1451’de ikinci kez padişah olduktan sonra İstanbul’u fethetmeye karar verdi.1453’te İstanbul kuşatıldı ve 29 Mayıs'ta şehir fethedildi. İstanbul’un fethinden sonra şehri başkent yaptı ve restore etti. Peloponez’dan Karadeniz’e, Trabzon’dan Bosna’ya kadar birçok yer fethedildi. Topçu birliklerini ve savaş tekniklerini geliştirdi. Adaleti sağlamak ve devlet yönetimini düzenlemek amacıyla kanunlar çıkardı. 3 Mayıs 1481’de, 49 yaşındayken vefat etti. Ölümünün ardından tahta oğlu II. Bayezid geçti.

Kişisel Hayatı ve Mirası:

Bilime, sanata ve edebiyata büyük bir ilgi duyan bir hükümdardı. Batı ve Doğu dünyasının birçok dilini konuşabiliyordu ve kendisi de şairdi. Fatih Sultan Mehmed, hem askeri başarıları hem de yaptığı yenilikler ve reformlar ile Osmanlı İmparatorluğu’nun ve dünya tarihinin en önemli liderlerinden biri olarak kabul edilir. İstanbul’un fethi, onun en büyük başarısı olarak tarihe geçmiş ve Orta Çağ'ın sona ermesine ve Yeni Çağ'ın başlamasına işaret eden bir olay olmuştur.

Kaynakça: https://uzemigunsem.gedik.edu.tr/blog/fatih-sultan-mehmed-1451-1481-hayati-ve-donemi#:~:text=Fatih%20Sultan%20Mehmed%2C%20Osmanl%C4%B1%20%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu,tarihinde%20bir%20d%C3%B6n%C3%BCm%20noktas%C4%B1%20olmu%C5%9Ftur.

7 yaşında gittiği Topkapı Sarayı'nda çok iyi bir eğitim aldı. 1509'da Kırım'daki Kefe Valiliği'ne gönderildi. Ardından babası Yavuz Sultan Selim'in tahta çıkmasıyla birlikte Manisa Valiliği'ne atandı.

Babası Yavuz Sultan Selim'in 1520 yılında ölümü üzerine, tek varis olarak tahta çıktı. Osmanlı Devleti'nin onuncu padişahı olmuştu. Bu sırada 25 yaşındaydı.

Osmanlı Devleti; en parlak, en güçlü dönemini onun zamanında yaşadı. Yaptığı hukuki düzenlemelerden ötürü 'Kanuni' unvanını aldı. Avrupalılar ise ona 'Muhteşem' diyorlardı. Birçok batılı düşünür, kötü durumda olan Avrupa'nın kurtuluş reçetesi olarak Osmanlı Devleti'ni gösteriyor; Kanuni'nin yönetim tarzına olan hayranlıklarını açıkça belirtiyorlardı.

Kanuni Sultan Süleyman, başarılı bir devlet adamı olduğu kadar başarılı da bir şairdi. 'Divan-ı Muhibbi' adında bir divanı vardı. Bu divanında 2779 gazel bulunmaktadır.

Kanuni Sultan Süleyman, padişahlığı boyunca devletin sınırlarını oldukça genişletti. Bu dönemde fethedilen topraklar şunlardı: Belgrad (1521), Rodos (1522), Mohaç (1526), Bağdat ve Tebriz (1534), Boğdan ve Preveze (1538), Macaristan (1541), Estergon (1543), Trablusgarp (1551), Irak, Azerbaycan ve Erivan (1555), Sakız Adası (1566)

Kanuni döneminde yapılan fetihleri rakamlarla açıklamak gerekirse; Devletin sınırları, Babası Yavuz Sultan Selim döneminde 6.557.000 kilometre kare iken, onun döneminde 14.893.000 kilometre kareye ulaştı.

1535 yılında, Avrupa'daki Hıristiyan birliğini bozmak ve Akdeniz ticaretini canlandırmak için Fransızlara kapitülasyon verdi.

Zigetvar kuşatması sırasında, 6 Eylül 1566 günü, hayatını kaybetti.

Kaynakça: https://www.gelisenbeyin.net/kanuni-sultan-suleyman-kisaca.html

Birinci Dünya Harbi sırasında, Çanakkale Muharebelerinde, Tümen Komutanı olarak görev yaptı. 1916 yılından itibaren, Doğu ve Güney cephelerinde Kolordu ve Ordu Komutanlığı yaptı. Bitlis ve Muş’u düşman işgalinden kurtaran kuvvetlerin başındaydı. Filistin ve Suriye cephelerinde görev aldı.

Mondros Mütarekesi’nden sonra Sevr Anlaşması hükümlerine dayanılarak ülkenin yabancılar tarafından işgali üzerine, son Osmanlı padişahı Vahdettin Han tarafından Anadolu’ya gönderildi. 19 Mayıs 1919′da Samsun’a çıkarak Türk millî mücadelesini başlattı. Amasya Genelgesi, Sivas ve Erzurum Kongrelerini topladı.

Askerî görevlerinden istifa ederek 23 Nisan 1920′de Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni topladı. Meclis Başkanı seçildi. 5 Ağustos 1921′de Başkomutanlık görevini üstlenerek Anadolu’nun Yunan işgalinden kurtarılması için mücadeleye devam etti. Sakarya Meydan Savaşı’nı kazandı. 19 Eylül 1921′de Meclis tarafından kendisine Mareşal ve geleneksel Gazi unvanı verildi.

26 Ağustos 1922′de işgalci Yunan kuvvetlerine karşı Büyük Taarruzu başlattı. Beş gün sonra 30 Ağustos 1922′de de Başkomutanlık Meydan Savaşı’nı kazanıldı. Lozan Barış Konferansı’ndan sonra, 11 Ağustos 1923′de toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yeniden Başkan olarak seçildi. 9 Eylül 1923′de kurduğu Cumhuriyet Halk Partisi’nin Genel Başkanlığı’na seçildi.

29 Ekim 1923′de Cumhuriyet’in ilân edildiği gün, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı oldu. Dört dönem üst üste seçildi. 10 Kasım 1938′de vefat etti.

Piri Reis’in hayatı hakkında bilinenler arasında, babasının da denizci olduğu. Aynı zamanda Piri Reis’in küçük yaşlardan itibaren denizcilik eğitimi almaya başladığı yer alır. Genç yaşta denizci olarak çeşitli seferlere katılan Piri Reis, zamanla Osmanlı donanmasında yüksek rütbeye sahip oldu ve hatta kısa bir süre için kaptan-ı derya (donanma komutanı) olarak görev yaptı.

Piri Reis’in harita ve kartografi çalışmaları ise özellikle 16. yüzyılın başlarında hız kazandı. 1513 yılında çizdiği dünya haritası, döneminde büyük ilgi gördü ve Avrupa’da da tanındı. Ayrıca, 1528 yılında “Kitab-ı Bahriye” adlı denizcilik kitabını tamamladı. Osmanlı donanmasında çalışan denizcilerin kullanımına sundu.

Piri Reis’in dünya haritası, özellikle Amerika kıtası ve çevresini oldukça doğru bir şekilde göstermesiyle dikkat çekiyor. Bazı tarihçiler, Piri Reis’in bu haritasında Amerika kıtasının keşfinden önceki dönemde bilinen bazı haritalardan ve kaynaklardan yararlandığını düşünüyorlar. Ancak Piri Reis’in haritasının o dönemdeki dünya coğrafyası hakkında önemli kaynak olduğu kabul ediliyor.

Piri Reis’in çalışmaları, özellikle denizcilik, coğrafya ve tarih alanlarında halen ilgiyle incelenmektedir. Ayrıca, Türkiye’deki birçok müzede ve kütüphanede, Piri Reis’e ait eserlerin orijinal ya da kopyaları bulunmaktadır.

Kaynakça: https://cografyabilim.net/2023/05/05/piri-reis-hakkinda/

Kaynakça: http://kaynakca.hacettepe.edu.tr/kisi/96838/adolf-hitler#:~:text=Adolf%20Hitler%2C%201889%20Avusturya%20do%C4%9Fumlu,Alman%20halk%C4%B1n%C4%B1%20pe%C5%9Finden%20s%C3%BCr%C3%BCklemeyi%20ba%C5%9Fard%C4%B1.

Kaynakça: https://iletisim.com.tr/kisi/mao-zedung/5301

Sol gruplar içerisindeki faaliyetleri

Bu dönemde Stalin, Lenin'in eserleri başta olmak üzere sol literatürü okudu ve örgütsel faaliyetlere katılım gösterdi. Tiflis'teki Rusya Sosyal Demokratik İşçi Partisi (RSDİP) örgütüne katıldı ve 1901 yılında Tiflis'te Çarlık askerleri tarafından bastırılan 1 Mayıs gösterilerini örgütledi. Buradan Batum'a geçti ve petrol işçilerinin örgütlenmesinde görev aldı. Mart 1902'de petrol işçilerinin greve gitmesinde etkili oldu. 1903 yılında Bolşeviklere katıldı. İllegal parti faaliyetlerini yürüttü. Kafkaslar'da özellikle propaganda ve grev örgütleme gibi çalışmalar yaptı. Banka ve tren soygunlarına karıştı. Yosif Visaryonoviç 1905 Devrimi sırasında Tiflis'te bulunmaktaydı. Aralık ayında önce Saint-Petersburg'da yapılması planlanan ancak sonradan Finlandiya'ya alınan Bolşevik Konferansına delege seçildi ve 24 Aralık 1905 günü Tampere'de yapılan toplantıya katıldı.

1911 Eylül ayında St. Petersburg yapılanmasına katıldı. Ocak 1912'de yapılan ve Bolşeviklerin ayrı bir parti olduklarını açıkladıkları ilk toplantı olan Prag Parti Konferansına delege olmasına rağmen katılamasa da ilk kez Merkez Komitesine seçildi. Nisan 1912’de St. Petersburg’da Pravda’nın yayınlanmasında görev aldı. Artık yazılarında ve parti içinde Rusça çelik adam anlamına gelen Stalin mahlasını kullanmaya başladı. Temmuz ayında yakalansa da sürgün edildiği Sibirya'daki Narym kasabasından kısa sürede firar etmeyi başardı.

Ekim devrimi

1917 Şubat Devriminin ardından sürgünde beraber bulunduğu Lev Kamenev, Matvei Muranov ile birlikte Petrograd'a döndü. Şubat Devrimi sırasında Lenin dahil olmak üzere önde gelen tüm liderler Batı Avrupa ülkelerinde veya yurt içinde sürgündeydi. Vyaçeslav Molotov ve Aleksandr Şlyapnikov parti yönetimindeydi. Bolşevik yayın organı Pravda'da Geçici Hükümeti şiddetle eleştiriyordu. Sonrasında Petrograd’a ulaşan Stalin, Kamenev ve Muranov Pravda'nın başına geçti. Sürgünde bulunduğu İsviçre'den durumu takip eden Lenin, İsviçreli komünist Fritz Platten'in aracılığıyla Alman İmparatorluğu ile görüşmelere başladı. Sonunda anlaşma sağlandı ve Mühürlü Tren olarak adlandırılan yolculukla Lenin ve diğer Rus sürgünler Nisan ayı başında Petrograd'a geldi. Lenin gelir gelmez Nisan Tezleri olarak bilinen kararlarını ilan etti. Buna göre parti Geçici Hükümete kesinlikle destek vermeyecek, tersine tüm iktidarın Sovyetlere verilmesi için örgütlenecekti. Temmuz Günleri olarak bilinen tabandaki işçi ve asker ayaklanmasından sonra geçici hükümet Bolşevikler üzerinde kovuşturma başlattı. Stalin bu dönemde toplanan Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi 6. Kongresinde Lenin'in Geçici Hükümet tarafından aranması üzerine teklif edilen ve Lenin'in teslim olmasını içeren görüşlere şiddetle karşı çıktı. Kovuşturmaya uğrayan Bolşeviklerin toparlanmasını ve Lenin'in gizli bir şekilde saklanmasını sağladı.

İktidar

Stalin 1922 yılında Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri seçildi. Merkez Komite toplantısında alınan bu karar Stalin'in iktidara yürümesinde önemli bir etken oldu. Lenin'in 21 Ocak 1924'teki ölümünden sonra idareyi devraldı. Lenin'in ölümünün ardından yaşanan siyasi ayrışmalarda Stalin genel iktidarı elde eden taraftı. Devam eden yıllarda başta Lev Troçki ve Troçkistler olmak üzere Stalin muhalifleri yoğun baskılara maruz kalarak ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. Birçok muhalif de ülke içinde ölümle karşı karşıya kalacaktı. Stalin politikaları sebebiyle milyonlarca insan ağır ihlallere maruz kaldı ve hayatlarını kaybetti. Kırım Tatar Türkleri, Ahıska Türkleri, Çeçenler başta olmak üzere Kafkas halkları Stalin döneminde zorla sürgün edildi. 2 Mart 1953’te geçirdiği bir beyin kanaması sonucunda sağ bacağı ve sağ kolu felç oldu ve şuuru kapandı. Stalin 5 Mart 1953 günü 74 yaşında öldü.

Kaynakça: https://www.mepanews.com/josef-stalin-kimdir-34454h.htm

Kaynakça: https://www.yeniakit.com.tr/biyografi/vladimir-lenin

Bu dönemde Benito Mussolini, Faşist Parti'yi kurarak sağcı grupları kendi bünyesinde topladı. Halk arasında bilinen adıyla Duçe kuruluşu kısa bir süre içerisinde binlerce taraftar edindi. 1922 senesinde Mussolini Kral Viktor Emmanuel III'ü yönetimi kendisine devretmesini istedi. Kral bu teklifi kabul etmek zorunda kaldı ve ülkede Duçe devri başladı. İtalya kısa süre içerisinde büyük bir kalkınma yaşadı. Sanayi ve tarım büyük ölçüde gelişti. Bunun üzerine hammadde arayışları içerisine giren Benito, 1936'da Habeşistan'ı işgal etti. Aynı yıl içerisinde Nazi Almanyası ile birlikte Roma-Berlin mihverini kurdu.

Öte yandan Adolf Hitleri'in etkisinde de kalarak müttefik devletlere savaş ilan etti. II. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine İtalyan orduları birçok bölgede ağır yenilgiler aldı. 1943'te İtalya'ya çıkarma yapan düşman kuvvetleri Mussolini'yi tutuklayarak hapsetti. Fakat Hitler kendisini kurtararak Viyana'ya kaçırdı. Savaşın son dönemlerine doğru Mussolini,  İtalyan Mukavemeti mensupları tarafından 28 Nisan 1945 tarihinde öldürüldü,

Terör Döneminin Sonu

Fransa’da Kamu Selamet Komitesi Başkanı Robespierre idaresindeki Terör Dönemi Temmuz 1794 yılının temmuz ayında sona erdi ve Robespierre kardeşler idam edildi. Napolyon, Augustin Robespierre ile ilişkisi nedeniyle yeni yönetim tarafından şüpheli görüldü ve tutuklandı. Kısa bir süre Antibes Kalesi’nde tutuklu kaldıktan sonra serbest kaldı.

Ününü kurtarmak ve yeniden gözde bir komutan olmak isteyen Napolyon, Osmanlı Devleti’nin İstanbul’da topçu yetiştirmek için açtığı Mühendishane adlı okulda çalışmak üzere Fransa’dan uzmanlar istemesi üzerine Türkiye’ye gitmek için ihtilal hükümetine bir mektupla başvurdu ancak bu talebi kabul edilmedi ve tekrar Fransız ordusundaki görevine döndü.

İtalya Seferi

Devam etmekte olan Fransız Devrim Savaşları’nın İtalya cephesinde görevlendirilen Napolyon, Alpler ordusunun başkomutanlığına getirilerek düğününden iki gün sonra Paris’ten ayrıldı. Fransa Cumhuriyeti'ne karşı Avusturya, Prusya, İngiltere, Sardinya-Piyemonte Krallığı tarafından oluşturulan I. Koalisyon güçlerine karşı savaşacaktı. Yanında sekreteri Andoche Junot ve yaverliğini yapan kardeşi Louis Bonaparte ile birlikte yola çıktı ve ordu karargahının bulunduğu Nice’e 27 Mart’ta ulaştı.Napolyon, yetersiz donatılmış orduyu kısa sürede savaşabilecek duruma getirdi ve 12 Nisan 1796’da Alpler’i aşarak Kuzey İtalya’ya saldırıya geçti.

18 Fructidor Darbesi

İtalya Seferi sürerken Fransa’da 21 Mart 1797’de yapılan seçimlerde oyların çoğunu kraliyetçiler alınca üç direktör 4 Eylül 1797’de ordunun desteği ile bir darbe yaptı; seçimler iptal edildi ve kraliyetçiler tutuklandı. Tarihe “18 Fructidor Darbesi” olarak tarihe geçen bu darbenin gerekçesi olarak Napolyon’un gönderdiği belgeler gösterilmişti.

Devrim Cumhuriyeti'nin Sonu: İmparatorluk

1805 yılının Ekim ayında Fransız-İspanyol birleşik donanmasının Trafalgar Deniz Savaşı’nda İngiliz donanması karşısında yenilmesi üzerine Napolyon, İngiltere yerine onun müttefiklerini dize getirme yolunu seçti. Fransız ordusunu Manş kıyılarından Orta Avrupa’ya yürüten Napolyon, Ulm ve Austerlitz zaferleriyle Avusturya’yı ve Napoli’yi savaş dışı bıraktı. Eylül 1806'da Prusya ordusunu Jena Muharebesi'nde, hemen ardından da Rus ordularını Friedland Savaşı'nda bozguna uğrattı. Temmuz 1807'de Rus çarı I. Aleksandr’la Tilsit Antlaşması imzalandı ve Rusya savaştan çekilmek zorunda kaldı. Son yıllarını bu küçük adada geçiren Napolyon, 5 Mayıs 1821'de 51 yaşındayken Mide Kanseri'nden öldü.Külleri 15 Aralık 1840'ta Paris'e getirilebildi ve Les Invalides'e gömüldü.

Kaynakça: https://www.haberler.com/napolyon-bonapart/biyografisi/

B2201.090011

Devran KORKMAZ