Βασίλης Χατζηαργυρίου

Μια διαφορετική ερμηνεία δίνει στο έθιμο ειδωλολατρική προέλευση. Δεδομένου ότι το Πάσχα βρίσκεται στην αρχή της νέας βλαστικής περιόδου, οι τρυφεροί καρποί συλλέγονται σε νέα δοχεία, ενώ τα παλιά ρίχνονται. Μετά το σπάσιμο των κανατιών, οι φιλαρμονικές ξεχύνονται στους δρόμους της πόλης παίζοντας χαρούμενα εμβατήρια.

Την ίδια ώρα στην «Πίνια», το παλιό εμπορικόκέντρο της πόλης, πραγματοποιείται το έθιμο της “μαστέλας”. Ένα μισοβάρελο στολίζεται με μυρτιές και κορδέλες και οι περαστικοί καλούνται να ρίξουν μέσα κέρματα «για το καλό”. Με την πρώτη καμπάνα της Ανάστασης, κάποιος βουτάει μέσα για να μαζέψει τα κέρματα.

Το νησί προσφέρει ένα «διαφορετικό» Πάσχα με την περιφορά του Επιταφίου να γίνεται στη συνοικία Καμίνια και μέσα στη θάλασσα. Ο Επιτάφιος μπαίνει στο νερό για να το ευλογήσει και να προστατεύσει τους ναυτικούς και τους σφουγγαράδες, ενώ παράλληλα διαβάζεται η Ακολουθία του Επιταφίου, δημιουργώντας μία κατανυκτική ατμόσφαιρα. Το έθιμο πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1923 και ξεκίνησε από τους σφουγγαράδες των Καμινίων, των οποίων τα σφουγγαράδικα καΐκια αναχωρούσαν μετά την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως και επέστρεφαν κοντά στην ημέρα της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. Όσο για την ημέρα του Πάσχα, ο Ιούδας κρεμασμένος καίγεται ολοσχερώς αφού πρώτα τιμωρηθεί από τα όπλα των ντόπιων.

Εντυπωσιακό και θορυβώδες, το Πάσχα στην Κέρκυρα φέρνει στο νου όλων το περίφημο έθιμο με τους μπότηδες που λαμβάνει χώρα το Μεγάλο Σάββατο στην καρδιά της όμορφης πόλης. Η φύση είναι ντυμένη στα πράσινα, με τις ευωδιές των λουλουδιών, και η πόλη να ετοιμάζεται να υποδεχτεί ένα μεγάλο θρησκευτικό γεγονός.

Το έθιμο Μπότηδες στη Σπιανάδα στην Κέρκυρα είναι ένας συνδυασμός Ενετικών Παραδόσεων και Ορθόδοξων εθίμων.

Το Μεγάλο Σάββατο στην Κέρκυρα

Το Μεγάλο Σάββατο η Κέρκυρα ξυπνά νωρίς. Στις 6 το πρωί, στην Παναγία των Ξένων, μια εντυπωσιακή τρίκλιτη βασιλική Επτανησιακού ρυθμού, γίνεται η αναπαράσταση του σεισμού που κατά τις Γραφές ακολούθησε την Πρώτη Ανάσταση.

Στις 9 το πρωί στον Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα ξεκινά η λιτανεία του Αγίου που καθιερώθηκε το 1550, όταν η Κέρκυρα σώθηκε από λιμό. Το παράδοξο εδώ είναι ότι γίνεται ταυτόχρονα και η περιφορά του Επιταφίου, αντίθετα από όλα τα υπόλοιπα μέρη της Ελλάδας. Η περιφορά του επιταφίου το Μ. Σάββατο καθιερώθηκε ουσιαστικά τα χρόνια της Ενετοκρατίας, καθώς οι Ενετοί απαγόρευαν τις λιτανείες και τον Επιτάφιο μέσα στην πόλη.

Η περίφημη Φιλαρμονική της Κέρκυρας συνοδεύει την περιφορά – ίσως έχετε ακούσει ότι η Κέρκυρα έχει μια από τις πιο καλά οργανωμένες και «μελωδικές» Φιλαρμονικές και πραγματικά η μουσική τους είναι υπέροχη. Κατά παράδοση παίζουν συγκεκριμένες μουσικές το Μεγάλο Σάββατο: τη Marcia Funebre (επιτάφιος πορεία) από την Hρωική του Beethoven, το Calde Lacrime του Michelli.

Λίγες ώρες αργότερα, ο θρήνος δίνει τη θέση του στη… φασαρία, καθώς κόσμος μαζεύεται στη Σπιανάδα και στο Λιστόν – και όπου μπορεί – για να απολαύσει ένα από τα πιο εντυπωσιακά έθιμα του Πάσχα στη χώρα μας, τους μπότηδες.

Οι Μπότηδες

Με το σήμα της πρώτης Ανάστασης στις 11 το πρωί, οι κάτοικοι της Κέρκυρας πετούν τεράστια κανάτια γεμάτα νερό – τους μπότηδες – από τα μπαλκόνια τους. Οι μπότηδες είναι τα πήλινα κανάτια με στενό στόμιο και δυο χερούλια στο πλάι για τη μεταφορά τους. Τα μπαλκόνια είναι στολισμένα και οι κάτοικοι δένουν στους μπότηδες κόκκινες κορδέλες – το κόκκινο είναι το χρώμα της Κέρκυρας.

Το έθιμο με το σπάσιμο των κανατιών το Πάσχα στην Κέρκυρα έχει μακρά ιστορία που χάνεται πάλι στην εποχή της Ενετοκρατίας, ωστόσο υπάρχουν διαφορετικές θεωρίες για το πώς ξεκίνησε. Και επειδή βρισκόμαστε στην Ελλάδα όπου ο χριστιανισμός και το Δωδεκάθεο αλληλομπλέκονται, οι θεωρίες έχουν τις αναφορές τους στις δυο αυτές θρησκείες.

(Λασιθιώτικα ανεβατά καλιτσούνια)

Στη Σητεία στην Κρήτη έχουν έθιμο να κάνουν καλιτσούνια για το Πάσχα. Στα παλιά χρόνια μαζεύονταν πολλές γυναίκες σε ένα σπίτι (συγγενείς ή/ και φίλες) και έφτιαχναν πολύ μεγάλες ποσότητες από αυτά τα γλυκά τα έδιναν να ψηθούν στον φούρνο της γειτονιάς και μετά τα μοιράζονταν στα σπίτια τους. Όλοι, μα κυρίως τα παιδιά, περίμεναν πώς και πώς να τελειώσει η νηστεία για να γευτούν τα νόστιμα καλιτσούνια. Στο σπίτι έχουμε τη συνταγή που έγραψε η προγιαγιά μου η Μαρίκα στη γιαγιά μου την Άννα και τώρα την έχουμε εμείς. Διαβάζω και μαθαίνω ότι τα καλιτσούνια γίνονται με τα εξής υλικά: Η ζύμη γίνεται με προζύμι, αλεύρι, αυγά, λάδι, ζάχαρη, βανίλια και ανθόνερο. Η γέμιση γίνεται με κρητική ξηρή μυζήθρα, ζάχαρη, αυγά, κανέλα και μέλι. Από τη ζύμη φτιάχνονται μικρά τετράγωνα πουγκάκια που γεμίζονται με τη γέμιση και στο τέλος πασπαλίζονται με σουσάμι. Αυτά μετά ψήνονται στον φούρνο και όταν είναι έτοιμα τα τοποθετούμε σε ένα σκεύος και βάζουμε φύλλα λεμονιάς ανάμεσά τους για να μυρίζουν όμορφα.

Υλικά

αυγά

κλωστές για βάψιμο αυγών(φλός)

αλουμινόχαρτο

Εκτέλεση

Βρέχουμε το αυγό,το τυλιγουμε με κλωστές,έπειτα το τυλιγουμε καλά με αλουμινόχαρτο,βράζουμε για περιπου 10 λεπτα,ξετυλίγουμε κ αφου κρυώσουν λίγο τα γυαλιζουμε με λιγο ελαιόλαδο

Καλή επιτυχία και Καλό Πάσχα!

500γρ. βούτυρο

500γρ. ζάχαρη

6 αυγά

1 κ.γ. σόδα

1 φλ. γάλα εβαπορέ

1/2 φλ. χυμό πορτοκάλι

Ξύσμα από 3 πορτοκάλια

Ξύσμα από 1 λεμόνι

3 βανίλιες

1 κ.γ. αμμωνία

2 κ.γ. μαχλέπι

½ κ. γ. μαστίχα

1800 γρ. αλεύρι γ.ο.χ.

1 κρόκο

2 κ.σ. νερό

Εκτέλεση:

Ρίχνετε το βούτυρο και τη ζάχαρη στο μίξερ και χτυπάτε μέχρι να ομογενοποιηθούν.

Χτυπάτε τα αυγά σε ένα πιάτο.

Προσθέτετε τα αυγά στο μίξερ και χτυπάτε καλά.

Ρίχνετε σε ένα ποτήρι το χυμό πορτοκάλι με τη σόδα και ανακατεύετε με ένα κουτάλι μέχρι να διαλυθεί η σόδα.

Σε ένα μπολ ανακατεύετε το γάλα με την αμμωνία.

Τα προσθέτετε όλα στο μίξερ και συνεχίζετε να χτυπάτε.

Ρίχνετε σιγά σιγά το αλεύρι και ανακατεύετε με μια σπάτουλα.

Αλευρώνετε τον πάγκο και αδειάζετε το μείγμα πάνω σε λαδόκολλα.

Το ζυμώνετε με τα δάχτυλα και το χωρίζετε σε μικρές μπάλες.

Στη συνέχεια το πλάθετε με τα χέρια, σχηματίζοντας μπαστουνάκια και αμέσως μετά πλεξούδες.

Βάζετε τη λαδόκολλα στο ταψί και τοποθετείτε τα κουλούρια αφήνοντας μικρή απόσταση μεταξύ τους.

Ανακατεύετε τον κρόκο του αυγού με το νερό και αλείφετε κάθε κουλουράκι με ένα πινέλο.

Τα ψήνετε στους 175 βαθμούς για 30 περίπου λεπτά, ανάλογα με τον φούρνο σας. Καλό Πάσχα!

Τα έθιμα της Μ. Βδομάδας ξεκινούν κυρίως τη Μ. Πέμπτη. Πρωί –πρωί σε όλη την Ελλάδα οι γυναίκες καταπιάνονταν με το ζύμωμα. Ζυμώνουν τις κουλούρες της Λαμπρής και τις στολίζουν  με λουρίδες από ζυμάρι και ξηρούς καρπούς. Ανάλογα με το σχήμα που τους έδιναν παλιότερα είχαν και διάφορα ονόματα. ‘κοφίνια’, ‘καλαθάκια’,  ‘δοξάρια’, ‘ αυγούλες’, ‘κοτσούνες’, ‘κουζουνάκια’.

Τα κόκκινα αυγά

Μερικοί πιστεύουν ότι τα αυγά βάφονται κόκκινα σε ανάμνηση του αίματος του Χριστού. Κόκκινο όμως είναι το χρώμα της χαράς. Χαρά για την Ανάσταση του Χριστού. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας κρεμούν κόκκινες βελέντζες (κουβέρτες) και κόκκινα μαντήλια ή κρεμούν από τα παράθυρά τους κόκκινα μαντήλια. Το έθιμο λέει ότι το πρώτο αυγό που βάφουν είναι της Παναγιάς και το βάζουν στο εικονοστάσι. Με αυτό σταύρωναν τα παιδιά από το κακό το μάτι.

Τα «Λαζαρούδια», όπως λέγονται σε κάποια μέρη, τα γέμιζαν οι νοικοκυρές με αλεσμένα καρύδια, αμύγδαλα, σύκα, σταφίδες, μέλι, πρόσθεταν πολλά μυρωδικά και τα έδιναν ζεστά στα παιδιά, που τρελαίνονταν με τη γεύση και τη μυρωδιά τους.

σας στέλνω και ένα σύνδεσμο για να ακούσετε τα κάλαντα του Λαζάρου:

https://www.youtube.com/watch?v=HcUQjrgjAv4