การแบ่งอำนาจการปกครอง คือ การที่รัฐบาลในส่วนกลางมอบอำนาจตัดสินใจในบางเรื่องบางระดับให้แก่ตัวแทนหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐบาลที่ถูกส่งไปประจำการในภูมิภาค โดยตัวแทนหรือเจ้าหน้าที่ดังกล่าวยังอยู่ภายใต้อำนาจบังคับบัญชาของรัฐบาลส่วนกลาง ส่วนการปกครองแบบกระจายอำนาจ คือ การที่รัฐถ่ายโอนอำนาจทางการปกครองบางส่วนให้นิติบุคคลตามกฎหมายมหาชนอื่นนอกจากรัฐเพื่อจัดทำบริการสาธารณะบางอย่างได้เองโดยมีความอิสระทางการปกครอง และการคลัง ไม่ต้องอยู่ใต้บังคับบัญชาของรัฐบาลส่วนกลาง เพียงแต่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐบาลกลางเท่านั้น (ชาญชัย แสวงศักดิ์, 2563 : 115)

การโอนกิจการบริการสาธารณะบางเรื่องจากรัฐหรือองค์กรปกครองส่วนกลางไปให้ชุมชนซึ่งตั้งอยู่ในท้องถิ่นต่างๆของประเทศหรือหน่วยงานบางหน่วยงานรับผิดชอบจัดทำอย่างเป็นอิสระจากองค์กรปกครองส่วนกลาง ดังนั้นเห็นว่าวิธีการกระจายอำนาจมี 2 รูป แบบ คือ

1. การกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น หรือการกระจายอำนาจตามอาณาเขต หมายถึง การมอบอำนาจให้ท้องถิ่นจัดทำกิจการหรือบริการสาธารณะบางเรื่องภายในเขตของแต่ละท้องถิ่นและท้องถิ่นมีอิสระในการปกครองตนเองพอสมควร

2. การกระจายอำนาจตามบริการ หรือการกระจายอำนาจทางเทคนิค หมายถึง การโอนกิจการบริการสาธารณะบางกิจการจากรัฐหรือองค์กรปกครองส่วนกลางไปให้หน่วยงานบางหน่วยงานรับผิดชอบจัดทำแยกต่างหากและอย่างเป็นอิสระโดยปกติแล้วจะเป็นกิจการซึ่งการจัดทำต้อง อาศัยความรู้ความชำนาญทางเทคโนโลยีแขนงใดแขนงหนึ่งเป็นพิเศษเช่นการสื่อสารวิทยุกระจายเสียงและโทรทัศน์การผลิตกระแสไฟฟ้าเป็นต้น (โกวิทย์ พวงงาม, 2559 : 35)

ชาญชัย แสวงศักดิ์. (2563). คำอธิบาย กฎหมายปกครอง. (พิมพ์ครั้งที่29). กรุงเทพฯ : วิญญูชน

โกวิทย์ พวงงาม. (2559). การปกครองท้องถิ่นไทย หลักการและมิติใหม่ในอนาคต. (พิมพ์ครั้งที่9). กรุงเทพฯ : วิญญูชน

1. การกระจายอำนาจทางการปกครอง คือ การที่รัฐบาลกลางมอบอำนาจบางส่วนให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทำหน้าที่ในการบริการสาธารณะหรือไปทำภารกิจในพื้นที่เขตปกครองตามที่กฎหมายกำหนด

2. การกระจายอำนาจทางการเมือง เป็นการกระจายอำนาจที่ให้ความอิสระในการตัดสินใจให้ไปอยู่ระดับล่างหรือระดับรอง มีการแทรกแซงอำนาจจากส่วนกลางน้อย

3. การกระจายอำนาจทางเศรษฐกิจ เป็นการที่รัฐบาลกลางมอบอำนาจบางส่วนให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือองค์กรที่อยู่ในระดับเมืองทำหน้าที่ในการตัดสินใจทางเศรษฐกิจทำกิจกรรมทางเศรษฐกิจได้อย่างอิสระในระดับหนึ่ง (รงค์ บุญสวยขวัญ, 2561 : 73-74)

ภัทรพล ทศมาศ. (2561). เอกสารประกอบการสอนรายวิชา ยุทธศาสตร์การปกครองท้องถิ่น. บุรีรัมย์ : มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์

ความแตกต่างระหว่างหลักการแบ่งอำนาจการปกครองกับหลักการกระจายอำนาจการปกครองคือหลักการแบ่งอำนาจการมักจะแบ่งปันอำนาจและมอบอำนาจในการวินิจฉัยสั่งการบางส่วนให้แก่เจ้าหน้าที่ผู้แทนบริหารส่วนกลางซึ่งส่งออกไปปฏิบัติราชการประจําเขตต่าง ๆ และอยู่ในบังคับบัญชาของราชการบริหารส่วนกลางส่วนหลักการกระจายอำนาจการปกครองเป็นการโอนอำนาจการตัดสินใจจากส่วนกลางไปยังท้องถิ่นให้ดำเนินการเองโดยอิสระไม่ต้องขึ้นอยู่ในการบังคับบัญชาของราชการบริหารส่วนกลาง (ปรีชา เรืองจันทร์, 2562: 80-82)

วิธีการกระจายอำนาจการปกครองคือการที่รัฐบาลกระจายอำนาจบางอย่างไปให้กับเขตการปกครองส่วนอื่น ๆเป็นการปกครองส่วนท้องถิ่น แต่ต้องทําความเข้าใจว่าการกระจายอำนาจหาใช่ว่าเป็นการกระจายอำนาจโดยเด็ดขาดโดยปราศจากตัวแทนจากรัฐบาลเข้าไปดูแล แต่ตัวแทนของรัฐนี้จะเข้าไปคอยควบคุมหรือเป็นพี่เลี้ยงแนะนำการบริหารงานบางอย่างโดยการเข้าไปควบคุมนี้อาจจะมากหรือน้อยก็ได้แล้วแต่นโยบายของรัฐบาลนั้นเอง (ณัชชาภัทรอุ่นตรงจิตร, 2559 : 30)

ณัชชาภัทร อุ่นตรงจิตร. (2559). รัฐศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 12). กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ปรีชา เรืองจันทร์. (2562). การเมืองเศรษฐกิจและสังคม Politics, Economy and Society. (พิมพ์ครั้งที่ 3). พิษณุโลก : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร.

หลักการแบ่งอ่านาจไม่ว่าส่วนกลางจะแบ่งอำนาจหรือมอบอำนาจให้แก่ส่วนภูมิภาคมากน้อยเพียงใดอำนาจที่แท้จริงทั้งหมดยังคงขึ้นอยู่กับส่วนกลางเพราะการแบ่งอำนาจประชาชนไม่มีโอกาสในการควบคุมกำกับตรวจสอบผู้ใช้อำนาจการควบคุมกำกับ และตรวจสอบการใช้อำนาจของระบบบริหารส่วนภูมิภาคเป็นของสวนกลางตรงกันข้ามกับการกระจายอำนาจซึ่งเป็นเรื่องที่ส่วนกลางยินยอมให้ประชาชนในท้องถิ่นมีอำนาจในการปกครองตนเองประชาชนมีอำนาจในการกำหนดผู้บริหารของท้องถิ่นโดยตรงโดยผ่านกระบวนการ เลือกตั้งและผู้บริหารท้องถิ่นจะมีหน้าที่ในการนำเสนอปัญหาและความต้องการของประชาชนในท้องถิ่นให้สภาท้องถิ่นเป็นผู้พิจารณาให้สอดคล้องกับความต้องการของประชาชน (ศิริพร เชาวลิต, 2559 : 10)

วิธีการกระจายอำนาจมีด้วยกัน 3 รูปแบบดังนี้

1. การกระจายอำนาจทางการปกครองคือการที่รัฐบาลกลางมอบอำนาจบางส่วนให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทำหน้าที่ในการบริการสาธารณะหรือไปทำภารกิจในพื้นที่เขตปกครองตามที่กฎหมายกําหนด

2. การกระจายอำนาจทางการเมืองเป็นการกระจายอำนาจที่ให้ความอิสระในการตัดสินใจให้ไปอยู่ระดับล่างหรือระดับรองมีการแทรกแซงอำนาจจากส่วนกลางน้อย

3. การกระจายอำนาจทางเศรษฐกิจเป็นการที่รัฐบาลกลางมอบอำนาจบางส่วนให้กับองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นหรือองค์กรที่อยู่ในระดับเมืองทำหน้าที่ในการตัดสินใจทางเศรษฐกิจทำกิจกรรมทางเศรษฐกิจได้อย่างอิสระในระดับหนึ่ง(รงค์บุ ญสวยขวัญ, 2561 : 73-74)

ศิรพร เชาวลิต.(2559).การเมืองส่วนท้องถิ่น ในประเทศไทย. (พิมพ์ครั้ง 3). สํานักพิมพ์มหาวิทยาลัย รามคําแหง.

รงค์ บุญสวยขวัญ (2561).การบริหารจัดการการเมือง ท้องถิ่นและเมือง: ณัฐ การ การพิมพ์.