Het merendeel van de economische rapporten die in de afgelopen jaren over Latijns-Amerika zijn verschenen, ademden teleurstelling uit. De economische groei in de regio valt sinds 2010 duidelijk terug –van 6% in 2010 naar 1,3% in 2014– en zal naar verwachting nog verder afnemen tot 0,9% in 2015 (figuur 1). De gemiddelde economische groei van 2,4% over 2011-2014 is maar iets meer dan de helft van de 4,2% groei over 2003-2011, ondanks de Grote Recessie van 2008/2009 (figuur 2). De regio heeft te maken met minder gunstige omgevingsfactoren, vooral door de daling in de grondstofprijzen sinds 2011 (figuur 3) en het stopzetten van de kwantitatieve verruimingsmaatregelen (QE) in de Verenigde Staten.

Latijns-Amerika en de Caraïben waren tegen 1960 50% verstedelijkt, maar liggen nu in de buurt van 75%, een verstedelijkingsniveau dat vergelijkbaar is met dat van Europa. Er is ook een sterke bevolkingsconcentratie in grote steden, in 1990 woonden meer mensen in "miljoenensteden" in de regio dan in landelijke gebieden (Pacione 2001, UN-HABITAT 2001).

De snelle verstedelijking heeft te maken met de schaal van economische groei in de landen. Brazilië, Mexico, Colombia en de Dominicaanse Republiek, bijvoorbeeld, maken zowel een snelle economische groei als hoge verstedelijkingsniveaus mee.

Favelas in São Paulo ↓

  

In 2000 hadden Latijns-Amerika en de Caraïben 400 miljoen stadsbewoners, waarvan 41,8% in de 50 "miljoenensteden" van de regio woonden. 15,1% van de totale regionale bevolking en 61,5% van de stadsbevolking woonde in steden met meer dan 5 miljoen mensen (UN-HABITAT 2001).

Zeven steden met meer dan 5 miljoen inwoners ↓

De meeste van de huidige stedelijke centra werden gesticht door de Spanjaarden en Portugezen, terwijl sommige zoals Mexico-Stad en Quito zelfs oudere, precolumbiaanse steden zijn (voor de kolonisatie) (Pacione 2001).

Alle grote hoofdstedelijke gebieden maken een decentralisatie ensuburbanisatie mee van bevolking en de productie naarmate ze groeien. Een studie van Latijns-Amerikaanse steden gedurende de jaren '70 stelde vast dat negen van de tien grootste steden allemaal een snelle groei van de buitenwijken beleefden, maar tegelijkertijd hebben grote steden ook een grotere dichtheid gekregen (Pacione 2001, UN-HABITAT 2001).

In veel van de landen met hogere inkomens in Latijns-Amerika zullen de factoren die de stedelijke decentralisatie in Noord-Amerika en Europa stimuleerden, zoals de ontwikkeling van interregionale transport- en communicatiesystemen van goede kwaliteit, ook van invloed zijn op de stedelijke structuur in Latijns-Amerika en de Caraïben (Pacione 2001).

Woningtekort in Latijns-Amerika en de Caraïben ↓

Taken: 1. Beschrijf het verstedelijkingsproces in deze regio. 
2. Identificeer de drijvende krachten van verstedelijking. 
3. Probeer de consequenties in te schatten van het scheidingsproces, de toename van slechte nederzettingen en suburbanisatie voor Latijns-Amerika en de Caraïben.

In de afgelopen 30 jaar zijn alle Europese raketten gelanceerd vanuit Kourou in Zuid-Amerika. Waarom heeft Europa gekozen voor een ruimtehaven aan de andere kant van de wereld?

De zoektocht naar een nieuwe locatie begon in de jaren zestig, toen Frankrijk zijn lanceerbasis in de Algerijnse woestijn moest opgeven.

De Franse ruimtevaartorganisatie koos uiteindelijk voor een kustlocatie aan de rand van de jungle in Frans Guyana. De nieuwe locatie bevond zich dicht bij een vissersdorp genaamd Kourou en niet ver van de oude gevangeniskolonie op Duivelseiland.

Kourou lag op duizenden kilometers afstand van Europa en alles moest helemaal van de grond af worden gebouwd. Maar er waren drie belangrijke voordelen.

Lanceringen zouden op voldoende afstand van grote bebouwde gebieden plaatsvinden. Raketten zouden veilig naar het oosten en naar het noorden boven de open zee kunnen worden gelanceerd. Opgebruikte rakettrappen zouden zonder gevaar in de oceaan vallen. En satellieten zouden gemakkelijk in zowel een baan over de polen als over de evenaar kunnen worden gebracht.

De Europese ruimtehaven ligt ook zeer dicht bij de evenaar. Hier kan worden geprofiteerd van het katapulteffect als gevolg van de snelle draaiing van de aarde ter hoogte van de evenaar. Raketten die hier naar het oosten toe worden gelanceerd krijgen daardoor gratis en voor niets een snelheidsimpuls van 1650 km/uur. Hierdoor hoeven de raketten minder brandstof mee te nemen en kunnen zij zwaardere satellieten vervoeren.

De Andesgemeenschap en de Mercosur verkeren opeens in een zware crisis. Maar misschien luidt die wel een nieuw integratieproces in. De landen van Zuid-Amerika hebben geen andere keuze dan hun economisch beleid nauw op elkaar af te stemmen, zegt Marcelo Gullo, een Argentijnse expert internationale relaties. Hij pleit daarbij voor “neo-protectionisme”.

MARCELA VALENTE . 26 AVRIL 2006

“De Mercosur is niet nuttig”, verklaarde de Uruguayaanse president Tabaré Vázquez vorige week na een informele top met zijn ambtsgenoten uit Paraguay, Bolivia en Venezuela. Nog meer ophef veroorzaakte de Venezolaanse president Hugo Chávez op die bijeenkomst met de uitspraak “de Andesgemeenschap is dood.” Chávez kondigde aan dat zijn land het handelsblok met Peru, Bolivia, Ecuador en Colombia vaarwel zegt. Venezuela is op weg toe te treden tot de Mercosur. Dat in 1991 opgerichte handelsblok bestaat nu uit Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay.

De politicoloog Gullo, de auteur van het boek “Argentinië en Brazilië: de grote kans”, begrijpt de frustratie van de kleine landen in Zuid-Amerika. Tot hiertoe halen nationale belangen nog altijd de bovenhand in de economische samenwerking tussen de landen op het continent, en daardoor spellen zwaargewichten als Brazilië en Argentinië de wet.

“De Mercosur moet gegrondvest worden op gelijkheid tussen de partners”, stelde de Paraguauaanse president Nicanor Duarte vorige week. “De grote landen kunnen bijvoorbeeld niet zomaar oplossingen uitdenken voor hun energieproblemen en dan later de overige lidstaten daarover informeren”, vulde Vázquez aan.

“Maar veel alternatieven hebben de landen van Zuid-Amerika niet”, zegt Gullo. “Ze moeten samen de schouders zetten onder een proces van industrialisering dat de enige weg naar modernisering is.” Als dat niet gebeurt, zal de regio een slecht betaalde leverancier van grondstoffen blijven. Gullo vreest dat Colombia en Ecuador een fatale stap in die richting hebben gezet door vrijhandelsovereenkomsten met de VS te ondertekenen.

Momenteel ontbreekt in Zuid-Amerika de politieke om echt werk te maken van diepgaande en systematische integratie. Eind 2004 richtten de lidstaten van de Mercosur en de Andesgemeenschap samen met Chili, Guyana en Suriname een Zuid-Amerikaanse Gemeenschap op, maar dat blijft voorlopig een papieren constructie.

Volgens Gullo heeft de Mercosur en bij uitbreiding de Zuid-Amerikaanse Gemeenschap in de eerste plaats nood aan macro-economische integratie en een gezamenlijke planning van de industriële ontwikkeling van alle lidstaten.

Het grote probleem van de Mercosur is dat het in de jaren 90 besmet raakte met “het neoliberale virus”, zegt Gullo. “De lidstaten verlieten hun oorspronkelijke idee van samenwerking en geleidelijke coördinatie en lieten alles over aan de markt.” Aanvankelijk kende de internationale handel in de vier landen een snelle groei, maar daarna doken er zware economische problemen op. “De markt begrijpt niet waarom Argentinië industriële ontwikkeling nodig heeft om de werkgelegenheid te doen groeien, of waarom er rekening moet gehouden worden met de verschillen tussen grote en kleine landen”, legt Gullo uit.

Conflicten als de strijd tussen Uruguay en Argentinië over de bouw van twee grote papierpulpfabrieken op de grens tussen de twee landen, zijn volgens Gullo gewoon een gevolg van het gebrek aan macro-economische coördinatie en gezamenlijke planning. Een goed functionerende gemeenschap zou dergelijke conflicten ook zelf beslechten, terwijl Argentinië er nu mee dreigt Uruguay voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag te slepen. 

Anders dan de Mercosur heeft de Andesgemeenschap volgens Gullo geen toekomst. “Integratie moet uitgaan van een dynamische kern, en in de Andesregio is er geen economie die sterk genoeg is om een dergelijk ontwikkelingsproces aan te drijven.” Daarom is het uiteindelijke doel volgens Gullo een sterke Zuid-Amerikaanse Gemeenschap. Die zou moeten gebaseerd zijn op “neo-protectionisme”, een selectieve en in de tijd beperkte vorm van protectionisme die alle lidstaten toelaat samen en gelijk te ontwikkelen.” (PD/ADR)

De testcampagne voerde langs drie verschillende luchthavens. Als eerste werd getest op de luchthaven van het Boliviaanse Cochabamba, gelegen op een hoogte van 2.350 meter in de Andes.

Daarna werd getest op de luchthaven El Alto (‘De Hoge’) van de Boliviaanse hoofdstad La Paz, tevens de hoogstgelegen hoofdstad ter wereld. Deze luchthaven ligt op een hoogte van ruim vierduizend meter en wordt veelvuldig gebruikt door vliegtuigbouwers bij het testen van vliegtuigen op grote hoogte.

Als laatste luchthaven was het Colombiaanse Barranquilla aan de beurt tijdens de testcampagne. Deze luchthaven ligt op zeeniveau, met temperaturen die schommelen tussen 8 en 32 graden.

Airbus meldt tevreden te zijn over de prestaties van de A350-1000 en de beide Trent XWB-97 motoren. “De A350-1000 is klaar voor vluchten vanaf hooggelegen luchthavens zodra het toestel later dit jaar in dienst wordt gesteld”, meldt de vliegtuigbouwer.