Áfallastreituröskun by Freyja Hólm Ólafsdóttir

Hvað er áfallastreituröskun?

freyjaholmo — 2024-04-16 13:49:15 UTC

Áfallastreituröskun er geðröskun sem getur komið fram eftir áfall sem manneskja verður fyrir eða hefur orðið vitni af. Á ensku er þetta kallað post-traumatic stress disorder eða PTSD. Áfallastreita einkennist af miklum streituviðbrögðum.

Orsakir áfallastreituröskunnar

freyjaholmo — 2024-04-17 16:21:38 UTC

Viðbrögð við áföllum geta verið á marga vegu. Sumt fólk kemst í gegn um erfiðleikana á stuttum tíma á meðan atburðurinn getur heltekið aðra. Orsakir áfallastreituröskunar geta verið margskonar. Áfallastreituröskun getur komið í kjölfar áfalla eins og náttúruhamfara, alvarlegra slysa, hryðjuverka, stríðsátaka, nauðgunar eða ofbeldi gagnvart sjálfum sér eða öðrum. Mikilvægt er að horfa einnig á aðra áhættuþætti og orsakir áfallastreituröskunnar. Það sem getur haft áhrif á áfallastreituröskun er til dæmis geðsjúkdómar í ætt, einstaklingsbundnir veikleikar, skert aðlögunarhæfni í bernsku, hegðunartruflanir á unglingsárum, persónuleikaraskanir og vanheilsa á geði.

Einkenni áfallastreituröskunnar

freyjaholmo — 2024-04-21 22:42:27 UTC

Einkennum áfallastreituröskunnar er skipt upp í fjóra flokka:

1. endurteknar truflandi hugsanir, ósjálfráðar minningar, óþægilegir draumar eða endurupplifanir frá atburðinum. Þegar að fólk endurupplifar atburðinn getur því fundið hugsunin svo raunveruleg að þeim finnst eins og að þau séu að upplifa áfallið nákvæmlega eins og það kom fyrir í raunveruleikanum.

2. Forðun á því sem minnir á áfallið. Það getur verið fólk, staðir, hlutir, eða aðstæður. Fólk reynir sem mest að hugsa lítið um áfallið og getur fundist óþægilegt að tala um það eða hvernig þeim líður með það.

3. Neikvæðar hugsanir og tilfinningar. Það getur birst í neikvæðu og slæmu sjálfstali eða um aðra. Einkennin geta verið ótti, hryllingur, reiði, sektarkennd, minni áhugi á því sem þótti áður skemmtilegt, eða fólk upplifir sig vera í minni tengslum við aðra.

Það getur verið auðvelt að pirra manneskjuna eða reita til reiði. Fólk getur sýnt óæskilega og kæruleyslslega hegðun. Manneskjunni getur verið brugðið auðveldlega og geta átt í erfiðleikum með að sofna.

Hvernig fær einstaklingur greiningu við áfallastreituröskun?

freyjaholmo — 2024-04-21 22:55:57 UTC

Greining áfallastreituröskunnar tengist hugmyndum um eðli og styrk ógnar. Greiningin byggist á áhrifum ógnar sem einstaklingur hefur orðið fyrir. Til þess að einstaklingur geti verið greindur með áfallastreituröskun þarf hann að hafa upplifað einkenni í 1 mánuð eða meira. Sumir einstaklingar finna fyrir einkennunum 3 mánuðum eftir áfallið en það getur komið fyrr og það getur komið seinna. Einkennin geta valdið verulega mikilli vanlíðan. Einkennin geta leitt til þunglyndis, kvíða, áfengis eða vímuefnavanda, minnistruflana eða annarra líkamlegra og andlegra veikinda.

Meðferðarúrræði á Íslandi

freyjaholmo — 2024-04-21 23:00:05 UTC

Sýnt hefur verið fram á að tegundir Hugrænnar atferlismeðferðar séu árangursríkar í meðferð við áfallastreituröskun. EMDR eða Eye Movement Desensitization Reprocessing hefur einnig reynst vel í meðferð. Sálfræðingar á Íslandi geta meðhöndlað áfallastreituröskun. Sumir sálfræðingar sérhæfa sig sérstaklega í meðferðum og þá til dæmis meðferðum við áfallastreituröskun. Aðferðir sem notaðar eru í meðferð við áfallastreyturöskun hafa það sameginlegt að fá einstakling til að vinna úr áfallinu og og sjálsmyndinni tengdri því. Ef fólk vill leita sér hjálpar við að meðhöndla áfallastreyturöskun er hægt að bóka tíma hjá sálfræðingi þar sem að sálfræðingar sjá aðallega um meðhöndlanir við áfallastreituröskun.

Útskýringamyndband:

freyjaholmo — 2024-04-21 23:47:38 UTC

Hér er myndband þar sem áfallastreyturöskun er útskýrð á einfaldan og skýran hátt til þess að fá þekkingu á málefninu.

Heimildir:

freyjaholmo — 2024-04-21 23:50:08 UTC

https://kms.is/afallastreituroeskun/

https://www.laeknabladid.is/2001/4/fraedigreinar/nr/842

https://doktor.is/grein/hver-faer-afallastreituroskun