https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij Made with joy en-us 2018-12-10 11:27:57 UTC 2023-03-06 18:28:46 UTC hello@padlet.com uxue_alonso https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/361527670 2019-05-19 19:06:32 UTC https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/361527670 uxue_alonso https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/361528222 Tainoak Bahamen, Antilla Handien eta Antilla txikien iparraldeko eremuan bizi ziren amerindiarrak ziren, Kristobal Kolon iritsi baino lehen. Hego Ameriketatik etorritako herri bat zen, Orinokoren itsasoratzetik iparralderantz, uhartez uharte, lehenago bizi ziren guanajatebeye eta ciguayo herriak asimilatuz. VIII. mendean tainoak hiru talde handitan banatu ziren, Mendebaldeko Tainoak (Jamaika, Kuba eta Bahamak), Taino Klasikoak (Dominikar Errepublika, Haiti eta Puerto Rico) eta Ekialdeko Tainoak (Antilla txikien iparraldea). Kristobal Kolon 1492an iritsi zenean, bost kazikerritan zegoen banatuta tainoen lurraldea Hispainola uhartean (Dominikar Errepublika eta Haiti).]]> 2019-05-19 19:10:57 UTC https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/361528222 uxue_alonso https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/361531335 Tainoen aktibitate ekonomiko nagusia nekazaritza zen eta konuko izeneko soroak lantzen zituzten. Manioka izeneko zuhaixkak lantzen zituzten, gozoak edo mikatzak, eta horretarako ongarriez eta ureztatze-sistemez baliatzen ziren. Baita ere, artoa, kakahuetea, piperbeltza, anana, batata, kotoia, tabakoa eta beste zenbait labore lantzen zituzten. Gainera, iguanak, txoriak, sugeak, eta beste animalia batzuk ehizatzen zituzten, arrantzan aritzen ziren sareak, amuak edo pozoia erabiliz, eta fruitu-bilketan ziharduten. Gainera, artisauak ziren eta hamakak, egurrezko oheak, aizkorak, marakak, kanoak eta beste hainbat objektu fabrikatzen zituzten.]]> 2019-05-19 19:35:15 UTC https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/361531335 uxue_alonso https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/362602576 Tainoak politeistak ziren eta goi-mailako izakietan sinesten zuten, zeruan bizi ziren jainko hilezkorrak. Dibinitate nagusia YaYa zen (arahuaca hizkuntzaren jainkoa), gaizkiaren jainkoa Jurakan zen, eta haien ustez urakanak eta ekaitz tropikalak sortzen zituen jainkoa Guabancex zuen izena. Gainera, tainoek arbasoak ohoratzeko modu konplexuak zituzten, heriotza eta gero espiritu babesle bihurtuko zirela uste baitzuten, zemi izenekoak. ]]> 2019-05-22 15:57:03 UTC https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/362602576 uxue_alonso https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/362619560 Tainoak nekazaritzaren bidez lortutako juka, yautia, artoa, kakahuetea, anana, piperbeltza, batata, lerena, ajia eta achiotea, ehizaren bidez lortutako iguanak, kaimanak, manatiak, jutiak, sugeak, papagaiak, mucaroak eta guaraguaoak, eta arrantzaren bidez lortutako txirlak, ostrak eta arrain txikiak jaten zituzten.]]> 2019-05-22 16:36:59 UTC https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/362619560 uxue_alonso https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/362620211 Tainoen kulturan mendi garrantzitsuena Yuke izenekoa zen, non zeremonia nagusiak egiten zituzten. Adibidez, Areitoaren bidez tribuaren garaipenak ospatzen zituzten, Kahoba izenekoaren bidez tainoak zemiekin komunikatzen ziren, laguntza eta babesa eskatzeko, etab. Ezkontza bat ospatu aurretik gizonak emakumearen aitari opari bat eman behar zion, normalean elikagaiak, eta haien kulturan poligamia onartzen zen. Tainoak bohio izeneko etxe biribil batzuetan bizi ziren familia osoarekin, baina tribu bakoitzeko buruzagia caney batean bizi zen eta gudari zein apaizengan autoritate maximoa zuen. Janzkerari dagokionez, inguru tropikala dela eta gizonek gerripeko bat zeramatzaten eta emakumeek lastozko edo kotoizko amantala. Gorputza gorriz, beltzez edo zuriz margotzen zuten eta lumak, eskumuturrekoak, idunekoak, besokoak eta amuletoak erabiltzen zituzten. Beste alde batetik, tainoak modu desberdinetara dibertitzen ziren, normalean dantzatzen, musikaren bidez edota jokuetara jolasten. Haiek dantza sakratu batzuk antzezten zituzten, danborrek eta marakek lagunduta. Pilota-joku batek batu izena zuen eta batey izeneko eremu batean jolasten zen, Cupey landarearen sustraiekin egindako pilota batekin. Joku honetan pilota airen mantendu behar zuten edozein gorputz-atalekin, eskuak eta oinak izan ezik.]]> 2019-05-22 16:38:30 UTC https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/362620211 uxue_alonso https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/362705682 https://www.youtube.com/watch?v=nTxkN7UYJ2A]]> 2019-05-22 20:17:41 UTC https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/362705682 uxue_alonso https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/362978498 XV. eta XVI. mendeetan demografia katastrofe handia gertatu zen, Espainiatik etorritako gaixotasunen ondorioz, baina taino batzuk bizirautea lortu zuten. Azkenean, mestizatu egin ziren eta sinkretismo kultural baten prozesua jasan zuten biztanle europar eta afrikar berriekin.]]> 2019-05-23 15:29:38 UTC https://padlet.com/uxue_alonso/uxslk5l8czij/wish/362978498