- Ngữ liệu bám sát các thể loại được học trong chương trình => kĩ năng đọc theo thể loại (truyện đồng thoại, truyền thuyết, cổ tích, thơ lục bát, trích đoạn các bài hồi kí).

- Ngữ liệu phù hợp với tâm lý lứa tuổi và nhận thức của học sinh (đề tài gần gũi, quen thuộc: tuổi thơ, gia đình, bạn bè, nhà trường...)

 Ngày xưa, Rùa có một cái mai láng bóng. Trên mai không có những vết rạch ngang dọc như ta thấy ngày nay. Rùa rất tự hào về cái mai của mình. Mỗi buổi sớm, Rùa đem mai ra phơi nắng. Ánh nắng trên mai Rùa sáng rực, làm cái mai như toả ánh hào quang. Tính Rùa thích đi đây đi đó ngắm xem phong cảnh tươi đẹp của đất nước: 

- Sống có nghĩa là đi. Một ngày không đi là một ngày bỏ phí. Phải đi như ngọn gió kia, đi mãi, đi mãi. Đi nhiều càng tốt. Đi nhiều mới xem hết những vẻ đẹp trong thiên hạ. Đi nhiều mới thấy hết được những đổi mới của đất nước. 

Nhưng Rùa phải cái tính hay ngại. Mùa đông, Rùa ngại cái rét. Cái rét nép trong bờ bụi cứ thổi vù vù làm buốt đến tận xương. Phải đợi đến mùa xuân. Mùa xuân nhiều hoa. Đi trên một con đường rải đầy hoa thơm cũng thú vị. Nhưng mùa xuân vẫn là đứa em của mùa đông, vì mưa phùn vẫn cứ lai rai, và gió bấc vẫn cứ thút thít ở các khe núi. Phải đợi đến mùa hè. Mùa hè tạnh ráo. Cây cối có nhiều quả chín thơm tho. Nhưng cái nóng cứ hầm hập. Cả ngày bụi cuốn mịt mùng. Hễ có cơn giông thì đất đá như sôi lên, nước lũ đổ ào ào. Phải đợi đến mùa thu. Quả thật đến mùa thu, Rùa mới cảm thấy rõ rệt mình đang cần một chân trời và một khoảng rộng. Nhìn ra, mây đùn tan biến. Đồi núi trải ra như đàn rùa bò lóp ngóp. Và xa, rất xa, trên ngọn một quả núi cao, một lâu đài hiện ra như một hòn ngọc. Có người bảo đó là lâu đài của Rùa vàng. Rùa lẩm bẩm: 

- Ừ! Ta phải đến xem cho biết! Rùa vàng chắc còn giữ cái nỏ bắn một phát giết nghìn giặc của cụ tổ. Chưa đến thăm lâu đài của Rùa vàng thì đến lúc chết ta khó nhắm mắt. 

Rùa ra đi. Ngày đầu Rùa chạy, như có ai đẩy sau lưng. Ngày thứ hai, Rùa chạy chậm. Ngày thứ ba, Rùa đi. Ngày thứ tư, đi chậm. Ngày thứ năm, Rùa lê từng bước. Cái gì đẩy sau lưng đã biến mất. Con đường hoá gồ ghề. Rùa bước chậm dần… chậm dần rồi… dừng lại! 

- Ô kìa! Có ai đó không? Có phải ta đã dừng lại không? Ta mệt rồi! Ta phải nhờ một người khác đi hộ ta. Có thể một con chim Đại Bàng sẽ bay tới. Nó sẽ mời ta: “Mời ngài hãy tạm lên đôi cánh của tôi. Tôi vô cùng sung sướng được đưa ngài đến nơi ngài thích!”. Nhưng ta cũng phải để Đại Bàng nó khẩn khoản năm lần bảy lượt, ta mới chịu ngồi lên lưng nó. 

Ngày ngày Rùa nhìn khắp bốn phương. Mịt mù chẳng thấy tăm hơi Đại Bàng đâu cả! Chỉ thấy bên triền núi một chú ngựa chạy nhong nhong. 

- Này anh ngựa kia! Chim Đại Bàng đã đến chưa? 

Ngựa dừng lại ngạc nhiên: 

- Từ khi lọt lòng mẹ, tôi chưa hề nghe tên một con chim kì lạ như thế! 

- Nếu vậy, ai đi thế cho ta? 

- Cái đó tôi không biết. Nhưng nếu bác đã mỏi chân, thì mời bác cứ lên lưng tôi, tôi chở một chặng… 

- Lên lưng…! Ồ!... Ta muốn hỏi: Lưng có phải là chỗ chạy nhanh nhất không? Ta không muốn chậm trễ. 

- Chỗ chạy nhanh nhất của tôi là bốn vó. 

- Ta phải ngồi vào chỗ đó. 

Ngựa đưa ra một chân. Rùa bò lên. Ngựa nhắc Rùa phải bíu vào thật chặt. 

Lộp cộp! Lộp cộp! Gió thổi vù vù hai bên tai Rùa. Cây hai bên đường lao về phía sau vun vút. Lá cây cào trên mai Rùa. Một cành cây quật vào đầu Rùa đau điếng. Rùa kêu: 

- Ôi! Chậm lại! Chậm lại! 

Nhưng cơn lốc càng to. Chợt: Rầm! Đất trời như tối kịt lại. Rùa văng ra xa, chết ngất. 

Rùa dần dần tỉnh lại, khắp người như có hàng vạn kim đâm. Rùa mở mắt. Thật quá rùng rợn! Ràu đang nằm giữa vũng máu, và cái mai bị vỡ ra nhiều mảnh! 

Cũng may, những mảnh vỡ sau đó lành lại. Nhưng những vết sẹo ngang dọc trên mai vẫn còn trông thấy. Cũng rất may, từ đó Rùa rút ra được bài học tốt. Rùa đã quyết rèn luyện cho mình có được tính kiên nhẫn luyện tập thành công và đã thắng trong cuộc thi với Thỏ. Riêng về chuyện cái mai, mời các bạn hãy xem thật kĩ một con Rùa để biết chuyện tôi kể là có thật. 

Ốc sên con ngày nọ hỏi mẹ: "Mẹ ơi! Tại sao chúng ta từ khi sinh ra phải đeo cái bình vừa nặng vừa cứng trên lưng như thế? Thật mệt chết đi được!" 

"Vì cơ thể chúng ta không có xương để chống đỡ, chỉ có thể bò, mà bò cũng không nhanh" - Ốc sên mẹ nói. 

"Chị sâu róm không có xương cũng bò chẳng nhanh, tại sao chị ấy không đeo cái bình vừa nặng vừa cứng đó?" 

"Vì chị sâu róm sẽ biến thành bướm, bầu trời sẽ bảo vệ chị ấy". 

"Nhưng em giun đất cũng không có xương, cũng bò chẳng nhanh, cũng không biến hoá được, tại sao em ấy không đeo cái bình vừa nặng vừa cứng đó?" 

"Vì em giun đất sẽ chui xuống đất, lòng đất sẽ bảo vệ em ấy". 

Ốc sên con bật khóc, nói: "Chúng ta thật đáng thương, bầu trời không bảo vệ chúng ta, lòng đất cũng chẳng che chở chúng ta". 

"Vì vậy mà chúng có cái bình!" - Ốc sên mẹ an ủi con - "Chúng ta không dựa vào trời, cũng chẳng dựa vào đất, chúng ta dựa vào chính bản thân chúng ta".

=> các phương diện/khía cạnh liên quan đến đặc điểm, yêu cầu của phần viết.

- Câu lệnh: rõ ràng, ngắn gọn, nên có thêm yêu cầu về dung lượng (số trang, số chữ)

- VỚI NHẬN THỨC (SUY NGHĨ, GÓC NHÌN)

+ giúp thay đổi suy nghĩ, quan niệm, góc nhìn.

+ giúp mang đến một nhận thức mới mẻ, chưa từng có.

+ giúp đem đến 1 bài học, 1 thông điệp từ con người/thiên nhiên/cuộc sống...

+ củng cố một niềm tin, một suy nghĩ, một góc nhìn đã có từ trước.

- VỚI CẢM XÚC (TÌNH CẢM, TÂM HỒN)
+ đem lại rung động đáng nhớ (khoảnh khắc)
+ đem đến một mối quan hệ, sự gắn bó, chia sẻ, đồng điệu về cảm xúc.
+ tác động trong đời sống tâm lý: nuôi dưỡng cảm xúc, tâm hồn, đem lại những cảm xúc trái chiều (nuối tiếc, ân hận...)

- VỚI HÀNH ĐỘNG
+ hình thành 1 thói quen tốt, tích cực, một kế hoạch hành động tích cực.
+ phá bỏ một thói quen xấu.
+ kết nối với mọi người trong 1 hành động/việc làm chung hướng về 1 đối tượng cụ thể nào đó.
+ hiểu/phát hiện vẻ đẹp trong hành động của 1 người khác.
- BAO QUÁT: ĐƯA ĐẾN 1 GIÁ TRỊ (THAY ĐỔI NHẬN THỨC + RUNG ĐỘNG, CẢM XÚC TÍCH CỰC + HÀNH ĐỘNG ĐẸP).

? MỌI THỨ TRONG CUỘC SỐNG THỰC RA ĐỀU LÀ TRẢI NGHIỆM, CÓ PHẢI TRẢI NGHIỆM NÀO CŨNG ĐÁNG ĐƯỢC KỂ RA HAY KHÔNG?
- THẬT: đã trải qua, trực tiếp chứng kiến, nhớ một cách rõ nét các sự việc, diễn biến.
- SÂU: tác động vào nhận thức và tình cảm, góp phần thúc đẩy hành động => ấn tượng, đáng nhớ.
- ĐẸP: có giá trị, đem đến thông điệp/bài học tích cực (kể cả khi nó liên quan đến những sự việc tiêu cực: lỗi lầm, sai sót, tổn thương...) -> góp phần giúp cho người trải nghiệm thành 1 PHIÊN BẢN TỐT ĐẸP HƠN.