกลางรับไปจัดทำด้วยเงินทุนและเจ้าหน้าที่ขององค์การนั่นเอง บริการสาธารณะที่แยกมาจัดทำนั้น อาจเป็นบริการสาธารณะทางด้านเศรษฐกิจ สังคม กีฬาหรือวัฒนธรรม วิธีการกระจายอำนาจทางกิจการนี้ ไม่ใช่การกระจายอำนาจทางปกครอง แต่เป็นการ “มอบ” ให้องค์การของรัฐบาลไปจัดทำบริการสาธารณะ โดยแยกออกมาเป็นนิติบุคคลต่างหากจากรัฐ มีทรัพย์สินของตนเองและมีผู้บริหารของตนเอง โดยนิติบุคคล กระจายอำนาจนี้จะต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐเช่นกัน (เอกฉัตร วิทยอภิบาลกุล, 2564 : 42)

การกระจายอำนาจมีกี่วิธี

การกระจายอำนาจปกครองสามารถจำแนกได้ 2 แบบ คือ การกระจายอำนาจทางพื้นที่และ

การกระจายอำนาจทางกิจการ

1) การกระจายอำนาจทางพื้นที่ หรืออีกนัยหนึ่งที่เรียกกันว่า การกระจายอำนาจทางเขตแคน มีที่มาจากแนวความคิดทางการเมืองซึ่งเน้นความสำคัญของการเลือกตั้งโดยเห็นว่าหากเจ้าหน้าที่ที่ทำการบริหารหรือปกครองท้องถิ่นได้รับการแต่งตั้งจากส่วนกลาง ก็จะเป็นการปกครองแบบรวมอำนาจ (centralisation)มิใช่การกระจายอำนาจ(decentralisation)

ดังนั้น การกระจายอำนาจทางพื้นที่จึงต้องมีการจัดตั้งองค์กรปกครองทางเขตแดน เช่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีการเลือกตั้งผู้บริหาร มีเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นที่เป็นอิสระจากส่วนกลางไม่อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของส่วนกลาง แต่จะอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของส่วนกลาง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นก็จะจัดทำกิจกรรมต่างๆ ด้วยตนเองและมีงบประมาณของตนเพื่อใช้ในการจัดทำกิจกรรม

เหล่านั้น

2) การกระจายอำนาจทางกิจการ หรืออีกนัยหนึ่งที่เรียกกันว่า การกระจายอำนาจทางบริการ เป็นวิธีการกระจายอำนาจโดยมอบบริการสาธารณะอย่างใดอย่างหนึ่งให้องค์การซึ่งมิได้อยู่ในสังกัดของส่วนกลางรับไปจัดทำด้วยเงินทุนและเจ้าหน้าที่ขององค์การนั่นเองบริการสาธารณะที่แยกมาจัดทำนั้นอาจเป็นบริการสาธารณะทางด้านเศรษฐกิจ สังคม กีพา หรือวัฒนธรรม วิธีการกระจายอำนาจทางกิจการนี้ไม่ใช่การกระจายอำนาจปกครอง แต่เป็นการ "มอบ"ให้องค์การของรัฐบาลไปจัดทำบริการสาธารณะโดยแยกออกมาเป็นนิติบุคคลต่างหากจากรัฐมีทรัพย์สินของตนเองและมีผู้บริหารของตนเอง โดยนิติบุคคลกระจายอำนาจนี้จะต้องอยู่ภายใตัการกำกับดูแลของรัฐเช่นกัน (นันทวัฒน์ บรมานันท์ , 2560 : 61-62 )

วิธีการกระจายอำนาจในทางปฏิบัติ การกระจายอำนาจมี 2 รูปแบบใหญ่ ๆ คือ
1.) การกระจายอำนาจทางเขตแดนหรือทางพื้นที่ ผ่านทางองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งความเป็นอิสระของเจ้าหน้าที่ของท้องถิ่นนั้น โดยจะเห็นได้จากการที่เจ้าหน้าที่ของท้องถิ่นได้รับการเลือกตั้งโดยประชาชนในท้องถิ่น มิใช่ได้รับการแต่งตั้งโดยรัฐบาลส่วนกลาง
2.) การกระจายอำนาจทางเทคนิคหรือทางภารกิจหรือทางบริการ ซึ่งความเป็นอิสระจะเห็นได้จากการมอบหมายให้องค์การซึ่งมีความเป็นนิติบุคคลมีอิสระในการปฏิบัติงาน (คะนอง พิลุน, 2563 : 58)

สรุปได้ว่า วิธีการกระจายอำนาจการปกครอง การกระจายอำนาจปกครองทางเขตเเดน การกระจายอำนาจปกครองตามกิจการ

คะนอง พิลุน. (2563). ระบบบริหารราชการไทย. มหาสารคาม : อภิชาติการพิมพ์.
บรรเจิด สิงคะเนติ. (2551). หลักกฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมฝ่ายปกครอง (พิมพ์ครั้งที่3). กรุงเทพฯ : วิญญูชน.
นันทวัฒน์ บรมานันท์. (2560). กฎหมายปกครอง (พิมพ์ครั้งที่5). กรุงเทพฯ : วิญญูชน.
เอกฉัตร วิทยอภิบาลกุล. (2564). คำอธิบายกฎหมายการปกครองท้องถิ่น. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

]]>