https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni Hau euskaraz dagoen egindako padlet bat da eta maiei buruz eginda dago en-us 2019-05-13 16:41:14 UTC 2024-11-21 00:33:35 UTC hello@padlet.com igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/359570929 Ondoko mapari ezker ikusi ahal dugu Maiak Non bizi izan dira 18 mende batzuetan, hauek bereziki Mexikoko yukatango penitsulan kokatzen ziren, baina ere Guatemalan, honduras (mendebaldean), belizen eta el salvador-en. 2000 k.a. urtean maientzat aldaketa berri bat egin zuten, nomadak izateagatik sendentarioak izatera pasatu ziren, pausu hori egin zuten zeren eta nekazaritzan asko obetu zuten.]]> 2019-05-13 16:49:01 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/359570929 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/359574205 1570 Espainiako inperioa Maiei konkistatu zuten, esten da beraiek agertu eta gero populazioa %30-%90 gutxitu zela. 1570. urtean maien populazia 9.827.150-koa zela urrengo mendeetan populazioa joan zen jaizten, 5-9 milioi (1650) eta 4,5 milioi(1700) gaur egun ez da oso zehatza populazioa, esaten da 2-13 milioi inguru dagoela, ez dakite zeren eta oso zakabanatuta daudelako, baina askok esaten dute 7 milioi inguru daudela]]> 2019-05-13 16:55:27 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/359574205 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/359585612 Beraiek bereziki merkataritzan eta nekazaritzan oinarritzen ziren baina ere heizan oso onak ziren, abeltzatzan,  fruitu bilketan, arrantzan, ere meategiak uztiatzen zuten.]]> 2019-05-13 17:19:06 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/359585612 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/359585710 Popol Vuh, jainkoen liburua da. Beraiek jainko asko zeudela uste zuten, Tepeu eta Gucumatz garrantzitsuenak izan ziren. Bideoan (7:44 minutuan)]]> 2019-05-13 17:19:20 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/359585710 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/359585801 2019-05-13 17:19:28 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/359585801 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365095848 Maiak artoa bereziki jaten zuten baina ez zuten bakarrik jateko erabiltzen, alkohola egiteko ere erabiltzen zuten, adibidez Atolea. Maiak beraiek gehien erabiltzen zuten sukaldatzeko era, lur azpiko labea zen. Ere Indabekin elikagai asko egiten zuten. Indabekin eta artoarekin nekatu zirenean, beste fruitu batzuk landatu zituzten (Kalabaza, aguakatea, papaia eta guaiaba)]]> 2019-06-02 08:57:12 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365095848 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365099156 Maiak hainbat ohitura oso arraroak zeukaten:
Jauarra, bere indarra eta bere bizkortasunagatik bakarrik jainkoak merezi zuen.
Pilota maia, joku honetan 2vs2 zen, bat bestearen gainean. Hauek arku batean pilota sartu behar zuten baina bakarrik aldakarekin, sorbaldarekin eta belaunarekin eman ahal zuten, galtzen zuena jainkoei sakrifikatzen zuten.
Sakrifisioak, Maiak pentsatzan zuten jainkoak egiten zutena gertatzen dena zela, orduan beraiek sakrifisioak egiten zuten beraien faboreak izateko.
Jaialdi Hanal Pixan, hildakoen eguna, Yukatan egiten den ohitura bat da,  jaialdi hau egiten da hildakoei omenaldi bat egiteko.]]> 2019-06-02 09:55:36 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365099156 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365104203 Gaur egun  Maiak bizirik irauten dute, bere ohiturekin, kulturarekin, etab., gaur egun maiak nola azkarragoak diren, beraiei aztertzea, zailagoa da, orren ondorioz ez dakigu ondo biztanleria baina 2-13 milioi ingurukoa da eta zientzilari askok esaten dute 7 milioikoa dela.
Maiak, Kolon aurreko egoeran bezala bizitzen dira, gure herrietatik urrun bizi direnak, ez dute izan ia aldaketarik, baina fure herrietatik gertu bizi direnak, aldaketa txar asko izan dute, tradizioak berriz, berdinak dira, baina orain beste tribu batzuk dituzte ondoan bizitzen dira. Gehienak bere lurrak ditu eta nekazariak (gehienak) edo artisauan lan egiten dute. 
Maiei defendatzeko lege bat egin dute, (hurrengokoa Mexiko Yukatango legea da)407 legea esaten du Maien eskubideak babesten dutela]]> 2019-06-02 11:26:16 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365104203 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365106504 Maiak tribu indigena bat da, mesoamerikan kokatuta daude, hauek 18 mende hauetan asko destakatu dute, bere matematiketan, eraikinetan, bere ohituretatik, bere antolaketagatik, bere sinesmenagatik, etab..]]> 2019-06-02 12:12:14 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365106504 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365115116 Maiak hainbat lan zituzten, baina gehien egiten zituztena hauek ziren:
Nekazaritza: Maiak bereziki artoa landatzen zuten, artoarekin hainbat janari egiten zuten, geroago, artoa akonpainatzeko, hainbat fruitu uztiatu zuten
Fruitu bilketa: Mesoamerikan nola leku askotan basoa zen, fruitu bilketa egitea "erraza zen". Horregatik maiak fruitu bilketean onak ziren]]> 2019-06-02 14:29:47 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365115116 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365116031 Maiak janzkera berezi bat zuten, emakumeak gona luze bat eta eta kamiseta handi bat. Gizonak "calzon" batekin zeuden, bularra librea zeukaten. Azkenik nobleak, harriak, lumak, etab. objektu zituzten arropa apaintzeko.
Maiak egunak aztertzeko beste era zeukaten, bere egunkaria egunkari maia da, hau bi egunkari ditu, "haab" eta "tzolkin", haab eguna adierazten zuen eta tzolkin, gaua. Guztira 365 egun ditu, gurea bezalam, baina beraientzat egun bakoitza desberdina zen eta 52 urte pasata egunkaria berriro hasiko zen, orregatik borobil hitzura du]]> 2019-06-02 14:41:09 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365116031 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365116372 Maiak ez ziren bakarrik tribu bat, tribu askoen batura da, maiak tribuen batura da, zeren eta egunkari, erlijio eta hizkuntza bera zuten. Bakoitza bere dirua, bere gobernatzeko era eta bere herria zuten. 
Tikal, Caracol, Palenque, Yaxha, Chichen itza, Copan, El Mirador, Tulum, etab. ziren, hauek izan ziren garrantsitzuenak]]> 2019-06-02 14:46:02 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365116372 igor_ordonez https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365135170 Maiak bereziki amodiozko edo udaberriko abestiak abesten zuten. Abestiak bakarrik maias zeuden ez daude kolon eta geroko abestiak]]> 2019-06-02 18:30:50 UTC https://padlet.com/igor_ordonez/u1vxuxp90qni/wish/365135170